Dinatri calci edetat

Dinatri calci edetat, tên chuẩn quốc tế là sodium calcium edetate và thường được viết tắt CaNa₂EDTA, là thuốc tạo phức dùng chủ yếu trong điều trị ngộ độc chì. Thuốc gắn với chì để tạo thành phức hợp tan trong nước, sau đó được đào thải qua thận. Dạng điều trị phổ biến là dung dịch tiêm hoặc dịch đậm đặc để tiêm truyền tĩnh mạch, đôi khi tiêm bắp, và chỉ được sử dụng tại cơ sở y tế có khả năng theo dõi chức năng thận, lượng nước tiểu và điện giải. Thuốc có thể gây tổn thương ống thận, thiếu kẽm, hạ huyết áp và các biến cố nghiêm trọng nếu dùng sai liều hoặc truyền quá nhanh. Đặc biệt, CaNa₂EDTA không được nhầm với dinatri edetat — Na₂EDTA — vì dùng nhầm Na₂EDTA để thải chì có thể gây hạ calci máu, ngừng tim và tử vong. Không tự ý sử dụng thuốc tạo phức khi chưa được bác sĩ chống độc đánh giá.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên chuẩn quốc tế: Sodium calcium edetate
  • Tên theo nhãn Hoa Kỳ: Edetate calcium disodium
  • Viết tắt: CaNa₂EDTA
  • Nhóm thuốc: Thuốc tạo phức, thuốc giải độc
  • Mã ATC: V03AB03 — edetates
  • Chỉ định chính: Giảm nồng độ và lượng chì dự trữ trong ngộ độc chì cấp, mạn và bệnh não do chì
  • Dạng thường gặp: Dung dịch tiêm 200 mg/ml, lọ hoặc ống 5 ml
  • Đường dùng: Truyền tĩnh mạch hoặc tiêm bắp
  • Thải trừ: Chủ yếu qua thận, gần như không chuyển hóa
  • Nguy cơ nổi bật: Độc tính thận, thiếu kẽm, hạ huyết áp, rối loạn nhịp
  • Cảnh báo quan trọng: Không được nhầm CaNa₂EDTA với Na₂EDTA
  • Nguyên tắc điều trị: Loại bỏ nguồn phơi nhiễm chì vẫn là biện pháp bắt buộc
  • Dinatri calci edetat không loại bỏ yêu cầu phải xác định và chấm dứt nguồn tiếp xúc với chì. Điều trị tạo phức không được sử dụng dự phòng hoặc tiến hành trong khi người bệnh vẫn tiếp tục phơi nhiễm mà chưa có biện pháp kiểm soát phù hợp.

Hoạt chất Dinatri calci edetat là gì?

Dinatri calci edetat là thuốc tạo phức dùng để làm tăng đào thải chì qua nước tiểu. Thuốc liên kết với chì trong cơ thể, tạo thành phức hợp tan trong nước và được bài tiết qua thận.

Thuốc chỉ là một phần của quá trình xử trí. Người bệnh vẫn phải được loại khỏi nguồn phơi nhiễm và thực hiện các biện pháp kiểm soát chì trong môi trường.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dinatri calci edetat

INN Sodium calcium edetate là tên chung quốc tế — INN. Nhãn thuốc Hoa Kỳ thường sử dụng tên edetate calcium disodium.

CAS Chưa xác minh

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dinatri calci edetat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Sodium calcium edetate là tên chung quốc tế — INN. Nhãn thuốc Hoa Kỳ thường sử dụng tên edetate calcium disodium.

Tên IUPAC

calcium;disodium;2-[2-[bis(carboxylatomethyl)amino]ethyl-(carboxylatomethyl)amino]acetate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Edetate calcium disodium. Calcium disodium edetate. Calcium disodium EDTA. Sodium calcium EDTA. Calcium disodium versenate. CaNa₂EDTA. Calcium EDTA. Natri calci edetat. Edetat natri calci. Không sử dụng tên “EDTA” đơn độc trong đơn thuốc hoặc hướng dẫn sử dụng vì có nguy cơ nhầm giữa CaNa₂EDTA và Na₂EDTA. CDC đã ghi nhận các trường hợp tử vong do hạ calci máu liên quan đến nhầm thuốc tạo phức.

Tên Latinh / tên dược điển

Natrii calcii edetas

Tên USAN

edetate calcium disodium

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Chưa xác minh

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

Chưa xác minh

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Dinatri calci edetat

Dinatri calci edetat được hấp thu kém qua đường tiêu hóa. Sau khi tiêm, thuốc chủ yếu tồn tại trong huyết tương và dịch ngoại bào, gần như không đi vào tế bào.

Thuốc hầu như không được chuyển hóa và được đào thải nhanh, chủ yếu qua thận. Khoảng 50% liều được bài xuất trong vòng một giờ và trên 95% trong vòng 24 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Hấp thu qua đường tiêu hóa kém. Dữ liệu định lượng về hấp thu sau tiêm bắp: Chưa có đủ dữ liệu..

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống định lượng: Chưa có đủ dữ liệu..

Thuốc hấp thu kém qua đường tiêu hóa nên dạng điều trị ngộ độc chì được sử dụng bằng đường tiêm. Đường tĩnh mạch đưa thuốc trực tiếp vào tuần hoàn.

Giai đoạn II: Phân bố

Trong máu, thuốc được tìm thấy trong huyết tương. Dinatri calci edetat không đi vào tế bào đáng kể và phân bố chủ yếu trong khoang dịch ngoại bào.

Nồng độ trong dịch não tủy được ghi nhận chỉ khoảng 5% nồng độ trong huyết tương.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc gần như không được chuyển hóa trong cơ thể.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đào thải gần như hoàn toàn qua thận:

  • Khoảng 50% liều được thải trong nước tiểu trong vòng một giờ.
  • Trên 95% liều được thải trong vòng 24 giờ.
Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Khoảng 20–60 phút.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải định lượng ở người: Chưa có đủ dữ liệu..

Chức năng thận và khả năng duy trì dòng nước tiểu là các yếu tố quan trọng quyết định quá trình đào thải và nguy cơ tích lũy thuốc.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ thuốc và nguy cơ độc tính gồm:

  • Suy giảm chức năng thận.
  • Thiểu niệu hoặc vô niệu.
  • Mất nước và giảm dòng nước tiểu.
  • Dùng liều cao hơn khuyến cáo.
  • Truyền tĩnh mạch quá nhanh.
  • Bệnh não do chì kèm phù não.
  • Thời gian và số đợt điều trị.

Thuốc phải được ngừng nếu xuất hiện vô niệu hoặc thiểu niệu nặng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dinatri calci edetat

  • Nhóm điều trị: thuốc giải độc.
  • Cơ chế: tạo phức với ion kim loại.
  • Phân nhóm ATC: V03AB — antidotes.
  • Mã ATC: V03AB03 — edetates.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Calci trong phân tử CaNa₂EDTA có thể bị thay thế bởi các kim loại có ái lực với EDTA cao hơn. Khi gắn với chì, thuốc tạo thành phức chì–edetat tan trong nước và được đào thải qua nước tiểu.

Thuốc cũng có thể tạo phức với kẽm, cadmi, mangan và một số kim loại khác. Tuy nhiên, khả năng liên kết hóa học không đồng nghĩa với việc thuốc được phê duyệt để điều trị mọi loại ngộ độc kim loại.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau khi sử dụng, lượng chì bài xuất qua nước tiểu tăng và nồng độ chì trong máu giảm.

Nguồn chì được huy động chủ yếu có thể đến từ xương. Sau khi ngừng tạo phức, chì trong mô mềm có thể được phân bố lại vào xương và nồng độ chì máu có thể tăng trở lại.

Các nghiên cứu trên động vật cho thấy thuốc có thể làm chì phân bố lại vào não. Đây là một trong các lý do CaNa₂EDTA dùng đơn độc có thể làm nặng thêm biểu hiện ở người có nồng độ chì rất cao hoặc bệnh não do chì.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dinatri calci edetat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dinatri calci edetat

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dinatri calci edetat

Các tương tác và vấn đề phối hợp quan trọng gồm:

  • Corticosteroid: dữ liệu trên động vật cho thấy steroid có thể làm tăng độc tính thận của dinatri calci edetat.
  • Insulin chứa kẽm: thuốc có thể tạo phức với kẽm và ảnh hưởng tác dụng của chế phẩm insulin chứa kẽm.
  • Thuốc độc thận: cần thận trọng do nguy cơ độc tính thận cộng hợp; danh sách cụ thể phụ thuộc thuốc đang sử dụng.
  • Dimercaprol: được phối hợp theo phác đồ chuyên khoa trong ngộ độc chì nặng hoặc bệnh não do chì.
  • Dung dịch và thuốc tiêm không tương thích: Ringer, Ringer lactat, dextrose 10%, amphotericin B và hydralazin dạng tiêm không được pha chung theo nhãn tham khảo.

Danh sách tương tác đầy đủ của từng sản phẩm: Chưa có đủ dữ liệu..

Thắc mắc về hoạt chất Dinatri calci edetat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *