Cyproterone acetate

Cyproterone acetate là một steroid tổng hợp có tác dụng kháng androgen, progestogen và kháng gonadotropin. Hoạt chất cạnh tranh với androgen tại thụ thể androgen, đồng thời làm giảm giải phóng gonadotropin và giảm sản xuất testosterone. Tùy nhãn thuốc và quốc gia, Cyproterone acetate có thể được sử dụng trong một số trường hợp ung thư tuyến tiền liệt, giảm ham muốn tình dục bệnh lý ở nam giới hoặc điều trị biểu hiện nam hóa nghiêm trọng ở phụ nữ. Dạng phối hợp liều thấp với ethinylestradiol được dùng tại một số nước cho mụn trứng cá phụ thuộc androgen hoặc rậm lông khi các biện pháp phù hợp khác không hiệu quả.

Đây là thuốc kê đơn có nguy cơ độc tính gan, huyết khối, ức chế chức năng sinh dục và u màng não liên quan liều tích lũy. Người bệnh không được tự mua, tự tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột; mọi quyết định điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Cyproterone acetate là thuốc kháng androgen có hoạt tính progestin.
  • Thuốc liên quan các tình trạng phụ thuộc androgen và cần chỉ định chuyên khoa.
  • Cần dùng đúng hướng dẫn bác sĩ, không tự kéo dài hoặc ngưng thuốc.
  • Có cảnh báo về huyết khối, chức năng gan và nguy cơ u màng não.
  • Báo bác sĩ về đau đầu mới, rối loạn thị giác, bệnh gan, thai kỳ hoặc thuốc nội tiết khác.

Hoạt chất Cyproterone acetate là gì?

Cyproterone acetate là thuốc kháng androgen steroid. Thuốc vừa ngăn androgen gắn và phát huy tác dụng tại cơ quan đích, vừa có hoạt tính progestogen làm giảm giải phóng gonadotropin, qua đó giảm sản xuất androgen tại tinh hoàn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Cyproterone acetate

CAS 427-51-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Cyproterone acetate

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Cyproterone acetate

Tên IUPAC

[(1S,2S,3S,5R,11R,12S,15R,16S)-15-acetyl-9-chloro-2,16-dimethyl-6-oxo-15-pentacyclo[9.7.0.0^{2,8}.0^{3,5}.0^{12,16}]octadeca-7,9-dienyl] acetate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Cyproterone acetat; cyproterone 17-acetate; CPA. “Cyproterone” đôi khi được sử dụng như tên rút gọn, nhưng hoạt chất trong các nhãn thuốc được dẫn là cyproterone acetate.

Tên viết tắt

CPA

Tên Latinh / tên dược điển

Cyproteroni acetas

Tên USAN

cyproterone acetate

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

427-51-0

UNII

4KM2BN5JHF

PubChem CID

9880

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Cyproterone acetate

Sau khi uống, Cyproterone acetate được hấp thu rộng rãi, đạt nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau khoảng 3 giờ. Thuốc gắn chủ yếu với albumin, chuyển hóa tại gan qua nhiều con đường — trong đó CYP3A4 tham gia đáng kể — và thải trừ dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và mật/phân. Thời gian bán thải cuối khoảng 44 giờ; dùng hằng ngày có thể gây tích lũy khoảng ba lần.

Giai đoạn I: Hấp thu

Cyproterone acetate được mô tả là hấp thu hoàn toàn sau đường uống trên một khoảng liều rộng. Sau liều uống 50 mg, nồng độ huyết thanh tối đa khoảng 140 ng/mL đạt được sau khoảng 3 giờ trong dữ liệu Procur.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn Androcur của Anh báo cáo sinh khả dụng tuyệt đối gần hoàn toàn, khoảng 88%.

Dữ liệu Procur của New Zealand ghi sinh khả dụng tuyệt đối chưa được xác định trong tài liệu đó; sinh khả dụng tương đối trung bình là 80 ± 30% trong một nghiên cứu nhỏ so sánh đường uống và dạng tiêm depot. Sự khác biệt này phản ánh nguồn dữ liệu và phương pháp tính khác nhau; không nên xem các con số là hoàn toàn tương đương.

Giai đoạn II: Phân bố

Phần lớn Cyproterone acetate trong tuần hoàn gắn với albumin. Phần thuốc tự do được báo cáo khoảng 3,5–4%. Vì sự gắn protein không đặc hiệu, thay đổi nồng độ globulin gắn hormone sinh dục — SHBG — không được cho là ảnh hưởng đáng kể đến dược động học của hoạt chất.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Cyproterone acetate được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua phản ứng hydroxyl hóa và liên hợp. Chất chuyển hóa chính trong huyết tương người là dẫn xuất 15β-hydroxy. Chuyển hóa pha I có sự tham gia chủ yếu của CYP3A4.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc và chất chuyển hóa được thải qua cả nước tiểu và mật/phân. Một nghiên cứu sử dụng chất đánh dấu phóng xạ với liều thấp phối hợp estrogen ghi nhận khoảng 30% chất đánh dấu trong nước tiểu và 58% trong phân. Một số nhãn khác mô tả tỷ lệ thải qua đường niệu so với đường mật khoảng 3:7.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trong huyết thanh khoảng 43,9 ± 12,8 giờ. Quá trình thải qua thận và mật có thời gian bán thải khoảng 1,9 ngày; các chất chuyển hóa trong huyết tương được thải với thời gian bán thải khoảng 1,7 ngày.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần khỏi huyết thanh được báo cáo khoảng 3,5 ± 1,5 mL/phút/kg.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole hoặc ritonavir có thể làm giảm chuyển hóa Cyproterone acetate và làm tăng phơi nhiễm.
  • Rifampicin, phenytoin và St. John’s wort có thể cảm ứng CYP3A4, làm giảm nồng độ Cyproterone acetate.
  • Dùng hằng ngày có thể gây tích lũy trong huyết thanh khoảng ba lần.
  • Bệnh gan có thể làm tăng nguy cơ độc tính và là chống chỉ định trong các nhãn đơn chất được dẫn.
  • Ảnh hưởng của suy thận chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Cyproterone acetate

Cyproterone acetate có ba đặc tính dược lý chính:

  1. Đối kháng thụ thể androgen tại các mô phụ thuộc androgen.
  2. Hoạt tính progestogen.
  3. Tác dụng kháng gonadotropin thông qua phản hồi âm tại vùng dưới đồi – tuyến yên.

Sự kết hợp này giúp làm giảm cả tác dụng ngoại vi của androgen và mức sản xuất testosterone nội sinh.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cyproterone acetate cạnh tranh với androgen tại thụ thể androgen ở cơ quan đích, bao gồm tuyến tiền liệt. Thuốc đồng thời tạo phản hồi âm lên hệ vùng dưới đồi – tuyến yên, làm giảm giải phóng gonadotropin và giảm sản xuất androgen tại tinh hoàn.

Trong chế phẩm phối hợp với ethinylestradiol, tác dụng kháng androgen còn đi kèm sự ức chế tổng hợp androgen và ức chế rụng trứng của chế phẩm phối hợp.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở nam giới, thuốc có thể làm giảm ham muốn, khả năng cương và chức năng tuyến sinh dục; tác động lên quá trình sinh tinh thường phục hồi dần sau khi ngừng thuốc, nhưng thời gian phục hồi khác nhau.

Ở phụ nữ, tác dụng kháng androgen có thể làm giảm rậm lông, rụng tóc phụ thuộc androgen và hoạt động tuyến bã. Chức năng buồng trứng có thể bị ức chế trong thời gian điều trị.

Nồng độ prolactin có thể tăng nhẹ khi dùng liều cao.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Cyproterone acetate

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Cyproterone acetate

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Cyproterone acetate

  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, clotrimazole và ritonavir có thể ức chế chuyển hóa Cyproterone acetate.
  • Rifampicin, phenytoin và St. John’s wort có thể làm giảm nồng độ thuốc do cảm ứng CYP3A4.
  • Khi phối hợp liều Cyproterone acetate cao với statin chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4, nguy cơ bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân liên quan statin có thể tăng.
  • Cyproterone acetate có thể làm thay đổi nhu cầu insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
  • Ở liều rất cao, thuốc có khả năng ức chế CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4 và CYP2D6 theo dữ liệu in vitro.
  • Rượu có thể làm giảm tác dụng ức chế ham muốn tình dục.
  • Chế phẩm phối hợp ethinylestradiol có thêm tương tác với thuốc cảm ứng enzyme, một số thuốc điều trị viêm gan C và nhiều thuốc khác.

Danh sách này không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp toàn bộ thuốc kê đơn, không kê đơn và thảo dược cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Cyproterone acetate

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *