Iobitridol

Iobitridol là thuốc cản quang chứa iod, không ion, tan trong nước và có độ thẩm thấu thấp, được sử dụng nhằm tăng độ tương phản trong một số kỹ thuật chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính và chụp mạch. Thuốc chỉ phục vụ mục đích chẩn đoán, không điều trị nguyên nhân bệnh. Sau khi được tiêm vào mạch máu, iobitridol phân bố trong hệ tuần hoàn và khoang kẽ, sau đó chủ yếu được thải nguyên dạng qua thận bằng lọc cầu thận. Phần lớn phản ứng bất lợi ở mức nhẹ hoặc thoáng qua, chẳng hạn cảm giác nóng, buồn nôn hoặc đau tại vị trí tiêm. Tuy nhiên, thuốc cản quang iod có thể gây phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, tổn thương thận cấp, rối loạn tuyến giáp, bệnh não do thuốc cản quang hoặc tổn thương mô khi thoát mạch. Vì vậy, iobitridol chỉ được nhân viên y tế có thẩm quyền sử dụng tại nơi có phương tiện theo dõi và cấp cứu.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc cản quang X-quang chứa iod, không ion, tan trong nước và có độ thẩm thấu thấp.
  • Chỉ dùng trong chẩn đoán hình ảnh, không phải thuốc điều trị bệnh.
  • V08AB11 – iobitridol.
  • 250, 300 và 350 mg iod/ml, tùy sản phẩm và quốc gia.
  • Chủ yếu tiêm tĩnh mạch hoặc động mạch; một số chế phẩm có chỉ định dùng trong khớp hoặc khoang cơ thể.
  • Chủ yếu qua thận ở dạng không đổi; thời gian bán thải trung bình khoảng 1,8 giờ khi chức năng thận bình thường.
  • Phản vệ, tổn thương thận cấp, thoát mạch, rối loạn tuyến giáp, phản ứng da nghiêm trọng và bệnh não do thuốc cản quang.
  • Quá mẫn với iobitridol, tiền sử phản ứng da nghiêm trọng với Xenetix và nhiễm độc giáp biểu hiện rõ.
  • Thông thường cần theo dõi ít nhất 30 phút sau tiêm vì phần lớn phản ứng nghiêm trọng xảy ra trong giai đoạn này.
  • Liều phụ thuộc kỹ thuật chụp, nồng độ thuốc, cân nặng, tuổi và chức năng thận; người bệnh không tự sử dụng.

Hoạt chất Iobitridol là gì?

Iobitridol là thuốc cản quang chứa iod được sử dụng để làm tăng sự khác biệt về độ hấp thụ tia X giữa mạch máu, cơ quan hoặc khoang cần khảo sát với mô xung quanh.

Iobitridol không phải thuốc điều trị bệnh và không có tác dụng chữa tổn thương được phát hiện trên hình ảnh. Thuốc tạo điều kiện để bác sĩ quan sát rõ hơn cấu trúc giải phẫu hoặc dòng chảy trong mạch máu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Iobitridol

CAS 136949-58-1 Công thức C20H28I3N3O9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Iobitridol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Iobitridol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Iobitridol INN. Iobitridol DCI. Iobitridolum. Hoạt chất trong các chế phẩm mang tên Xenetix. Không nên dùng tên “iod” hoặc “iodine” thay thế hoàn toàn cho iobitridol. Iod là nguyên tố tạo tác dụng cản quang, còn iobitridol là phân tử thuốc hoàn chỉnh chứa ba nguyên tử iod.

Tên Latinh / tên dược điển

Iobitridolum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

136949-58-1

UNII

182ECH14UH

PubChem CID

65985

RxNorm CUI

87639

Công thức phân tử

C20H28I3N3O9

Dược động học của Iobitridol

Sau tiêm tĩnh mạch, iobitridol phân bố trong hệ mạch và khoang kẽ. Thuốc liên kết không đáng kể với protein huyết tương, không chuyển hóa đáng kể và chủ yếu được thải nguyên dạng qua thận bằng lọc cầu thận.

Các thông số trung bình trên nhãn Xenetix gồm:

  • Thời gian bán thải: khoảng 1,8 giờ.
  • Thể tích phân bố: khoảng 200 ml/kg.
  • Độ thanh thải toàn phần: khoảng 93 ml/phút.
  • Tỷ lệ liên kết protein huyết tương: dưới 2%.

Khi suy thận, quá trình thải trừ bị kéo dài và có thể xuất hiện đường thải trừ thay thế qua mật. Iobitridol có thể được loại bỏ bằng thẩm tách.

Giai đoạn I: Hấp thu

Tiêm tĩnh mạch hoặc động mạch không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa hay mô dưới da.

Khi dùng trong một số khoang cơ thể, iobitridol có thể khuếch tán vào tuần hoàn ở mức độ khác nhau. Do phản ứng toàn thân vẫn có thể xảy ra bất kể đường dùng và liều, cơ sở thực hiện phải duy trì khả năng theo dõi và cấp cứu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Khi tiêm vào tĩnh mạch, toàn bộ liều được đưa trực tiếp vào tuần hoàn nên sinh khả dụng hệ thống được xem là hoàn toàn. Sinh khả dụng thường không phải là thông số dùng để điều chỉnh liều thuốc cản quang tiêm trong mạch.

Mức hấp thu toàn thân sau khi sử dụng trong khớp hoặc khoang cơ thể phụ thuộc đường dùng, tình trạng niêm mạc và kỹ thuật thực hiện; dữ liệu định lượng cụ thể.

Giai đoạn II: Phân bố

Iobitridol phân bố nhanh trong hệ mạch và dịch ngoại bào hoặc khoảng kẽ. Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 200 ml/kg, phù hợp với sự phân bố chủ yếu ngoài tế bào.

Thuốc liên kết với protein huyết tương dưới 2%, vì vậy phần lớn tồn tại ở dạng tự do và có thể được lọc qua cầu thận.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Iobitridol không được chuyển hóa đáng kể. Thuốc chủ yếu được bài xuất dưới dạng không đổi.

Việc không chuyển hóa không loại trừ nguy cơ phản ứng quá mẫn, độc tính thận, tác động thẩm thấu hoặc ảnh hưởng của lượng iod lên tuyến giáp.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ở người có chức năng thận bình thường, iobitridol chủ yếu được thải nguyên dạng qua thận bằng lọc cầu thận, không có tái hấp thu hoặc bài tiết đáng kể tại ống thận.

Trong suy thận, thải trừ bị chậm và có thể tăng thải trừ qua đường mật. Iobitridol có thể được loại bỏ bằng thẩm tách, nhưng không nên chỉ định một phiên thẩm tách bổ sung thường quy chỉ nhằm loại thuốc cản quang nếu không có lý do lâm sàng khác.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình của iobitridol khoảng 1,8 giờ ở người có chức năng thận bình thường.

Thời gian loại bỏ có thể kéo dài đáng kể ở người suy thận, mất nước hoặc có đồng thời suy gan và suy thận.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trung bình của iobitridol ở người được ghi nhận khoảng 93 ml/phút.

Giá trị này có thể giảm khi chức năng thận suy giảm. Không sử dụng thông số độ thanh thải trung bình để tự tính thể tích thuốc cản quang cho từng người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi khả năng phân bố hoặc thải trừ iobitridol gồm:

  • Mức lọc cầu thận.
  • Tổn thương thận cấp.
  • Mất nước.
  • Tuổi cao.
  • Trẻ dưới một tuổi.
  • Đái tháo đường.
  • Suy tim nặng.
  • Đồng thời suy gan và suy thận.
  • Liều iod và tổng thể tích thuốc.
  • Tiêm nhiều lần trong thời gian ngắn.
  • Sử dụng thuốc có khả năng gây độc cho thận.
  • Đường dùng và mức độ khuếch tán toàn thân.

Cần dùng lượng thuốc thấp nhất vẫn bảo đảm kết quả chẩn đoán và đánh giá nguy cơ thận trước khi tiêm trong mạch.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Iobitridol

Iobitridol thuộc nhóm:

  • Thuốc cản quang X-quang.
  • Thuốc cản quang chứa iod.
  • Thuốc cản quang tan trong nước.
  • Thuốc cản quang không ion.
  • Monomer cản quang ba iod.
  • Thuốc cản quang hướng thận, có độ thẩm thấu thấp.

Đặc tính không ion và độ thẩm thấu thấp không có nghĩa thuốc hoàn toàn không gây phản ứng quá mẫn, tổn thương thận hoặc các biến cố nghiêm trọng khác.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ba nguyên tử iod trong phân tử iobitridol hấp thụ và làm suy giảm chùm tia X. Khi thuốc tập trung trong lòng mạch, đường tiết niệu hoặc khoang được khảo sát, khu vực đó trở nên cản quang hơn so với mô xung quanh.

Mức độ tạo tương phản phụ thuộc vào:

  • Nồng độ iod.
  • Tổng lượng iod được đưa vào.
  • Tốc độ tiêm.
  • Thời điểm chụp.
  • Lưu lượng máu.
  • Chức năng cơ quan.
  • Kỹ thuật chụp và thông số thiết bị.

Iobitridol không tác động vào một thụ thể sinh học để điều trị bệnh; tác dụng chính mang tính vật lý thông qua khả năng hấp thụ tia X.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Iobitridol tạo hiệu ứng cản quang ngay khi đạt nồng độ thích hợp tại vùng cần khảo sát. Thời gian và cường độ tăng tương phản thay đổi theo đường dùng, tốc độ tiêm, tuần hoàn, nồng độ iod và thời điểm thu nhận hình ảnh.

Do có tác dụng thẩm thấu, thuốc có thể gây lợi niệu thẩm thấu, thay đổi huyết động hoặc cảm giác nóng. Mức độ lợi niệu phụ thuộc độ thẩm thấu và thể tích được tiêm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Iobitridol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Iobitridol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Iobitridol

Các tương tác và vấn đề cần lưu ý gồm:

  • Metformin: nhãn Xenetix và hướng dẫn ESUR hiện hành có cách tiếp cận khác nhau. ESUR 2025 cho phép tiếp tục metformin ở người có eGFR trên 30 ml/phút/1,73 m², không có tổn thương thận cấp và dùng thuốc cản quang tĩnh mạch hoặc động mạch với phơi nhiễm thận lần hai. Metformin nên ngừng từ thời điểm tiêm ở người có eGFR dưới 30, tổn thương thận cấp hoặc được tiêm động mạch với phơi nhiễm thận lần đầu; kiểm tra eGFR trong vòng 48 giờ và chỉ dùng lại khi chức năng thận ổn định. Cơ sở thực hiện cần tuân theo hướng dẫn địa phương.
  • Thuốc độc thận: aminoglycoside, hợp chất platin, methotrexate liều cao, pentamidine, foscarnet, vancomycin, amphotericin B, ciclosporin, tacrolimus, ifosfamide và một số thuốc kháng virus có thể làm tăng nguy cơ thận.
  • Thuốc lợi tiểu: có thể góp phần gây mất nước; cần đánh giá tình trạng dịch.
  • Thuốc chẹn beta, thuốc vận mạch, thuốc ức chế men chuyển và thuốc chẹn thụ thể angiotensin: có thể làm giảm cơ chế bù trừ tim mạch khi xảy ra rối loạn huyết động.
  • Interleukin-2: nhãn thuốc ghi nhận nguy cơ tăng phản ứng như phát ban, hạ huyết áp, thiểu niệu hoặc suy thận.
  • Iod phóng xạ: thuốc cản quang iod có thể làm giảm hấp thu iod phóng xạ của tuyến giáp trong nhiều tuần và ảnh hưởng xạ hình hoặc điều trị iod-131.
  • Xét nghiệm: nồng độ cao của thuốc cản quang trong máu và nước tiểu có thể ảnh hưởng phép đo bilirubin, protein, sắt, đồng, calci và phosphat trong 24 giờ đầu.

Thắc mắc về hoạt chất Iobitridol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *