Zeaxanthin

Zeaxanthin là carotenoid thuộc nhóm xanthophyll, có màu vàng cam và không được cơ thể chuyển đổi thành vitamin A. Cùng với lutein và meso-zeaxanthin, Zeaxanthin tập trung tại hoàng điểm của võng mạc, nơi các sắc tố này có thể hấp thụ ánh sáng năng lượng cao và tham gia bảo vệ mô mắt trước stress oxy hóa.

Bằng chứng lâm sàng quan trọng nhất không đến từ Zeaxanthin đơn độc mà từ công thức phối hợp AREDS2. Công thức này chứa 2 mg Zeaxanthin, 10 mg lutein, vitamin C, vitamin E, kẽm và đồng, được sử dụng cho một số người có thoái hóa điểm vàng liên quan tuổi tác ở giai đoạn trung gian hoặc nguy cơ tiến triển cao.

Zeaxanthin không phải thuốc chữa mọi bệnh về mắt và không được chứng minh giúp người có mắt bình thường nhìn rõ hơn. Người dùng không nên tự thay thế việc khám mắt, thuốc kê đơn hoặc điều trị chuyên khoa bằng sản phẩm bổ sung.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Zeaxanthin là gì?: Carotenoid xanthophyll tan trong chất béo, không phải tiền vitamin A.
  • Vị trí trong cơ thể: Tập trung tại võng mạc, hoàng điểm và thủy tinh thể.
  • Vai trò sinh học: Tham gia tạo sắc tố hoàng điểm, hấp thụ ánh sáng năng lượng cao và chống oxy hóa.
  • Bằng chứng nổi bật: Được nghiên cứu cùng lutein trong công thức AREDS2, không phải dưới dạng đơn trị Zeaxanthin.
  • Hàm lượng AREDS2: 2 mg Zeaxanthin kết hợp 10 mg lutein mỗi ngày cùng các vitamin và khoáng chất khác.
  • Đối tượng AREDS2: Chủ yếu người có AMD trung gian ở một hoặc hai mắt, hoặc AMD muộn ở một mắt theo đánh giá của bác sĩ mắt.
  • Không phù hợp: AREDS2 không được chứng minh ngăn AMD sớm tiến triển thành AMD trung gian và không dành cho mọi người khỏe mạnh.
  • Giới hạn an toàn EFSA: Mức 0,75 mg/kg thể trọng/ngày đối với Zeaxanthin tổng hợp được EFSA đánh giá không gây lo ngại an toàn; đây không phải liều khuyến cáo điều trị.

Hoạt chất Zeaxanthin là gì?

Zeaxanthin là sắc tố carotenoid màu vàng cam thuộc nhóm xanthophyll. Chất này tập trung tại hoàng điểm và võng mạc, cùng lutein và meso-zeaxanthin tạo nên sắc tố hoàng điểm. Zeaxanthin không được chuyển đổi thành vitamin A.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Zeaxanthin

CAS 144-68-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Zeaxanthin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Zeaxanthin

Tên IUPAC

(1R)-4-[(1E,3E,5E,7E,9E,11E,13E,15E,17E)-18-[(4R)-4-hydroxy-2,6,6-trimethylcyclohexen-1-yl]-3,7,12,16-tetramethyloctadeca-1,3,5,7,9,11,13,15,17-nonaenyl]-3,5,5-trimethylcyclohex-3-en-1-ol

Tên hóa học khác

beta,beta-carotene-3,3'-diol, (3R,3'R)-all-trans-

Tên khác / tên đồng nghĩa

(3R,3′R)-Zeaxanthin; β,β-carotene-3,3′-diol; xanthophyll.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

144-68-3

UNII

CV0IB81ORO

PubChem CID

5280899

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Zeaxanthin

Zeaxanthin là hợp chất tan trong lipid. Sau khi được giải phóng khỏi thức ăn hoặc dạng bào chế, chất này hòa tan trong micelle hỗn hợp tại ruột, hấp thu qua tế bào ruột, đóng gói vào chylomicron và vận chuyển qua hệ bạch huyết đến tuần hoàn. Zeaxanthin sau đó được vận chuyển bởi lipoprotein đến nhiều mô, trong đó có võng mạc.

Giai đoạn I: Hấp thu

Zeaxanthin được hấp thu tại ruột theo con đường của các hợp chất tan trong lipid. Dùng cùng bữa ăn có một lượng chất béo phù hợp có thể hỗ trợ hình thành micelle và tăng hấp thu; bệnh lý kém hấp thu chất béo, rối loạn mật hoặc tụy có thể làm giảm hấp thu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối chưa được chuẩn hóa thành một giá trị chung. Khả năng hấp thu thay đổi theo nguồn nguyên liệu, nền thực phẩm, mức độ chế biến, dạng dầu hoặc nhũ hóa, lượng chất béo trong bữa ăn và tình trạng tiêu hóa chất béo.

Giai đoạn II: Phân bố

Zeaxanthin được vận chuyển trong máu gắn với lipoprotein và phân bố đến nhiều mô. Chất này tập trung chọn lọc tại võng mạc, đặc biệt ở vùng hoàng điểm, và cũng hiện diện trong thủy tinh thể.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Zeaxanthin không được chuyển đổi thành vitamin A. Chất này có thể trải qua các quá trình oxy hóa và phân cắt tạo thành chất chuyển hóa carotenoid; con đường chi tiết ở người và ý nghĩa lâm sàng của từng chất chuyển hóa vẫn đang được nghiên cứu.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ và tỷ lệ bài tiết định lượng riêng của Zeaxanthin ở người chưa được chuẩn hóa. Carotenoid và các chất chuyển hóa được xử lý qua gan, mật và đường tiêu hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải chuẩn hóa của Zeaxanthin trong huyết tương hoặc mô người chưa được xác lập thống nhất.

CL · Độ thanh thải toàn phần

.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng gồm lượng chất béo trong bữa ăn, nền thực phẩm và mức độ chế biến, dạng bào chế, tình trạng tiêu hóa và hấp thu chất béo, bệnh gan mật hoặc tụy, nồng độ carotenoid ban đầu, các chất tan trong lipid dùng đồng thời và khác biệt di truyền liên quan vận chuyển carotenoid.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Zeaxanthin

Zeaxanthin thuộc nhóm carotenoid không tiền vitamin A. Về chức năng sinh học, chất này hoạt động như một xanthophyll chống oxy hóa và hấp thụ ánh sáng tại mô mắt, thay vì tác động lên một thụ thể hoặc enzym điều trị cụ thể.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Zeaxanthin có thể hấp thụ một phần ánh sáng xanh và ánh sáng năng lượng cao trước khi ánh sáng đến các tế bào nhạy cảm của võng mạc. Đồng thời, chất này tham gia trung hòa các dạng oxy phản ứng và hạn chế peroxy hóa lipid trong môi trường giàu acid béo của võng mạc.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Bổ sung lutein và Zeaxanthin có thể làm tăng nồng độ carotenoid trong máu và mật độ sắc tố hoàng điểm ở một số người. Mức đáp ứng khác nhau giữa từng cá thể và không phải lúc nào cũng tương ứng trực tiếp với cải thiện thị lực.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Zeaxanthin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Zeaxanthin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Zeaxanthin

Chưa có tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng được xác lập riêng cho Zeaxanthin. Các thuốc hoặc bệnh lý làm giảm hấp thu chất béo có thể ảnh hưởng hấp thu. Với công thức AREDS2, cần lưu ý tương tác của vitamin E, kẽm và các thành phần phối hợp với thuốc chống đông, kháng sinh hoặc penicillamine.

Thắc mắc về hoạt chất Zeaxanthin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *