Ghẻ là tình trạng ký sinh trên da do cái ghẻ người Sarcoptes scabiei var. hominis đào đường hầm trong lớp sừng và đẻ trứng. Bệnh gây ngứa dữ dội, thường tăng về đêm, kèm sẩn nhỏ hoặc đường hầm ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, thắt lưng, mông và vùng sinh dục; trẻ nhỏ có thể tổn thương cả đầu, lòng bàn tay và bàn chân. Ghẻ lây chủ yếu qua tiếp xúc da gần kéo dài, và người chưa có triệu chứng vẫn có thể truyền bệnh trong thời kỳ ủ bệnh. Điều trị cần dùng thuốc diệt ghẻ đúng cách và xử lý đồng thời người sống chung hoặc tiếp xúc gần theo hướng dẫn, nếu không rất dễ tái nhiễm. Gãi nhiều có thể gây loét và bội nhiễm vi khuẩn. Ghẻ vảy ở người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch có thể ít ngứa nhưng chứa số lượng ký sinh trùng rất lớn, đòi hỏi khám và kiểm soát lây nhiễm khẩn trương.
Ghẻ là bệnh gì?
Ghẻ là bệnh da lây nhiễm do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei var. hominis. Con cái trưởng thành đào đường hầm nông trong lớp sừng để đẻ trứng. Các biểu hiện ngứa và phát ban phần lớn do hệ miễn dịch phản ứng với con ghẻ, trứng và chất thải, không chỉ do tổn thương cơ học.
Ghẻ thông thường thường chỉ có số lượng ít ký sinh trùng nhưng vẫn gây ngứa dữ dội. Ghẻ vảy là thể khác biệt, xuất hiện chủ yếu ở người suy giảm miễn dịch, người cao tuổi hoặc người giảm cảm giác và khả năng gãi; da tạo mảng vảy dày chứa rất nhiều con ghẻ nên lây mạnh. Ghẻ không phải do ở bẩn, dù môi trường đông đúc và khó tiếp cận điều trị làm bệnh dễ lan. Cái ghẻ ở chó mèo không duy trì sinh sản lâu dài trên người, vì vậy thú nuôi không phải nguồn của ghẻ người điển hình.
| Tên bệnh | Ghẻ |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Scabies |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ghẻ ngứa; scabies; ghẻ Na Uy là tên cũ của ghẻ vảy |
| Mã ICD-10 | B86 |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh da do ký sinh trùng; chuyên khoa Da liễu và bệnh truyền nhiễm |
| Cơ quan ảnh hưởng | Da, chủ yếu lớp sừng; có thể gây nhiễm khuẩn da thứ phát và biến chứng toàn thân liên quan liên cầu ở một số bối cảnh |
| Tính chất bệnh | Bệnh ký sinh trùng lây nhiễm, thường cấp hoặc kéo dài nếu chưa điều trị; ghẻ vảy là thể nặng và rất dễ lây |
| Mức độ phổ biến | Thường gặp trên toàn cầu, tăng ở nơi đông người, tiếp xúc da gần và điều kiện nguồn lực hạn chế |
| Bệnh có lây không? | Có |
| Đường lây | Chủ yếu qua tiếp xúc da kề da đủ lâu với người bị ghẻ, gồm tiếp xúc trong gia đình và tình dục. Lây qua quần áo, khăn hoặc chăn ga ít quan trọng ở ghẻ thông thường nhưng đáng kể hơn ở ghẻ vảy. |
Tổng quan chuyên môn về Ghẻ
Sau khi tiếp xúc, con ghẻ cái xâm nhập lớp sừng và tạo đường hầm, nơi trứng nở thành ấu trùng rồi phát triển thành con trưởng thành. Ở lần nhiễm đầu, cơ thể cần vài tuần để hình thành phản ứng quá mẫn, vì vậy người bệnh có thể lây trước khi ngứa. Khi tái nhiễm, đáp ứng miễn dịch xuất hiện nhanh hơn. Gãi phá vỡ hàng rào da, tạo cửa ngõ cho tụ cầu và liên cầu, dẫn đến chốc lở hoặc viêm mô tế bào. Trong ghẻ vảy, đáp ứng miễn dịch không kiểm soát được ký sinh trùng, làm số lượng con ghẻ tăng rất lớn và hình thành lớp tăng sừng dày.
Ghẻ được chia thực hành thành ghẻ thông thường, ghẻ vảy, ghẻ nốt và các thể theo nhóm tuổi hoặc vị trí. Ghẻ thông thường gây sẩn, đường hầm và ngứa điển hình. Ghẻ vảy có mảng tăng sừng, nứt, đôi khi ít ngứa nhưng lây cực mạnh. Ghẻ nốt để lại nốt ngứa dai dẳng, thường ở bìu, bẹn hoặc nách, do phản ứng miễn dịch. Phân loại quyết định mức độ cách ly, phối hợp thuốc, thời gian điều trị và quản lý người tiếp xúc.
Ghẻ xảy ra ở mọi quốc gia và mọi tầng lớp, nhưng gánh nặng cao hơn tại vùng nhiệt đới, cộng đồng đông đúc, cơ sở chăm sóc dài hạn, nhà tạm trú, trại giam và nơi nguồn lực hạn chế. Trẻ em và người cao tuổi dễ bị ảnh hưởng. WHO ước tính hàng trăm triệu người mắc tại một thời điểm trên toàn cầu; tỷ lệ tại từng địa phương thay đổi mạnh theo điều kiện sống và ổ dịch. Dữ liệu Việt Nam nên được diễn giải theo khảo sát địa phương thay vì áp một con số chung.
Cái ghẻ bò từ da người nhiễm sang da người khác trong tiếp xúc gần kéo dài, sau đó đào hầm trong lớp sừng. Quan hệ tình dục là một bối cảnh lây ở người lớn nhưng ghẻ không chỉ là bệnh lây qua đường tình dục. Đồ vải có thể truyền con ghẻ khi vừa được người bệnh sử dụng, đặc biệt trong ghẻ vảy do số lượng ký sinh trùng rất lớn. Con ghẻ thường sống ngoài da người trong thời gian ngắn.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Ghẻ
Nguyên nhân duy nhất của ghẻ người là nhiễm cái ghẻ Sarcoptes scabiei var. hominis. Yếu tố xã hội như sống đông, ngủ chung, tiếp xúc da gần, chậm chẩn đoán và điều trị không đồng thời làm bệnh lan rộng nhưng không phải nguyên nhân sinh học. Thất bại điều trị có thể do bôi thiếu vùng, rửa thuốc quá sớm, không lặp lại theo chỉ định, không điều trị người tiếp xúc hoặc tái phơi nhiễm; kháng thuốc có thể được cân nhắc nhưng không nên kết luận trước khi loại trừ các nguyên nhân này.
Có thể thay đổi: ngủ chung giường, tiếp xúc da gần kéo dài với người chưa điều trị, dùng chung đồ vải vừa sử dụng, trì hoãn khám, điều trị không đồng thời trong hộ gia đình và kiểm soát ổ dịch không đầy đủ.
Khó thay đổi hoặc cần hỗ trợ: tuổi nhỏ hoặc cao, sống tại cơ sở tập trung, hạn chế khả năng tự chăm sóc, suy giảm miễn dịch, mất cảm giác, liệt và rối loạn nhận thức.
Thành viên sống cùng nhà hoặc bạn tình của người bị ghẻ; trẻ tại nhà trẻ; người ở ký túc xá, cơ sở dưỡng lão, bệnh viện, nhà tạm trú hoặc trại giam; nhân viên chăm sóc tiếp xúc da thường xuyên; người cao tuổi; người nhiễm HIV, ghép tạng, dùng thuốc ức chế miễn dịch; và người không thể gãi hoặc tự báo triệu chứng có nguy cơ cao hơn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Ghẻ
Ngứa thường là triệu chứng nổi bật và tăng vào ban đêm. Phát ban có thể là sẩn nhỏ, vết gãi, mụn nước hoặc nốt; đường hầm mảnh, ngoằn ngoèo là dấu hiệu đặc trưng nhưng khó tìm. Vị trí khác nhau theo tuổi: người lớn thường ở kẽ ngón, cổ tay, khuỷu, nách, eo, mông và sinh dục; trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể ở đầu, cổ, lòng bàn tay và bàn chân. Ghẻ vảy có thể ít ngứa, khiến chẩn đoán chậm.
- Ngứa dữ dội, thường tăng khi nằm ấm và về đêm.
- Sẩn đỏ nhỏ, mụn nước hoặc vết gãi rải rác trên da.
- Đường hầm mảnh, ngoằn ngoèo màu da hoặc trắng xám.
- Tổn thương ở kẽ ngón tay, mặt gấp cổ tay, khuỷu và nách.
- Sẩn hoặc nốt ngứa ở eo, mông, núm vú hoặc cơ quan sinh dục.
- Nhiều người sống chung xuất hiện ngứa trong cùng khoảng thời gian.
- Ghẻ vảy tạo mảng vảy dày, nứt ở bàn tay, bàn chân, da đầu hoặc lan toàn thân và có thể không ngứa.
- Nốt ghẻ tồn tại nhiều tuần hoặc tháng sau điều trị, thường tại bìu, bẹn hay nách.
- Trẻ rất nhỏ có thể quấy khóc, bú kém và tổn thương dạng mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân.
Nên đặt lịch khám: ngứa về đêm, có đường hầm, nhiều người trong nhà cùng ngứa hoặc phát ban không rõ nguyên nhân.
Cần khám trong ngày: có mủ, đau, sốt, đỏ lan, trẻ sơ sinh nghi ghẻ, hoặc người suy giảm miễn dịch xuất hiện vảy dày.
Cần tái khám sớm: vẫn có tổn thương mới sau khi đã điều trị đúng và quản lý người tiếp xúc, hoặc ngứa kéo dài kèm bằng chứng con ghẻ sống.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi sốt cao, lơ mơ, thở nhanh, tụt huyết áp, đỏ đau lan nhanh hoặc nghi nhiễm trùng huyết; hoặc khi có khó thở, sưng mặt, choáng sau dùng thuốc. Ghẻ vảy lan rộng ở người yếu, suy giảm miễn dịch hoặc trong cơ sở tập trung cần đánh giá khẩn để kiểm soát ổ dịch. Không tự lái xe khi tình trạng nặng và không trì hoãn để thử thuốc lá hoặc hóa chất.
Chẩn đoán Ghẻ
Chẩn đoán dựa trên ba nhóm thông tin: tổn thương điển hình và vị trí phân bố, ngứa và lịch sử tiếp xúc, cùng bằng chứng nhìn thấy con ghẻ khi có thể. Bác sĩ có thể dùng tiêu chí đồng thuận quốc tế để phân mức chắc chắn từ ghẻ xác định đến ghẻ nghi ngờ. Vì chàm, côn trùng đốt, viêm da tiếp xúc và mề đay có thể giống ghẻ, tự chẩn đoán chỉ từ ngứa là không đáng tin cậy.
Khám cần đủ ánh sáng, xem kẽ ngón, cổ tay, khuỷu, nách, eo, mông, rốn, sinh dục và các vùng theo tuổi. Bác sĩ tìm đường hầm, đầu con ghẻ, nốt, vết gãi, chốc lở và mảng vảy dày. Dermoscopy có thể cho hình ảnh tam giác sẫm ở đầu đường hầm. Người tiếp xúc gần được hỏi về ngứa, thời điểm khởi phát và điều trị trước đó để xác định vòng lây.
Cạo da soi kính hiển vi: tìm con ghẻ, trứng hoặc phân; kết quả dương tính xác nhận bệnh nhưng âm tính không loại trừ vì số lượng ký sinh trùng có thể ít.
Dermoscopy hoặc băng dính trong: hỗ trợ chọn vị trí lấy mẫu và nhận diện cấu trúc của con ghẻ.
Xét nghiệm vi khuẩn: chỉ định khi có mủ hoặc nghi bội nhiễm. Xét nghiệm máu không chẩn đoán ghẻ thông thường.
Không áp dụng với X-quang, CT hay MRI. Dermoscopy là kỹ thuật phóng đại bề mặt da giúp nhận diện con ghẻ và đường hầm; thiết bị không thay thế đánh giá toàn diện và phụ thuộc kinh nghiệm người khám.
Tiêu chí IACS phân loại ghẻ thành ghẻ xác định khi thấy trực tiếp con ghẻ, trứng hoặc phân; ghẻ lâm sàng khi có đường hầm, tổn thương sinh dục điển hình hoặc tổn thương điển hình kèm đặc điểm bệnh sử; và ghẻ nghi ngờ khi bằng chứng ít hơn. Tiêu chí được dùng bởi nhân viên y tế và trong nghiên cứu, không phải bảng tự chấm để tự điều trị.
Điều trị Ghẻ
Mục tiêu là diệt con ghẻ và trứng mới nở, giảm triệu chứng, điều trị bội nhiễm, cắt đường lây và phòng tái nhiễm. Thuốc thường cần bôi trên phạm vi rộng theo hướng dẫn, không chỉ chấm vào nốt ngứa; một số phác đồ cần lặp lại vì thuốc không diệt hết trứng. Người sống cùng nhà và tiếp xúc gần thường phải được xử lý cùng thời điểm. Ghẻ vảy cần phối hợp thuốc bôi và thuốc uống, cách ly tiếp xúc và theo dõi chuyên môn.
Thuốc diệt ghẻ kê đơn thường gồm permethrin bôi hoặc ivermectin uống; lựa chọn phụ thuộc tuổi, cân nặng, thai kỳ, mức độ bệnh và khả năng bôi đúng. Benzyl benzoate hoặc lưu huỳnh có thể được dùng trong một số bối cảnh theo hướng dẫn chuyên môn. Thuốc giảm ngứa và điều trị chàm sau ghẻ chỉ hỗ trợ triệu chứng, không thay thuốc diệt ký sinh trùng. Kháng sinh được dùng khi có nhiễm khuẩn. Không tự dùng thuốc trừ sâu gia dụng, thuốc thú y hoặc tăng số lần bôi.
Không có thủ thuật xâm lấn điều trị ghẻ thông thường. Cắt ngắn móng, làm mềm lớp vảy dày và chăm sóc vết trợt có thể hỗ trợ ghẻ vảy dưới giám sát. Dẫn lưu chỉ dành cho áp xe bội nhiễm nếu bác sĩ xác định.
Không áp dụng. Phẫu thuật không có vai trò trong việc loại bỏ cái ghẻ.
Giặt quần áo, khăn và chăn ga đã dùng gần thời điểm điều trị bằng nước nóng và sấy nóng khi có thể; đồ không giặt được có thể cho vào túi kín trong thời gian theo hướng dẫn. Cắt móng, giữ vết gãi sạch và tránh tiếp xúc da gần cho đến khi đã bắt đầu điều trị phù hợp. Không cần phun thuốc diệt côn trùng khắp nhà hoặc vứt bỏ nệm trong ghẻ thông thường.
Theo dõi sự xuất hiện của đường hầm hoặc sẩn mới, nhìn thấy con ghẻ sống, mức ngứa, tình trạng bội nhiễm và việc người tiếp xúc đã được điều trị. Ngứa có thể kéo dài vài tuần do phản ứng miễn dịch, nên cần phân biệt ngứa sau ghẻ với tái nhiễm. Tái khám khi có tổn thương mới liên tục, dùng thuốc sai cách, không xử lý người tiếp xúc, hoặc ghẻ vảy chưa bong hết.
Thuốc diệt ghẻ thường cần một hoặc nhiều lần sử dụng theo lịch cụ thể của từng hoạt chất. Ngứa và nốt viêm có thể còn vài tuần sau khi ký sinh trùng đã bị loại bỏ. Thời gian kiểm soát ghẻ vảy dài hơn và cần nhiều đợt đến khi không còn bằng chứng con ghẻ. Không nên lặp thuốc liên tục chỉ vì ngứa còn tồn tại mà chưa được đánh giá.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Gãi làm trầy da và gây chốc lở, áp xe hoặc viêm mô tế bào do tụ cầu và liên cầu. Ở vùng lưu hành, nhiễm liên cầu liên quan ghẻ có thể góp phần vào viêm cầu thận sau nhiễm và các hậu quả nghiêm trọng khác. Ghẻ vảy có nguy cơ nhiễm khuẩn huyết và gây ổ dịch lớn. Mất ngủ, giảm học tập và kỳ thị xã hội cũng là hệ quả đáng kể. Thuốc dùng quá mức có thể gây viêm da kích ứng.
Ghẻ thông thường có thể chữa được khi dùng thuốc đúng và đồng thời cắt vòng lây. Tiên lượng xấu hơn nếu chẩn đoán muộn, bội nhiễm, sống trong môi trường đông đúc hoặc suy giảm miễn dịch. Ngứa tồn lưu không có nghĩa ký sinh trùng còn sống, và phần lớn tổn thương da hồi phục mà không để sẹo nếu không có nhiễm khuẩn sâu.
Ghẻ tái xuất hiện thường do tái nhiễm từ người tiếp xúc chưa điều trị, bôi thiếu vùng, không lặp lại theo hướng dẫn hoặc nhầm ngứa sau ghẻ là bệnh còn hoạt động. Để giảm nguy cơ, điều trị đồng thời người tiếp xúc, làm sạch đồ vải liên quan và tuân thủ đúng kỹ thuật. Khi nghi kháng thuốc, cần bác sĩ xác nhận con ghẻ còn sống và rà soát cách sử dụng trước khi đổi phác đồ.
Tránh tiếp xúc da gần và dùng chung giường hoặc đồ vải với người chưa điều trị. Khi có ca bệnh, thông báo cho người sống chung và tiếp xúc gần để được đánh giá và xử lý cùng thời điểm. Cơ sở tập trung cần phát hiện sớm, dùng phương tiện bảo hộ phù hợp, quản lý đồ vải và điều tra ổ dịch. Không có vaccine; vệ sinh cá nhân tốt không bảo đảm ngăn ghẻ nếu vẫn có tiếp xúc gần.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Ghẻ
Không có thực phẩm đặc hiệu diệt cái ghẻ. Ăn đủ chất và protein hỗ trợ lành vết gãi, đặc biệt ở trẻ em và người suy dinh dưỡng. Không cần kiêng hải sản, thịt bò hoặc đồ nếp chỉ vì ngứa, trừ khi thực phẩm đó gây dị ứng riêng. Rượu có thể làm cảm giác nóng và ngứa tăng ở một số người nhưng không phải nguyên nhân của bệnh.
Có thể vận động tùy mức ngứa và tổn thương. Tránh hoạt động tiếp xúc da gần, dùng chung thảm, đồ bảo hộ hoặc ngủ chung cho đến khi đã bắt đầu điều trị và được hướng dẫn về thời điểm an toàn. Giữ móng ngắn, mặc đồ mềm và mát giúp giảm gãi. Trẻ có thể trở lại trường theo hướng dẫn địa phương sau khi khởi trị phù hợp.
Ghi ngày điều trị của từng thành viên, vùng đã bôi, lần lặp và đồ vải đã xử lý. Kiểm tra tổn thương mới ở kẽ ngón, cổ tay và vùng sinh dục thay vì chỉ theo mức ngứa. Chụp ảnh đường hầm nghi ngờ có thể hỗ trợ tái khám. Không dùng kính lúp hoặc kim để tự lấy con ghẻ khỏi da vì dễ gây nhiễm trùng.
- Không chỉ bôi thuốc lên vài nốt ngứa mà bỏ sót vùng da được hướng dẫn.
- Không điều trị một người rồi bỏ qua người sống chung hoặc tiếp xúc gần.
- Không dùng thuốc trừ sâu gia dụng, dầu hỏa, thuốc thú y hay hóa chất độc lên da.
- Không lặp thuốc dày đặc chỉ vì ngứa chưa hết sau vài ngày.
- Không phun sương hóa chất toàn nhà hoặc vứt bỏ nệm khi không cần thiết.
- Không che giấu ghẻ vảy trong cơ sở chăm sóc vì nguy cơ gây ổ dịch rất cao.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể bị ghẻ ở da đầu, mặt, cổ, lòng bàn tay và lòng bàn chân, khác người lớn. Việc bôi thuốc cần do người chăm sóc thực hiện đúng phạm vi và tránh mắt, miệng theo hướng dẫn. Trẻ dưới tuổi hoặc cân nặng nhất định không phù hợp với một số thuốc. Sốt, bú kém, mụn mủ hoặc da đỏ lan cần khám ngay.
Người cao tuổi có thể ít ngứa, phát ban không điển hình và dễ bị ghẻ vảy, nhất là khi sa sút trí tuệ, liệt, giảm cảm giác hoặc sống tại cơ sở chăm sóc. Cần kiểm tra da đầu, móng và lòng bàn chân, hỗ trợ bôi thuốc đầy đủ, rà soát tương tác thuốc và triển khai kiểm soát lây nhiễm sớm.
Ghẻ không trực tiếp gây dị tật thai nhưng mất ngủ và bội nhiễm cần được điều trị. Lựa chọn thuốc phải dựa trên dữ liệu an toàn trong thai kỳ và hướng dẫn tại địa phương; permethrin bôi thường được ưu tiên trong nhiều hướng dẫn, nhưng người bệnh vẫn cần tư vấn. Không tự dùng ivermectin uống hoặc hóa chất dân gian.
Điều trị có thể thực hiện khi cho con bú với thuốc phù hợp. Tránh để trẻ tiếp xúc vùng da còn thuốc, rửa sạch thuốc theo hướng dẫn trước khi cho bú nếu bôi gần ngực, và rửa tay sau bôi. Cả mẹ và trẻ hoặc thành viên khác cần được đánh giá nếu có tiếp xúc gần, không mặc định ngừng cho bú.
Người suy giảm miễn dịch có nguy cơ ghẻ vảy, tải lượng ký sinh trùng rất cao, ít ngứa và biến chứng nhiễm khuẩn. Cần khám khẩn, cách ly tiếp xúc, phối hợp điều trị và theo dõi bằng soi da hoặc cạo da đến khi sạch. Người chăm sóc và môi trường phải được quản lý như một nguy cơ ổ dịch.
Bệnh thần kinh gây mất cảm giác, liệt, sa sút trí tuệ, suy dinh dưỡng và bệnh miễn dịch làm chẩn đoán khó hoặc tăng nguy cơ ghẻ vảy. Đái tháo đường và bệnh mạch máu làm vết gãi khó lành. Kế hoạch điều trị cần tính đến chức năng gan thận, thuốc đang dùng và khả năng tự chăm sóc.
Ngứa sau phẫu thuật có nhiều nguyên nhân như thuốc, băng dính và viêm da, không nên mặc định là ghẻ. Tuy nhiên, người nằm lâu hoặc ở cơ sở tập trung có thể phơi nhiễm. Nếu nghi ghẻ, cần báo đội điều trị để chọn thuốc không ảnh hưởng vết mổ, xử lý người tiếp xúc và tránh gây ổ dịch trong khoa.
Câu hỏi thường gặp về Ghẻ
Ghẻ lây chủ yếu qua tiếp xúc da kề da đủ lâu, chẳng hạn ngủ chung, chăm sóc trực tiếp hoặc quan hệ tình dục. Lây qua khăn, quần áo và chăn ga ít gặp hơn ở ghẻ thông thường nhưng quan trọng trong ghẻ vảy. Bệnh không phải bằng chứng của vệ sinh kém; bất kỳ ai tiếp xúc gần với người nhiễm đều có thể mắc. Tắm rửa thông thường không diệt được con ghẻ đã đào hầm. Cách phòng hiệu quả là phát hiện sớm, dùng thuốc đúng và xử lý đồng thời người tiếp xúc gần.
Ngứa có thể kéo dài vài tuần sau khi con ghẻ đã chết vì hệ miễn dịch vẫn phản ứng với mảnh ký sinh trùng và da còn viêm. Đây được gọi là ngứa sau ghẻ. Điều trị thất bại được nghĩ đến khi xuất hiện đường hầm mới, sẩn mới liên tục, nhìn thấy con ghẻ sống hoặc có người tiếp xúc chưa được xử lý. Không nên tự bôi thêm thuốc diệt ghẻ hằng ngày vì dễ gây viêm da kích ứng và làm ngứa nặng hơn. Bác sĩ có thể đề xuất chăm sóc da và thuốc giảm viêm phù hợp.
Thông thường, người sống cùng nhà, người ngủ chung và tiếp xúc da gần nên được đánh giá và thường được điều trị cùng thời điểm, kể cả khi chưa ngứa, vì thời kỳ ủ bệnh có thể kéo dài. Chỉ điều trị người có triệu chứng dễ tạo vòng lây qua lại. Cần phối hợp ngày điều trị, xử lý quần áo và chăn ga đã dùng, và tránh tiếp xúc da gần cho đến thời điểm được hướng dẫn. Các thành viên không nên dùng chung một tuýp thuốc nếu cách chia làm thiếu liều hoặc nhiễm bẩn.
Không cần phun thuốc trừ sâu hoặc phun sương hóa chất trong nhà đối với ghẻ thông thường; các sản phẩm này có thể độc khi hít hoặc tiếp xúc da. Tập trung vào giặt và sấy nóng đồ vải đã sử dụng gần thời điểm điều trị, hoặc niêm kín những món không giặt được trong thời gian được hướng dẫn. Hút bụi và vệ sinh thông thường là đủ. Ghẻ vảy cần kế hoạch môi trường chặt chẽ hơn do tải lượng ký sinh trùng rất cao, nên cơ sở y tế hoặc y tế công cộng phải hướng dẫn.
Ghẻ đáng lo khi xuất hiện mảng vảy dày lan rộng, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch, vì có thể là ghẻ vảy rất dễ lây. Sốt, mủ, đau, đỏ lan, lơ mơ hoặc thở nhanh gợi ý nhiễm khuẩn nặng từ các vết gãi và cần khám khẩn. Trẻ sơ sinh, người ghép tạng, hóa trị hoặc sống trong cơ sở tập trung cũng cần ngưỡng đi khám thấp hơn. Ghẻ thông thường không đe dọa tính mạng nếu được điều trị sớm và bội nhiễm được kiểm soát.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

