Bortezomib là thuốc chống ung thư thuộc nhóm ức chế proteasome, được dùng đường tiêm dưới da hoặc tĩnh mạch. Thuốc được phê duyệt điều trị người lớn mắc đa u tủy và u lympho tế bào áo, dưới dạng đơn trị hoặc phối hợp tùy giai đoạn bệnh, điều trị trước đó và khả năng ghép tế bào gốc. Bortezomib ức chế có hồi phục hoạt tính của proteasome 26S, làm gián đoạn quá trình phân hủy protein trong tế bào và có thể dẫn đến chết tế bào ung thư. Các nguy cơ quan trọng gồm bệnh thần kinh ngoại biên, giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu trung tính, hạ huyết áp tư thế, độc tính tim phổi, herpes zoster, tổn thương gan và hội chứng ly giải khối u. Thuốc phải được bác sĩ chuyên khoa ung thư hoặc huyết học chỉ định, tính liều theo diện tích bề mặt cơ thể và theo dõi xét nghiệm định kỳ. Nội dung này không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. (DailyMed)
Nội dung chính
- Bortezomib là gì?: Thuốc chống ung thư ức chế proteasome
- Đích tác dụng: Hoạt tính giống chymotrypsin của proteasome 26S
- Chỉ định chính: Đa u tủy và u lympho tế bào áo ở người lớn
- Mã ATC: L01XG01
- Dạng dùng: Bột pha tiêm, thường 1 mg hoặc 3,5 mg tùy thị trường
- Đường dùng: Tiêm dưới da hoặc tiêm tĩnh mạch
- Liều khởi đầu thường gặp: 1,3 mg/m² theo lịch của từng phác đồ
- Nguy cơ nổi bật: Bệnh thần kinh ngoại biên, giảm tiểu cầu, nhiễm trùng và hạ huyết áp
- Chống chỉ định đặc biệt: Tuyệt đối không tiêm nội tủy
- Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng tại cơ sở y tế theo phác đồ chuyên khoa
Hoạt chất Bortezomib là gì?
Bortezomib là thuốc chống ung thư ức chế có hồi phục proteasome 26S. Thuốc được sử dụng chủ yếu trong điều trị đa u tủy và u lympho tế bào áo ở người lớn. (Cancer.gov)
Bortezomib
INN Bortezomib — tên chung quốc tế, INN.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Bortezomib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Bortezomib — tên chung quốc tế, INN. |
| Tên IUPAC | [(1R)-3-methyl-1-[[(2S)-3-phenyl-2-(pyrazine-2-carbonylamino)propanoyl]amino]butyl]boronic acid |
| Tên hóa học khác | N-[(1R)-1-(DIHYDROXYBORYL)-3-methylbutyl]-N-(pyrazin-2-ylcarbonyl)-L-phenylalaninamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | PS-341. |
| Tên viết tắt | BTZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Bortezomibum |
| Tên USAN | bortezomib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 179324-69-7 |
|---|---|
| UNII | 69G8BD63PP |
| PubChem CID | 387447 |
| RxNorm CUI | 356733 |
| Công thức phân tử | C19H25BN4O4 |
Dược động học của Bortezomib
Sau tiêm tĩnh mạch, bortezomib đạt nồng độ đỉnh ngay sau khi dùng. Sau tiêm dưới da, tổng mức phơi nhiễm toàn thân sau các liều lặp lại tương đương đường tĩnh mạch, nhưng nồng độ đỉnh thấp hơn. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương khoảng 83%, được chuyển hóa oxy hóa chủ yếu qua CYP3A4, CYP2C19 và CYP1A2 thành các chất chuyển hóa không còn hoạt tính ức chế proteasome. Thời gian bán thải sau dùng nhiều liều kéo dài và độ thanh thải giảm so với liều đầu. Đường bài tiết cuối cùng ở người chưa được xác định đầy đủ. (DailyMed)
Giai đoạn I: Hấp thu
Bortezomib được dùng bằng đường tiêm. Khi tiêm dưới da, thuốc được hấp thu vào tuần hoàn với mức phơi nhiễm toàn thân sau liều lặp lại tương đương đường tĩnh mạch.
Thời gian đạt nồng độ đỉnh chính xác sau tiêm dưới da trong nhãn được sử dụng để đối chiếu: . (DailyMed)
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau tiêm dưới da: . Sau các liều lặp lại 1,3 mg/m², AUC của đường tiêm dưới da tương đương đường tĩnh mạch; tỷ số trung bình hình học AUC là 0,99. Nồng độ đỉnh trung bình sau tiêm dưới da thấp hơn đường tĩnh mạch. (DailyMed) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Bortezomib phân bố rộng vào các mô. Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 498–1.884 L/m² sau một hoặc nhiều liều ở người mắc đa u tủy. Tỷ lệ gắn protein huyết tương trung bình khoảng 83% trong khoảng nồng độ được nghiên cứu. (DailyMed)
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Bortezomib được chuyển hóa oxy hóa chủ yếu qua:
- CYP3A4.
- CYP2C19.
- CYP1A2.
CYP2D6 và CYP2C9 đóng vai trò ở mức độ thấp hơn. Quá trình khử boron tạo ra các chất chuyển hóa không còn hoạt tính ức chế proteasome 26S. (DailyMed)
Giai đoạn IV: Thải trừ
Đường thải trừ cuối cùng và tỷ lệ bài tiết qua nước tiểu hoặc phân của bortezomib ở người chưa được xác định đầy đủ.
. (DailyMed)
| t½ · Thời gian bán thải | Sau nhiều liều:
Sự biến thiên lớn phản ánh dược động học phụ thuộc liều, lịch điều trị và việc độ thanh thải giảm sau các liều lặp lại. (DailyMed) |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Theo nhãn kê đơn Hoa Kỳ:
|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Đường dùng: tiêm dưới da tạo Cmax thấp hơn nhưng AUC tương đương tiêm tĩnh mạch sau các liều lặp lại.
- Suy gan: suy gan vừa hoặc nặng làm AUC chuẩn hóa theo liều tăng trung bình khoảng 60%.
- Suy thận: không ghi nhận thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng, kể cả ở người dùng thuốc sau thẩm tách trong nghiên cứu nhãn Hoa Kỳ.
- Thuốc ức chế mạnh CYP3A4: có thể làm tăng phơi nhiễm.
- Thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4: làm giảm phơi nhiễm và có thể giảm tác dụng.
- Tuổi và giới: chưa ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng trong phân tích dược động học.
- Chủng tộc: ảnh hưởng chưa được xác định. (DailyMed)
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Bortezomib
- Thuốc chống ung thư.
- Chất ức chế proteasome.
- Chất ức chế hoạt tính giống chymotrypsin của proteasome 26S.
- Mã ATC L01XG01. (DailyMed)
Phần III: Cơ chế tác dụng
Bortezomib ức chế có hồi phục hoạt tính giống chymotrypsin của proteasome 26S. Proteasome là phức hợp protein có nhiệm vụ phân hủy các protein đã được đánh dấu bằng ubiquitin.
Khi proteasome bị ức chế:
- Các protein không còn cần thiết hoặc bị tổn thương không được phân hủy bình thường.
- Nồng độ nhiều protein điều hòa nội bào bị thay đổi.
- Các đường truyền tín hiệu liên quan đến chu kỳ tế bào, đáp ứng stress và sống sót tế bào bị gián đoạn.
- Tế bào có thể ngừng phát triển và đi vào quá trình chết tế bào.
Tế bào ung thư, đặc biệt tế bào tương bào sản xuất nhiều protein, có thể nhạy cảm hơn với rối loạn cân bằng protein do ức chế proteasome. (DailyMed)
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau khi dùng bortezomib hai lần mỗi tuần, mức ức chế tối đa hoạt tính proteasome 20S trong máu toàn phần được quan sát khoảng 5 phút sau khi tiêm. Trong dữ liệu nhãn, mức ức chế tối đa trung bình nằm trong khoảng khoảng 70–84%, tùy liều 1 mg/m² hoặc 1,3 mg/m². (DailyMed)
Bortezomib còn ảnh hưởng đến nhiều đường tín hiệu nội bào, trong đó có NF-κB. Tuy nhiên, tác dụng lâm sàng không nên được quy cho một đường truyền tín hiệu duy nhất. (Cancer.gov)
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Bortezomib
Theo nhãn Hoa Kỳ
Bortezomib được chỉ định điều trị người lớn mắc:
- Đa u tủy — multiple myeloma.
- U lympho tế bào áo — mantle cell lymphoma. (DailyMed)
Theo hồ sơ EMA
EMA mô tả các cách sử dụng cụ thể hơn:
- Đơn trị hoặc phối hợp dexamethasone hay doxorubicin liposome pegyl hóa cho đa u tủy tiến triển sau ít nhất một liệu pháp trước đó.
- Phối hợp melphalan và prednisone cho người lớn mới được chẩn đoán đa u tủy, không phù hợp hóa trị liều cao kèm ghép tế bào gốc.
- Phối hợp dexamethasone, hoặc dexamethasone và thalidomide, để điều trị cảm ứng trước ghép ở người mới được chẩn đoán đa u tủy và phù hợp ghép.
- Phối hợp rituximab, cyclophosphamide, doxorubicin và prednisone — VcR-CAP — cho người lớn mới được chẩn đoán u lympho tế bào áo nhưng không phù hợp ghép tế bào gốc. (European Medicines Agency (EMA))
Phác đồ được lựa chọn phải căn cứ nhãn được phê duyệt tại quốc gia điều trị, hướng dẫn chuyên môn hiện hành và đặc điểm của từng người bệnh.
Bệnh amyloid chuỗi nhẹ — AL amyloidosis
Bortezomib được sử dụng trong phác đồ phối hợp điều trị AL amyloidosis mới chẩn đoán. Nhãn Hoa Kỳ của daratumumab–hyaluronidase phê duyệt phối hợp daratumumab với bortezomib, cyclophosphamide và dexamethasone — VCd/CyBorD.
Tuy nhiên, AL amyloidosis không được liệt kê trong phần chỉ định của chính nhãn bortezomib Hoa Kỳ được đối chiếu. Vì vậy, cần phân biệt giữa chỉ định của phác đồ hoặc sản phẩm phối hợp với chỉ định riêng của bortezomib. (DailyMed)
Bệnh ác tính ở trẻ em
Bortezomib đã được nghiên cứu khi bổ sung vào hóa trị tái cảm ứng ở trẻ em và người trẻ mắc bệnh bạch cầu lympho cấp hoặc u lympho nguyên bào lympho tái phát. Nghiên cứu được mô tả trong nhãn Hoa Kỳ không cho thấy việc bổ sung bortezomib cải thiện tỷ lệ lui bệnh hoàn toàn so với nhóm chứng lịch sử; tính an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được xác lập. (DailyMed)
Các ung thư khác
Bortezomib đang hoặc từng được nghiên cứu trong nhiều bệnh ung thư huyết học và khối u đặc khác. Chỉ định nghiên cứu cụ thể, mức độ bằng chứng và tình trạng áp dụng tại Việt Nam: . (Cancer.gov)
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây là liều ghi trên nhãn để tham khảo chuyên môn. Đây không phải hướng dẫn tự sử dụng. Liều thực tế phải được bác sĩ tính theo diện tích bề mặt cơ thể, phác đồ phối hợp, chức năng gan và độc tính.
Liều khởi đầu thường gặp
- 1,3 mg/m² mỗi liều.
- Có thể dùng bằng đường tiêm dưới da hoặc tĩnh mạch.
- Hai liều liên tiếp phải cách nhau ít nhất 72 giờ. (DailyMed)
Đa u tủy chưa điều trị, phối hợp melphalan và prednisone
Theo nhãn Hoa Kỳ, điều trị gồm 9 chu kỳ, mỗi chu kỳ 6 tuần:
- Chu kỳ 1–4: dùng bortezomib hai lần mỗi tuần vào ngày 1, 4, 8, 11, 22, 25, 29 và 32.
- Chu kỳ 5–9: dùng một lần mỗi tuần vào ngày 1, 8, 22 và 29. (DailyMed)
U lympho tế bào áo chưa điều trị
Trong phác đồ VcR-CAP:
- Bortezomib 1,3 mg/m² vào ngày 1, 4, 8 và 11 của chu kỳ 21 ngày.
- Thường điều trị 6 chu kỳ; có thể thêm 2 chu kỳ nếu đáp ứng lần đầu được ghi nhận ở chu kỳ 6. (DailyMed)
Đa u tủy hoặc u lympho tế bào áo tái phát
- 1,3 mg/m² vào ngày 1, 4, 8 và 11.
- Sau đó nghỉ ngày 12–21.
- Khi điều trị kéo dài, lịch dùng thưa hơn có thể được bác sĩ lựa chọn theo nhãn và phác đồ. (DailyMed)
Bác sĩ có thể giảm liều xuống 1 mg/m², 0,7 mg/m² hoặc thấp hơn, giãn lịch hay tạm ngừng khi xuất hiện bệnh thần kinh ngoại biên, giảm tế bào máu hoặc độc tính khác.
- Bortezomib chỉ được pha và tiêm bởi nhân viên y tế.
- Đường tĩnh mạch theo nhãn Hoa Kỳ được tiêm nhanh trong 3–5 giây.
- Khi tiêm dưới da, vị trí thường là bụng hoặc đùi.
- Cần luân phiên vị trí tiêm.
- Mũi mới phải cách vị trí cũ ít nhất khoảng 2,5 cm và không tiêm vào vùng đau, bầm tím, đỏ hoặc chai cứng.
- Dung dịch tĩnh mạch và dưới da có nồng độ khác nhau; phải xác nhận đường dùng trước khi tính thể tích.
- Không tiêm nội tủy trong bất kỳ trường hợp nào.
- Không tự xử trí liều bị lỡ hoặc yêu cầu tiêm bù.
- Báo cho cơ sở điều trị khi xuất hiện tê, đau rát, yếu tay chân, chóng mặt, ngất, sốt, chảy máu hoặc khó thở. (DailyMed)
Trước và trong từng chu kỳ
- Công thức máu toàn bộ, đặc biệt tiểu cầu và bạch cầu trung tính.
- Tiểu cầu trước mỗi liều theo nhãn.
- Triệu chứng bệnh thần kinh ngoại biên: tê, châm chích, đau rát, tăng hoặc giảm cảm giác, yếu cơ.
- Huyết áp, đặc biệt ở người có tiền sử ngất, mất nước hoặc dùng thuốc hạ huyết áp.
- Chức năng gan.
- Chức năng thận và tình trạng thẩm tách.
- Điện giải, acid uric và nguy cơ hội chứng ly giải khối u khi tải lượng khối u cao.
- Đường huyết ở người mắc đái tháo đường.
- Dấu hiệu nhiễm trùng hoặc tái hoạt herpes zoster.
- Triệu chứng suy tim, khó thở hoặc bệnh phổi.
- Dấu hiệu PRES như co giật, lú lẫn, đau đầu, tăng huyết áp hoặc rối loạn thị giác.
- Dấu hiệu bệnh vi mạch huyết khối như thiếu máu tán huyết, giảm tiểu cầu và tổn thương thận. (DailyMed)
Nhãn thuốc đề nghị cân nhắc dự phòng kháng virus do nguy cơ tái hoạt herpes zoster. Trong một nghiên cứu đa u tủy chưa điều trị, tỷ lệ tái hoạt herpes zoster thấp hơn ở người được dự phòng kháng virus. Quyết định dùng thuốc dự phòng phải do bác sĩ thực hiện. (DailyMed)
Cảnh báo và lưu ý về Bortezomib
Theo nhãn Hoa Kỳ
- Quá mẫn với bortezomib, boron hoặc mannitol, không bao gồm phản ứng nhẹ tại chỗ tiêm.
- Tiêm nội tủy; đã xảy ra trường hợp tử vong khi dùng nhầm đường này. (DailyMed)
Theo SmPC của EMA
- Quá mẫn với bortezomib, boron hoặc tá dược.
- Bệnh phổi thâm nhiễm lan tỏa cấp tính.
- Bệnh màng ngoài tim cấp tính. (European Medicines Agency (EMA))
Khi bortezomib được dùng cùng thuốc khác, cần kiểm tra thêm chống chỉ định của từng thuốc trong phác đồ.
Các phản ứng thường được báo cáo gồm:
- Buồn nôn.
- Tiêu chảy.
- Táo bón.
- Nôn.
- Mệt mỏi hoặc suy nhược.
- Sốt.
- Giảm tiểu cầu.
- Thiếu máu.
- Giảm bạch cầu trung tính hoặc bạch cầu.
- Bệnh thần kinh ngoại biên, chủ yếu về cảm giác.
- Đau thần kinh.
- Tê hoặc dị cảm.
- Đau đầu.
- Chóng mặt.
- Giảm cảm giác ngon miệng.
- Khó thở.
- Phát ban.
- Đau cơ.
- Herpes zoster.
- Phản ứng tại vị trí tiêm dưới da. (European Medicines Agency (EMA))
Tần suất thay đổi theo bệnh, đường dùng, lịch điều trị và các thuốc phối hợp. Không phải mọi biến cố trong phác đồ đều có thể quy riêng cho bortezomib.
Bệnh thần kinh ngoại biên
Bortezomib thường gây bệnh thần kinh ngoại biên chủ yếu về cảm giác, nhưng cũng có thể gây tổn thương vận động nghiêm trọng. Triệu chứng gồm tê, bỏng rát, đau, châm chích, giảm cảm giác hoặc yếu tay chân.
Người đã có bệnh thần kinh từ trước có nguy cơ triệu chứng nặng hơn. Bác sĩ có thể giảm liều, đổi sang lịch dùng thưa hơn, tạm ngừng hoặc lựa chọn đường dưới da. (DailyMed)
Giảm tiểu cầu và giảm bạch cầu trung tính
Số lượng tiểu cầu và bạch cầu trung tính thường giảm theo chu kỳ, xuống thấp sau liều cuối của chu kỳ rồi hồi phục trước chu kỳ tiếp theo. Giảm tiểu cầu có thể dẫn đến xuất huyết tiêu hóa hoặc xuất huyết nội sọ. (DailyMed)
Hạ huyết áp
Hạ huyết áp tư thế hoặc hạ huyết áp có thể xảy ra trong toàn bộ quá trình điều trị. Nguy cơ cao hơn ở người:
- Có tiền sử ngất.
- Đang dùng thuốc hạ huyết áp.
- Bị mất nước do nôn hoặc tiêu chảy.
- Có bệnh thần kinh tự chủ. (DailyMed)
Độc tính tim
Đã có báo cáo suy tim mới xuất hiện, suy tim nặng hơn hoặc giảm phân suất tống máu thất trái, kể cả ở người không có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Người có bệnh tim cần được theo dõi chặt. (DailyMed)
Độc tính phổi
Các biến cố gồm:
- Hội chứng suy hô hấp cấp — ARDS.
- Viêm phổi kẽ.
- Viêm phổi không do nhiễm trùng.
- Thâm nhiễm phổi lan tỏa.
- Tăng áp động mạch phổi.
Một số trường hợp đã gây tử vong. Cần đánh giá ngay khi xuất hiện khó thở, ho hoặc triệu chứng tim phổi mới. (DailyMed)
Hội chứng bệnh não sau có hồi phục — PRES
PRES có thể biểu hiện bằng:
- Co giật.
- Tăng huyết áp.
- Đau đầu.
- Lơ mơ hoặc lú lẫn.
- Mù hoặc rối loạn thị giác.
- Các bất thường thần kinh khác.
MRI não thường được sử dụng để xác nhận. Nhãn yêu cầu ngừng bortezomib khi người bệnh phát triển PRES. (DailyMed)
Hội chứng ly giải khối u
Nguy cơ cao hơn ở người có tải lượng khối u lớn. Cần theo dõi lâm sàng, điện giải, acid uric và chức năng thận, đồng thời áp dụng biện pháp dự phòng theo đánh giá chuyên môn. (DailyMed)
Độc tính gan
Đã có báo cáo viêm gan, tăng men gan, tăng bilirubin và suy gan cấp, thường ở người có bệnh nền nghiêm trọng hoặc đang dùng nhiều thuốc. (DailyMed)
Bệnh vi mạch huyết khối
Các trường hợp TTP/HUS, đôi khi gây tử vong, đã được báo cáo sau lưu hành. Khi nghi ngờ, nhãn yêu cầu dừng thuốc và đánh giá ngay. (DailyMed)
Nhiễm trùng
Bortezomib có liên quan đến tái hoạt herpes zoster. Viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và một số nhiễm trùng cơ hội cũng đã được báo cáo. Bệnh não chất trắng đa ổ tiến triển — PML — được ghi nhận trong dữ liệu sau lưu hành, nhưng tần suất chưa xác định. (DailyMed)
Cần thận trọng đặc biệt ở người:
- Có bệnh thần kinh ngoại biên từ trước.
- Đang dùng thuốc có độc tính thần kinh.
- Có tiền sử ngất hoặc hạ huyết áp tư thế.
- Mất nước do nôn hoặc tiêu chảy.
- Có bệnh tim hoặc yếu tố nguy cơ suy tim.
- Có bệnh phổi, màng ngoài tim hoặc khó thở chưa rõ nguyên nhân.
- Có số lượng tiểu cầu hoặc bạch cầu thấp.
- Có tải lượng khối u lớn và nguy cơ ly giải khối u.
- Có suy gan.
- Đang thẩm tách.
- Mắc đái tháo đường.
- Có nguy cơ nhiễm trùng hoặc tái hoạt herpes zoster.
- Đang mang thai hoặc có khả năng sinh sản. (DailyMed)
Người bệnh cần được đánh giá ngay khi có sốt, khó thở, đau ngực, phù, tăng cân nhanh, chảy máu, phân đen, co giật, lú lẫn, nhìn mờ, tiểu ít hoặc triệu chứng thần kinh nặng lên.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho bortezomib.
Đã có trường hợp tử vong khi dùng liều cao hơn hai lần liều điều trị khuyến cáo, liên quan đến hạ huyết áp có triệu chứng và giảm tiểu cầu cấp. Xử trí gồm:
- Theo dõi liên tục dấu hiệu sinh tồn.
- Theo dõi huyết áp và chức năng tim.
- Công thức máu và tiểu cầu.
- Theo dõi chức năng thận, gan và điện giải.
- Điều trị hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn.
- Truyền dịch, chế phẩm máu hoặc biện pháp hỗ trợ khác theo chỉ định.
- Hội chẩn chuyên khoa ung thư và chống độc.
Khả năng loại bỏ bortezomib bằng thẩm tách trong quá liều: . (DailyMed)
Theo nhãn thuốc bột DailyMed được đối chiếu:
- Lọ chưa mở: bảo quản ở 20–25°C.
- Giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng.
- Thuốc sau hoàn nguyên có thể được giữ ở 25°C trong lọ hoặc bơm tiêm.
- Tổng thời gian từ khi hoàn nguyên đến khi sử dụng không quá 8 giờ theo nhãn này.
- Dung dịch không chứa chất bảo quản kháng khuẩn.
- Chỉ sử dụng một lần; phần thuốc còn lại phải được xử lý như chất thải nguy hại. (DailyMed)
SmPC của EMA quy định lọ chưa pha không bảo quản trên 30°C và phải giữ trong hộp để tránh ánh sáng. Điều kiện cụ thể có thể khác theo nhà sản xuất, vì vậy luôn ưu tiên nhãn của sản phẩm đang sử dụng. (European Medicines Agency (EMA))
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của bortezomib ở trẻ em chưa được xác lập; hiện không có liều nhi khoa được khuyến cáo trong các nhãn được đối chiếu.
Một nghiên cứu ở trẻ em và người trẻ mắc bệnh bạch cầu lympho cấp hoặc u lympho nguyên bào lympho tái phát không cho thấy bổ sung bortezomib cải thiện tỷ lệ lui bệnh hoàn toàn so với nhóm chứng lịch sử. (DailyMed)
Nhãn Hoa Kỳ không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về an toàn hoặc hiệu quả giữa người từ 65 tuổi trở lên và người trẻ, nhưng không loại trừ khả năng một số người cao tuổi nhạy cảm hơn.
Trong nghiên cứu u lympho tế bào áo của EMA, người từ 75 tuổi trở lên dung nạp cả VcR-CAP và R-CHOP kém hơn các nhóm tuổi thấp hơn. Cần đánh giá tình trạng toàn thân, bệnh kèm, chức năng gan thận, nguy cơ hạ huyết áp và bệnh thần kinh trước điều trị. (DailyMed)
Bortezomib có thể gây hại cho thai dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu động vật. Chưa có nghiên cứu đầy đủ ở phụ nữ mang thai để xác định chính xác nguy cơ.
Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu:
- Xét nghiệm thai trước khi bắt đầu ở người có khả năng mang thai.
- Phụ nữ sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và 7 tháng sau liều cuối.
- Nam giới có bạn tình có khả năng mang thai sử dụng biện pháp tránh thai trong điều trị và 4 tháng sau liều cuối. (DailyMed)
SmPC EMA quy định thời gian tránh thai dài hơn: 8 tháng đối với phụ nữ và 5 tháng đối với nam giới. Phải tuân theo nhãn của sản phẩm và hướng dẫn tại nơi điều trị. (European Medicines Agency (EMA))
Nếu có thai trong quá trình điều trị, người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ; không tự ngừng hoặc tiếp tục thuốc.
Chưa có dữ liệu về sự hiện diện của bortezomib hoặc chất chuyển hóa trong sữa mẹ.
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị và trong 2 tháng sau khi kết thúc điều trị do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ. EMA yêu cầu ngừng cho con bú trong quá trình dùng thuốc. (DailyMed)
- Suy gan nhẹ: không cần hiệu chỉnh liều khởi đầu theo nhãn.
- Suy gan vừa hoặc nặng: phơi nhiễm bortezomib tăng trung bình khoảng 60%.
- Liều khởi đầu được khuyến cáo giảm xuống 0,7 mg/m² trong chu kỳ đầu.
- Ở các chu kỳ sau, bác sĩ có thể tăng lên 1 mg/m² hoặc giảm xuống 0,5 mg/m² dựa trên khả năng dung nạp. (DailyMed)
Việc phân loại dựa trên bilirubin và AST, không chỉ dựa vào tên chẩn đoán bệnh gan.
Nhãn Hoa Kỳ không yêu cầu hiệu chỉnh liều khởi đầu ở người suy thận. Dược động học không thay đổi có ý nghĩa lâm sàng trong các nhóm suy thận được nghiên cứu.
Đối với người đang thẩm tách, bortezomib nên được dùng sau buổi thẩm tách, vì thẩm tách có thể làm giảm nồng độ thuốc. (DailyMed)
Cần tiếp tục theo dõi chức năng thận vì đa u tủy, ly giải khối u, mất nước và các thuốc phối hợp đều có thể ảnh hưởng đến thận.
Bortezomib có thể ảnh hưởng mức độ vừa đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. Thuốc có thể gây:
- Mệt mỏi.
- Chóng mặt.
- Ngất.
- Hạ huyết áp tư thế.
- Nhìn mờ.
- Bệnh thần kinh ngoại biên.
Không lái xe hoặc vận hành thiết bị nguy hiểm khi có các triệu chứng này. (European Medicines Agency (EMA))
Tương tác thuốc của Bortezomib
Thuốc ức chế mạnh CYP3A4
Các thuốc như ketoconazole hoặc ritonavir có thể làm tăng phơi nhiễm bortezomib. Ketoconazole làm AUC tăng trung bình khoảng 35% trong nghiên cứu tương tác.
Khi phải phối hợp, cần theo dõi độc tính và bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều. (DailyMed)
Thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4
Có thể làm giảm nồng độ và tác dụng của bortezomib. Các ví dụ gồm:
- Rifampicin.
- Carbamazepine.
- Phenytoin.
- Phenobarbital.
- Cỏ ban Âu — St. John’s wort.
Rifampicin làm phơi nhiễm bortezomib giảm khoảng 45%. Nhãn khuyến cáo tránh hoặc không khuyến cáo phối hợp với chất cảm ứng mạnh CYP3A4. (DailyMed)
Thuốc điều trị đái tháo đường
Hạ đường huyết và tăng đường huyết đã được ghi nhận ở người mắc đái tháo đường dùng thuốc hạ đường huyết đường uống. Cần theo dõi glucose và điều chỉnh thuốc đái tháo đường khi bác sĩ thấy cần thiết. (DailyMed)
Thuốc hạ huyết áp và thuốc gây mất nước
Thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc tình trạng mất nước do tiêu chảy và nôn có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp tư thế. Bác sĩ có thể cần đánh giá lại thuốc đang dùng và tình trạng dịch. (DailyMed)
Thuốc có nguy cơ gây bệnh thần kinh ngoại biên
Phối hợp với các thuốc có độc tính thần kinh có thể làm việc đánh giá và kiểm soát bệnh thần kinh ngoại biên phức tạp hơn. Mức độ tương tác của từng thuốc: .
Nhãn không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng khi dùng bortezomib cùng dexamethasone, omeprazole hoặc melphalan–prednisone. (DailyMed)
Thắc mắc về hoạt chất Bortezomib
Bortezomib là thuốc chống ung thư thuộc nhóm ức chế proteasome. Thuốc ngăn proteasome 26S phân hủy các protein đã được đánh dấu bằng ubiquitin, làm rối loạn cân bằng protein và có thể dẫn đến chết tế bào ung thư. (DailyMed)
Theo nhãn Hoa Kỳ, bortezomib được chỉ định điều trị người lớn mắc đa u tủy và u lympho tế bào áo. Thuốc có thể được dùng đơn độc hoặc phối hợp tùy giai đoạn bệnh và phác đồ. Bortezomib cũng xuất hiện trong một số phác đồ điều trị AL amyloidosis, nhưng cần phân biệt chỉ định của phác đồ phối hợp với chỉ định riêng trên nhãn bortezomib. (DailyMed)
Cả hai đường đều được phê duyệt với một số dạng bortezomib. Sau các liều lặp lại, tổng mức phơi nhiễm tương đương, nhưng nồng độ đỉnh thấp hơn khi tiêm dưới da. Một nghiên cứu ghi nhận bệnh thần kinh ngoại biên mức độ nặng ít gặp hơn ở nhóm tiêm dưới da. Bác sĩ sẽ lựa chọn dựa trên bệnh, phản ứng tại chỗ và nguy cơ thần kinh. (DailyMed)
Các tác dụng thường gặp gồm buồn nôn, tiêu chảy, táo bón, nôn, mệt mỏi, sốt, giảm tiểu cầu, thiếu máu, giảm bạch cầu trung tính và bệnh thần kinh ngoại biên. Người bệnh cần báo sớm khi có tê, đau rát, yếu tay chân, chảy máu hoặc sốt. (European Medicines Agency (EMA))
Không. Bortezomib tuyệt đối không được tiêm nội tủy. Đã có trường hợp tử vong do dùng nhầm đường này. Thuốc chỉ được sử dụng bằng đường tiêm dưới da hoặc tĩnh mạch theo dạng thuốc và nhãn được phê duyệt. (DailyMed)

