EPA (Acid Eicosapentaenoic)

EPA, tên đầy đủ là acid eicosapentaenoic hoặc axit eicosapentaenoic, là một acid béo không bão hòa đa omega-3 chuỗi dài có trong cá béo, dầu cá và một số nguồn vi tảo. EPA tham gia cấu tạo lipid màng tế bào và là tiền chất của nhiều chất trung gian lipid liên quan đến viêm, kết tập tiểu cầu và chức năng mạch máu. Trong điều trị bằng thuốc, EPA thường được sử dụng dưới dạng icosapent ethyl, một ethyl ester tinh chế được chuyển thành EPA trong quá trình hấp thu. Icosapent ethyl kê đơn được phê duyệt cho một số người trưởng thành có triglyceride tăng hoặc nguy cơ tim mạch cao khi đáp ứng đủ tiêu chí của nhãn thuốc. Kết quả nghiên cứu của icosapent ethyl 4 g/ngày không được tự động áp dụng cho dầu cá, thực phẩm bổ sung omega-3 hoặc sản phẩm phối hợp EPA–DHA vì thành phần, độ tinh khiết, liều và bằng chứng lâm sàng khác nhau.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • EPA là gì?: Acid béo omega-3 chuỗi dài gồm 20 nguyên tử carbon và 5 liên kết đôi.
  • Dạng thuốc được nghiên cứu rõ: Icosapent ethyl là ethyl ester tinh chế của EPA, được chuyển thành EPA khi hấp thu.
  • Chỉ định thuốc: Giảm triglyceride rất cao và giảm một số biến cố tim mạch ở người trưởng thành đáp ứng tiêu chí của nhãn.
  • Không đồng nhất với dầu cá: Dầu cá và thực phẩm bổ sung có hàm lượng EPA, DHA và độ tinh khiết khác nhau; không được xem là tương đương với icosapent ethyl kê đơn.
  • Nguy cơ quan trọng: Rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ, chảy máu và phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm.
  • Cách dùng thuốc: Icosapent ethyl được uống cùng hoặc ngay sau bữa ăn và phải nuốt nguyên viên nang.

Hoạt chất EPA (Acid Eicosapentaenoic) là gì?

EPA là một acid béo omega-3 chuỗi dài có trong cá, hải sản và một số nguồn vi tảo. EPA có thể được tích hợp vào phospholipid màng tế bào và tham gia tạo các chất trung gian lipid có hoạt tính sinh học.

Trong dược phẩm, icosapent ethyl là dạng ethyl ester tinh chế của EPA. Hoạt chất này được thủy phân sau khi uống để giải phóng EPA và không chứa DHA như thành phần hoạt chất chính.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

EPA (Acid Eicosapentaenoic)

INN Eicosapentaenoic acid

CAS 10417-94-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

EPA (Acid Eicosapentaenoic)

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Eicosapentaenoic acid

Tên IUPAC

(5Z,8Z,11Z,14Z,17Z)-icosa-5,8,11,14,17-pentaenoic acid

Tên hóa học khác

all cis-5,8,11,14,17-Eicosapentaenoic Acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Axit eicosapentaenoic; acid eicosapentaenoic; EPA; icosapent; all-cis-5,8,11,14,17-eicosapentaenoic acid; timnodonic acid. Dạng ethyl ester dùng làm thuốc được gọi là icosapent ethyl hoặc ethyl eicosapentaenoate.

Tên viết tắt

EPA

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

10417-94-4

UNII

8FA07A829V

PubChem CID

446284

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của EPA (Acid Eicosapentaenoic)

Dữ liệu dược động học có độ tin cậy cao chủ yếu được thiết lập với icosapent ethyl kê đơn. Sau khi uống, icosapent ethyl được khử ester trong quá trình hấp thu; EPA được hấp thu tại ruột non, đi vào tuần hoàn chủ yếu qua hệ bạch huyết ống ngực, phân bố vào các thành phần lipid huyết tương và được chuyển hóa qua beta-oxidation.

Dược động học của EPA từ thực phẩm hoặc các sản phẩm bổ sung khác có thể không giống thuốc icosapent ethyl do khác biệt về dạng hóa học, thành phần bữa ăn và công thức sản phẩm.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống icosapent ethyl, dạng ester được thủy phân trong quá trình hấp thu. EPA được hấp thu ở ruột non và đi vào tuần hoàn toàn thân chủ yếu qua hệ bạch huyết ống ngực. Nồng độ EPA đỉnh trong huyết tương đạt được sau khoảng 5 giờ.

Các nghiên cứu lâm sàng sử dụng thuốc cùng hoặc sau bữa ăn; chưa có nghiên cứu chuyên biệt đánh giá đầy đủ ảnh hưởng của thức ăn theo nhãn VASCEPA.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của icosapent ethyl chưa được xác định trong nhãn thuốc được tham khảo. Thuốc được chuyển thành EPA trong quá trình hấp thu và các nghiên cứu lâm sàng đều sử dụng thuốc cùng hoặc ngay sau bữa ăn.

Không thể sử dụng dữ liệu phơi nhiễm của icosapent ethyl để suy ra sinh khả dụng của mọi sản phẩm dầu cá hoặc EPA bổ sung.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định của EPA sau khi dùng icosapent ethyl khoảng 88 L. Phần lớn EPA lưu hành được tích hợp vào phospholipid, triglyceride và cholesteryl ester; dưới 1% tồn tại dưới dạng acid béo tự do.

Trên 99% EPA không ester hóa trong huyết tương gắn với protein.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

EPA được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua beta-oxidation, tương tự các acid béo trong chế độ ăn. Chuỗi carbon dài được phân cắt thành acetyl coenzyme A và tiếp tục được chuyển hóa trong chu trình Krebs để tạo năng lượng.

Chuyển hóa qua cytochrome P450 chỉ là con đường phụ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Icosapent ethyl không được đào thải qua thận dưới dạng nguyên vẹn. EPA được chuyển hóa thông qua các con đường chuyển hóa acid béo, chủ yếu là beta-oxidation.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thải trừ của EPA trong huyết tương sau khi dùng icosapent ethyl khoảng 89 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần của EPA trong huyết tương ở trạng thái ổn định sau khi sử dụng icosapent ethyl được ghi nhận khoảng 684 mL/giờ.

Giá trị này không được áp dụng trực tiếp cho EPA từ mọi nguồn thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm EPA gồm:

  • Dạng hóa học của EPA, chẳng hạn acid béo tự do, triglyceride hoặc ethyl ester.
  • Thành phần và độ tinh khiết của sản phẩm.
  • Hàm lượng EPA và tỷ lệ EPA–DHA.
  • Việc dùng cùng bữa ăn.
  • Khả năng hấp thu chất béo của đường tiêu hóa.
  • Chế độ ăn và lượng EPA nền.
  • Chức năng gan.
  • Mức độ tuân thủ điều trị.

Dược động học của icosapent ethyl chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người suy gan, suy thận hoặc trẻ em.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của EPA (Acid Eicosapentaenoic)

EPA thuộc nhóm acid béo không bão hòa đa omega-3 chuỗi dài, còn gọi là n-3 long-chain polyunsaturated fatty acid.

Icosapent ethyl là thuốc điều hòa lipid có phần hoạt tính là EPA. Hoạt chất này khác với các thuốc omega-3 phối hợp chứa cả EPA và DHA về thành phần, bằng chứng lâm sàng và ảnh hưởng lên lipid máu.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế giảm triglyceride của EPA được cho là gồm:

  • Giảm tổng hợp hoặc bài tiết VLDL-triglyceride tại gan.
  • Tăng beta-oxidation acid béo.
  • Giảm tạo lipid tại gan.
  • Ức chế enzym diacylglycerol acyltransferase.
  • Tăng hoạt tính lipoprotein lipase và tăng thanh thải triglyceride khỏi các hạt VLDL lưu hành.

Cơ chế giúp giảm biến cố tim mạch của icosapent ethyl chưa được hiểu hoàn toàn. Các cơ chế có thể liên quan gồm cải thiện lipoprotein giàu triglyceride, tác dụng chống viêm, chống oxy hóa, ảnh hưởng lên chức năng nội mô và độ ổn định của mảng xơ vữa.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Icosapent ethyl 4 g/ngày làm giảm triglyceride ở người tăng triglyceride và không làm tăng LDL-C so với giả dược trong nghiên cứu tăng triglyceride nặng được ghi trong nhãn VASCEPA.

Trong REDUCE-IT, icosapent ethyl 2 g hai lần mỗi ngày khi phối hợp với statin làm giảm tiêu chí gộp gồm tử vong tim mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tái thông mạch và nhập viện do đau thắt ngực không ổn định so với giả dược ở quần thể nguy cơ cao được nghiên cứu.

Kết quả này chỉ áp dụng cho sản phẩm, liều và quần thể được nghiên cứu; không chứng minh mọi sản phẩm omega-3 đều có cùng hiệu quả.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của EPA (Acid Eicosapentaenoic)

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về EPA (Acid Eicosapentaenoic)

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của EPA (Acid Eicosapentaenoic)

Tương tác đáng chú ý nhất là với thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu. EPA hoặc icosapent ethyl có thể kéo dài thời gian chảy máu; người dùng cùng aspirin, clopidogrel, warfarin hoặc thuốc chống huyết khối khác cần được theo dõi dấu hiệu xuất huyết.

Các nghiên cứu dược động học không ghi nhận icosapent ethyl làm thay đổi đáng kể phơi nhiễm của:

  • Warfarin.
  • Atorvastatin.
  • Omeprazole.
  • Rosiglitazone.

Việc không có tương tác dược động học đáng kể với warfarin không loại trừ nguy cơ chảy máu khi phối hợp.

Cần thông báo cho bác sĩ về mọi thuốc, thảo dược và sản phẩm bổ sung đang sử dụng, đặc biệt là các sản phẩm chứa omega-3 khác.

Thắc mắc về hoạt chất EPA (Acid Eicosapentaenoic)

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 18 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *