Fomepizol

Fomepizol, tên tiếng Anh là fomepizole, là thuốc giải độc dùng trong trường hợp xác định hoặc nghi ngờ ngộ độc methanol và ethylene glycol. Thuốc ức chế cạnh tranh enzym alcohol dehydrogenase, ngăn methanol chuyển thành acid formic và ngăn ethylene glycol tạo glycolate, glyoxylate cùng oxalate. Nhờ đó, fomepizol hạn chế sự hình thành các chất chuyển hóa gây toan chuyển hóa, tổn thương thị giác, suy thận, tổn thương thần kinh và tử vong. Điều trị phải được bắt đầu ngay khi có căn cứ nghi ngờ ngộ độc, không nên trì hoãn chỉ để chờ kết quả định lượng chất độc. Liều nạp theo nhãn là 15 mg/kg truyền tĩnh mạch, sau đó dùng liều duy trì theo thời gian điều trị. Vì fomepizol bị loại bỏ bằng thẩm tách máu, khoảng cách liều phải được rút ngắn trong quá trình thẩm tách. Đây là thuốc cấp cứu kê đơn, chỉ được sử dụng tại cơ sở y tế có khả năng hồi sức, xét nghiệm và hội chẩn chống độc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc giải độc, chất ức chế alcohol dehydrogenase; mã ATC V03AB34.
  • Chỉ định chính: Ngộ độc hoặc nghi ngờ uống methanol hay ethylene glycol.
  • Cơ chế: Ngăn tạo acid formic từ methanol và các acid hữu cơ độc từ ethylene glycol.
  • Liều nạp: 15 mg/kg truyền tĩnh mạch trong 30 phút.
  • Liều duy trì: 10 mg/kg mỗi 12 giờ trong 4 liều, sau đó 15 mg/kg mỗi 12 giờ.
  • Khi thẩm tách máu: Fomepizol bị thẩm tách; thường phải dùng mỗi 4 giờ trong quá trình thẩm tách.
  • Ngừng điều trị: Khi nồng độ methanol hoặc ethylene glycol không phát hiện được hoặc dưới 20 mg/dL, người bệnh không còn triệu chứng và pH bình thường.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, buồn ngủ và vị kim loại.
  • Nguyên tắc cấp cứu: Không chờ kết quả định lượng chất độc nếu bệnh sử và xét nghiệm ban đầu gợi ý mạnh.

Hoạt chất Fomepizol là gì?

Fomepizol là thuốc giải độc đặc hiệu giúp ngăn methanol và ethylene glycol chuyển thành các chất chuyển hóa có độc tính cao. Thuốc không trực tiếp loại bỏ toàn bộ chất độc khỏi cơ thể và không thay thế hồi sức, điều chỉnh toan chuyển hóa hoặc thẩm tách máu khi có chỉ định.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Fomepizol

INN Fomepizole.

CAS 7554-65-6 Công thức C4H6N2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Fomepizol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Fomepizole.

Tên IUPAC

4-methyl-1H-pyrazole

Tên hóa học khác

1H-Pyrazole, 4-methyl-

Tên khác / tên đồng nghĩa

4-methylpyrazole; 4-MP; 4-methyl-1H-pyrazole. Antizol là biệt dược gốc được ghi nhận trong nhãn FDA.

Tên viết tắt

4-MP

Tên Latinh / tên dược điển

Fomepizolum

Tên USAN

fomepizole

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

7554-65-6

UNII

83LCM6L2BY

PubChem CID

3406

RxNorm CUI

15226

Công thức phân tử

C4H6N2

Dược động học của Fomepizol

Sau truyền tĩnh mạch, fomepizol phân bố nhanh vào tổng lượng nước cơ thể. Thuốc được chuyển hóa rộng, chỉ khoảng 1–3,5% liều được bài tiết không đổi qua nước tiểu. Quá trình thải trừ có tính bão hòa ở nồng độ điều trị. Khi dùng nhiều liều, fomepizol cảm ứng chuyển hóa của chính nó, khiến tốc độ đào thải tăng đáng kể sau khoảng 30–40 giờ và là lý do phải tăng liều duy trì sau bốn liều 10 mg/kg.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa khi thuốc được truyền tĩnh mạch. Sau khi hoàn tất truyền, fomepizol nhanh chóng hiện diện trong tuần hoàn và phân bố vào tổng lượng nước cơ thể.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Vì được sử dụng bằng đường truyền tĩnh mạch, lượng thuốc đi trực tiếp vào tuần hoàn hệ thống. Sinh khả dụng đường tĩnh mạch được xem là 100%.

Giai đoạn II: Phân bố

Fomepizol phân bố nhanh vào tổng lượng nước cơ thể. Thể tích phân bố được ghi nhận khoảng 0,6–1,02 L/kg.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Fomepizol được chuyển hóa chủ yếu thành 4-carboxypyrazole, chiếm khoảng 80–85% liều và được bài tiết qua nước tiểu. Các chất chuyển hóa khác gồm 4-hydroxymethylpyrazole cùng các dạng liên hợp N-glucuronide. Khi dùng lặp lại, thuốc cảm ứng hệ enzym cytochrome P450 và làm tăng chuyển hóa của chính nó.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Phần lớn fomepizol được thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu. Chỉ khoảng 1–3,5% liều được bài tiết dưới dạng thuốc không đổi. Fomepizol có thể bị loại bỏ bằng thẩm tách máu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn FDA cho biết thời gian bán thải của fomepizol thay đổi theo liều và chưa xác lập được một giá trị bán thải cố định, kể cả ở người có chức năng thận bình thường. Thẩm tách máu làm tăng đáng kể việc loại bỏ thuốc.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Sự thải trừ sau liều cấp tuân theo động học Michaelis–Menten và có thể bão hòa ở nồng độ điều trị. Sau khoảng 30–40 giờ dùng nhiều liều, sự cảm ứng enzym làm chuyển hóa chuyển sang gần động học bậc nhất và tăng tốc độ đào thải. Giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm hoặc tốc độ thải trừ gồm:

  • Thời gian điều trị và số liều đã dùng do fomepizol cảm ứng chuyển hóa của chính nó.
  • Thẩm tách máu, vì thuốc có thể bị loại khỏi tuần hoàn.
  • Ethanol dùng đồng thời, do hai chất tác động qua alcohol dehydrogenase và làm giảm tốc độ thải trừ của nhau.
  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế cytochrome P450 như phenytoin, carbamazepine, cimetidine và ketoconazole; ý nghĩa lâm sàng chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Fomepizol

Fomepizol thuộc nhóm thuốc giải độc ức chế alcohol dehydrogenase. Khác với ethanol, fomepizol có tác dụng ức chế enzym dự đoán được hơn và không chủ ý tạo tình trạng say rượu điều trị. Tuy nhiên, lựa chọn thuốc giải độc và chiến lược thẩm tách phải do bác sĩ chống độc quyết định.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Alcohol dehydrogenase xúc tác bước đầu trong chuyển hóa methanol thành formaldehyde rồi acid formic, là chất gây toan chuyển hóa và tổn thương thị giác. Enzym này cũng chuyển ethylene glycol thành glycoaldehyde, sau đó tạo glycolate, glyoxylate và oxalate, gây toan chuyển hóa, hạ calci và tổn thương ống thận. Fomepizol ức chế cạnh tranh alcohol dehydrogenase, qua đó làm chậm hoặc ngăn hình thành các chất chuyển hóa độc này.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong các thử nghiệm lâm sàng, việc dùng fomepizol giúp ngăn nồng độ glycolate hoặc formate tiếp tục tăng khi nồng độ ethanol trong máu không còn đáng kể. Hiệu quả phụ thuộc việc bắt đầu điều trị sớm, trước khi lượng lớn chất độc đã được chuyển thành các acid hữu cơ gây tổn thương cơ quan.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Fomepizol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Fomepizol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Fomepizol

  • Ethanol: fomepizol làm giảm tốc độ thải ethanol khoảng 40%; ethanol đồng thời làm giảm tốc độ thải fomepizol khoảng 50%.
  • Phenytoin và carbamazepine: có thể cảm ứng hệ cytochrome P450 và làm thay đổi chuyển hóa fomepizol; dữ liệu lâm sàng còn hạn chế.
  • Cimetidine và ketoconazole: có thể ức chế cytochrome P450 và làm thay đổi mức phơi nhiễm fomepizol; tương tác chưa được nghiên cứu đầy đủ.
  • Thẩm tách máu: làm tăng loại bỏ fomepizol, vì vậy phải thay đổi khoảng cách liều.

Thắc mắc về hoạt chất Fomepizol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *