Ginkgo biloba

Ginkgo biloba, thường gọi là bạch quả, là loài thực vật có lá được dùng để sản xuất cao thảo dược. Ginkgo biloba không phải một phân tử hoạt chất đơn lẻ; thành phần và tác dụng phụ thuộc loại cao, tỷ lệ chiết xuất và mức độ chuẩn hóa. Chuyên luận của Cơ quan Dược phẩm châu Âu ghi nhận cao khô lá bạch quả tinh chế, định lượng với tỷ lệ dược liệu–cao 35–67:1 cho mục đích cải thiện suy giảm nhận thức liên quan tuổi và chất lượng cuộc sống ở người sa sút trí tuệ nhẹ. Tuy nhiên, các cơ quan Hoa Kỳ nhận định bằng chứng tổng thể còn chưa nhất quán, và thử nghiệm GEM không chứng minh Ginkgo biloba ngăn ngừa sa sút trí tuệ. Thuốc có thể gây đau đầu, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa, phản ứng dị ứng và chảy máu. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, efavirenz hoặc chuẩn bị phẫu thuật cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Cập nhật lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Cao hoặc bột từ lá Ginkgo biloba; không phải một hoạt chất hóa học đơn lẻ
  • Cao được EMA đánh giá: Cao khô tinh chế, định lượng, DER 35–67:1, dung môi acetone 60%
  • Thành phần định lượng: Flavone glycoside, ginkgolide A–C và bilobalide
  • Chỉ định theo chuyên luận EMA: Cải thiện suy giảm nhận thức liên quan tuổi và chất lượng cuộc sống trong sa sút trí tuệ nhẹ
  • Bằng chứng phòng bệnh: Không chứng minh ngăn ngừa hoặc làm chậm sa sút trí tuệ
  • Tác dụng phụ: Đau đầu, chóng mặt, tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn, dị ứng
  • Nguy cơ đáng chú ý: Chảy máu, tương tác với thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu và efavirenz
  • Lưu ý: Không thể áp dụng dữ liệu của một cao chuẩn hóa cho mọi sản phẩm Ginkgo biloba

Hoạt chất Ginkgo biloba là gì?

Ginkgo biloba là loài cây còn được gọi là bạch quả. Trong y dược, phần được sử dụng phổ biến là lá, thường được chế biến thành cao khô chuẩn hóa dùng đường uống.

Cao lá Ginkgo biloba chứa flavone glycoside, ginkgolide và bilobalide. Công dụng, độ an toàn và khả năng tương tác phụ thuộc đáng kể vào thành phần và quy trình sản xuất của từng cao. 1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ginkgo biloba

INN Ginkgo biloba leaf extract; Ginkgo leaf

CAS Không áp dụng

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ginkgo biloba

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ginkgo biloba leaf extract; Ginkgo leaf

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bạch quả; ngân hạnh; Ginkgo folium; maidenhair tree leaf; ginkgo leaf extract.

EGb 761 là tên của một cao lá Ginkgo biloba chuẩn hóa cụ thể, không phải tên đồng nghĩa cho tất cả cao hoặc sản phẩm Ginkgo biloba. 1

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Không áp dụng

UNII

Không áp dụng

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Ginkgo biloba

Cao Ginkgo biloba là hỗn hợp phức tạp nên không thể mô tả bằng một bộ thông số dược động học duy nhất. Các nghiên cứu ở người chủ yếu đo ginkgolide A, ginkgolide B, bilobalide và một số flavonoid sau khi dùng cao chuẩn hóa EGb 761.

Sau liều uống 120 mg, các terpene lactone thường đạt nồng độ đỉnh trong khoảng một đến hai giờ. Thời gian bán thải khác nhau giữa từng cấu tử. 1

Giai đoạn I: Hấp thu

Các terpene lactone của cao chuẩn hóa được hấp thu sau đường uống. Trong nghiên cứu liều đơn 120 mg, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 1,06–1,54 giờ đối với ginkgolide A, ginkgolide B và bilobalide.

Thức ăn không làm thay đổi đáng kể sinh khả dụng trong nghiên cứu được EMA tổng hợp nhưng có thể làm chậm tốc độ hấp thu và kéo dài thời gian đạt nồng độ đỉnh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sau khi uống 120 mg cao Ginkgo biloba dạng dung dịch, sinh khả dụng tuyệt đối trung bình được ghi nhận khoảng:

  • Ginkgolide A: 80%.
  • Ginkgolide B: 88%.
  • Bilobalide: 79%.

Các số liệu này áp dụng cho cao và dạng bào chế đã được nghiên cứu, không đại diện cho tất cả sản phẩm Ginkgo biloba. 1

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu phân bố đầy đủ của toàn bộ cao Ginkgo biloba ở người chưa có. EMA ghi nhận không có dữ liệu phân bố lâm sàng thích hợp để thiết lập thể tích phân bố hoặc mức liên kết protein cho toàn bộ cao.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Con đường chuyển hóa đầy đủ của toàn bộ cao và từng cấu tử ở người chưa được xác định. Một số nghiên cứu trong ống nghiệm và nghiên cứu tương tác cho thấy Ginkgo biloba có thể ảnh hưởng CYP3A4, một số enzym CYP khác và P-glycoprotein, nhưng mức độ phụ thuộc loại cao và không thể suy rộng đồng nhất cho mọi sản phẩm. 1

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dữ liệu định lượng về đường thải trừ của cao Ginkgo biloba ở người chưa đầy đủ. EMA không xác lập tỷ lệ bài tiết qua nước tiểu, phân hoặc mật cho toàn bộ cao ở người.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau khi dùng cao Ginkgo biloba, thời gian bán thải được ghi nhận:

  • Ginkgolide A: khoảng 3–5 giờ.
  • Ginkgolide B: khoảng 4–11 giờ.
  • Bilobalide: khoảng 2–4 giờ.

Sự khác biệt phụ thuộc dạng bào chế, liều, phương pháp nghiên cứu và từng cấu tử được đo. 1

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có giá trị độ thanh thải chuẩn được xác lập cho toàn bộ cao Ginkgo biloba ở người.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Loại cao, tỷ lệ DER và dung môi chiết.
  • Mức độ chuẩn hóa flavone glycoside, terpene lactone và ginkgolic acid.
  • Dạng bào chế.
  • Thức ăn, có thể làm chậm hấp thu.
  • Sự khác biệt chất lượng giữa các thực phẩm bổ sung.
  • Thuốc tác động CYP3A4 hoặc P-glycoprotein.
  • Khác biệt cá thể về hấp thu và chuyển hóa.

Không nên chuyển đổi liều giữa các cao khác nhau chỉ dựa trên tổng số miligam ghi trên nhãn. 1

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ginkgo biloba

Theo ATC, Ginkgo folium thuộc nhóm N06DX – các thuốc chống sa sút trí tuệ khác. EMA đồng thời phân biệt:

  • Cao khô tinh chế, định lượng có cơ sở sử dụng y khoa đã được thiết lập.
  • Bột lá dùng trong thuốc thảo dược truyền thống cho một chỉ định tuần hoàn ngoại vi nhẹ.

Phân loại này không có nghĩa mọi thực phẩm bổ sung Ginkgo biloba đều có cùng chỉ định hoặc bằng chứng. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế tác dụng chính xác chưa được xác định. Dữ liệu dược lý ở người được EMA tổng hợp cho thấy cao Ginkgo biloba có thể liên quan đến:

  • Giảm độ nhớt của máu.
  • Thay đổi kết tập tiểu cầu.
  • Tăng tưới máu ở một số khu vực não.
  • Giãn mạch và tăng lưu lượng máu khu vực.
  • Thay đổi mức độ tỉnh táo trên điện não đồ ở người cao tuổi.

Các quan sát này không chứng minh một cơ chế duy nhất và không được dùng để suy luận rằng sản phẩm có thể điều trị mọi bệnh lý “tuần hoàn não”. 1

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Cao lá bạch quả có nhiều cấu tử với tác dụng dược lý khác nhau. Flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa trong các mô hình thực nghiệm; ginkgolide có liên quan đến đối kháng yếu tố hoạt hóa tiểu cầu; bilobalide được nghiên cứu về tác động thần kinh.

Tuy nhiên, chuyên luận EMA xác định cơ chế chính xác vẫn chưa rõ. Hiệu quả lâm sàng phải được đánh giá theo đúng cao chuẩn hóa, liều và quần thể nghiên cứu, không dựa riêng trên cơ chế lý thuyết. 1

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ginkgo biloba

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ginkgo biloba

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ginkgo biloba

Các tương tác cần chú ý:

  • Warfarin, phenprocoumon và thuốc chống đông khác: có thể làm thay đổi nguy cơ chảy máu. EMA ghi nhận nghiên cứu có kiểm soát chưa chứng minh rõ tương tác dược động học với warfarin nhưng vẫn khuyến cáo theo dõi khi bắt đầu, đổi liều, đổi sản phẩm hoặc ngừng Ginkgo biloba. NCCIH ghi nhận việc phối hợp với warfarin có liên quan nguy cơ chảy máu lớn cao hơn. 1
  • Aspirin, clopidogrel và thuốc chống viêm không steroid: tác dụng lên tiểu cầu và nguy cơ chảy máu có thể tăng. 1
  • Dabigatran etexilate: Ginkgo biloba có thể ức chế P-glycoprotein ở ruột và làm tăng phơi nhiễm dabigatran; cần thận trọng.
  • Nifedipine: một nghiên cứu ghi nhận nồng độ đỉnh có thể tăng, kèm chóng mặt hoặc đỏ bừng rõ hơn ở một số người.
  • Efavirenz: không khuyến cáo phối hợp vì Ginkgo biloba có thể làm giảm nồng độ efavirenz, có khả năng liên quan cảm ứng CYP3A4. 1
  • Thuốc làm giảm ngưỡng co giật: cần thận trọng do không loại trừ nguy cơ xuất hiện thêm cơn động kinh.

Thắc mắc về hoạt chất Ginkgo biloba

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *