Donepezil hydrochlorid

Donepezil hydrochlorid là dạng muối thường dùng của donepezil, một thuốc ức chế acetylcholinesterase thuận nghịch. Thuốc được sử dụng theo đơn để điều trị triệu chứng sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer; phạm vi mức độ bệnh được phê duyệt có thể khác nhau giữa từng quốc gia và từng sản phẩm. Donepezil có thể hỗ trợ duy trì hoặc cải thiện một số biểu hiện về nhận thức và hoạt động hằng ngày ở một số người bệnh, nhưng không chữa khỏi Alzheimer và chưa được chứng minh làm thay đổi tiến trình bệnh nền. Tác dụng không mong muốn thường gặp gồm buồn nôn, tiêu chảy, mất ngủ, nôn, chuột rút cơ, mệt mỏi và chán ăn. Thuốc cũng cần thận trọng ở người có nhịp tim chậm, rối loạn dẫn truyền, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, hen hoặc bệnh phổi tắc nghẽn. Liều dùng phải do bác sĩ quyết định và được đánh giá định kỳ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Donepezil hydrochlorid là thuốc ức chế acetylcholinesterase.
  • Hoạt chất được dùng để hỗ trợ triệu chứng nhận thức trong bệnh Alzheimer theo chỉ định.
  • Không tự tăng thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa hỏi bác sĩ.
  • Cảnh báo gồm buồn nôn, tiêu chảy, mất ngủ, chuột rút, chậm nhịp tim và ngất.
  • Báo bác sĩ về bệnh tim, hen/COPD, loét dạ dày, co giật hoặc thuốc đang dùng.

Hoạt chất Donepezil hydrochlorid là gì?

Donepezil hydrochlorid là dạng muối của donepezil, một thuốc tác động lên hệ cholinergic ở thần kinh trung ương. Thuốc ức chế thuận nghịch acetylcholinesterase, làm giảm sự phân hủy acetylcholine và qua đó tăng khả năng dẫn truyền cholinergic. Donepezil được sử dụng để điều trị triệu chứng sa sút trí tuệ do Alzheimer, không phải thuốc chữa khỏi hoặc loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Donepezil hydrochlorid

INN INN: Donepezil. Dạng muối thường dùng: Donepezil hydrochloride.

CAS 120011-70-3 Công thức C24H29NO3·HCl

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Donepezil hydrochlorid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

INN: Donepezil. Dạng muối thường dùng: Donepezil hydrochloride.

Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM)

Donepezil hydrochloride

Tên IUPAC

2-[(1-benzylpiperidin-4-yl)methyl]-5,6-dimethoxy-2,3-dihydroinden-1-one;hydrochloride

Tên hóa học khác

1H-Inden-1-one, 2,3-dihydro-5,6-dimethoxy-2-[[1-(phenylmethyl)-4-piperidinyl]methyl]-, hydrochloride (1:1)

Tên khác / tên đồng nghĩa

Donepezil HCl; donepezil hydroclorid; donepezil hydrochloride; E2020; donepezil hydrochloride monohydrate trong một số chế phẩm. Tên E2020 được ghi nhận trong mô tả dược chất của nhãn DailyMed.

Tên viết tắt

DPZ

Tên Latinh / tên dược điển

Donepezili hydrochloridum

Tên USAN

donepezil hydrochloride

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

120011-70-3

UNII

3O2T2PJ89D

PubChem CID

5741

RxNorm CUI

152695

Công thức phân tử

C24H29NO3·HCl

Dược động học của Donepezil hydrochlorid

Dược động học của donepezil gần tuyến tính trong khoảng liều uống 1–10 mg mỗi ngày. Thuốc được hấp thu tốt, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 3–4 giờ đối với viên uống thông thường, có thời gian bán thải dài khoảng 70 giờ và đạt trạng thái ổn định sau khoảng 15 ngày đến 3 tuần dùng liên tục. Donepezil gắn mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP2D6, CYP3A4 và glucuronid hóa, sau đó thải trừ qua nước tiểu và phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Donepezil được hấp thu tốt qua đường uống. Viên 10 mg đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 3 giờ theo nhãn DailyMed; SmPC ghi khoảng 3–4 giờ. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ hoặc mức độ hấp thu của viên nén thông thường.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống tương đối được ghi nhận khoảng 100% trong các chuyên luận và nhãn chính thức; cần phân biệt đây là sinh khả dụng tương đối được báo cáo cho dạng uống, không phải khẳng định sinh khả dụng tuyệt đối của mọi chế phẩm.

Giai đoạn II: Phân bố

Donepezil gắn khoảng 95–96% với protein huyết tương, chủ yếu với albumin và alpha-1-acid glycoprotein. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định được ghi nhận khoảng 12–16 L/kg. Việc phân bố đầy đủ của thuốc vào các mô chưa được xác định chắc chắn.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Donepezil được chuyển hóa rộng rãi qua CYP2D6, CYP3A4 và phản ứng glucuronid hóa. Thuốc tạo nhiều chất chuyển hóa; ít nhất hai chất chuyển hóa được ghi nhận có hoạt tính, trong đó 6-O-desmethyl donepezil có hoạt tính ức chế acetylcholinesterase trong nghiên cứu in vitro.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau khi dùng donepezil đánh dấu phóng xạ, khoảng 57% lượng phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 14,5–15% trong phân trong vòng 10 ngày. Khoảng 17% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi. Chuyển hóa và thải trừ qua thận là những con đường đào thải quan trọng.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thải trừ khoảng 70 giờ. Do thời gian bán thải dài, nồng độ thuốc giảm từ từ và có thể tích lũy khoảng 4–7 lần khi dùng hằng ngày trước khi đạt trạng thái ổn định.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trung bình trong huyết tương, Cl/F, khoảng 0,13–0,19 L/giờ/kg.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy gan: độ thanh thải giảm khoảng 20% trong một nghiên cứu ở người xơ gan do rượu; người suy gan nhẹ đến vừa có thể tăng phơi nhiễm. Suy thận: độ thanh thải không khác đáng kể trong nghiên cứu nhỏ ở người suy thận vừa đến nặng. Tuổi: độ thanh thải có xu hướng giảm theo tuổi nhưng ảnh hưởng có thể không có ý nghĩa lâm sàng ở mọi trường hợp. Cân nặng: người có cân nặng thấp có thể có phơi nhiễm cao hơn và nhiều tác dụng phụ hơn, đặc biệt với liều cao. Di truyền CYP2D6: người chuyển hóa kém có độ thanh thải thấp hơn; người chuyển hóa siêu nhanh có độ thanh thải cao hơn. Thuốc dùng kèm: chất ức chế hoặc cảm ứng CYP2D6/CYP3A4 có thể làm thay đổi nồng độ donepezil. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu viên nén thông thường.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Donepezil hydrochlorid

Donepezil thuộc nhóm thuốc chống sa sút trí tuệ, phân nhóm chất ức chế acetylcholinesterase. Thuốc có tính chọn lọc tương đối đối với acetylcholinesterase — enzyme chiếm ưu thế trong não — hơn so với butyrylcholinesterase, enzyme hiện diện chủ yếu ngoài hệ thần kinh trung ương.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Donepezil ức chế thuận nghịch quá trình thủy phân acetylcholine bởi acetylcholinesterase. Nồng độ acetylcholine tại các synap tăng lên có thể hỗ trợ dẫn truyền cholinergic, từ đó cải thiện hoặc duy trì một số biểu hiện nhận thức và chức năng ở một số người bệnh Alzheimer.

Cơ chế này chỉ có tính điều trị triệu chứng. Nhãn chính thức nêu chưa có bằng chứng cho thấy donepezil làm thay đổi tiến trình sa sút trí tuệ nền.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong các nghiên cứu được trình bày tại SmPC, donepezil 5 mg và 10 mg dùng một lần mỗi ngày tạo mức ức chế acetylcholinesterase ở trạng thái ổn định lần lượt khoảng 63,6% và 77,3% khi đo tại màng hồng cầu. Mức ức chế enzyme có tương quan với thay đổi trên một số thang đánh giá nhận thức, nhưng đáp ứng lâm sàng giữa các người bệnh không giống nhau và không thể dự đoán chắc chắn trước khi điều trị.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Donepezil hydrochlorid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Donepezil hydrochlorid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Donepezil hydrochlorid

Các tương tác đáng lưu ý gồm:

Thuốc kháng cholinergic: có thể đối kháng tác dụng của donepezil. Thuốc chủ vận cholinergic hoặc chất ức chế cholinesterase khác: có thể làm tăng tác dụng cholinergic và tác dụng phụ. Succinylcholine và thuốc chẹn thần kinh–cơ tương tự: có thể tăng hoặc kéo dài giãn cơ trong gây mê. Thuốc làm chậm nhịp hoặc ảnh hưởng dẫn truyền tim, bao gồm một số thuốc chẹn beta: có thể làm tăng nguy cơ nhịp chậm hoặc block tim. Chất ức chế CYP3A4/CYP2D6 như ketoconazole, quinidine, itraconazole, erythromycin hoặc fluoxetine: có thể làm tăng nồng độ donepezil. Chất cảm ứng enzyme như rifampicin, phenytoin, carbamazepine hoặc phenobarbital: có thể làm giảm nồng độ donepezil. Thuốc kéo dài QT, gồm một số thuốc chống loạn nhịp, chống trầm cảm, chống loạn thần và kháng sinh: có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp; một số trường hợp cần theo dõi điện tâm đồ. Aspirin và NSAID: có thể làm tăng nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa ở người có yếu tố nguy cơ.

Danh sách này không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ và dược sĩ danh sách toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và sản phẩm thảo dược đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Donepezil hydrochlorid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *