Acid Ursodeoxycholic (Ursodiol)

Acid Ursodeoxycholic, còn gọi là ursodiol hoặc UDCA, là một acid mật được dùng bằng đường uống trong một số bệnh lý gan mật. Thuốc được ghi nhận trong nhãn thuốc và SmPC cho điều trị viêm đường mật mật nguyên phát/xơ gan mật nguyên phát, làm tan sỏi mật cholesterol không cản quang ở bệnh nhân còn chức năng túi mật và dự phòng hình thành sỏi mật ở người béo phì giảm cân nhanh, tùy sản phẩm và quốc gia. Acid Ursodeoxycholic không làm tan mọi loại sỏi mật và không thay thế các can thiệp khi có tắc mật, viêm túi mật cấp, viêm đường mật hoặc biến chứng cần phẫu thuật. Người bệnh cần dùng theo đơn và được theo dõi xét nghiệm gan, hình ảnh túi mật hoặc triệu chứng tiêu hóa theo hướng dẫn chuyên môn.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Acid Ursodeoxycholic là gì?: Acid mật tự nhiên, còn gọi là ursodiol/UDCA, hiện diện với lượng nhỏ trong mật người.
  • Nhóm dược lý: Thuốc điều trị gan mật; acid mật và dẫn xuất; ATC A05AA02.
  • Đường dùng phổ biến: Đường uống, thường ở dạng viên nang hoặc viên nén bao phim.
  • Chỉ định nổi bật: PBC; sỏi mật cholesterol không cản quang, không vôi hóa, thường

Hoạt chất Acid Ursodeoxycholic là gì?

Acid Ursodeoxycholic/Ursodiol là một acid mật dùng đường uống trong điều trị một số bệnh gan mật. Nói ngắn gọn: thuốc làm thay đổi thành phần acid mật, giảm tính độc của acid mật ưa nước kém hơn, hỗ trợ dòng mật và có thể giúp làm tan sỏi mật cholesterol trong các trường hợp được chọn lọc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acid Ursodeoxycholic

INN Ursodeoxycholic acid; Ursodiol

CAS 128-13-2 Công thức C24H40O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acid Ursodeoxycholic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ursodeoxycholic acid; Ursodiol

Tên IUPAC

(4R)-4-[(3R,5S,7S,8R,9S,10S,13R,14S,17R)-3,7-dihydroxy-10,13-dimethyl-2,3,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-tetradecahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-17-yl]pentanoic acid

Tên hóa học khác

(3alpha,5beta,7beta)-3,7-dihydroxycholan-24-oic acid | Cholan-24-oic acid, 3,7-dihydroxy-, (3alpha,5beta,7beta)- | 5-beta-Cholan-24-oic acid, 3-alpha,7-beta-dihydroxy-

Tên khác / tên đồng nghĩa

UDCA; acid ursodeoxycholic; ursodeoxycholic acid; ursodiol; 3α,7β-dihydroxy-5β-cholan-24-oic acid. DailyMed mô tả ursodiol là ursodeoxycholic acid, có công thức C24H40O4 và khối lượng phân tử khoảng 392,6.

Tên viết tắt

UDCA

Tên Latinh / tên dược điển

Acidum ursodeoxycholicum

Tên USAN

ursodiol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

128-13-2

UNII

724L30Y2QR

PubChem CID

31401

RxNorm CUI

11065

Công thức phân tử

C24H40O4

Dược động học của Acid Ursodeoxycholic

Sau uống, ursodiol được hấp thu ở ruột non, vào tĩnh mạch cửa, được gan bắt giữ mạnh theo hiệu ứng qua gan lần đầu, liên hợp với glycine hoặc taurine rồi bài tiết vào đường mật. Thuốc tập trung trong mật túi mật, đi vào tá tràng theo dòng mật; chỉ lượng nhỏ xuất hiện trong tuần hoàn toàn thân và lượng rất nhỏ thải qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nhãn viên nang DailyMed ghi khoảng 90% liều điều trị ursodiol được hấp thu ở ruột non sau khi uống; nhãn viên nén cho biết phần lớn ursodiol được hấp thu bằng khuếch tán thụ động nhưng hấp thu không hoàn toàn.

Giai đoạn II: Phân bố

Ursodiol chủ yếu phân bố trong mật và ruột non; thể tích phân bố chưa được xác định trong nhãn viên nén và được dự kiến là nhỏ. Ở người khỏe mạnh, ít nhất 70% ursodiol dạng không liên hợp gắn với protein huyết tương; dữ liệu gắn protein của dạng liên hợp ở người khỏe mạnh hoặc bệnh nhân PBC chưa có trong nhãn.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Tại gan, ursodiol được liên hợp với glycine hoặc taurine rồi bài tiết vào mật. Một phần thuốc không hấp thu đi xuống đại tràng và có thể bị vi khuẩn chuyển hóa, chủ yếu qua 7-dehydroxyl hóa tạo lithocholic acid; một phần có thể epimer hóa thành chenodiol qua trung gian 7-oxo.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ursodiol được thải trừ chủ yếu qua phân. Thải trừ qua nước tiểu tăng trong điều trị nhưng thường dưới 1%, ngoại trừ bệnh gan ứ mật nặng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acid Ursodeoxycholic

Bile acids and derivatives; bile therapy; thuốc điều trị gan mật. Mã ATC: A05AA02.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong PBC/bệnh gan ứ mật, ursodiol làm tăng tỷ lệ acid mật ưa nước trong tổng acid mật, thay thế hoặc làm giảm các acid mật nội sinh ưa lipid có độc tính hơn; cơ chế khác được nhãn mô tả gồm bảo vệ tế bào biểu mô ống mật, ức chế apoptosis tế bào gan, điều hòa miễn dịch và kích thích bài tiết mật bởi tế bào gan và cholangiocyte. Trong sỏi mật cholesterol, ursodiol ức chế tổng hợp/bài tiết cholesterol ở gan và giảm hấp thu cholesterol ở ruột, làm mật chuyển từ trạng thái dễ kết tủa cholesterol sang thuận lợi hơn cho hòa tan cholesterol.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Khi dùng lặp lại, nồng độ UDCA trong mật đạt trạng thái ổn định khoảng sau 3 tuần; sau khi ngừng thuốc, nồng độ acid mật này trong mật giảm theo hàm mũ về khoảng 5–10% mức ổn định sau khoảng 1 tuần. Hiệu ứng tổng thể trong sỏi cholesterol là tăng ngưỡng bão hòa cholesterol trong mật và tạo điều kiện cho tan sỏi ở người bệnh được chọn lọc phù hợp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acid Ursodeoxycholic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acid Ursodeoxycholic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acid Ursodeoxycholic

Cholestyramine, colestipol và các thuốc gắn acid mật có thể làm giảm hấp thu ursodiol. Antacid chứa nhôm cũng có thể hấp phụ acid mật và làm giảm tác dụng. Estrogen, thuốc tránh thai đường uống, clofibrate và có thể một số thuốc hạ lipid khác làm tăng bài tiết cholesterol ở gan, khuyến khích hình thành sỏi cholesterol và có thể đối kháng hiệu quả của ursodiol trong bối cảnh điều trị sỏi.

Thắc mắc về hoạt chất Acid Ursodeoxycholic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *