Bortezomib

Bortezomib là thuốc chống ung thư thuộc nhóm ức chế proteasome, được dùng đường tiêm dưới da hoặc tĩnh mạch. Thuốc được phê duyệt điều trị người lớn mắc đa u tủy và u lympho tế bào áo, dưới dạng đơn trị hoặc phối hợp tùy giai đoạn bệnh, điều trị trước đó và khả năng ghép tế bào gốc. Bortezomib ức chế có hồi phục hoạt tính của proteasome 26S, làm gián đoạn quá trình phân hủy protein trong tế bào và có thể dẫn đến chết tế bào ung thư. Các nguy cơ quan trọng gồm bệnh thần kinh ngoại biên, giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu trung tính, hạ huyết áp tư thế, độc tính tim phổi, herpes zoster, tổn thương gan và hội chứng ly giải khối u. Thuốc phải được bác sĩ chuyên khoa ung thư hoặc huyết học chỉ định, tính liều theo diện tích bề mặt cơ thể và theo dõi xét nghiệm định kỳ. Nội dung này không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. (DailyMed)

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bortezomib là gì?: Thuốc chống ung thư ức chế proteasome
  • Đích tác dụng: Hoạt tính giống chymotrypsin của proteasome 26S
  • Chỉ định chính: Đa u tủy và u lympho tế bào áo ở người lớn
  • Mã ATC: L01XG01
  • Dạng dùng: Bột pha tiêm, thường 1 mg hoặc 3,5 mg tùy thị trường
  • Đường dùng: Tiêm dưới da hoặc tiêm tĩnh mạch
  • Liều khởi đầu thường gặp: 1,3 mg/m² theo lịch của từng phác đồ
  • Nguy cơ nổi bật: Bệnh thần kinh ngoại biên, giảm tiểu cầu, nhiễm trùng và hạ huyết áp
  • Chống chỉ định đặc biệt: Tuyệt đối không tiêm nội tủy
  • Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng tại cơ sở y tế theo phác đồ chuyên khoa

Hoạt chất Bortezomib là gì?

Bortezomib là thuốc chống ung thư ức chế có hồi phục proteasome 26S. Thuốc được sử dụng chủ yếu trong điều trị đa u tủy và u lympho tế bào áo ở người lớn. (Cancer.gov)

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bortezomib

INN Bortezomib — tên chung quốc tế, INN.

CAS 179324-69-7 Công thức C19H25BN4O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bortezomib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bortezomib — tên chung quốc tế, INN.

Tên IUPAC

[(1R)-3-methyl-1-[[(2S)-3-phenyl-2-(pyrazine-2-carbonylamino)propanoyl]amino]butyl]boronic acid

Tên hóa học khác

N-[(1R)-1-(DIHYDROXYBORYL)-3-methylbutyl]-N-(pyrazin-2-ylcarbonyl)-L-phenylalaninamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

PS-341.
Tên thương mại thường gặp: Velcade.
Mã nghiên cứu hoặc tên đồng nghĩa khác. (Cancer.gov)

Tên viết tắt

BTZ

Tên Latinh / tên dược điển

Bortezomibum

Tên USAN

bortezomib

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

179324-69-7

UNII

69G8BD63PP

PubChem CID

387447

RxNorm CUI

356733

Công thức phân tử

C19H25BN4O4

Dược động học của Bortezomib

Sau tiêm tĩnh mạch, bortezomib đạt nồng độ đỉnh ngay sau khi dùng. Sau tiêm dưới da, tổng mức phơi nhiễm toàn thân sau các liều lặp lại tương đương đường tĩnh mạch, nhưng nồng độ đỉnh thấp hơn. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương khoảng 83%, được chuyển hóa oxy hóa chủ yếu qua CYP3A4, CYP2C19 và CYP1A2 thành các chất chuyển hóa không còn hoạt tính ức chế proteasome. Thời gian bán thải sau dùng nhiều liều kéo dài và độ thanh thải giảm so với liều đầu. Đường bài tiết cuối cùng ở người chưa được xác định đầy đủ. (DailyMed)

Giai đoạn I: Hấp thu

Bortezomib được dùng bằng đường tiêm. Khi tiêm dưới da, thuốc được hấp thu vào tuần hoàn với mức phơi nhiễm toàn thân sau liều lặp lại tương đương đường tĩnh mạch.

Thời gian đạt nồng độ đỉnh chính xác sau tiêm dưới da trong nhãn được sử dụng để đối chiếu: . (DailyMed)

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối sau tiêm dưới da: .

Sau các liều lặp lại 1,3 mg/m², AUC của đường tiêm dưới da tương đương đường tĩnh mạch; tỷ số trung bình hình học AUC là 0,99. Nồng độ đỉnh trung bình sau tiêm dưới da thấp hơn đường tĩnh mạch. (DailyMed)

Giai đoạn II: Phân bố

Bortezomib phân bố rộng vào các mô. Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 498–1.884 L/m² sau một hoặc nhiều liều ở người mắc đa u tủy. Tỷ lệ gắn protein huyết tương trung bình khoảng 83% trong khoảng nồng độ được nghiên cứu. (DailyMed)

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bortezomib được chuyển hóa oxy hóa chủ yếu qua:

  • CYP3A4.
  • CYP2C19.
  • CYP1A2.

CYP2D6 và CYP2C9 đóng vai trò ở mức độ thấp hơn. Quá trình khử boron tạo ra các chất chuyển hóa không còn hoạt tính ức chế proteasome 26S. (DailyMed)

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ cuối cùng và tỷ lệ bài tiết qua nước tiểu hoặc phân của bortezomib ở người chưa được xác định đầy đủ.

. (DailyMed)

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau nhiều liều:

  • Liều 1 mg/m²: thời gian bán thải trung bình khoảng 40–193 giờ.
  • Liều 1,3 mg/m²: khoảng 76–108 giờ trong dữ liệu nhãn Hoa Kỳ.

Sự biến thiên lớn phản ánh dược động học phụ thuộc liều, lịch điều trị và việc độ thanh thải giảm sau các liều lặp lại. (DailyMed)

CL · Độ thanh thải toàn phần

Theo nhãn kê đơn Hoa Kỳ:

  • Độ thanh thải toàn thân trung bình sau liều đầu 1 mg/m²: khoảng 102 L/giờ.
  • Sau liều đầu 1,3 mg/m²: khoảng 112 L/giờ.
  • Sau các liều tiếp theo: khoảng 15–32 L/giờ, tùy liều và nghiên cứu. (DailyMed)
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Đường dùng: tiêm dưới da tạo Cmax thấp hơn nhưng AUC tương đương tiêm tĩnh mạch sau các liều lặp lại.
  • Suy gan: suy gan vừa hoặc nặng làm AUC chuẩn hóa theo liều tăng trung bình khoảng 60%.
  • Suy thận: không ghi nhận thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng, kể cả ở người dùng thuốc sau thẩm tách trong nghiên cứu nhãn Hoa Kỳ.
  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4: có thể làm tăng phơi nhiễm.
  • Thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4: làm giảm phơi nhiễm và có thể giảm tác dụng.
  • Tuổi và giới: chưa ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng trong phân tích dược động học.
  • Chủng tộc: ảnh hưởng chưa được xác định. (DailyMed)

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bortezomib

  • Thuốc chống ung thư.
  • Chất ức chế proteasome.
  • Chất ức chế hoạt tính giống chymotrypsin của proteasome 26S.
  • Mã ATC L01XG01. (DailyMed)

Phần III: Cơ chế tác dụng

Bortezomib ức chế có hồi phục hoạt tính giống chymotrypsin của proteasome 26S. Proteasome là phức hợp protein có nhiệm vụ phân hủy các protein đã được đánh dấu bằng ubiquitin.

Khi proteasome bị ức chế:

  • Các protein không còn cần thiết hoặc bị tổn thương không được phân hủy bình thường.
  • Nồng độ nhiều protein điều hòa nội bào bị thay đổi.
  • Các đường truyền tín hiệu liên quan đến chu kỳ tế bào, đáp ứng stress và sống sót tế bào bị gián đoạn.
  • Tế bào có thể ngừng phát triển và đi vào quá trình chết tế bào.

Tế bào ung thư, đặc biệt tế bào tương bào sản xuất nhiều protein, có thể nhạy cảm hơn với rối loạn cân bằng protein do ức chế proteasome. (DailyMed)

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau khi dùng bortezomib hai lần mỗi tuần, mức ức chế tối đa hoạt tính proteasome 20S trong máu toàn phần được quan sát khoảng 5 phút sau khi tiêm. Trong dữ liệu nhãn, mức ức chế tối đa trung bình nằm trong khoảng khoảng 70–84%, tùy liều 1 mg/m² hoặc 1,3 mg/m². (DailyMed)

Bortezomib còn ảnh hưởng đến nhiều đường tín hiệu nội bào, trong đó có NF-κB. Tuy nhiên, tác dụng lâm sàng không nên được quy cho một đường truyền tín hiệu duy nhất. (Cancer.gov)

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bortezomib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bortezomib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bortezomib

Thuốc ức chế mạnh CYP3A4

Các thuốc như ketoconazole hoặc ritonavir có thể làm tăng phơi nhiễm bortezomib. Ketoconazole làm AUC tăng trung bình khoảng 35% trong nghiên cứu tương tác.

Khi phải phối hợp, cần theo dõi độc tính và bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều. (DailyMed)

Thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4

Có thể làm giảm nồng độ và tác dụng của bortezomib. Các ví dụ gồm:

  • Rifampicin.
  • Carbamazepine.
  • Phenytoin.
  • Phenobarbital.
  • Cỏ ban Âu — St. John’s wort.

Rifampicin làm phơi nhiễm bortezomib giảm khoảng 45%. Nhãn khuyến cáo tránh hoặc không khuyến cáo phối hợp với chất cảm ứng mạnh CYP3A4. (DailyMed)

Thuốc điều trị đái tháo đường

Hạ đường huyết và tăng đường huyết đã được ghi nhận ở người mắc đái tháo đường dùng thuốc hạ đường huyết đường uống. Cần theo dõi glucose và điều chỉnh thuốc đái tháo đường khi bác sĩ thấy cần thiết. (DailyMed)

Thuốc hạ huyết áp và thuốc gây mất nước

Thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc tình trạng mất nước do tiêu chảy và nôn có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp tư thế. Bác sĩ có thể cần đánh giá lại thuốc đang dùng và tình trạng dịch. (DailyMed)

Thuốc có nguy cơ gây bệnh thần kinh ngoại biên

Phối hợp với các thuốc có độc tính thần kinh có thể làm việc đánh giá và kiểm soát bệnh thần kinh ngoại biên phức tạp hơn. Mức độ tương tác của từng thuốc: .

Nhãn không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng khi dùng bortezomib cùng dexamethasone, omeprazole hoặc melphalan–prednisone. (DailyMed)

Thắc mắc về hoạt chất Bortezomib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *