Ivermectin

Ivermectin là thuốc chống ký sinh trùng bán tổng hợp thuộc nhóm avermectin. Thuốc tác động lên các kênh chloride phụ thuộc glutamate của tế bào thần kinh và cơ ở động vật không xương sống, làm ký sinh trùng bị liệt và chết. Tại Hoa Kỳ, viên Ivermectin được phê duyệt điều trị bệnh giun lươn đường ruột không lan tỏa và bệnh giun chỉ Onchocerca; các dạng bôi riêng được phê duyệt cho chấy đầu hoặc tổn thương viêm của rosacea. Ivermectin đường uống điều trị ghẻ là sử dụng ngoài chỉ định theo FDA nhưng được CDC đưa vào hướng dẫn chuyên môn. Thuốc có thể gây chóng mặt, phản ứng da, hạ huyết áp và hiếm khi gây co giật, rối loạn ý thức, hôn mê hoặc tử vong. Người từng sống tại khu vực có Loa loa cần được đánh giá trước điều trị vì có nguy cơ bệnh não nghiêm trọng. Không sử dụng Ivermectin dành cho động vật hoặc tự dùng thuốc để phòng, điều trị COVID-19.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc chống ký sinh trùng nhóm avermectin, mã ATC P02CF01.
  • Giun lươn đường ruột không lan tỏa và bệnh giun chỉ Onchocerca.
  • Kem 1% điều trị tổn thương viêm do rosacea; lotion 0,5% điều trị chấy đầu theo từng nhãn Hoa Kỳ.
  • Ivermectin uống là sử dụng ngoài chỉ định tại Hoa Kỳ nhưng được CDC khuyến nghị trong một số trường hợp.
  • Độc tính thần kinh, phản ứng Mazzotti, bệnh não khi đồng nhiễm Loa loa, phản ứng da nặng và viêm gan.
  • Độ an toàn của viên uống ở trẻ dưới 15 kg chưa được xác lập.
  • Dữ liệu còn hạn chế; nhãn viên uống không khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ.
  • FDA chưa phê duyệt hoặc cho phép Ivermectin để phòng hay điều trị COVID-19.
  • Không dùng thuốc thú y cho người và không tự tính liều theo cân nặng.

Hoạt chất Ivermectin là gì?

Ivermectin là thuốc chống ký sinh trùng bán tổng hợp thuộc nhóm avermectin. Thuốc gây liệt và làm chết nhiều loại động vật không xương sống nhạy cảm bằng cách tác động lên hệ thống kênh chloride của chúng.

Ivermectin không phải thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc điều trị được chứng minh cho mọi loại giun, côn trùng hay bệnh ngoài da.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ivermectin

CAS 70288-86-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ivermectin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ivermectin

Tên khác / tên đồng nghĩa

22,23-dihydroavermectin B1; H₂B1; MK-933. Thuốc là hỗn hợp chủ yếu gồm 22,23-dihydroavermectin B1a và một lượng nhỏ thành phần B1b.

Tên viết tắt

IVM

Tên Latinh / tên dược điển

Ivermectinum

Tên USAN

ivermectin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

70288-86-7

UNII

8883YP2R6D

PubChem CID

Không có

RxNorm CUI

6069

Dược động học của Ivermectin

Sau liều uống 12 mg lúc đói, nồng độ đỉnh của thành phần chính trong huyết tương thường đạt sau khoảng 4 giờ. Nồng độ tăng gần tương ứng với liều trong phạm vi được nghiên cứu.

Ivermectin được chuyển hóa tại gan, chủ yếu qua CYP3A4. Thuốc và chất chuyển hóa được thải gần như hoàn toàn qua phân trong khoảng 12 ngày; dưới 1% liều được thải qua nước tiểu. Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 18 giờ.

Dược động học của kem và lotion bôi ngoài khác với viên uống và không được dùng để suy luận liều toàn thân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ivermectin được hấp thu sau khi uống và đạt nồng độ đỉnh trung bình sau khoảng 4 giờ trong nghiên cứu dùng liều 12 mg lúc đói.

Thức ăn nhiều chất béo làm tăng đáng kể mức hấp thu toàn thân. Mức hấp thu của dạng bôi thấp hơn nhiều nhưng vẫn có thể đo được trong huyết tương khi bôi kem hằng ngày trên vùng da bị rosacea.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn viên uống không công bố một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối dạng phần trăm.

Một bữa ăn nhiều chất béo làm mức phơi nhiễm của liều Ivermectin 30 mg tăng khoảng 2,5 lần so với dùng lúc đói. Vì vậy, nhãn viên uống cho giun lươn và Onchocerca hướng dẫn uống khi bụng đói với nước.

Riêng khi điều trị ghẻ ngoài chỉ định, CDC nêu rằng chuyên gia thường khuyến nghị dùng cùng bữa ăn để tăng sinh khả dụng. Không tự áp dụng hướng dẫn của bệnh ghẻ cho các chỉ định khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Ivermectin không dễ đi qua hàng rào máu–não ở người trong điều kiện sử dụng thông thường. Đây là một phần cơ sở tạo tính chọn lọc giữa ký sinh trùng và người.

Tuy nhiên, độc tính thần kinh vẫn có thể xảy ra ở liều điều trị hoặc quá liều, nên không được xem hàng rào máu–não là sự bảo vệ tuyệt đối.

Giá trị thể tích phân bố chuẩn của viên uống trong nhãn đã kiểm tra.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ivermectin được chuyển hóa chủ yếu ở gan qua CYP3A4. CYP2D6 và CYP2E1 có thể tham gia ở mức độ thấp hơn theo dữ liệu trong ống nghiệm.

Ở nồng độ có ý nghĩa điều trị, Ivermectin không ức chế đáng kể CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP1A2 hoặc CYP2E1 trong các nghiên cứu được nhãn trình bày.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ivermectin và các chất chuyển hóa được đào thải gần như hoàn toàn qua phân trong khoảng 12 ngày. Dưới 1% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu.

Đường thải trừ này không đồng nghĩa chức năng thận hoàn toàn không ảnh hưởng đến độ an toàn ở người bệnh nặng hoặc người có nhiều bệnh đồng mắc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương của Ivermectin sau khi uống khoảng 18 giờ.

Đối với kem bôi 1% dùng hằng ngày, thời gian bán thải biểu kiến ở trạng thái ổn định được ghi nhận dài hơn, trung bình khoảng 6,5 ngày; dữ liệu này không được sử dụng để tính liều viên uống.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng chuẩn của Ivermectin uống.

Thuốc được chuyển hóa ở gan và bài tiết chủ yếu qua phân. Dữ liệu điều chỉnh liều dựa trên độ thanh thải creatinine hoặc Child–Pugh chưa được xác lập trong nhãn viên uống đã kiểm tra.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gồm:

  • Dùng lúc đói hay cùng bữa ăn nhiều chất béo.
  • Dạng viên uống, kem hoặc lotion.
  • Liều và cân nặng.
  • Chức năng gan.
  • Thuốc ảnh hưởng mạnh đến CYP3A4, dù ý nghĩa lâm sàng của từng phối hợp chưa được xác lập đầy đủ.
  • Tình trạng da và diện tích bôi đối với chế phẩm ngoài da.
  • Tuổi, bệnh đồng mắc và chức năng cơ quan.

Không tự thay đổi cách dùng với thức ăn hoặc liều để làm tăng hấp thu.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ivermectin

Ivermectin thuộc nhóm lactone vòng lớn có hoạt tính chống ký sinh trùng. Trong hệ thống ATC, thuốc được xếp vào nhóm thuốc trị giun tròn avermectin, mã P02CF01.

Thuốc có hoạt tính với một số giai đoạn của nhiều loài giun tròn và động vật chân đốt. Phổ tác dụng thay đổi theo ký sinh trùng, vị trí nhiễm và dạng bào chế.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ivermectin gắn chọn lọc với ái lực cao vào các kênh chloride phụ thuộc glutamate ở tế bào thần kinh và cơ của động vật không xương sống. Dòng ion chloride tăng làm màng tế bào bị tăng phân cực, dẫn đến liệt và chết ký sinh trùng.

Động vật có vú không có các kênh chloride phụ thuộc glutamate tương tự, Ivermectin có ái lực thấp hơn với các kênh chloride của người và thường không dễ qua hàng rào máu–não.

Cơ chế chính xác của kem Ivermectin trong điều trị tổn thương viêm do rosacea chưa được xác định đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ivermectin có hoạt tính với ấu trùng giun chỉ trong da của Onchocerca volvulus nhưng không tiêu diệt giun trưởng thành. Vì vậy, người bệnh có thể cần tái điều trị và theo dõi kéo dài.

Đối với Strongyloides stercoralis, tác dụng được ghi nhận chủ yếu trên các giai đoạn ký sinh trong ruột.

Trong bệnh ghẻ và chấy, thuốc tác động lên hệ thần kinh–cơ của động vật chân đốt. Do Ivermectin không diệt trứng ghẻ một cách đáng tin cậy, điều trị ghẻ cổ điển thường cần liều lặp lại.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ivermectin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ivermectin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ivermectin

Tương tác đã được ghi nhận rõ trong nhãn là:

  • Warfarin: hiếm gặp tăng INR sau khi dùng đồng thời Ivermectin. Người bệnh có thể cần theo dõi INR và dấu hiệu xuất huyết.

Ivermectin được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4. Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4 mạnh có khả năng làm thay đổi mức phơi nhiễm, nhưng ý nghĩa lâm sàng của từng phối hợp chưa được xác định đầy đủ trong nhãn.

Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về thuốc chống đông, thuốc an thần, thuốc chống động kinh, thuốc kháng nấm azole, thuốc điều trị HIV và các thuốc đang sử dụng. Không tự ngừng hoặc đổi liều thuốc kê đơn.

Thắc mắc về hoạt chất Ivermectin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *