Disulfiram là thuốc kê đơn hỗ trợ duy trì kiêng rượu ở một số người mắc rối loạn sử dụng rượu. Thuốc ức chế aldehyd dehydrogenase, khiến acetaldehyd tích tụ nếu người bệnh uống rượu và có thể gây phản ứng từ đỏ bừng, đau đầu, buồn nôn đến hạ huyết áp, rối loạn nhịp, co giật hoặc trụy tuần hoàn. Disulfiram không điều trị hội chứng cai rượu cấp và không được dùng bí mật; thuốc phải được kết hợp tư vấn, hỗ trợ tâm lý và theo dõi y tế.
Nội dung chính
- Disulfiram là gì?: Thuốc đối kháng rượu, ức chế aldehyd dehydrogenase và gây phản ứng khó chịu nếu tiếp xúc với ethanol.
- Vai trò điều trị: Hỗ trợ duy trì kiêng rượu ở người có động lực điều trị, phối hợp tư vấn và hỗ trợ tâm lý – xã hội.
- Không có tác dụng gì?: Không chữa khỏi rối loạn sử dụng rượu và không điều trị hội chứng cai rượu cấp.
- Điều kiện bắt đầu: Chỉ bắt đầu khi người bệnh tỉnh táo, biết rõ việc dùng thuốc và đã kiêng rượu tối thiểu theo nhãn thuốc.
- Rượu cần tránh: Đồ uống có cồn và các sản phẩm có ethanol như một số siro, nước súc miệng, nước hoa, thuốc bôi hoặc nước xoa.
- Nguy cơ nghiêm trọng: Phản ứng disulfiram–rượu, viêm gan hoặc suy gan, bệnh lý thần kinh ngoại biên, viêm dây thần kinh thị giác và phản ứng loạn thần.
- Theo dõi: Chức năng gan, công thức máu, tác dụng thần kinh, tâm thần và khả năng duy trì kiêng rượu.
- Phân loại: Thuốc kê đơn trên nhãn DailyMed của Hoa Kỳ; phân loại chính xác tại Việt Nam cần đối chiếu từng thuốc thành phẩm.
- Disulfiram không được dùng khi người bệnh đang say hoặc chưa biết mình được cho dùng thuốc. Phản ứng với rượu có thể xảy ra trong thời gian điều trị và kéo dài đến khoảng 14 ngày sau liều cuối.
Hoạt chất Disulfiram là gì?
Disulfiram là thuốc hỗ trợ duy trì kiêng rượu. Thuốc không làm giảm trực tiếp cảm giác thèm rượu và không chữa khỏi rối loạn sử dụng rượu; tác dụng chính là tạo phản ứng khó chịu, có thể nguy hiểm, khi tiếp xúc ethanol.
Disulfiram
INN Disulfiram.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Disulfiram |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Disulfiram. |
| Tên IUPAC | diethylcarbamothioylsulfanyl N,N-diethylcarbamodithioate |
| Tên hóa học khác | Tetraethylthiuram disulfide | Bis(diethylthiocarbamoyl) disulfide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tetraethylthiuram disulfide.; Tetraethylthiuram disulphide.; TETD.; Bis(diethylthiocarbamoyl) disulfide.; Tetraethylthioperoxydicarbonic diamide.; Disulfiramum.; Không nhầm disulfiram với thuật ngữ “phản ứng giống disulfiram”, vốn có thể được dùng để mô tả phản ứng giữa rượu và một số thuốc khác. |
| Tên viết tắt | DSF |
| Tên Latinh / tên dược điển | Disulfiramum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 97-77-8 |
|---|---|
| UNII | TR3MLJ1UAI |
| PubChem CID | 3117 |
| RxNorm CUI | 3554 |
| Công thức phân tử | C10H20N2S4 |
Dược động học của Disulfiram
Disulfiram được hấp thu qua đường tiêu hóa và nhanh chóng chuyển hóa thành nhiều chất chuyển hóa. Thuốc và chất chuyển hóa có tính tan trong lipid, phân bố rộng và có thể lưu lại trong mô mỡ. Tác dụng ức chế aldehyd dehydrogenase kéo dài hơn nồng độ thuốc trong huyết tương.
Giai đoạn I: Hấp thu
Disulfiram được hấp thu nhanh nhưng không hoàn toàn sau uống. Thức ăn có thể ảnh hưởng mức hấp thu của một số chế phẩm; phải dùng theo hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
| F · Sinh khả dụng | Một SmPC chính thức ghi nhận sinh khả dụng đường uống khoảng 80–90%. Thông số này không được dùng để tự quy đổi hoặc điều chỉnh liều. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Disulfiram và các chất chuyển hóa có tính tan trong lipid, phân bố rộng và có thể tích lũy trong mô mỡ. Dữ liệu định lượng về thể tích phân bố hoặc tỷ lệ gắn protein không thống nhất giữa các nguồn ưu tiên.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Disulfiram được chuyển hóa thành diethyldithiocarbamate và các chất chuyển hóa tiếp theo, gồm carbon disulfide và các dẫn xuất methyl hóa, oxy hóa. Một số chất chuyển hóa góp phần ức chế aldehyd dehydrogenase và dopamine beta-hydroxylase.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu; một phần liều không hấp thu được thải qua phân và một lượng nhỏ carbon disulfide có thể được thải qua hơi thở.
| t½ · Thời gian bán thải | Một SmPC chính thức ghi nhận thời gian bán thải của disulfiram khoảng 60–120 giờ. Tuy vậy, nguy cơ phản ứng với rượu có thể kéo dài 7–14 ngày hoặc lâu hơn vì cơ thể phải tổng hợp lại enzym. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Chưa có giá trị độ thanh thải chuẩn hóa đủ tin cậy để áp dụng cho việc tự điều chỉnh liều. Hiệu lực kéo dài chủ yếu liên quan đến bất hoạt enzym không hồi phục. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Chức năng gan và thận.
- Tuổi và tình trạng dinh dưỡng.
- Thức ăn và dạng bào chế.
- Thuốc dùng đồng thời ảnh hưởng chuyển hóa hoặc thần kinh trung ương.
Không dùng các yếu tố này để tự thay đổi liều.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Disulfiram
- Thuốc dùng trong lệ thuộc rượu.
- Chất ức chế aldehyd dehydrogenase.
- Mã ATC: N07BB01.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Ethanol được chuyển thành acetaldehyd rồi tiếp tục thành acetate nhờ aldehyd dehydrogenase. Disulfiram và các chất chuyển hóa ức chế enzym này, làm acetaldehyd tích tụ khi người bệnh uống rượu. Sự tích tụ góp phần gây đỏ bừng, đau đầu, buồn nôn, nôn, đánh trống ngực, khó thở và hạ huyết áp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng dược lực học quan trọng nhất là làm tăng nhạy cảm với ethanol. Phản ứng có thể xuất hiện trong vài phút sau khi uống rượu. Do enzym bị bất hoạt và cần được cơ thể tổng hợp lại, nguy cơ phản ứng có thể tồn tại nhiều ngày sau liều cuối.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Disulfiram
Disulfiram được dùng như biện pháp hỗ trợ duy trì kiêng rượu ở người đã ngừng uống, hiểu và đồng ý điều trị, có động lực tuân thủ, đồng thời tham gia tư vấn hoặc hỗ trợ tâm lý – xã hội. Thuốc không dùng đơn độc để xử trí say rượu, ngộ độc rượu hoặc hội chứng cai rượu cấp.
Disulfiram đang được nghiên cứu trong một số lĩnh vực ngoài rối loạn sử dụng rượu. Các hướng nghiên cứu này không phải chỉ định được phê duyệt và không cung cấp cơ sở để tự sử dụng thuốc.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều phải do bác sĩ kê trong chương trình điều trị rối loạn sử dụng rượu.
- Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu người bệnh đã kiêng rượu ít nhất 12 giờ trước liều đầu; một số SmPC yêu cầu ít nhất 24 giờ.
- Liều khởi đầu theo nhãn Hoa Kỳ: tối đa 500 mg một lần mỗi ngày trong 1–2 tuần đầu.
- Liều duy trì trung bình: 250 mg một lần mỗi ngày; khoảng 125–500 mg/ngày.
- Không vượt quá 500 mg/ngày.
Thời gian điều trị và lựa chọn liều phụ thuộc khả năng tuân thủ, bệnh nền, tác dụng không mong muốn và đánh giá của bác sĩ.
- Uống đúng liều và thời điểm đã được kê.
- Không dùng khi còn say hoặc chưa đủ thời gian kiêng rượu.
- Tránh đồ uống có cồn và kiểm tra ethanol trong thuốc nước, nước súc miệng, thực phẩm, nước hoa hoặc sản phẩm bôi.
- Không thực hiện “thử rượu” tại nhà.
- Không tự ngừng, tăng hoặc giảm liều.
- Chức năng gan trước và trong điều trị.
- Triệu chứng viêm gan, bệnh thần kinh ngoại biên, thay đổi tâm thần hoặc thị lực.
- Khả năng kiêng rượu và mức độ tham gia tư vấn.
- Tương tác với thuốc đang dùng.
Cảnh báo và lưu ý về Disulfiram
Tùy nhãn thuốc, chống chỉ định gồm đang say hoặc còn ethanol trong cơ thể; dùng metronidazol, paraldehyd hoặc chế phẩm chứa rượu; quá mẫn với disulfiram/thiuram; bệnh cơ tim nặng hoặc tắc động mạch vành; trạng thái loạn thần. Một số SmPC còn chống chỉ định suy gan nặng hoặc suy thận nặng. Phải áp dụng đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng.
- Buồn ngủ, mệt mỏi, đau đầu.
- Vị kim loại hoặc vị giống tỏi, hôi miệng.
- Buồn nôn, khó chịu tiêu hóa.
- Phát ban hoặc viêm da.
- Giảm ham muốn hoặc rối loạn cương.
- Thay đổi men gan.
- Bệnh thần kinh ngoại biên hoặc thay đổi tâm thần hiếm gặp.
Biến cố nghiêm trọng gồm viêm gan, hoại tử gan hoặc suy gan; bệnh thần kinh ngoại biên; viêm dây thần kinh thị giác; loạn thần; co giật; phản ứng quá mẫn nặng. Phản ứng disulfiram–rượu nặng có thể gây rối loạn nhịp, nhồi máu cơ tim, suy hô hấp, trụy tuần hoàn, mất ý thức hoặc tử vong.
- Không dùng bí mật hoặc cho người đang say.
- Cảnh giác độc tính gan, kể cả khi xét nghiệm gan ban đầu bình thường.
- Thận trọng ở người bệnh tim, đái tháo đường, động kinh, bệnh tuyến giáp, tổn thương não, bệnh gan hoặc thận.
- Tránh mọi nguồn ethanol trong điều trị và ít nhất 14 ngày sau liều cuối theo nhãn Hoa Kỳ.
Nếu vô tình uống rượu và có khó thở, đau ngực, ngất, co giật hoặc lú lẫn, cần cấp cứu.
Quá liều có thể gây buồn nôn, nôn, chóng mặt, rối loạn vận động, thay đổi ý thức, co giật hoặc suy hô hấp. Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Cần đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu để điều trị hỗ trợ, theo dõi tim mạch, hô hấp, thần kinh và xử trí biến chứng.
Bảo quản theo nhãn của sản phẩm, trong bao bì kín, tránh ẩm và nhiệt độ quá cao; để xa tầm tay trẻ em. Không dùng thuốc quá hạn hoặc viên bị biến đổi màu, mùi, hình dạng.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được xác lập đầy đủ trong nhãn thuốc được đối chiếu. Không tự sử dụng disulfiram cho trẻ em.
Dữ liệu chuyên biệt ở người cao tuổi còn hạn chế. Cần khởi trị thận trọng sau khi đánh giá chức năng gan, thận, tim mạch, thuốc dùng đồng thời và nguy cơ té ngã hoặc lú lẫn.
Dữ liệu thai kỳ còn hạn chế. Chỉ cân nhắc khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt nguy cơ và không có lựa chọn phù hợp hơn; không tự sử dụng trong thai kỳ.
Chưa có đủ dữ liệu về bài tiết vào sữa mẹ và an toàn cho trẻ bú. Cần trao đổi với bác sĩ để quyết định ngừng thuốc hoặc ngừng cho bú dựa trên lợi ích điều trị.
Disulfiram có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng. Một số SmPC chống chỉ định ở suy gan nặng. Người bệnh gan cần được bác sĩ đánh giá chức năng gan trước điều trị và theo dõi chặt trong quá trình dùng.
Dữ liệu hiệu chỉnh liều theo mức suy thận còn hạn chế. Một số SmPC chống chỉ định suy thận nặng và nhãn thuốc yêu cầu thận trọng ở người viêm thận hoặc suy thận. Không tự điều chỉnh liều.
Disulfiram có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, mệt mỏi, nhìn mờ hoặc thay đổi thần kinh – tâm thần. Không lái xe hay vận hành máy cho đến khi biết rõ phản ứng của cơ thể.
Tương tác thuốc của Disulfiram
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlordiazepoxide
Disulfiram làm giảm đáng kể thanh thải chlordiazepoxide và có thể kéo dài, tăng tác dụng an thần. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế chuyển hóa oxy hóa của chlordiazepoxide; nghiên cứu ở người ghi nhận giảm khoảng 54% thanh thải. Ảnh hưởng: Tích lũy, buồn ngủ kéo dài, chóng mặt, mất điều hòa và lú lẫn. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Cân nhắc giảm liều chlordiazepoxide và hiệu chỉnh theo đáp ứng; đặc biệt thận trọng ở bệnh gan hoặc người cao tuổi. | An thần, lú lẫn, dáng đi, té ngã và dấu hiệu tích lũy trong quá trình phối hợp. | Bằng chứng: moderate Nguồn: emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Disulfiram
Không. Disulfiram không làm tỉnh rượu, không tăng đào thải ethanol và không điều trị ngộ độc rượu hoặc hội chứng cai rượu cấp. Thuốc chỉ hỗ trợ duy trì kiêng rượu trong chương trình điều trị có giám sát.
Có. Phản ứng có thể gây đỏ bừng, đau đầu, nôn, khó thở, đau ngực, tim nhanh, hạ huyết áp và ngất; trường hợp nặng có thể gây rối loạn nhịp, co giật, suy hô hấp, trụy tuần hoàn hoặc tử vong. Khi đã uống rượu và xuất hiện triệu chứng, cần cấp cứu.
Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu kiêng rượu ít nhất 12 giờ trước liều đầu; một số SmPC yêu cầu ít nhất 24 giờ. Bác sĩ có thể yêu cầu lâu hơn tùy lượng rượu đã uống, tình trạng say và nguy cơ cai rượu.
Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu tránh rượu ít nhất 14 ngày sau liều cuối vì tác dụng ức chế enzym kéo dài. Không nên xem mốc này là thời điểm để quay lại uống rượu; mục tiêu điều trị là duy trì kiêng rượu.
Có thể. Disulfiram có thể gây viêm gan, hoại tử gan hoặc suy gan. Cần xét nghiệm và theo dõi chức năng gan; báo ngay cho bác sĩ khi mệt nhiều, chán ăn, buồn nôn kéo dài, vàng da, vàng mắt hoặc nước tiểu sẫm màu.

