Calcifediol

Calcifediol, còn gọi là calcidiol hoặc 25-hydroxyvitamin D3, là chất chuyển hóa chính của vitamin D3 trong máu và là tiền hormon của calcitriol. Khác với cholecalciferol, calcifediol đã trải qua bước hydroxyl hóa đầu tiên ở vị trí 25 nên có thể làm tăng nồng độ 25-hydroxyvitamin D trực tiếp. Tùy chế phẩm và quốc gia, thuốc được dùng để điều trị hoặc phòng ngừa thiếu vitamin D, hỗ trợ điều trị loãng xương, điều trị còi xương hoặc kiểm soát cường cận giáp thứ phát ở người lớn mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3–4. Dạng giải phóng kéo dài dùng cho bệnh thận không thể tự thay thế bằng thuốc nhỏ hoặc viên bổ sung vitamin D thông thường. Calcifediol có thể gây tăng calci huyết, tăng calci niệu, tăng phosphat huyết và độc tính digitalis nếu dùng sai liều hoặc phối hợp không phù hợp. Liều phải căn cứ đúng sản phẩm và kết quả xét nghiệm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Calcifediol là 25-hydroxyvitamin D3, một dạng chuyển hóa của vitamin D.
  • Hoạt chất này liên quan điều trị cường cận giáp thứ phát ở một số bệnh nhân CKD theo nhãn thuốc cụ thể.
  • Không tự phối hợp nhiều sản phẩm vitamin D/calci khi chưa được tư vấn.
  • Cần lưu ý tăng calci máu, tăng phosphate, buồn nôn, yếu cơ hoặc rối loạn nhịp.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ về bệnh thận, sỏi thận, thuốc lợi tiểu, digoxin, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Calcifediol là gì?

Calcifediol là dạng 25-hydroxyl hóa của vitamin D3 và là tiền hormon của calcitriol. Đây cũng là dạng vitamin D chủ yếu được đo trong xét nghiệm 25-hydroxyvitamin D để đánh giá tình trạng vitamin D của cơ thể.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Calcifediol

INN Calcifediol; calcidiol; 25-hydroxyvitamin D3; 25-hydroxycholecalciferol

CAS 19356-17-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Calcifediol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Calcifediol; calcidiol; 25-hydroxyvitamin D3; 25-hydroxycholecalciferol

Tên IUPAC

(1S,3Z)-3-[(2E)-2-[(1R,3aS,7aR)-1-[(2R)-6-hydroxy-6-methylheptan-2-yl]-7a-methyl-2,3,3a,5,6,7-hexahydro-1H-inden-4-ylidene]ethylidene]-4-methylidenecyclohexan-1-ol

Tên hóa học khác

9,10-Secocholesta-5,7,10(19)-triene-3,25-diol, (3beta,5Z,7E)- | (5Z,7E)-9,10-Seco-5,7,10(19)-cholestatrien-3beta,25-diol

Tên khác / tên đồng nghĩa

25(OH)D3; 25-hydroxycolecalciferol; calcifediol monohydrate; calcifediol monohydrat.; Calcifediol không đồng nghĩa với cholecalciferol hoặc calcitriol. Cholecalciferol là vitamin D3 chưa được hydroxyl hóa; calcitriol là dạng hormon hoạt động 1,25-dihydroxyvitamin D3.

Tên viết tắt

25(OH)D3

Tên Latinh / tên dược điển

Calcifediolum

Tên USAN

calcifediol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

19356-17-3

UNII

9B9F3H67YV

PubChem CID

5283731

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Calcifediol

Dược động học thay đổi theo dạng giải phóng và tình trạng bệnh.

Calcifediol giải phóng tức thì được hấp thu tốt ở ruột, với tỷ lệ hấp thu được SmPC ghi nhận khoảng 75–80%; nồng độ 25-hydroxycholecalciferol đạt đỉnh sau khoảng 4 giờ. Thuốc lưu hành gắn với protein gắn vitamin D, được dự trữ tại mô mỡ và cơ, chuyển thành calcitriol qua CYP27B1 và bị bất hoạt qua CYP24A1. Thời gian bán thải được ghi nhận khoảng 18–21 ngày và thuốc được thải trừ chủ yếu qua mật.

Đối với Rayaldee giải phóng kéo dài, trạng thái ổn định đạt sau khoảng 3 tháng. Thời gian bán thải trung bình khoảng 11 ngày ở người khỏe mạnh sau một liều và khoảng 25 ngày ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 sau khi dùng lặp lại.

Giai đoạn I: Hấp thu

Calcifediol giải phóng tức thì được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa và có thể đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 4 giờ.

Với viên giải phóng kéo dài, một nghiên cứu dùng liều cao hơn liều điều trị cho thấy bữa ăn nhiều chất béo và năng lượng làm tăng khoảng 5 lần nồng độ đỉnh và 3,5 lần mức phơi nhiễm so với lúc đói. Người bệnh cần dùng theo đúng hướng dẫn của sản phẩm, không tự thay đổi mối liên hệ giữa thuốc và bữa ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của mọi dạng calcifediol chưa được xác lập thống nhất.

SmPC của chế phẩm giải phóng tức thì ghi nhận khoảng 75–80% lượng calcifediol đường uống được hấp thu tại ruột. Dữ liệu này không được tự áp dụng cho viên nang giải phóng kéo dài hoặc sản phẩm có công thức khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Calcifediol lưu hành trong máu chủ yếu gắn với protein gắn vitamin D, còn gọi là DBP. Rayaldee ghi nhận tỷ lệ gắn protein huyết tương trên 98% và thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 8,8 L ở người khỏe mạnh, khoảng 30,1 L ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 sau khi dùng lặp lại.

Calcifediol có thể được dự trữ kéo dài tại mô mỡ và cơ, nhưng mức dự trữ trong mô mỡ thấp hơn cholecalciferol theo SmPC được đối chiếu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Calcifediol được CYP27B1, còn gọi là 1-alpha-hydroxylase, chuyển thành calcitriol chủ yếu tại thận và tại một số mô ngoài thận. CYP24A1 dị hóa calcifediol và calcitriol thành các chất chuyển hóa không hoạt tính.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Calcifediol được thải trừ chủ yếu qua đường mật và phân. Tỷ lệ hoạt chất nguyên vẹn và từng chất chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Chế phẩm calcifediol giải phóng tức thì: khoảng 18–21 ngày.
  • Rayaldee giải phóng kéo dài: khoảng 11 ngày ở người khỏe mạnh sau một liều và khoảng 25 ngày ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4 sau khi dùng lặp lại mỗi ngày.

Các giá trị không thể dùng để tự quy đổi lịch dùng giữa các sản phẩm.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị thanh thải toàn thân tuyệt đối của calcifediol theo từng dạng bào chế.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm hoặc đáp ứng gồm:

  • Dạng giải phóng, hàm lượng và lịch dùng.
  • Bữa ăn nhiều chất béo đối với viên giải phóng kéo dài.
  • Bệnh thận mạn; thời gian bán thải của Rayaldee dài hơn ở người bệnh thận mạn giai đoạn 3–4.
  • Suy thận nặng, vì khả năng chuyển calcifediol thành calcitriol có thể giảm.
  • Béo phì, hội chứng kém hấp thu và điều trị corticosteroid; SmPC yêu cầu bác sĩ cân nhắc các yếu tố này khi lựa chọn liều.
  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym chuyển hóa vitamin D, thuốc làm giảm hấp thu chất tan trong lipid và sản phẩm chứa calci hoặc vitamin D.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Calcifediol

Đa số chế phẩm calcifediol thuộc nhóm vitamin D và các chất tương tự. Sau khi chuyển thành calcitriol, hoạt chất tác động qua thụ thể vitamin D để điều hòa hấp thu calci và phosphat, chuyển hóa xương và bài tiết hormon cận giáp.

Dạng calcifediol giải phóng kéo dài chỉ được phê duyệt cho cường cận giáp thứ phát do bệnh thận được phân loại trong nhóm thuốc chống cận giáp thay vì nhóm bổ sung vitamin D thông thường.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Calcifediol được chuyển thành calcitriol nhờ CYP27B1. Calcitriol gắn với thụ thể vitamin D tại ruột, xương, thận và tuyến cận giáp, từ đó:

  • Tăng hấp thu calci và phosphat tại ruột.
  • Hỗ trợ quá trình khoáng hóa xương khi cung cấp calci và phosphat phù hợp.
  • Tăng tái hấp thu calci tại ống thận.
  • Giảm tổng hợp và bài tiết hormon cận giáp.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Rayaldee làm tăng 25-hydroxyvitamin D và 1,25-dihydroxyvitamin D, đồng thời làm giảm PTH nguyên vẹn; thay đổi PTH có thể được quan sát trong hai tuần đầu điều trị. Nồng độ 25-hydroxyvitamin D ở trạng thái ổn định đạt sau khoảng ba tháng.

Tác dụng của calcifediol lên calci, phosphat và PTH phụ thuộc chức năng thận, mức thiếu vitamin D, chế độ ăn, thuốc dùng kèm và liều tích lũy. Dùng quá mức có thể gây tăng calci huyết, tăng calci niệu và tăng phosphat huyết.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Calcifediol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Calcifediol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Calcifediol

Các tương tác có ý nghĩa gồm:

  • Thuốc lợi tiểu thiazide làm giảm bài tiết calci qua nước tiểu và có thể làm tăng nguy cơ tăng calci huyết.
  • Digitalis hoặc digoxin: tăng calci huyết có thể làm tăng độc tính và nguy cơ rối loạn nhịp.
  • Calci, cholecalciferol, calcitriol hoặc các chất tương tự vitamin D khác có thể gây tác dụng cộng hợp và tăng calci huyết.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh như ketoconazole, clarithromycin, itraconazole, ritonavir hoặc voriconazole có thể làm thay đổi chuyển hóa calcifediol; Rayaldee có thể cần điều chỉnh và theo dõi xét nghiệm.
  • Phenobarbital, phenytoin, primidone và các thuốc cảm ứng enzym có thể làm giảm nồng độ hoặc rút ngắn thời gian bán thải calcifediol.
  • Cholestyramine, colestipol, orlistat, paraffin hoặc dầu khoáng có thể làm giảm hấp thu calcifediol; SmPC khuyến nghị tách thời điểm dùng ít nhất hai giờ với một số thuốc này.
  • Corticosteroid có thể đối kháng một phần tác dụng của vitamin D.
  • Thực phẩm được tăng cường vitamin D cũng phải được tính vào tổng mức phơi nhiễm.

Không tự điều chỉnh thuốc chống động kinh, thuốc tim mạch hoặc chất gắn acid mật khi dùng calcifediol.

Thắc mắc về hoạt chất Calcifediol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *