Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL) là bệnh huyết học hiếm gặp trong đó một dòng tương bào bất thường tạo ra chuỗi nhẹ immunoglobulin bị gấp sai cấu trúc. Các protein này hình thành sợi amyloid và lắng đọng trong mô, thường ảnh hưởng đến tim, thận, thần kinh, gan hoặc đường tiêu hóa. Người bệnh có thể mệt kéo dài, phù chân, khó thở, tiểu nhiều bọt, sụt cân, tê bì hoặc choáng khi đứng; một số dấu hiệu gợi ý hơn gồm bầm quanh mắt và lưỡi to. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc chủ yếu vào cơ quan bị tổn thương, đặc biệt là tim. Chẩn đoán cần phối hợp xét nghiệm chuỗi nhẹ tự do, điện di miễn dịch, sinh thiết xác nhận amyloid và định danh protein. Phát hiện sớm giúp bác sĩ điều trị nguồn tương bào bất thường trước khi tổn thương cơ quan trở nên khó hồi phục.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 23/07/2026

Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL) là bệnh gì?

Amyloidosis chuỗi nhẹ AL là một dạng amyloidosis hệ thống do chuỗi nhẹ immunoglobulin, thường loại kappa hoặc lambda, được tạo ra bởi một dòng tương bào trong tủy xương. Chuỗi nhẹ bất thường vừa có thể gây độc trực tiếp cho tế bào vừa kết tụ thành sợi amyloid ngoài tế bào, làm mô cứng và suy giảm chức năng cơ quan.

Tên gọi “amyloidosis nguyên phát” từng được dùng nhưng dễ gây nhầm, vì bệnh thường liên quan đến rối loạn tương bào như tăng gammaglobulin đơn dòng ý nghĩa chưa xác định hoặc đa u tủy. AL cũng không đồng nghĩa với amyloidosis transthyretin (ATTR), amyloidosis AA do viêm mạn hay amyloidosis khu trú. Việc xác định đúng loại protein amyloid là bước bắt buộc trước khi lựa chọn điều trị.

Tên bệnh

Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Tên tiếng Anh

Immunoglobulin light-chain amyloidosis

Tên khác / tên đồng nghĩa

AL amyloidosis; amyloidosis chuỗi nhẹ immunoglobulin; amyloidosis nguyên phát là tên cũ và không hoàn toàn chính xác

Mã ICD-10

E85.81 (ICD-10-CM: Light chain (AL) amyloidosis)

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh huyết học hiếm gặp thuộc nhóm rối loạn tương bào và bệnh lắng đọng protein hệ thống

Cơ quan ảnh hưởng

Tủy xương là nơi phát sinh dòng tương bào bất thường; amyloid có thể lắng đọng ở tim, thận, thần kinh ngoại biên và tự chủ, gan, đường tiêu hóa, mô mềm và mạch máu

Tính chất bệnh

Bệnh mạn tính tiến triển, không lây, thường mắc phải; bản chất là rối loạn dòng tương bào tạo chuỗi nhẹ độc, không phải bệnh amyloidosis di truyền ATTR

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp; dữ liệu dịch tễ tại Việt Nam còn hạn chế và bệnh có thể bị chẩn đoán muộn do biểu hiện đa cơ quan không đặc hiệu

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Triệu chứng và dấu hiệu của Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Chẩn đoán Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Điều trị Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Amyloidosis chuỗi nhẹ (AL)

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *