Dapsone

Dapsone là thuốc tổng hợp thuộc nhóm sulfone, có tác dụng kháng khuẩn và chống viêm. Dạng viên uống được sử dụng trong phác đồ phối hợp điều trị bệnh phong và kiểm soát viêm da dạng herpes. Dạng gel bôi ngoài da 5% hoặc 7,5% được phê duyệt tại một số quốc gia để điều trị mụn trứng cá. Dapsone không được dùng đơn độc trong bệnh phong do nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Thuốc uống có thể gây tan máu, methemoglobin huyết, giảm bạch cầu hạt, tổn thương gan, bệnh lý thần kinh ngoại biên và hội chứng quá mẫn nghiêm trọng. Nguy cơ tan máu cao hơn ở người thiếu men G6PD, nhưng vẫn có thể xảy ra ở người không thiếu men. Người dùng Dapsone toàn thân cần được xét nghiệm và theo dõi công thức máu, chức năng gan theo chỉ định. Đây là thuốc kê đơn, không nên tự mua hoặc tự điều chỉnh liều.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên hoạt chất: Dapsone
  • Tên khác: Diaminodiphenyl sulfone, DDS
  • Nhóm thuốc: Thuốc sulfone có tác dụng kháng khuẩn và chống viêm
  • Mã ATC đường uống: J04BA02
  • Mã ATC dùng ngoài da: D10AX05
  • Chỉ định chính của dạng uống: Bệnh phong trong phác đồ đa thuốc; viêm da dạng herpes
  • Chỉ định chính của dạng gel: Mụn trứng cá
  • Đường dùng: Uống và bôi ngoài da
  • Cảnh báo nổi bật: Tan máu, methemoglobin huyết, giảm bạch cầu hạt, hội chứng quá mẫn Dapsone
  • Nhóm nguy cơ cao: Người thiếu men G6PD, thiếu máu nặng, bệnh tim phổi, bệnh gan
  • Theo dõi quan trọng: Công thức máu, hemoglobin, chức năng gan và dấu hiệu methemoglobin huyết
  • Phân loại: Thuốc kê đơn

Hoạt chất Dapsone là gì?

Dapsone là thuốc sulfone tổng hợp có tác dụng kháng khuẩn và chống viêm. Đường uống được sử dụng trong phác đồ điều trị bệnh phong và một số bệnh da có liên quan đến bạch cầu trung tính. Dạng gel được sử dụng để điều trị mụn trứng cá tại một số quốc gia.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dapsone

INN Dapsone.

CAS 80-08-0 Công thức C12H12N2O2S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dapsone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dapsone.

Tên IUPAC

4-(4-aminophenyl)sulfonylaniline

Tên hóa học khác

Benzenamine, 4,4'-sulfonylbis- | Bis(4-aminophenyl)sulfone

Tên khác / tên đồng nghĩa

4,4’-Diaminodiphenyl sulfone.; Diaminodiphenyl sulfone.; DDS.; 4-[(4-aminobenzene)sulfonyl]aniline.; Dapsonum.

Tên viết tắt

DDS | DADPS

Tên Latinh / tên dược điển

Dapsonum

Tên USAN

dapsone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

80-08-0

UNII

8W5C518302

PubChem CID

2955

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Công thức phân tử

C12H12N2O2S

Dược động học của Dapsone

Dapsone đường uống được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Thuốc phân bố rộng đến nhiều mô, trải qua chu trình gan–ruột và được chuyển hóa chủ yếu tại gan bằng phản ứng acetyl hóa và hydroxyl hóa. Thuốc cùng các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua nước tiểu. Dapsone có thời gian bán thải dài và biến thiên đáng kể giữa các cá thể.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, Dapsone được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Nồng độ đỉnh trong huyết thanh thường đạt trong khoảng 2–8 giờ. Cần dùng thuốc hằng ngày ít nhất khoảng tám ngày để đạt trạng thái nồng độ ổn định.

Dapsone bôi ngoài da vẫn có thể được hấp thu vào tuần hoàn, mặc dù mức hấp thu thấp hơn đáng kể so với đường uống.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống được báo cáo trên 86%. Mức hấp thu có thể khác nhau giữa từng người nhưng nhìn chung Dapsone được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa.

Đối với gel bôi 7,5%, mức phơi nhiễm toàn thân ước tính khoảng 1% so với một liều uống 100 mg. Phơi nhiễm sau khi dùng gel 5% cũng thấp hơn khoảng 100 lần so với liều uống 100 mg trong nghiên cứu dược động học.

Giai đoạn II: Phân bố

Dapsone gắn với protein huyết tương khoảng 50–80%. Chất chuyển hóa monoacetyldapsone có mức gắn protein gần như hoàn toàn.

Thuốc phân bố đến nhiều cơ quan và được lưu giữ tại da, cơ, thận và gan. Dapsone có thể được phát hiện trong mồ hôi, nước bọt, đờm, nước mắt và mật. Thuốc đi qua hàng rào máu–não, nhau thai và được bài tiết vào sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dapsone được chuyển hóa chủ yếu tại gan theo hai con đường:

  • Acetyl hóa bởi N-acetyltransferase tạo monoacetyldapsone.
  • N-hydroxyl hóa qua enzym cytochrome P450 tạo dapsone hydroxylamine.

Dapsone hydroxylamine được xem là chất chuyển hóa có vai trò quan trọng trong cơ chế gây methemoglobin huyết và tan máu. Khả năng acetyl hóa có tính đa hình di truyền, gồm người acetyl hóa nhanh và người acetyl hóa chậm.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 70–80% liều dùng được thải qua nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa tan trong nước sau quá trình liên hợp. Khoảng 20% có thể được thải qua nước tiểu dưới dạng Dapsone không đổi. Một lượng nhỏ được thải qua phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của Dapsone có thể dao động khoảng 10–80 giờ. Nhãn thuốc đường uống tại Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 10–50 giờ, trung bình khoảng 28 giờ. Sự biến thiên liên quan đến chuyển hóa, chu trình gan–ruột và đặc điểm di truyền của từng người.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có một giá trị độ thanh thải chuẩn áp dụng chung cho tất cả người bệnh và dạng bào chế: .

Rifampicin có thể làm tăng độ thanh thải Dapsone và làm giảm đáng kể nồng độ thuốc trong huyết tương. Probenecid làm giảm bài tiết Dapsone, từ đó có thể làm tăng nồng độ thuốc.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ và thời gian lưu hành của Dapsone gồm:

  • Kiểu hình acetyl hóa nhanh hoặc chậm.
  • Chức năng gan.
  • Tuổi cao.
  • Chu trình gan–ruột.
  • Dùng đồng thời rifampicin, probenecid, trimethoprim hoặc trimethoprim–sulfamethoxazole.
  • Đường dùng uống hoặc bôi ngoài da.
  • Diện tích da và lượng gel được bôi.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dapsone

Dapsone có hai đặc tính dược lý chính:

  1. Tác dụng kháng khuẩn: Thuốc ức chế tổng hợp folate ở các vi sinh vật nhạy cảm.
  2. Tác dụng chống viêm: Thuốc làm giảm một số hoạt động của bạch cầu đa nhân trung tính, hệ myeloperoxidase và quá trình tạo các chất oxy hóa liên quan đến tổn thương mô.

Dapsone được xem chủ yếu là thuốc kìm khuẩn đối với Mycobacterium leprae, mặc dù có thể có tác dụng diệt khuẩn yếu trong một số điều kiện.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong bệnh phong
Dapsone có cơ chế tương tự các sulfonamide. Thuốc cạnh tranh với acid para-aminobenzoic và ức chế enzym dihydropteroate synthase, từ đó cản trở tổng hợp acid folic cần thiết cho vi khuẩn.
Trong các bệnh da viêm
Dapsone có thể ức chế hoạt động của bạch cầu trung tính, hệ myeloperoxidase–hydrogen peroxide–halide, quá trình bùng nổ hô hấp và một số chất trung gian gây viêm.
Trong mụn trứng cá
Cơ chế chính xác của Dapsone gel trong điều trị mụn trứng cá chưa được xác định đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dapsone có tác dụng phụ thuộc nồng độ đối với quá trình tan máu và tạo methemoglobin. Nguy cơ tăng lên khi sử dụng liều cao, khi có thiếu men G6PD hoặc khi phối hợp với các thuốc có khả năng oxy hóa hemoglobin.

Tác dụng chống viêm của thuốc có thể xuất hiện nhanh trong viêm da dạng herpes, nhưng Dapsone không điều trị tổn thương đường tiêu hóa liên quan đến bệnh celiac. Chế độ ăn không gluten vẫn là biện pháp quan trọng trong kiểm soát bệnh nền.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dapsone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dapsone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dapsone

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Trimethoprim

Dapsone và trimethoprim có thể làm tăng nồng độ của nhau.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học hai chiều; cơ chế thải trừ/chuyển hóa chưa được xác định đầy đủ.

Ảnh hưởng:

Nhãn dapsone mô tả nồng độ mỗi thuốc có thể tăng khoảng 1,5 lần trong một số chế độ liều, có thể làm tăng nguy cơ độc tính liên quan dapsone hoặc trimethoprim.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Dùng thận trọng, nhất là ở liều cao hoặc bệnh nhân có yếu tố nguy cơ; đánh giá triệu chứng và xét nghiệm khi cần.

CBC, methemoglobin khi có tím tái/khó thở, dấu hiệu tan máu và chức năng thận.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[FDA/DailyMed] | Dapsone tablet label | Mutual increase in dapsone and trimethoprim concentrations | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=58e7b363-99fb-4225-8df1-db2114d74928 | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Dapsone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *