Foscarnet

Foscarnet là thuốc kháng virus được truyền tĩnh mạch, chủ yếu dùng cho người suy giảm miễn dịch mắc viêm võng mạc do cytomegalovirus hoặc nhiễm herpes simplex ở da–niêm mạc kháng acyclovir. Thuốc ức chế trực tiếp vị trí gắn pyrophosphate của DNA polymerase virus và không cần được hoạt hóa bằng phosphoryl hóa trong tế bào.1 Độc tính quan trọng nhất của Foscarnet là tổn thương thận. Thuốc còn có thể gây hạ calci, magnesi hoặc kali máu, co giật, kéo dài khoảng QT và rối loạn nhịp tim.1 Vì liều phải được tính theo cân nặng, chức năng thận và chỉ định, Foscarnet chỉ được truyền bằng bơm kiểm soát tại cơ sở y tế, kèm bù dịch và xét nghiệm theo dõi thường xuyên. Người bệnh không được tự mua, tự dùng, tự pha hoặc áp dụng liều trong bài cho tình trạng cá nhân.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc kháng virus tác dụng trực tiếp, dẫn xuất acid phosphonic.
  • Dạng dùng: Dung dịch truyền tĩnh mạch 24 mg/mL là dạng phổ biến trong các nhãn được tra cứu.1
  • Chỉ định theo nhãn: Viêm võng mạc CMV ở người mắc AIDS và HSV da–niêm mạc kháng acyclovir ở người suy giảm miễn dịch.1
  • Nguy cơ chính: Tổn thương thận, rối loạn calci–magnesi–kali–phosphat, co giật và kéo dài QT.1
  • Theo dõi: Chức năng thận, điện giải, công thức máu và điện tâm đồ khi có nguy cơ.1
  • Lưu ý: Phải điều chỉnh liều theo độ thanh thải creatinin và truyền bằng bơm; không tiêm nhanh.1
  • Việt Nam: Có tài liệu chính thức ghi nhận giấy phép nhập khẩu Foscavir và Vocarvi cho cơ sở điều trị; tình trạng giấy đăng ký lưu hành hiện hành.

Hoạt chất Foscarnet là gì?

Foscarnet là thuốc kháng virus truyền tĩnh mạch, ức chế trực tiếp enzyme sao chép vật liệu di truyền của một số virus herpes. Thuốc được dành cho các nhiễm virus nghiêm trọng ở người suy giảm miễn dịch và có nguy cơ độc tính thận đáng kể.1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Foscarnet

INN Foscarnet; Foscarnet Sodium; Foscarnet Trisodium Hexahydrate.

CAS 4428-95-9 Công thức CH3O5P

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Foscarnet

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Foscarnet; Foscarnet Sodium; Foscarnet Trisodium Hexahydrate.

Tên khác / tên đồng nghĩa

Trisodium phosphonoformate; phosphonoformic acid, trisodium salt; sodium phosphonoformate.

Tên viết tắt

PFA

Tên Latinh / tên dược điển

Foscarnetum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

4428-95-9

UNII

364P9RVW4X

PubChem CID

3415

RxNorm CUI

33562

Công thức phân tử

CH3O5P

Dược động học của Foscarnet

Sau truyền tĩnh mạch, Foscarnet phân bố vào dịch ngoại bào và dịch não tủy, gắn protein huyết tương thấp, không trải qua chuyển hóa đáng kể và được thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận. Độ thanh thải giảm và thời gian bán thải kéo dài khi chức năng thận suy giảm.1

Giai đoạn I: Hấp thu

Đường truyền tĩnh mạch không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa. Nồng độ huyết tương phụ thuộc liều, tốc độ truyền, khoảng cách liều và chức năng thận.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Do được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch, lượng thuốc được đưa vào tuần hoàn hệ thống là hoàn toàn theo liều truyền. Các nhãn được tra cứu không mô tả dạng uống được phê duyệt.1

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 0,4–0,6 L/kg. Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 14–17% theo nhãn Hoa Kỳ và dưới 20% theo SmPC. Nồng độ trong dịch não tủy được ghi nhận khoảng 10–70% nồng độ huyết tương; Foscarnet cũng có thể tích lũy trong xương.1

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Không ghi nhận chuyển hóa sinh học đáng kể. Foscarnet được thải chủ yếu dưới dạng không đổi.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Foscarnet được thải chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận. Sự bài tiết qua nước tiểu có thể tạo nồng độ thuốc cao tại vùng sinh dục và gây kích ứng hoặc loét nếu vệ sinh không phù hợp.1

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương thường khoảng 2–4 giờ ở người có chức năng thận bình thường.1 Thời gian bán thải cuối xác định qua bài tiết nước tiểu có thể kéo dài khoảng 87,5 ± 41,8 giờ, được cho là liên quan đến giải phóng chậm thuốc đã lắng đọng trong xương.

CL · Độ thanh thải toàn phần

SmPC ghi độ thanh thải huyết tương khoảng 130–160 mL/phút và độ thanh thải qua thận khoảng 130 mL/phút ở người có chức năng thận bình thường. Trong các nghiên cứu theo nhãn Hoa Kỳ, độ thanh thải toàn thân trung bình khoảng 6,2–7,1 L/giờ và độ thanh thải thận khoảng 5,6–6,4 L/giờ, tùy phác đồ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Chức năng thận là yếu tố ảnh hưởng quan trọng nhất. Suy thận làm giảm độ thanh thải, tăng nồng độ huyết tương và nguy cơ độc tính. Liều phải được điều chỉnh theo độ thanh thải creatinin tính theo mL/phút/kg, kể cả khi creatinin huyết thanh còn trong giới hạn bình thường. Dữ liệu hướng dẫn liều ở người đang thẩm tách máu chưa được xác lập.1

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Foscarnet

Foscarnet thuộc nhóm thuốc kháng virus tác dụng trực tiếp, dẫn xuất acid phosphonic. Về cấu trúc và chức năng, thuốc hoạt động như chất tương tự pyrophosphate, nhưng không phải chất tương tự nucleoside và không cần thymidine kinase của virus để hoạt hóa.1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Foscarnet gắn trực tiếp vào vị trí liên kết pyrophosphate trên DNA polymerase đặc hiệu của virus, ức chế quá trình tách pyrophosphate và kéo dài chuỗi DNA. Thuốc cũng có thể ức chế reverse transcriptase của một số retrovirus ở nồng độ in vitro.1

Do không cần phosphoryl hóa bởi thymidine kinase hoặc kinase khác, Foscarnet có thể còn hoạt tính đối với một số chủng HSV thiếu thymidine kinase và kháng acyclovir.1

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Foscarnet có hoạt tính in vitro đối với CMV, HSV-1, HSV-2 và một số virus herpes khác. Tuy nhiên, hoạt tính trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa với chỉ định điều trị đã được phê duyệt. Đột biến DNA polymerase của virus có thể làm giảm độ nhạy với thuốc và tạo kháng Foscarnet.1

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Foscarnet

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Foscarnet

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Foscarnet

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

Foscarnet được nhãn cidofovir nêu cụ thể là thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính thận và rối loạn điện giải; giảm chức năng thận có thể làm tăng phơi nhiễm cả hai thuốc.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ suy thận cấp, rối loạn calci/phosphate/magnesi/kali, co giật liên quan điện giải và độc tính nặng.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không dùng đồng thời; ngừng foscarnet ít nhất 7 ngày trước cidofovir khi có thể và chọn thuốc thay thế.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, calci, phosphate, magnesi, kali và triệu chứng thần kinh.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Foscarnet

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *