Calcifediol, còn gọi là calcidiol hoặc 25-hydroxyvitamin D3, là chất chuyển hóa chính của vitamin D3 trong máu và là tiền hormon của calcitriol. Khác với cholecalciferol, calcifediol đã trải qua bước hydroxyl hóa đầu tiên ở vị trí 25 nên có thể làm tăng nồng độ 25-hydroxyvitamin D trực tiếp. Tùy chế phẩm và quốc gia, thuốc được dùng để điều trị hoặc phòng ngừa thiếu vitamin D, hỗ trợ điều trị loãng xương, điều trị còi xương hoặc kiểm soát cường cận giáp thứ phát ở người lớn mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3–4. Dạng giải phóng kéo dài dùng cho bệnh thận không thể tự thay thế bằng thuốc nhỏ hoặc viên bổ sung vitamin D thông thường. Calcifediol có thể gây tăng calci huyết, tăng calci niệu, tăng phosphat huyết và độc tính digitalis nếu dùng sai liều hoặc phối hợp không phù hợp. Liều phải căn cứ đúng sản phẩm và kết quả xét nghiệm.
Nội dung chính
- Calcifediol là 25-hydroxyvitamin D3, một dạng chuyển hóa của vitamin D.
- Hoạt chất này liên quan điều trị cường cận giáp thứ phát ở một số bệnh nhân CKD theo nhãn thuốc cụ thể.
- Không tự phối hợp nhiều sản phẩm vitamin D/calci khi chưa được tư vấn.
- Cần lưu ý tăng calci máu, tăng phosphate, buồn nôn, yếu cơ hoặc rối loạn nhịp.
- Báo bác sĩ/dược sĩ về bệnh thận, sỏi thận, thuốc lợi tiểu, digoxin, thai kỳ hoặc cho con bú.
Hoạt chất Calcifediol là gì?
Calcifediol là dạng 25-hydroxyl hóa của vitamin D3 và là tiền hormon của calcitriol. Đây cũng là dạng vitamin D chủ yếu được đo trong xét nghiệm 25-hydroxyvitamin D để đánh giá tình trạng vitamin D của cơ thể.
Calcifediol
INN Calcifediol; calcidiol; 25-hydroxyvitamin D3; 25-hydroxycholecalciferol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Calcifediol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Calcifediol; calcidiol; 25-hydroxyvitamin D3; 25-hydroxycholecalciferol |
| Tên IUPAC | (1S,3Z)-3-[(2E)-2-[(1R,3aS,7aR)-1-[(2R)-6-hydroxy-6-methylheptan-2-yl]-7a-methyl-2,3,3a,5,6,7-hexahydro-1H-inden-4-ylidene]ethylidene]-4-methylidenecyclohexan-1-ol |
| Tên hóa học khác | 9,10-Secocholesta-5,7,10(19)-triene-3,25-diol, (3beta,5Z,7E)- | (5Z,7E)-9,10-Seco-5,7,10(19)-cholestatrien-3beta,25-diol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 25(OH)D3; 25-hydroxycolecalciferol; calcifediol monohydrate; calcifediol monohydrat.; Calcifediol không đồng nghĩa với cholecalciferol hoặc calcitriol. Cholecalciferol là vitamin D3 chưa được hydroxyl hóa; calcitriol là dạng hormon hoạt động 1,25-dihydroxyvitamin D3. |
| Tên viết tắt | 25(OH)D3 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Calcifediolum |
| Tên USAN | calcifediol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 19356-17-3 |
|---|---|
| UNII | 9B9F3H67YV |
| PubChem CID | 5283731 |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh |
Dược động học của Calcifediol
Dược động học thay đổi theo dạng giải phóng và tình trạng bệnh.
Calcifediol giải phóng tức thì được hấp thu tốt ở ruột, với tỷ lệ hấp thu được SmPC ghi nhận khoảng 75–80%; nồng độ 25-hydroxycholecalciferol đạt đỉnh sau khoảng 4 giờ. Thuốc lưu hành gắn với protein gắn vitamin D, được dự trữ tại mô mỡ và cơ, chuyển thành calcitriol qua CYP27B1 và bị bất hoạt qua CYP24A1. Thời gian bán thải được ghi nhận khoảng 18–21 ngày và thuốc được thải trừ chủ yếu qua mật.
Đối với Rayaldee giải phóng kéo dài, trạng thái ổn định đạt sau khoảng 3 tháng. Thời gian bán thải trung bình khoảng 11 ngày ở người khỏe mạnh sau một liều và khoảng 25 ngày ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 sau khi dùng lặp lại.
Giai đoạn I: Hấp thu
Calcifediol giải phóng tức thì được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa và có thể đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 4 giờ.
Với viên giải phóng kéo dài, một nghiên cứu dùng liều cao hơn liều điều trị cho thấy bữa ăn nhiều chất béo và năng lượng làm tăng khoảng 5 lần nồng độ đỉnh và 3,5 lần mức phơi nhiễm so với lúc đói. Người bệnh cần dùng theo đúng hướng dẫn của sản phẩm, không tự thay đổi mối liên hệ giữa thuốc và bữa ăn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của mọi dạng calcifediol chưa được xác lập thống nhất. SmPC của chế phẩm giải phóng tức thì ghi nhận khoảng 75–80% lượng calcifediol đường uống được hấp thu tại ruột. Dữ liệu này không được tự áp dụng cho viên nang giải phóng kéo dài hoặc sản phẩm có công thức khác. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Calcifediol lưu hành trong máu chủ yếu gắn với protein gắn vitamin D, còn gọi là DBP. Rayaldee ghi nhận tỷ lệ gắn protein huyết tương trên 98% và thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 8,8 L ở người khỏe mạnh, khoảng 30,1 L ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 sau khi dùng lặp lại.
Calcifediol có thể được dự trữ kéo dài tại mô mỡ và cơ, nhưng mức dự trữ trong mô mỡ thấp hơn cholecalciferol theo SmPC được đối chiếu.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Calcifediol được CYP27B1, còn gọi là 1-alpha-hydroxylase, chuyển thành calcitriol chủ yếu tại thận và tại một số mô ngoài thận. CYP24A1 dị hóa calcifediol và calcitriol thành các chất chuyển hóa không hoạt tính.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Calcifediol được thải trừ chủ yếu qua đường mật và phân. Tỷ lệ hoạt chất nguyên vẹn và từng chất chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải |
Các giá trị không thể dùng để tự quy đổi lịch dùng giữa các sản phẩm. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị thanh thải toàn thân tuyệt đối của calcifediol theo từng dạng bào chế. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm hoặc đáp ứng gồm:
- Dạng giải phóng, hàm lượng và lịch dùng.
- Bữa ăn nhiều chất béo đối với viên giải phóng kéo dài.
- Bệnh thận mạn; thời gian bán thải của Rayaldee dài hơn ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4.
- Suy thận nặng, vì khả năng chuyển calcifediol thành calcitriol có thể giảm.
- Béo phì, hội chứng kém hấp thu và điều trị corticosteroid; SmPC yêu cầu bác sĩ cân nhắc các yếu tố này khi lựa chọn liều.
- Thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym chuyển hóa vitamin D, thuốc làm giảm hấp thu chất tan trong lipid và sản phẩm chứa calci hoặc vitamin D.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Calcifediol
Đa số chế phẩm calcifediol thuộc nhóm vitamin D và các chất tương tự. Sau khi chuyển thành calcitriol, hoạt chất tác động qua thụ thể vitamin D để điều hòa hấp thu calci và phosphat, chuyển hóa xương và bài tiết hormon cận giáp.
Dạng calcifediol giải phóng kéo dài chỉ được phê duyệt cho cường cận giáp thứ phát do bệnh thận được phân loại trong nhóm thuốc chống cận giáp thay vì nhóm bổ sung vitamin D thông thường.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Calcifediol được chuyển thành calcitriol nhờ CYP27B1. Calcitriol gắn với thụ thể vitamin D tại ruột, xương, thận và tuyến cận giáp, từ đó:
- Tăng hấp thu calci và phosphat tại ruột.
- Hỗ trợ quá trình khoáng hóa xương khi cung cấp calci và phosphat phù hợp.
- Tăng tái hấp thu calci tại ống thận.
- Giảm tổng hợp và bài tiết hormon cận giáp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Rayaldee làm tăng 25-hydroxyvitamin D và 1,25-dihydroxyvitamin D, đồng thời làm giảm PTH nguyên vẹn; thay đổi PTH có thể được quan sát trong hai tuần đầu điều trị. Nồng độ 25-hydroxyvitamin D ở trạng thái ổn định đạt sau khoảng ba tháng.
Tác dụng của calcifediol lên calci, phosphat và PTH phụ thuộc chức năng thận, mức thiếu vitamin D, chế độ ăn, thuốc dùng kèm và liều tích lũy. Dùng quá mức có thể gây tăng calci huyết, tăng calci niệu và tăng phosphat huyết.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Calcifediol
Chỉ định phải được xác định theo đúng sản phẩm và khu vực quản lý:
- Điều trị thiếu vitamin D ở người lớn, trong SmPC Hidroferol được xác định khi 25-hydroxyvitamin D dưới 25 nmol/L.
- Phòng ngừa thiếu vitamin D ở người lớn có yếu tố nguy cơ, bao gồm hội chứng kém hấp thu, bệnh thận mạn–rối loạn khoáng xương hoặc các nguy cơ được xác định khác.
- Hỗ trợ điều trị đặc hiệu loãng xương ở người thiếu vitamin D hoặc có nguy cơ thiếu vitamin D.
- Điều trị thiếu vitamin D và còi xương ở trẻ em đối với dạng nhỏ giọt có chỉ định nhi khoa.
- Điều trị cường cận giáp thứ phát ở người lớn mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3 hoặc 4 và có 25-hydroxyvitamin D dưới 30 ng/mL, đối với Rayaldee giải phóng kéo dài.
Không được mở rộng chỉ định của một chế phẩm sang chế phẩm khác chỉ vì cùng chứa calcifediol.
Các nghiên cứu tiếp tục đánh giá liệu việc điều chỉnh 25-hydroxyvitamin D và giảm PTH bằng calcifediol giải phóng kéo dài có cải thiện các kết cục quan trọng như gãy xương, sức mạnh cơ, tiến triển bệnh thận, biến cố tim mạch, nhập viện hoặc tử vong hay không.
KDIGO ghi nhận thử nghiệm calcifediol giải phóng kéo dài cho thấy cải thiện chỉ số sinh hóa, nhưng chưa báo cáo kết cục ở cấp độ người bệnh và không làm thay đổi khuyến nghị của hướng dẫn vào thời điểm cập nhật. Các lợi ích lâm sàng dài hạn này chưa được coi là đã xác lập.
Liều dùng và cách sử dụng
Các chế phẩm có hàm lượng và lịch dùng rất khác nhau. Thông tin dưới đây chỉ phản ánh nhãn cụ thể, không phải liều để tự áp dụng.
| Chế phẩm hoặc chỉ định | Liều tham khảo theo nhãn |
|---|---|
| Rayaldee giải phóng kéo dài cho cường cận giáp thứ phát trong bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 | Khởi đầu 30 microgam uống một lần mỗi ngày trước khi ngủ. Có thể tăng lên 60 microgam mỗi ngày sau khoảng 3 tháng nếu PTH còn trên mục tiêu và các điều kiện xét nghiệm cho phép. |
| Hidroferol 0,266 mg viên nang mềm ở người lớn | Một viên mỗi tháng cho điều trị hoặc phòng ngừa thiếu vitamin D và hỗ trợ điều trị loãng xương. Một số người bệnh có thể cần lịch dày hơn sau xét nghiệm, nhưng không vượt quá một viên mỗi tuần. Sản phẩm này không dùng hằng ngày. |
| Hidroferol 0,1 mg/mL dạng nhỏ giọt ở người lớn | 1–3 giọt mỗi ngày, tương ứng 4–12 microgam calcifediol, đối với các chỉ định ghi trong SmPC của sản phẩm. |
| Dạng nhỏ giọt trong điều trị thiếu vitamin D ở trẻ em | SmPC cụ thể ghi 1 giọt mỗi ngày cho trẻ dưới 11 tuổi và 2 giọt mỗi ngày cho người từ 12–18 tuổi. |
| Còi xương thiếu vitamin D | SmPC dạng nhỏ giọt ghi 1–2 giọt mỗi ngày; điều chỉnh tiếp theo phải dựa trên đáp ứng và theo dõi chuyên khoa. |
Trước khi tăng Rayaldee lên 60 microgam, nhãn yêu cầu calci huyết dưới 9,8 mg/dL, phosphat huyết dưới 5,5 mg/dL và 25-hydroxyvitamin D dưới 100 ng/mL. Phải tạm ngừng nếu PTH thấp bất thường kéo dài, calci vượt giới hạn bình thường liên tục hoặc 25-hydroxyvitamin D liên tục trên 100 ng/mL.
Không quy đổi số giọt, microgam hoặc lịch dùng giữa các sản phẩm. Đơn vị quốc tế của calcifediol không được coi là tương đương với đơn vị quốc tế của cholecalciferol.
- Viên nang Rayaldee phải được nuốt nguyên viên trước khi ngủ; không nghiền, nhai hoặc mở viên.
- Nếu quên một liều Rayaldee, bỏ qua liều đã quên và dùng liều tiếp theo vào thời điểm thường lệ; không dùng liều gấp đôi.
- Hidroferol 0,266 mg không phải chế phẩm dùng hằng ngày.
- Dạng nhỏ giọt phải được lắc trước khi dùng. Liều đo bằng dụng cụ kèm sản phẩm có thể được pha với một lượng nhỏ nước, sữa hoặc nước trái cây theo SmPC.
- Không tự dùng thêm cholecalciferol, calcitriol, multivitamin chứa vitamin D hoặc calci khi đang dùng calcifediol.
- Không tự chuyển đổi giữa viên nang hằng tháng, thuốc nhỏ hằng ngày và viên giải phóng kéo dài.
- Liều phải được điều chỉnh dựa trên xét nghiệm, không dựa riêng vào triệu chứng.
Các xét nghiệm hoặc thông số có thể cần theo dõi gồm:
- 25-hydroxyvitamin D.
- Calci huyết, có hiệu chỉnh theo albumin khi phù hợp.
- Phosphat huyết.
- PTH nguyên vẹn ở người bệnh thận mạn.
- Phosphatase kiềm.
- Calci và phosphat niệu trong một số chế độ điều trị.
- Điện tâm đồ và dấu hiệu độc tính digitalis ở người dùng glycoside tim.
Nhãn Rayaldee yêu cầu đánh giá calci, phosphat, 25-hydroxyvitamin D và PTH ít nhất ba tháng sau khi bắt đầu hoặc thay đổi liều, sau đó tối thiểu mỗi 6–12 tháng. SmPC calcifediol điều trị thiếu vitamin D thường khuyến nghị kiểm tra 25-hydroxyvitamin D sau 3–4 tháng. Khoảng theo dõi có thể phải rút ngắn ở người có tăng calci, bệnh thận, sỏi calci, bệnh u hạt hoặc đang dùng digitalis.
Cảnh báo và lưu ý về Calcifediol
Chống chỉ định khác nhau giữa các nhãn:
- SmPC calcifediol giải phóng tức thì chống chỉ định ở người quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược, tăng calci huyết, tăng calci niệu, sỏi calci hoặc thừa vitamin D.
- Nhãn Rayaldee tại Hoa Kỳ không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối, nhưng yêu cầu calci huyết dưới 9,8 mg/dL trước khi bắt đầu và phải theo dõi chặt nguy cơ tăng calci huyết.
Do sự khác biệt này, phải áp dụng chống chỉ định trong tờ thông tin của đúng sản phẩm được kê, không sử dụng một danh sách chung cho mọi chế phẩm.
Tác dụng không mong muốn quan trọng của calcifediol giải phóng tức thì chủ yếu liên quan đến tăng calci, gồm tăng calci huyết và tăng calci niệu. Phản ứng quá mẫn, phát ban, đỏ da, phù khu trú, khó thở hoặc phù mạch đã được báo cáo với tần suất chưa xác định.
Trong các thử nghiệm Rayaldee ở người bệnh thận mạn, các biến cố xuất hiện từ 1,4% trở lên và nhiều hơn giả dược gồm thiếu máu, viêm mũi họng, tăng creatinin máu, khó thở, ho, suy tim sung huyết, táo bón, viêm phế quản, tăng kali huyết, thoái hóa khớp, tăng acid uric, bầm tím, viêm phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Không phải mọi biến cố trong thử nghiệm đều được chứng minh có quan hệ nhân quả trực tiếp với thuốc.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần được đánh giá y tế gồm:
- Tăng calci huyết nặng, có thể gây rối loạn nhịp tim, co giật, lú lẫn hoặc hôn mê.
- Tăng phosphat huyết và tăng calci niệu.
- Độc tính digitalis hoặc rối loạn nhịp khi tăng calci xảy ra ở người đang dùng digoxin.
- Bệnh xương bất động do PTH bị ức chế xuống mức thấp bất thường khi dùng Rayaldee.
- Sỏi calci, vôi hóa mạch máu hoặc mô mềm, vôi hóa thận và suy thận khi tăng calci kéo dài.
- Phản vệ, phù mạch hoặc khó thở do quá mẫn.
Người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế khi có nôn kéo dài, yếu cơ rõ, lú lẫn, khát hoặc tiểu nhiều bất thường, co giật, đánh trống ngực, khó thở hay phù mặt–họng.
- Tăng calci huyết cấp có thể gây loạn nhịp hoặc co giật; tăng calci kéo dài có thể dẫn đến vôi hóa mạch máu và mô mềm.
- Đánh giá toàn bộ nguồn vitamin D và calci từ thuốc, thực phẩm bổ sung và thực phẩm tăng cường trước khi điều trị.
- Thận trọng ở người có sỏi thận, tiền sử tăng calci, bất động kéo dài, suy tim, suy thận, giảm năng cận giáp hoặc đang dùng digitalis.
- Bệnh sarcoidosis, lao và các bệnh u hạt có thể làm tăng độ nhạy với vitamin D và nguy cơ tăng calci ở liều thấp hơn thông thường.
- Rayaldee có thể ức chế PTH quá mức, làm tăng nguy cơ bệnh xương bất động và gãy xương.
- Calcifediol có thể gây kết quả cholesterol tăng giả khi xét nghiệm bằng phương pháp Zlatkis–Zak.
- Không sử dụng đơn vị quốc tế của cholecalciferol để tự tính liều calcifediol.
- Không dùng kết quả xét nghiệm PTH tăng đơn lẻ làm căn cứ tự bắt đầu thuốc ở người bệnh thận mạn.
Quá liều calcifediol có thể gây tăng calci huyết, tăng calci niệu, tăng phosphat huyết, ức chế PTH quá mức và suy thận. Biểu hiện ban đầu có thể gồm chán ăn, buồn nôn, nôn, táo bón hoặc tiêu chảy, khô miệng, khát, tiểu nhiều, mệt mỏi, đau đầu và yếu cơ. Trường hợp nặng có thể xuất hiện loạn nhịp, vôi hóa mô, co giật, ngất, suy thận, suy tim hoặc hôn mê.
Xử trí tại cơ sở y tế có thể bao gồm ngừng calcifediol và các nguồn bổ sung calci hoặc vitamin D, theo dõi liên tiếp calci huyết và nước tiểu, đánh giá điện tâm đồ, bù dịch và điều trị tăng calci theo mức độ. Calcifediol không được loại bỏ đáng kể bằng lọc máu theo nhãn Rayaldee. Người nghi quá liều hoặc nuốt nhầm thuốc phải liên hệ cấp cứu; không tự gây nôn hoặc tự áp dụng biện pháp xử trí tại nhà.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc chế phẩm:
- Rayaldee: bảo quản ở 20–25°C; cho phép dao động 15–30°C.
- Hidroferol 0,266 mg viên nang mềm và Hidroferol 0,1 mg/mL dạng nhỏ giọt: SmPC được đối chiếu không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt.
- Sản phẩm tại Việt Nam phải được bảo quản theo nhãn được Bộ Y tế phê duyệt.
Không chuyển thuốc sang lọ khác, tránh ẩm, nhiệt quá mức và để xa tầm tay trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả phụ thuộc sản phẩm:
- Rayaldee chưa được xác lập độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em.
- Hidroferol 0,266 mg viên nang mềm chưa được xác lập ở người dưới 18 tuổi.
- Hidroferol 0,1 mg/mL dạng nhỏ giọt có chỉ định và liều theo nhãn cho điều trị thiếu vitamin D và còi xương ở trẻ em.
Các thuốc nhỏ có nồng độ, kích thước giọt và chỉ định khác nhau. Không áp dụng số giọt của một nhãn cho sản phẩm khác và không tự dùng calcifediol cho trẻ.
Trong các thử nghiệm Rayaldee, 63% người tham gia từ 65 tuổi trở lên và 22% từ 75 tuổi trở lên; không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người trên và dưới 65 tuổi. SmPC calcifediol giải phóng tức thì cũng không ghi nhận khác biệt tổng thể so với người trưởng thành trẻ hơn.
Tuy nhiên, người cao tuổi thường có bệnh thận, sỏi, suy tim hoặc dùng digitalis và thuốc lợi tiểu thiazide, nên cần đánh giá thuốc dùng kèm và theo dõi calci chặt chẽ hơn.
Không có dữ liệu đầy đủ trên người để xác định nguy cơ của calcifediol trong thai kỳ. Nhãn Rayaldee ghi nhận dị tật xương và mô mềm ở thỏ khi dùng mức phơi nhiễm cao hơn liều người; không ghi nhận ảnh hưởng phát triển ở chuột tại mức liều được nghiên cứu.
Khuyến cáo khác nhau theo chế phẩm:
- Hidroferol 0,266 mg viên nang mềm không được sử dụng trong thai kỳ theo SmPC của sản phẩm.
- Hidroferol dạng nhỏ giọt chỉ được cân nhắc khi thai phụ thực sự thiếu vitamin D và phải theo hướng dẫn của bác sĩ.
Quá liều vitamin D trong thai kỳ có thể gây tăng calci kéo dài và gây hại cho mẹ hoặc thai. Phụ nữ mang thai không được tự sử dụng calcifediol.
Thông tin khác nhau theo nhãn:
- Rayaldee chưa có dữ liệu xác định lượng calcifediol trong sữa mẹ. Trẻ có khả năng phơi nhiễm cần được theo dõi dấu hiệu tăng calci như nôn, táo bón, co giật hoặc giảm cân; có thể cân nhắc kiểm tra calci huyết.
- Hidroferol 0,266 mg viên nang mềm không được sử dụng trong thời kỳ cho con bú theo SmPC của sản phẩm.
- SmPC Hidroferol dạng nhỏ giọt cho phép dùng vitamin D trong thời kỳ cho con bú nhưng xác nhận calcifediol đi vào sữa mẹ; phải tính đến điều này nếu trẻ cũng được bổ sung vitamin D.
Không tự bổ sung đồng thời calcifediol cho mẹ và vitamin D cho trẻ mà chưa trao đổi với bác sĩ.
Dược động học của Rayaldee chưa được nghiên cứu ở người suy gan. Calcifediol đã là dạng 25-hydroxyl hóa của vitamin D3 nhưng vẫn tham gia các quá trình chuyển hóa tiếp theo tại nhiều mô; dữ liệu điều chỉnh liều theo mức độ suy gan.
Người suy gan không nên tự suy luận rằng calcifediol luôn phù hợp hơn cholecalciferol. Việc lựa chọn chế phẩm và liều phải dựa trên nhãn, nguyên nhân thiếu vitamin D và kết quả xét nghiệm.
Dữ liệu về dược động học và chế độ hiệu chỉnh liều calcifediol ở người đồng thời suy gan và suy thận.
Rayaldee chưa được nghiên cứu về dược động học trong suy gan và chỉ có chỉ định bệnh thận ở phạm vi giai đoạn 3–4. Người suy đa cơ quan cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá riêng và theo dõi calci, phosphat, 25-hydroxyvitamin D cùng PTH.
Calcifediol không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy theo SmPC được đối chiếu.
Tuy nhiên, không nên lái xe nếu xuất hiện yếu cơ, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc các biểu hiện khác của tăng calci huyết.
Tương tác thuốc của Calcifediol
Các tương tác có ý nghĩa gồm:
- Thuốc lợi tiểu thiazide làm giảm bài tiết calci qua nước tiểu và có thể làm tăng nguy cơ tăng calci huyết.
- Digitalis hoặc digoxin: tăng calci huyết có thể làm tăng độc tính và nguy cơ rối loạn nhịp.
- Calci, cholecalciferol, calcitriol hoặc các chất tương tự vitamin D khác có thể gây tác dụng cộng hợp và tăng calci huyết.
- Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh như ketoconazole, clarithromycin, itraconazole, ritonavir hoặc voriconazole có thể làm thay đổi chuyển hóa calcifediol; Rayaldee có thể cần điều chỉnh và theo dõi xét nghiệm.
- Phenobarbital, phenytoin, primidone và các thuốc cảm ứng enzym có thể làm giảm nồng độ hoặc rút ngắn thời gian bán thải calcifediol.
- Cholestyramine, colestipol, orlistat, paraffin hoặc dầu khoáng có thể làm giảm hấp thu calcifediol; SmPC khuyến nghị tách thời điểm dùng ít nhất hai giờ với một số thuốc này.
- Corticosteroid có thể đối kháng một phần tác dụng của vitamin D.
- Thực phẩm được tăng cường vitamin D cũng phải được tính vào tổng mức phơi nhiễm.
Không tự điều chỉnh thuốc chống động kinh, thuốc tim mạch hoặc chất gắn acid mật khi dùng calcifediol.
Thắc mắc về hoạt chất Calcifediol
Không hoàn toàn. Vitamin D3, còn gọi là cholecalciferol, phải được gan hydroxyl hóa để tạo calcifediol. Calcifediol chính là 25-hydroxyvitamin D3 nên đã bỏ qua bước chuyển hóa đầu tiên này. Hai hoạt chất có hàm lượng, hiệu lực và cách quy đổi khác nhau; không được tự thay thế hoặc quy đổi đơn vị quốc tế giữa hai thuốc.
Calcifediol là tiền hormon 25-hydroxyvitamin D3. Calcitriol là dạng hormon hoạt động 1,25-dihydroxyvitamin D3 được tạo ra khi CYP27B1 hydroxyl hóa calcifediol, chủ yếu tại thận. Calcitriol tác động trực tiếp lên thụ thể vitamin D; calcifediol vẫn cần bước hoạt hóa này.
Calcifediol làm tăng trực tiếp 25-hydroxyvitamin D và có thể làm tăng hấp thu calci, phosphat sau khi chuyển thành calcitriol. Dùng quá liều có thể gây tăng calci huyết, tăng calci niệu, tăng phosphat huyết, sỏi hoặc vôi hóa mô. Xét nghiệm giúp đánh giá đáp ứng, điều chỉnh liều và phát hiện độc tính sớm.
Không. SmPC cảnh báo đơn vị quốc tế dùng để mô tả calcifediol không thể xem là tương đương với đơn vị của cholecalciferol. Sai sót quy đổi có thể dẫn đến quá liều và tăng calci huyết. Phải dùng đúng microgam, số giọt hoặc viên theo nhãn của chính sản phẩm được kê.
Không. Calcifediol giải phóng kéo dài chỉ được phê duyệt tại Hoa Kỳ cho một nhóm người lớn mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 có cường cận giáp thứ phát và 25-hydroxyvitamin D dưới 30 ng/mL. Các dạng bổ sung thông thường có chỉ định và lịch dùng khác. Bác sĩ phải đánh giá xu hướng PTH, calci, phosphat, thiếu vitamin D và giai đoạn bệnh thận trước khi lựa chọn thuốc.

