Dimercaprol

Dimercaprol, còn được gọi là British Anti-Lewisite hoặc BAL, là thuốc giải độc thuộc nhóm tạo phức kim loại. Thuốc liên kết với một số kim loại nặng để hình thành phức hợp có thể được cơ thể đào thải. Theo nhãn FDA sửa đổi tháng 3/2026, dimercaprol được dùng cho người lớn và trẻ em bị ngộ độc arsen hoặc vàng, ngộ độc thủy ngân cấp nếu điều trị trong vòng 2 giờ sau khi nuốt và ngộ độc chì cấp khi phối hợp với edetate calcium disodium. Thuốc không được dùng cho ngộ độc sắt, cadmi hoặc selen vì phức hợp tạo thành có thể độc hơn, đặc biệt với thận. Dimercaprol chỉ được tiêm bắp sâu trong cơ sở y tế và có thể gây độc thận, tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, phản ứng quá mẫn hoặc tan máu ở người thiếu men G6PD. Người bệnh không được tự mua hoặc tự sử dụng thuốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dimercaprol là gì?: Thuốc giải độc tạo phức kim loại, còn gọi là BAL hoặc British Anti-Lewisite.
  • Chỉ định theo FDA: Ngộ độc arsen, vàng; ngộ độc thủy ngân cấp trong vòng 2 giờ sau khi nuốt; ngộ độc chì cấp khi phối hợp edetate calcium disodium.
  • Đường dùng: Chỉ tiêm bắp sâu. Không tiêm tĩnh mạch hoặc tự tiêm.
  • Chống chỉ định quan trọng: Dị ứng đậu phộng, đa số trường hợp suy gan và dùng đồng thời sản phẩm chứa sắt.
  • Cảnh báo chính: Độc thận, phản ứng quá mẫn, đau tại chỗ tiêm và tan máu ở người thiếu G6PD.
  • Tự sử dụng: Không. Thuốc phải được sử dụng trong cơ sở y tế dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa độc chất.

Hoạt chất Dimercaprol là gì?

Dimercaprol là thuốc giải độc tạo phức. Thuốc gắn với một số kim loại nặng và tạo phức hợp ổn định, tan trong nước để cơ thể có thể đào thải ra ngoài.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dimercaprol

CAS 59-52-9 Công thức C3H8OS2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dimercaprol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dimercaprol

Tên IUPAC

2,3-bis(sulfanyl)propan-1-ol

Tên hóa học khác

2,3-Dimercapto-1-propanol | 2,3-Dimercaptopropanol

Tên khác / tên đồng nghĩa

British Anti-Lewisite, BAL, 2,3-dimercapto-1-propanol, 2,3-dimercaptopropan-1-ol.

Tên viết tắt

BAL

Tên Latinh / tên dược điển

Dimercaprolum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59-52-9

UNII

0CPP32S55X

PubChem CID

3080

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Công thức phân tử

C3H8OS2

Dược động học của Dimercaprol

Sau tiêm bắp sâu, dimercaprol được hấp thu nhanh và đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 30–60 phút. Thuốc thân lipid cao, phân bố rộng vào khoang nội bào và đạt nồng độ cao tại gan, thận, não. Phần thuốc không gắn kim loại được glucuronid hóa tại gan thành chất chuyển hóa không hoạt tính. Chất chuyển hóa và phức hợp kim loại–dimercaprol chủ yếu được đào thải qua nước tiểu; một phần nhỏ qua mật.

Giai đoạn I: Hấp thu

Hấp thu nhanh sau tiêm bắp sâu; nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được trong khoảng 30–60 phút.

Giai đoạn II: Phân bố

Phân bố rộng trong cơ thể, bao gồm khoang nội bào; nồng độ tương đối cao được ghi nhận tại gan, thận và não.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dimercaprol tự do được chuyển hóa tại gan thông qua phản ứng glucuronid hóa thành các chất chuyển hóa không hoạt tính.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Chất chuyển hóa và phức hợp kim loại–dimercaprol chủ yếu được thải qua nước tiểu; một lượng nhỏ được đào thải qua mật.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận có thể làm tăng nguy cơ tích tụ phức hợp và độc tính trên thận. Phức hợp dimercaprol–kim loại có thể phân ly trong môi trường acid; vì vậy nhãn FDA khuyến cáo kiềm hóa nước tiểu, duy trì đủ dịch và theo dõi chức năng thận trong điều trị.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dimercaprol

Dimercaprol thuộc nhóm thuốc giải độc đặc hiệu và chất tạo phức kim loại, mã ATC V03AB09. Thuốc được liệt kê trong WHO Electronic Essential Medicines List.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Hai nhóm sulfhydryl của dimercaprol liên kết với arsen, vàng, thủy ngân vô cơ và chì trong điều trị phối hợp, tạo thành phức hợp ổn định, tan trong nước và có thể được đào thải. Cơ chế này giúp làm giảm lượng kim loại tự do có khả năng gắn với các cấu trúc sinh học.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lý chính là tạo phức với kim loại nặng để thúc đẩy đào thải. Hiệu quả phụ thuộc vào loại kim loại, thời điểm bắt đầu điều trị và việc duy trì nồng độ dimercaprol phù hợp. Trong ngộ độc arsen cấp, điều trị tạo phức trong vài giờ đầu có thể giúp hạn chế tiến triển độc tính nhưng vẫn cần hồi sức và điều trị hỗ trợ tích cực.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dimercaprol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dimercaprol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dimercaprol

Không dùng đồng thời dimercaprol với thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc chế phẩm chứa sắt vì có thể hình thành phức hợp độc gây tổn thương thận nghiêm trọng. Nếu cần bổ sung sắt, nhãn FDA khuyến cáo chờ ít nhất 24 giờ sau liều dimercaprol cuối cùng. Edetate calcium disodium được phối hợp trong ngộ độc chì nhưng phải tiêm tại vị trí khác.

Thắc mắc về hoạt chất Dimercaprol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *