Docetaxel là thuốc hóa trị độc tế bào thuộc nhóm taxane, có tác dụng ổn định hệ thống vi ống và ngăn tế bào phân chia. Thuốc được sử dụng đơn trị hoặc phối hợp trong một số phác đồ điều trị ung thư vú, ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư dạ dày và ung thư đầu cổ. Docetaxel được truyền tĩnh mạch, thường trong khoảng một giờ và theo chu kỳ ba tuần, nhưng liều cùng số chu kỳ phụ thuộc loại ung thư, diện tích bề mặt cơ thể, chức năng gan, xét nghiệm máu và các thuốc phối hợp. Người bệnh thường được dùng corticosteroid trước truyền để giảm phản ứng quá mẫn và tình trạng giữ dịch. Thuốc có thể gây giảm bạch cầu trung tính nghiêm trọng, nhiễm trùng, phản vệ, độc tính gan, bệnh lý thần kinh ngoại biên và phù. Docetaxel chỉ được sử dụng tại đơn vị chuyên khoa hóa trị dưới sự giám sát của bác sĩ.
Nội dung chính
- Docetaxel là gì?: Thuốc chống ung thư nhóm taxane, có tác dụng ổn định vi ống và ức chế phân bào.
- Đường dùng: Truyền tĩnh mạch tại cơ sở chuyên khoa ung bướu.
- Chỉ định chính: Một số thể ung thư vú, phổi không tế bào nhỏ, tuyến tiền liệt, dạ dày và đầu cổ.
- Cách dùng thường gặp: Truyền trong khoảng một giờ; nhiều phác đồ lặp lại mỗi ba tuần.
- Thuốc dự phòng: Thường dùng corticosteroid như dexamethasone trước truyền để giảm giữ dịch và phản ứng quá mẫn.
- Theo dõi bắt buộc: Công thức máu, bạch cầu trung tính, tiểu cầu, chức năng gan, dấu hiệu nhiễm trùng, phù và độc tính thần kinh.
- Nguy cơ nổi bật: Giảm bạch cầu trung tính, sốt giảm bạch cầu, nhiễm trùng, phản vệ, giữ dịch, độc tính gan và viêm ruột giảm bạch cầu.
- Chống chỉ định quan trọng: Bạch cầu trung tính ban đầu dưới 1.500 tế bào/mm³ hoặc tiền sử quá mẫn nặng với thuốc/tá dược liên quan.
- Tương tác chính: Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng phơi nhiễm và độc tính của Docetaxel.
- Lưu ý: Liều phải được bác sĩ tính theo diện tích bề mặt cơ thể và điều chỉnh theo độc tính từng chu kỳ.
- Các chỉ định và chế độ liều có thể khác nhau giữa nhãn thuốc Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và từng chế phẩm được cấp phép.
Hoạt chất Docetaxel là gì?
Docetaxel là thuốc hóa trị thuộc nhóm taxane. Thuốc làm gián đoạn hệ thống vi ống cần thiết cho quá trình phân chia và hoạt động bình thường của tế bào, qua đó ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.
Vì Docetaxel cũng ảnh hưởng đến các tế bào bình thường phân chia nhanh, thuốc có thể gây giảm tế bào máu, rụng tóc, viêm niêm mạc và các độc tính khác.
Docetaxel
INN Docetaxel.; Tên INN: Docetaxel.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Docetaxel |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Docetaxel.; Tên INN: Docetaxel. |
| Tên IUPAC | [(1S,2S,3R,4S,7R,9S,10S,12R,15S)-4-acetyloxy-1,9,12-trihydroxy-15-[(2R,3S)-2-hydroxy-3-[(2-methylpropan-2-yl)oxycarbonylamino]-3-phenylpropanoyl]oxy-10,14,17,17-tetramethyl-11-oxo-6-oxatetracyclo[11.3.1.0^{3,10}.0^{4,7}]heptadec-13-en-2-yl] benzoate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Docetaxel anhydrous.; Docetaxel khan.; Docetaxel trihydrate ở một số dạng nguyên liệu hoặc chế phẩm.; Taxoid bán tổng hợp.; Tên thương mại không được xem là tên đồng nghĩa của hoạt chất và được trình bày riêng ở phần biệt dược. |
| Tên viết tắt | DTX |
| Tên Latinh / tên dược điển | Docetaxelum |
| Tên USAN | docetaxel |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 148408-66-6 |
|---|---|
| UNII | 15H5577CQD |
| PubChem CID | 148123 |
| RxNorm CUI | 72962 |
| Công thức phân tử | C43H53NO14·3H2O |
Dược động học của Docetaxel
Dược động học của Docetaxel phù hợp với mô hình ba ngăn, bao gồm pha phân bố nhanh ban đầu và pha thải trừ cuối kéo dài. Sau truyền tĩnh mạch từ 70–115 mg/m² trong khoảng 1–2 giờ, diện tích dưới đường cong nồng độ theo thời gian tăng gần tương ứng với liều.
Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trung bình khoảng 113 lít. Độ thanh thải toàn thân trung bình khoảng 18 lít/giờ/m². Docetaxel được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và thải trừ phần lớn qua phân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa do thuốc được truyền tĩnh mạch.
Trong các nghiên cứu pha I, mức phơi nhiễm Docetaxel tăng gần tỷ lệ với liều trong khoảng 70–115 mg/m² khi truyền trong 1–2 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Docetaxel được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch nên toàn bộ lượng thuốc đã truyền đi vào tuần hoàn hệ thống. Khái niệm sinh khả dụng đường uống không áp dụng vì thuốc không được sử dụng theo đường uống trong các chỉ định được phê duyệt. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
- Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trung bình: khoảng 113 lít.
- Tỷ lệ gắn protein huyết tương in vitro: khoảng 94%.
- Các protein gắn chính gồm alpha-1-acid glycoprotein, albumin và lipoprotein.
- Trong một số mẫu huyết tương người bệnh ung thư, tỷ lệ gắn protein ghi nhận khoảng 97%.
- Dexamethasone không làm thay đổi đáng kể mức độ gắn protein của Docetaxel.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Docetaxel được chuyển hóa chủ yếu bởi enzym CYP3A4.
Các chất ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm giảm chuyển hóa, tăng nồng độ Docetaxel và làm tăng nguy cơ độc tính. Trong một nghiên cứu nhỏ, ketoconazole làm tăng mức phơi nhiễm Docetaxel khoảng 2,2 lần và giảm độ thanh thải khoảng 49%.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi sử dụng Docetaxel đánh dấu phóng xạ:
- Khoảng 75% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong phân trong vòng bảy ngày.
- Khoảng 6% được thu hồi trong nước tiểu.
- Phần lớn lượng thải qua phân trong 48 giờ đầu ở dạng chất chuyển hóa.
- Dưới 8% lượng thu hồi trong phân là thuốc không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trung bình được ghi nhận khoảng 116 giờ, với khoảng trung bình từ 92–135 giờ khi lấy mẫu huyết tương kéo dài đến 8–22 ngày sau truyền. Đây là thời gian bán thải của pha thải trừ cuối và không đồng nghĩa với việc tác dụng điều trị hoặc tác dụng phụ chỉ kéo dài đúng khoảng thời gian này. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân trung bình được ước tính khoảng 18 lít/giờ/m², với khoảng trung bình được báo cáo từ 14–23 lít/giờ/m². Ở người có bất thường chức năng gan mức độ nhẹ đến vừa theo tiêu chí xét nghiệm của nhãn thuốc, độ thanh thải giảm trung bình khoảng 27%, làm mức phơi nhiễm toàn thân tăng khoảng 38%. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Chức năng gan: bất thường men gan và bilirubin có thể làm giảm độ thanh thải, tăng phơi nhiễm và tăng nguy cơ độc tính.
- Thuốc ức chế mạnh CYP3A4: có thể làm tăng đáng kể nồng độ Docetaxel.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4: về lý thuyết có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm; ý nghĩa cụ thể phụ thuộc thuốc phối hợp.
- Tuổi: phân tích dược động học quần thể không cho thấy tuổi đơn thuần làm thay đổi đáng kể dược động học.
- Giới tính: không ghi nhận ảnh hưởng rõ trong phân tích quần thể được đối chiếu.
- Protein huyết tương: thay đổi alpha-1-acid glycoprotein hoặc albumin có thể ảnh hưởng phần thuốc tự do, nhưng chưa có hướng dẫn hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên thông số này.
- Suy thận: dữ liệu xác lập ảnh hưởng trực tiếp lên dược động học Docetaxel còn hạn chế; Chưa có đủ dữ liệu.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Docetaxel
Docetaxel thuộc nhóm:
- Taxane bán tổng hợp.
- Thuốc chống vi ống.
- Thuốc ổn định vi ống.
- Thuốc ức chế phân bào.
- Thuốc hóa trị độc tế bào.
Khác với các thuốc làm phá hủy vi ống, Docetaxel thúc đẩy sự lắp ráp tubulin thành các vi ống ổn định đồng thời ức chế quá trình tháo rời của chúng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Docetaxel gắn với tubulin tự do, thúc đẩy tubulin tạo thành các vi ống bền vững và ngăn vi ống bị tháo rời.
Hệ quả gồm:
- Tạo các bó vi ống không còn hoạt động bình thường.
- Làm mất khả năng tái tổ chức bộ xương tế bào.
- Ngăn hình thành thoi phân bào bình thường.
- Gây ngừng chu kỳ tế bào, chủ yếu ở pha G2/M.
- Dẫn đến chết tế bào ở những tế bào nhạy cảm.
Cơ chế này không chọn lọc tuyệt đối cho tế bào ung thư nên các mô có tốc độ phân chia nhanh cũng có thể bị ảnh hưởng.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng chống ung thư của Docetaxel liên quan đến mức phơi nhiễm của khối u với thuốc và khả năng nhạy cảm của từng loại tế bào ung thư.
Độc tính giới hạn liều quan trọng là ức chế tủy xương, đặc biệt giảm bạch cầu trung tính. Nguy cơ sốt giảm bạch cầu, nhiễm trùng và tử vong liên quan điều trị tăng theo liều, tình trạng chức năng gan, bệnh nền và phác đồ phối hợp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Docetaxel
Chỉ định trong nhãn Hoa Kỳ được đối chiếu
Ung thư vú
- Ung thư vú tiến triển tại chỗ hoặc di căn sau thất bại của hóa trị trước đó.
- Phối hợp doxorubicin và cyclophosphamide trong điều trị bổ trợ ung thư vú có hạch dương tính còn khả năng phẫu thuật.
Ung thư phổi không tế bào nhỏ
- Đơn trị cho bệnh tiến triển tại chỗ hoặc di căn sau thất bại của hóa trị chứa platinum.
- Phối hợp cisplatin cho người bệnh chưa hóa trị, không thể phẫu thuật, tiến triển tại chỗ hoặc di căn.
Ung thư tuyến tiền liệt
- Phối hợp prednisone trong ung thư tuyến tiền liệt di căn kháng thiến.
Ung thư biểu mô tuyến dạ dày
- Phối hợp cisplatin và fluorouracil cho bệnh tiến triển, bao gồm ung thư vùng nối dạ dày – thực quản, ở người chưa hóa trị cho bệnh tiến triển.
Ung thư biểu mô tế bào vảy đầu và cổ
- Phối hợp cisplatin và fluorouracil trong điều trị tấn công cho bệnh tiến triển tại chỗ.
Chỉ định bổ sung trong thông tin sản phẩm EMA
EMA còn ghi nhận:
- Điều trị bổ trợ một số trường hợp ung thư vú hạch âm tính đáp ứng tiêu chí hóa trị.
- Phối hợp doxorubicin, trastuzumab hoặc capecitabine trong những bối cảnh ung thư vú cụ thể.
- Phối hợp liệu pháp ức chế androgen, có hoặc không kèm prednisone/prednisolone, trong ung thư tuyến tiền liệt di căn còn nhạy cảm hormone.
Phạm vi chỉ định tại Việt Nam phải căn cứ tờ hướng dẫn sử dụng được Bộ Y tế phê duyệt cho từng sản phẩm.
Docetaxel có thể xuất hiện trong phác đồ điều trị nhiều khối u đặc khác ngoài các chỉ định ghi trong nhãn được đối chiếu. Tuy nhiên, tình trạng “được phê duyệt”, “được hướng dẫn khuyến nghị” hoặc “ngoài chỉ định” khác nhau giữa quốc gia, thời điểm và phác đồ.
Ví dụ, ung thư tuyến tiền liệt di căn còn nhạy cảm hormone là chỉ định được EMA chấp thuận nhưng không được liệt kê trong nhãn Docetaxel Hoa Kỳ được đối chiếu. Vì vậy, không nên tự động xem một ứng dụng là ngoài chỉ định ở mọi quốc gia.
Danh mục đầy đủ các ứng dụng nghiên cứu hoặc ngoài chỉ định tại Việt Nam: Chưa có đủ dữ liệu.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ mang tính tham khảo chuyên môn. Liều Docetaxel phải được bác sĩ chuyên khoa ung bướu tính theo diện tích bề mặt cơ thể, phác đồ, chức năng gan, công thức máu và độc tính của từng người bệnh.
Một số chế độ liều trong nhãn chính thức
- Chỉ định: Ung thư vú tiến triển hoặc di căn sau điều trị trước; Liều Docetaxel tham khảo: 60–100 mg/m², truyền tĩnh mạch trong một giờ, mỗi ba tuần.
- Chỉ định: Điều trị bổ trợ ung thư vú hạch dương tính; Liều Docetaxel tham khảo: 75 mg/m², truyền sau doxorubicin 50 mg/m² và cyclophosphamide 500 mg/m², mỗi ba tuần trong sáu chu kỳ.
- Chỉ định: Ung thư phổi không tế bào nhỏ sau hóa trị platinum; Liều Docetaxel tham khảo: 75 mg/m², truyền trong một giờ, mỗi ba tuần.
- Chỉ định: Ung thư phổi chưa hóa trị, phối hợp cisplatin; Liều Docetaxel tham khảo: Docetaxel 75 mg/m² truyền một giờ, sau đó cisplatin 75 mg/m², mỗi ba tuần.
- Chỉ định: Ung thư tuyến tiền liệt di căn kháng thiến; Liều Docetaxel tham khảo: 75 mg/m² mỗi ba tuần, phối hợp prednisone 5 mg uống hai lần mỗi ngày liên tục.
- Chỉ định: Ung thư tuyến tiền liệt di căn còn nhạy cảm hormone theo EMA; Liều Docetaxel tham khảo: 75 mg/m² mỗi ba tuần trong sáu chu kỳ, phối hợp liệu pháp ức chế androgen; prednisone hoặc prednisolone có thể được sử dụng.
- Chỉ định: Ung thư dạ dày tiến triển; Liều Docetaxel tham khảo: Docetaxel 75 mg/m² ngày 1, sau đó cisplatin và fluorouracil theo phác đồ, lặp lại mỗi ba tuần.
- Chỉ định: Ung thư đầu cổ tiến triển tại chỗ; Liều Docetaxel tham khảo: Docetaxel 75 mg/m² phối hợp cisplatin và fluorouracil theo phác đồ TPF, thường ba hoặc bốn chu kỳ tùy bối cảnh.
Liều có thể phải trì hoãn, giảm hoặc ngừng nếu xuất hiện sốt giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính kéo dài, độc tính da nghiêm trọng, bệnh lý thần kinh, giảm tiểu cầu hoặc độc tính cơ quan khác.
- Chỉ truyền tĩnh mạch tại cơ sở chuyên khoa.
- Phần lớn chế độ trong nhãn sử dụng thời gian truyền khoảng một giờ.
- Không tiêm tĩnh mạch nhanh.
- Phải xác định đúng dạng một lọ hay hai lọ trước khi pha.
- Dùng kỹ thuật vô khuẩn và tuân thủ giới hạn nồng độ sau pha của từng sản phẩm.
- Không sử dụng dung dịch nếu có tiểu phân, đổi màu bất thường hoặc bao bì hư hỏng.
- Docetaxel là thuốc nguy hại; cần đeo găng và sử dụng thiết bị bảo hộ phù hợp khi pha.
- Không tự ý trì hoãn, tăng liều, giảm liều hoặc bỏ thuốc corticosteroid dự phòng.
Dự phòng bằng corticosteroid
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo hầu hết người bệnh được dùng corticosteroid đường uống, chẳng hạn dexamethasone tổng liều 16 mg/ngày trong ba ngày, bắt đầu một ngày trước truyền, để giảm giữ dịch và phản ứng quá mẫn.
Trong ung thư tuyến tiền liệt di căn kháng thiến có dùng prednisone liên tục, phác đồ dự phòng được ghi nhận là dexamethasone 8 mg tại thời điểm 12 giờ, 3 giờ và 1 giờ trước truyền. Việc lựa chọn và điều chỉnh phải do bác sĩ thực hiện.
Trước mỗi chu kỳ và trong quá trình điều trị cần cân nhắc theo dõi:
- Công thức máu toàn bộ.
- Số lượng bạch cầu trung tính.
- Số lượng tiểu cầu.
- Bilirubin, AST, ALT và phosphatase kiềm.
- Nhiệt độ và dấu hiệu nhiễm trùng.
- Tiêu chảy, đau bụng, viêm niêm mạc hoặc dấu hiệu viêm ruột.
- Phù chân, tăng cân, khó thở, tràn dịch màng phổi hoặc cổ trướng.
- Phản ứng quá mẫn trong và ngay sau truyền.
- Dị cảm, tê, đau hoặc yếu cơ do bệnh lý thần kinh.
- Phản ứng da, móng và niêm mạc.
- Thị lực và triệu chứng tại mắt.
- Chức năng thận, điện giải và acid uric ở người có nguy cơ hội chứng ly giải khối u.
- Đáp ứng khối u và độc tính tích lũy.
Không truyền chu kỳ tiếp theo cho đến khi bạch cầu trung tính và tiểu cầu phục hồi đến mức phù hợp với nhãn thuốc và phác đồ.
Cảnh báo và lưu ý về Docetaxel
Các chống chỉ định quan trọng gồm:
- Tiền sử quá mẫn nặng với Docetaxel.
- Tiền sử quá mẫn nặng với polysorbate 80 đối với chế phẩm có chứa tá dược này.
- Số lượng bạch cầu trung tính ban đầu dưới 1.500 tế bào/mm³.
- Suy gan nặng theo SmPC EMA.
- Các chống chỉ định của thuốc phối hợp cũng phải được áp dụng khi Docetaxel được dùng trong phác đồ kết hợp.
Ngưỡng chức năng gan cụ thể cần đối chiếu nhãn của chế phẩm. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo tránh dùng khi bilirubin cao hơn giới hạn bình thường hoặc AST/ALT trên 1,5 lần giới hạn bình thường đồng thời phosphatase kiềm trên 2,5 lần giới hạn bình thường.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:
- Giảm bạch cầu trung tính.
- Thiếu máu.
- Giảm tiểu cầu.
- Sốt giảm bạch cầu.
- Nhiễm trùng.
- Mệt mỏi hoặc suy nhược.
- Rụng tóc.
- Buồn nôn, nôn.
- Tiêu chảy hoặc táo bón.
- Chán ăn.
- Viêm miệng, viêm niêm mạc.
- Đau cơ, đau khớp hoặc đau toàn thân.
- Tê, dị cảm hoặc đau thần kinh ngoại biên.
- Rối loạn vị giác.
- Phát ban và phản ứng da.
- Thay đổi móng.
- Phù, tăng cân hoặc giữ dịch.
- Khó thở.
- Phản ứng quá mẫn khi truyền.
Tần suất và mức độ phụ thuộc liều, loại ung thư và các thuốc phối hợp.
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Giảm bạch cầu trung tính độ nặng.
- Sốt giảm bạch cầu.
- Nhiễm trùng huyết hoặc tử vong do nhiễm trùng.
- Viêm ruột và viêm đại tràng giảm bạch cầu có thể tiến triển nhanh.
- Phản vệ, tụt huyết áp hoặc co thắt phế quản.
- Độc tính gan và tử vong liên quan điều trị.
- Giữ dịch nặng, phù toàn thân, tràn dịch màng phổi, cổ trướng hoặc chèn ép tim.
- Phản ứng da nghiêm trọng, bao gồm các phản ứng da bóng nước hoặc bong tróc.
- Bệnh lý thần kinh ngoại biên nặng.
- Rối loạn mắt, bao gồm phù hoàng điểm dạng nang hoặc giảm thị lực.
- Hội chứng ly giải khối u.
- Suy tim trong một số phác đồ phối hợp có thuốc độc tim.
- Bệnh bạch cầu tủy cấp, hội chứng loạn sản tủy, u lympho không Hodgkin hoặc ung thư nguyên phát thứ hai xuất hiện muộn.
- Độc tính liên quan ethanol ở những chế phẩm có hàm lượng cồn đáng kể.
Cảnh báo hộp nghiêm trọng trong nhãn Hoa Kỳ
Nhãn Docetaxel cảnh báo về:
- Tử vong liên quan độc tính.
- Độc tính gan.
- Giảm bạch cầu trung tính.
- Phản ứng quá mẫn.
- Giữ dịch.
Các lưu ý quan trọng khác
- Kiểm tra chức năng gan trước mỗi chu kỳ.
- Không truyền khi bạch cầu trung tính dưới ngưỡng cho phép.
- Theo dõi sát trong những phút đầu, đặc biệt ở lần truyền thứ nhất và thứ hai.
- Phản vệ vẫn có thể xảy ra dù đã dự phòng corticosteroid.
- Người từng dị ứng với paclitaxel có thể có nguy cơ phản ứng chéo.
- Đau bụng, sốt hoặc tiêu chảy ở người giảm bạch cầu cần được đánh giá khẩn cấp.
- Người có tràn dịch từ trước cần được theo dõi vì tình trạng có thể nặng hơn.
- Giữ dịch có thể tích lũy theo tổng liều và giảm chậm sau khi ngừng thuốc.
- Cần theo dõi bệnh lý thần kinh ngoại biên và độc tính da.
- Một số chế phẩm chứa ethanol có thể gây chóng mặt, buồn ngủ hoặc biểu hiện giống say rượu.
- Người có khối u lớn, tăng acid uric, mất nước hoặc suy thận có nguy cơ hội chứng ly giải khối u.
- Cần theo dõi lâu dài nguy cơ ung thư nguyên phát thứ hai ở người đã dùng các phác đồ nhất định.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho quá liều Docetaxel.
Các biến chứng dự kiến gồm:
- Ức chế tủy xương nặng.
- Giảm bạch cầu trung tính.
- Độc tính thần kinh ngoại biên.
- Viêm niêm mạc.
- Phản ứng da và suy nhược.
Xử trí phải được thực hiện tại đơn vị chuyên khoa có khả năng theo dõi liên tục. Nhãn thuốc đề cập sử dụng G-CSF điều trị sớm sau khi phát hiện quá liều và thực hiện các biện pháp hỗ trợ thích hợp.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc từng sản phẩm.
Ví dụ, một nhãn Docetaxel trên DailyMed quy định:
- Bảo quản ở 2–25°C.
- Giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng.
- Việc đông lạnh không ảnh hưởng bất lợi đến sản phẩm cụ thể này.
Dung dịch sau pha phải được sử dụng trong giới hạn thời gian và điều kiện ghi trong tờ hướng dẫn của chính chế phẩm. Không áp dụng điều kiện bảo quản của sản phẩm này cho một sản phẩm Docetaxel khác khi chưa kiểm tra nhãn.
Đối tượng đặc biệt
Hiệu quả của Docetaxel ở trẻ em, khi dùng đơn trị hoặc phối hợp, chưa được xác lập trong nhãn Hoa Kỳ được đối chiếu. Các nghiên cứu nhi khoa cho thấy độ thanh thải hiệu chỉnh theo diện tích bề mặt cơ thể có thể tương đương người lớn, nhưng điều này không đủ để xác lập hiệu quả cho các chỉ định ung thư thường gặp ở người lớn.
EMA ghi nhận không có ứng dụng phù hợp trong quần thể trẻ em đối với ung thư vú, phổi không tế bào nhỏ, tuyến tiền liệt, dạ dày và phần lớn ung thư đầu cổ; hiệu quả trong ung thư vòm mũi họng ở trẻ em cũng chưa được xác lập.
Cần lưu ý hàm lượng ethanol của từng chế phẩm khi sử dụng cho trẻ em.
Phân tích dược động học quần thể không cho thấy cần điều chỉnh liều chỉ vì tuổi. Tuy nhiên, lựa chọn liều ở người cao tuổi phải thận trọng do thường có:
- Giảm chức năng gan, thận hoặc tim.
- Nhiều bệnh đồng mắc.
- Sử dụng nhiều thuốc.
- Nguy cơ nhiễm trùng, thiếu máu, phù, tiêu chảy và sốt giảm bạch cầu cao hơn trong một số phác đồ.
Người cao tuổi dùng Docetaxel phối hợp cisplatin và fluorouracil hoặc capecitabine cần được theo dõi đặc biệt.
Docetaxel có thể gây hại cho thai nhi do cơ chế độc tế bào và dữ liệu trên động vật. Cần xác minh tình trạng mang thai trước khi bắt đầu điều trị ở phụ nữ có khả năng mang thai.
Không nên sử dụng trong thai kỳ, trừ khi bác sĩ chuyên khoa xác định lợi ích điều trị vượt trội nguy cơ và không có lựa chọn phù hợp hơn.
Phụ nữ có khả năng mang thai được khuyến cáo sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và ít nhất hai tháng sau liều cuối.
Chưa có dữ liệu xác định Docetaxel có hiện diện trong sữa mẹ hay không. Do nguy cơ xảy ra tác dụng không mong muốn nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị và trong một tuần sau liều cuối cùng.
Không nên tự rút ngắn thời gian ngừng cho bú khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Suy gan làm giảm độ thanh thải và tăng phơi nhiễm Docetaxel, đồng thời làm tăng nguy cơ:
- Giảm bạch cầu trung tính nặng.
- Sốt giảm bạch cầu.
- Nhiễm trùng.
- Giảm tiểu cầu.
- Viêm miệng nặng.
- Độc tính da.
- Tử vong liên quan điều trị.
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo tránh dùng khi:
- Bilirubin cao hơn giới hạn bình thường; hoặc
- AST và/hoặc ALT trên 1,5 lần giới hạn bình thường đồng thời phosphatase kiềm trên 2,5 lần giới hạn bình thường.
SmPC EMA chống chỉ định ở người suy gan nặng. Cần xét nghiệm chức năng gan trước mỗi chu kỳ.
Docetaxel được thải chủ yếu qua phân và chỉ một phần nhỏ qua nước tiểu. Nhãn được đối chiếu không đưa ra một chế độ hiệu chỉnh liều chuẩn chỉ dựa trên độ thanh thải creatinine.
Tuy nhiên:
- Dữ liệu ở người suy thận nặng còn hạn chế.
- Suy thận làm tăng nguy cơ hội chứng ly giải khối u.
- Các thuốc phối hợp như cisplatin hoặc capecitabine có thể cần điều chỉnh theo chức năng thận.
- Cần theo dõi creatinine, điện giải, acid uric, lượng nước tiểu và tình trạng dịch.
Khuyến cáo liều riêng cho Docetaxel ở từng mức suy thận: Chưa có đủ dữ liệu.
Docetaxel có thể gây mệt mỏi, chóng mặt, suy nhược, rối loạn thị giác hoặc bệnh lý thần kinh. Một số chế phẩm còn chứa ethanol với lượng có thể ảnh hưởng hệ thần kinh trung ương ngay sau truyền.
Người bệnh không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc nguy hiểm nếu có triệu chứng ảnh hưởng sự tỉnh táo, khả năng phối hợp hoặc thị lực.
Tương tác thuốc của Docetaxel
Docetaxel là cơ chất của CYP3A4. Cần đặc biệt lưu ý:
Thuốc ức chế mạnh CYP3A4
Có thể làm tăng phơi nhiễm và độc tính của Docetaxel, ví dụ:
- Ketoconazole.
- Itraconazole.
- Voriconazole.
- Clarithromycin.
- Ritonavir và một số thuốc ức chế protease.
- Nefazodone.
- Telithromycin.
- Một số thuốc kháng virus khác có tác dụng ức chế CYP3A4 mạnh.
Nên tránh phối hợp nếu có thể. Nếu không thể tránh, cần theo dõi sát và bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh liều theo nhãn của chế phẩm.
Thuốc cảm ứng CYP3A4
Các thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4 có khả năng làm giảm nồng độ Docetaxel. Mức độ ảnh hưởng và hướng xử trí cụ thể phụ thuộc thuốc phối hợp; cần được dược sĩ lâm sàng hoặc bác sĩ đánh giá.
Thuốc hóa trị và thuốc điều trị đích phối hợp
Doxorubicin, cyclophosphamide, cisplatin, fluorouracil, capecitabine và trastuzumab có thể làm thay đổi tổng thể độc tính của phác đồ. Cần theo dõi độc tính tủy xương, tim, thận, tiêu hóa và các cơ quan khác theo từng phối hợp.
Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn, dược liệu và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Docetaxel
Docetaxel là thuốc hóa trị nhóm taxane. Thuốc ổn định các vi ống bên trong tế bào, khiến tế bào không thể phân chia bình thường và có thể dẫn đến chết tế bào. Docetaxel được truyền tĩnh mạch tại đơn vị chuyên khoa ung bướu.
Docetaxel được phê duyệt trong một số bối cảnh của ung thư vú, ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư biểu mô tuyến dạ dày và ung thư biểu mô tế bào vảy đầu cổ. Phạm vi chỉ định cụ thể phụ thuộc quốc gia, chế phẩm, giai đoạn bệnh và thuốc phối hợp.
Corticosteroid như dexamethasone được dùng trước truyền để giảm nguy cơ và mức độ giữ dịch, đồng thời làm giảm phản ứng quá mẫn. Người bệnh phải dùng đúng thời điểm bác sĩ hướng dẫn và không tự bỏ thuốc dự phòng.
Có. Rụng tóc là tác dụng không mong muốn thường gặp của Docetaxel. Mức độ và khả năng mọc lại phụ thuộc tổng liều, phác đồ phối hợp và từng người bệnh. Một số trường hợp rụng tóc kéo dài đã được báo cáo, nhưng không xảy ra ở tất cả người dùng.
Cần liên hệ cơ sở điều trị ngay khi có sốt, rét run, đau họng, khó thở, phát ban lan rộng, phù tăng nhanh, đau bụng, tiêu chảy nặng, chảy máu bất thường, tê yếu tăng dần hoặc thay đổi thị lực. Sốt sau hóa trị có thể là dấu hiệu của giảm bạch cầu trung tính kèm nhiễm trùng và cần được đánh giá khẩn cấp.

