Abiraterone

Abiraterone là hoạt chất điều trị ung thư tuyến tiền liệt, thường được dùng dưới dạng tiền thuốc abiraterone acetate và phối hợp với prednisone hoặc prednisolone. Thuốc ức chế enzym CYP17, từ đó làm giảm tổng hợp androgen ở tinh hoàn, tuyến thượng thận và mô u tuyến tiền liệt. Abiraterone là thuốc kê đơn, chỉ dùng khi có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa ung bướu/tiết niệu. Người bệnh không được tự ý mua, tự dùng, tự ngừng prednisone/prednisolone hoặc thay đổi liều vì thuốc có thể gây tăng huyết áp, hạ kali máu, giữ nước, suy thượng thận, độc tính gan và tương tác thuốc. Abiraterone phải dùng lúc đói theo hướng dẫn vì thức ăn làm tăng phơi nhiễm thuốc và có thể làm tăng nguy cơ tác dụng bất lợi. ([DailyMed][1])

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Abiraterone là gì?: Thuốc ức chế sinh tổng hợp androgen; dạng dùng phổ biến là abiraterone acetate, được chuyển hóa trong cơ thể thành abiraterone có hoạt tính. ([DailyMed][1])
  • Nhóm dược lý: Điều trị nội tiết ung thư; nhóm “other hormone antagonists and related agents”, mã ATC L02BX03. ([FHI][2])
  • Chỉ định chính: Dùng cùng prednisone/prednisolone trong một số thể ung thư tuyến tiền liệt di căn, gồm mCRPC và mHSPC/CSPC nguy cơ cao tùy nhãn phê duyệt. ([DailyMed][1])
  • Cách dùng nổi bật: Uống lúc đói; không ăn 2 giờ trước và 1 giờ sau khi dùng; nuốt nguyên viên với nước, không nghiền hoặc nhai. ([DailyMed][1])
  • Cảnh báo quan trọng: Có thể gây hạ kali máu, tăng huyết áp, giữ nước, biến cố tim mạch, suy thượng thận, độc tính gan, hạ đường huyết ở người đái tháo đường dùng một số thuốc và tăng gãy xương/tử vong khi phối hợp radium Ra 223. ([DailyMed][1])
  • Không tự dùng: Đây là thuốc kê đơn điều trị ung thư; không dùng thay thế phác đồ điều trị, không tự ngừng prednisone/prednisolone hoặc thuốc ức chế androgen khác. ([DailyMed][1])

Hoạt chất Abiraterone là gì?

Abiraterone là thuốc ức chế sinh tổng hợp androgen. Trong thực hành, thuốc thường dùng dưới dạng abiraterone acetate, một tiền thuốc chuyển thành abiraterone trong cơ thể. Abiraterone ức chế CYP17, enzym cần cho quá trình tạo androgen. ([DailyMed][1])

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Abiraterone

INN Abiraterone; dạng thuốc thường dùng là abiraterone acetate. PubChem ghi nhận abiraterone có công thức C24H31NO, còn abiraterone acetate có công thức C26H33NO2. ([PubChem][3])

CAS 154229-19-3 Công thức C24H31NO

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Abiraterone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Abiraterone; dạng thuốc thường dùng là abiraterone acetate. PubChem ghi nhận abiraterone có công thức C24H31NO, còn abiraterone acetate có công thức C26H33NO2. ([PubChem][3])

Tên IUPAC

(3S,8R,9S,10R,13S,14S)-10,13-dimethyl-17-pyridin-3-yl-2,3,4,7,8,9,11,12,14,15-decahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-3-ol

Tên hóa học khác

17-(3-Pyridyl)androsta-5,16-dien-3beta-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Abiraterone acetate; abirateron; abiraterone acetat; Zytiga là biệt dược gốc quốc tế chứa abiraterone acetate. ([European Medicines Agency (EMA)][4])

Tên Latinh / tên dược điển

Abirateronum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

154229-19-3

UNII

G819A456D0

PubChem CID

132971

RxNorm CUI

1100072

Công thức phân tử

C24H31NO

Dược động học của Abiraterone

Sau khi uống, abiraterone acetate được chuyển thành abiraterone. Ở bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt kháng cắt tinh hoàn di căn, nồng độ đỉnh abiraterone trong huyết tương đạt trung vị khoảng 2 giờ sau uống; phơi nhiễm tăng khi đạt trạng thái ổn định và bị ảnh hưởng mạnh bởi thức ăn. ([DailyMed][1])

Giai đoạn I: Hấp thu

Abiraterone hấp thu qua đường uống sau khi abiraterone acetate được dùng. Thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 2 giờ ở bệnh nhân mCRPC. Thuốc phải dùng lúc đói vì dùng cùng thức ăn làm tăng và biến thiên phơi nhiễm toàn thân. ([DailyMed][1])

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối. Thức ăn làm tăng phơi nhiễm abiraterone đáng kể: nhãn DailyMed ghi Cmax và AUC tăng khoảng 7 và 5 lần với bữa ăn ít béo, khoảng 17 và 10 lần với bữa ăn nhiều béo so với nhịn đói sau một liều đơn. ([DailyMed][1])

Giai đoạn II: Phân bố

Abiraterone gắn protein huyết tương người trên 99%, chủ yếu với albumin và alpha-1 acid glycoprotein; thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định được nhãn ghi nhận khoảng 19.669 ± 13.358 L. ([DailyMed][1])

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Abiraterone acetate được thủy phân thành abiraterone, khả năng qua esterase và không qua CYP. Hai chất chuyển hóa lưu hành chính là abiraterone sulphate và N-oxide abiraterone sulphate, đều được mô tả là không hoạt tính; CYP3A4 và SULT2A1 tham gia hình thành N-oxide abiraterone sulphate, còn SULT2A1 tham gia hình thành abiraterone sulphate. ([DailyMed][1])

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau uống abiraterone acetate đánh dấu phóng xạ, khoảng 88% liều phóng xạ được thu hồi trong phân và khoảng 5% trong nước tiểu; trong phân, thành phần chính là abiraterone acetate không đổi và abiraterone. ([DailyMed][1])

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Ở bệnh nhân mCRPC, thời gian bán thải cuối trung bình của abiraterone trong huyết tương là 12 ± 5 giờ. ([DailyMed][1])

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thức ăn làm tăng phơi nhiễm abiraterone và có thể tạo biến thiên phơi nhiễm lớn; suy gan làm tăng AUC abiraterone, đặc biệt Child-Pugh B và C; chất cảm ứng CYP3A4 mạnh như rifampin làm giảm AUC abiraterone khoảng 55%. ([DailyMed][1])

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Abiraterone

Abiraterone thuộc nhóm điều trị nội tiết ung thư tuyến tiền liệt, khác với hóa trị gây độc tế bào cổ điển. Thuốc làm giảm nguồn androgen từ tinh hoàn, tuyến thượng thận và mô u tuyến tiền liệt, nên thường phối hợp với prednisone/prednisolone và liệu pháp ức chế androgen như GnRH/LHRH analogue hoặc sau cắt tinh hoàn hai bên. ([DailyMed][1])

Phần III: Cơ chế tác dụng

Abiraterone ức chế 17α-hydroxylase/C17,20-lyase, còn gọi là CYP17. Enzym này có ở mô tinh hoàn, tuyến thượng thận và mô u tuyến tiền liệt, tham gia tổng hợp androgen như DHEA, androstenedione và tiền chất testosterone. Ức chế CYP17 cũng có thể làm tăng mineralocorticoid, giải thích nguy cơ tăng huyết áp, hạ kali máu và giữ nước. ([DailyMed][1])

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Abiraterone acetate làm giảm testosterone huyết thanh và các androgen khác trong thử nghiệm lâm sàng có đối chứng; nhãn DailyMed nêu không cần theo dõi tác dụng của thuốc bằng nồng độ testosterone huyết thanh. PSA có thể thay đổi nhưng không được chứng minh là tương quan với lợi ích lâm sàng ở từng cá nhân. ([DailyMed][1])

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Abiraterone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Abiraterone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Abiraterone

Tránh dùng cùng chất cảm ứng CYP3A4 mạnh như phenytoin, carbamazepine, rifampin, rifabutin, rifapentine hoặc phenobarbital vì có thể làm giảm phơi nhiễm abiraterone. Abiraterone ức chế CYP2D6 và CYP2C8, nên cần tránh hoặc theo dõi chặt khi phối hợp thuốc nền CYP2D6 có khoảng điều trị hẹp, hoặc thuốc nền CYP2C8 có nguy cơ độc tính. Phối hợp abiraterone với radium Ra 223 dichloride không được khuyến nghị do tăng gãy xương và tử vong trong nghiên cứu. ([DailyMed][1])

Thắc mắc về hoạt chất Abiraterone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *