Ung thư túi mật là khối u ác tính phát sinh từ các tế bào của túi mật, thường gặp nhất là ung thư biểu mô tuyến. Bệnh hiếm và giai đoạn sớm thường không có triệu chứng đặc hiệu; nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi mổ túi mật do sỏi hoặc viêm. Khi khối u lớn hơn, người bệnh có thể đau hạ sườn phải, chán ăn, sụt cân, buồn nôn, vàng da, ngứa hoặc sờ thấy khối vùng bụng trên. Chẩn đoán cần phối hợp siêu âm, CT hoặc MRI/MRCP, xét nghiệm chức năng gan, đánh giá giai đoạn và đôi khi sinh thiết. Phẫu thuật mang lại cơ hội kiểm soát lâu dài tốt nhất khi khối u còn cắt được; bệnh tiến triển có thể cần hóa trị, miễn dịch, điều trị đích, xạ trị hoặc dẫn lưu mật tùy trường hợp. Đánh giá đa chuyên khoa giúp chọn đúng chiến lược và tránh trì hoãn xử trí.
Ung thư túi mật là bệnh gì?
Ung thư túi mật (Gallbladder cancer) là sự tăng sinh ác tính của tế bào trong thành túi mật, cơ quan dự trữ và cô đặc mật nằm dưới gan. Phần lớn trường hợp là ung thư biểu mô tuyến, xuất phát từ biểu mô tuyến của niêm mạc; các loại như tế bào vảy, thần kinh nội tiết hoặc sarcoma hiếm hơn.

Bệnh khác polyp lành tính ở khả năng xâm nhập qua các lớp thành, lan vào gan và đường mật, theo hạch hoặc di căn xa. Ung thư túi mật cũng khác ung thư đường mật ngoài gan dù triệu chứng và một số điều trị có thể giao thoa. Nhiều khối u được phát hiện ngoài dự kiến trên bệnh phẩm sau cắt túi mật. Mức độ xâm lấn theo lớp thành, tình trạng hạch và di căn quyết định giai đoạn, khả năng phẫu thuật và tiên lượng. Vì triệu chứng sớm nghèo nàn, không có chương trình sàng lọc đại trà cho người nguy cơ trung bình.
| Tên bệnh | Ung thư túi mật |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Gallbladder cancer |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Carcinoma túi mật; gallbladder carcinoma; phần lớn là ung thư biểu mô tuyến túi mật |
| Mã ICD-10 | C23 – U ác tính của túi mật. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; ung thư đường mật; ung bướu và ngoại khoa gan mật |
| Cơ quan ảnh hưởng | Khởi phát tại túi mật; có thể xâm lấn gan, đường mật, tá tràng, đại tràng, phúc mạc, hạch vùng và di căn xa. |
| Tính chất bệnh | Bệnh ác tính, không lây; thường tiến triển âm thầm và có khả năng xâm lấn hoặc di căn. |
| Mức độ phổ biến | Hiếm gặp so với sỏi mật và viêm túi mật, nhưng là một trong các ung thư chính của hệ thống đường mật; tần suất thay đổi rõ giữa các khu vực địa lý. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Ung thư túi mật
Quá trình sinh ung thường bắt đầu từ tổn thương niêm mạc kéo dài, dẫn đến biến đổi di truyền và biểu sinh tích lũy trong tế bào. Viêm mạn do sỏi, túi mật sứ, bất thường nối tụy–mật hoặc nhiễm trùng mạn ở một số quần thể có thể tạo môi trường tăng sinh và stress oxy hóa. Các tế bào bất thường tiến từ dị sản, loạn sản hoặc tổn thương tiền xâm lấn sang ung thư xâm nhập, phá vỡ lớp cơ và thanh mạc. Do túi mật tiếp giáp trực tiếp với gan và có hệ bạch huyết phong phú, khối u có thể lan sớm vào nhu mô gan, hạch vùng và phúc mạc. Cơ chế cụ thể khác nhau giữa từng người và không phải ai có sỏi lâu năm cũng phát triển ung thư.
Phân loại mô học thường gặp nhất là ung thư biểu mô tuyến, gồm các biến thể nhú, ống, nhầy hoặc biệt hóa khác. Phân giai đoạn dùng hệ TNM dựa trên độ sâu xâm lấn thành túi mật, lan vào gan hay cơ quan lân cận, số và vị trí hạch, cùng di căn xa. Trong thực hành điều trị, bệnh còn được nhóm thành cắt được, có thể cắt sau đánh giá chuyên sâu, không cắt được tại chỗ, di căn hoặc tái phát. Phân loại này có ý nghĩa trực tiếp vì phẫu thuật chỉ có mục tiêu triệt căn khi có khả năng đạt diện cắt âm tính.
Ung thư túi mật là bệnh hiếm trên phạm vi toàn cầu nhưng phân bố không đồng đều, gặp nhiều hơn ở một số vùng Nam Mỹ, Bắc Ấn Độ và một số dân tộc bản địa. Bệnh thường xuất hiện ở người lớn tuổi và nữ nhiều hơn nam, phù hợp với sự khác biệt về sỏi mật và viêm mạn. Số liệu riêng của Việt Nam thay đổi theo nguồn và hệ thống ghi nhận ung thư, nên không nên dùng một tỷ lệ nước ngoài để ước tính nguy cơ cá nhân. Phần lớn người có sỏi mật không bao giờ phát triển ung thư.
Ung thư phát triển tại chỗ từ biểu mô túi mật rồi xâm lấn xuyên thành. Khối u có thể lan trực tiếp vào gan, đường mật hoặc tạng kế cận, đi theo mạch bạch huyết đến hạch, theo máu đến cơ quan xa và gieo rắc phúc mạc. Đây là quá trình tiến triển của tế bào ác tính, không phải đường lây nhiễm giữa người với người.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Ung thư túi mật
Nguyên nhân trực tiếp ở từng người thường không xác định được. Nền viêm mạn và tổn thương niêm mạc là cơ chế chung liên quan sỏi mật lâu năm, túi mật sứ, polyp tân sinh, nang đường mật hoặc bất thường nối tụy–mật. Một số nhiễm trùng mạn, bao gồm tình trạng mang Salmonella Typhi ở vùng lưu hành, có liên quan dịch tễ. Biến đổi gen trong tế bào ung thư thúc đẩy tăng sinh và né tránh miễn dịch, nhưng đa số không phải đột biến di truyền truyền qua gia đình.
Yếu tố không thay đổi được gồm tuổi cao, giới nữ và một số vùng địa lý hoặc nguồn gốc dân tộc có tỷ lệ bệnh cao. Yếu tố bệnh lý gồm sỏi mật, viêm túi mật mạn, polyp lớn hoặc tân sinh, túi mật sứ, viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, nang đường mật và bất thường nối tụy–mật. Béo phì, đái tháo đường và hút thuốc có thể góp phần qua con đường chuyển hóa hoặc viêm. Có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa sẽ mắc bệnh, và nhiều người bệnh không có tiền sử rõ.
Người lớn tuổi có sỏi mật lâu năm kèm túi mật teo, dày thành hoặc khối bất thường cần đánh giá kỹ. Người có polyp kích thước lớn, tăng nhanh, viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, nang đường mật hay bất thường giải phẫu tụy–mật thuộc nhóm cần theo dõi chuyên khoa. Người từng cắt túi mật và có kết quả giải phẫu bệnh ung thư tình cờ phải được đánh giá giai đoạn sớm, kể cả khi đã hết triệu chứng sau mổ.
Triệu chứng và dấu hiệu của Ung thư túi mật
Giai đoạn sớm thường im lặng hoặc giống cơn đau do sỏi mật. Khi bệnh tiến triển, đau âm ỉ vùng bụng trên phải, sụt cân, chán ăn và mệt mỏi trở nên rõ hơn. Vàng da, ngứa, nước tiểu sẫm và phân bạc màu xuất hiện khi đường mật bị chèn ép. Một số người có sốt do viêm đường mật hoặc sờ thấy khối. Người cao tuổi có thể chỉ suy nhược hoặc ăn kém; trẻ em hầu như không gặp. Triệu chứng không đủ để phân biệt với sỏi ống mật chủ, viêm gan hay ung thư đường mật.
- Đau hoặc cảm giác nặng vùng hạ sườn phải, thường kéo dài và không hoàn toàn giống cơn đau quặn mật.
- Chán ăn, buồn nôn và mệt mỏi do ảnh hưởng toàn thân của ung thư hoặc tắc mật.
- Sụt cân không chủ ý, đặc biệt khi tiến triển qua nhiều tuần hoặc tháng.
- Vàng da, ngứa, nước tiểu sẫm và phân nhạt màu khi dòng mật bị cản trở.
- Đầy bụng hoặc bụng to do gan to, khối u hoặc dịch ổ bụng ở bệnh tiến triển.
- Sốt và rét run khi tắc mật kèm nhiễm trùng đường mật.
- Khối cứng hoặc đau khi sờ vùng bụng trên bên phải.
- Nôn kéo dài hoặc dấu tắc đường tiêu hóa khi khối u xâm lấn tạng lân cận.
- Huyết khối tĩnh mạch hoặc đau xương trong một số trường hợp di căn.
Nên đặt lịch khám: khi đau hạ sườn phải kéo dài, chán ăn, sụt cân hoặc siêu âm thấy dày thành/khối túi mật. Cần khám trong ngày: khi mới xuất hiện vàng da, ngứa toàn thân, phân bạc màu, nước tiểu sẫm hoặc nôn nhiều. Cần tái khám sớm: sau phẫu thuật nếu giải phẫu bệnh ghi ung thư, khi triệu chứng tăng hoặc có tác dụng phụ điều trị. Các dấu hiệu này có nhiều nguyên nhân khác nhưng cần chẩn đoán kịp thời.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu khi vàng da kèm sốt rét run, đau bụng tăng nhanh, lơ mơ, tụt huyết áp, khó thở, chảy máu nhiều, nôn liên tục hoặc không uống được. Đây có thể là viêm đường mật nặng, nhiễm trùng huyết, tắc nghẽn tiến triển hoặc biến chứng điều trị. Không tự lái xe khi yếu hoặc chóng mặt và không trì hoãn để dùng thuốc giảm đau, kháng sinh cũ hay mẹo dân gian.
Chẩn đoán Ung thư túi mật
Quy trình gồm bệnh sử, khám, xét nghiệm gan mật và hình ảnh để xác định khối u, mức xâm lấn và khả năng cắt. Siêu âm thường là phát hiện đầu tiên; CT đa dãy và MRI/MRCP đánh giá gan, đường mật, mạch máu, hạch và phúc mạc. CT ngực hoặc hình ảnh toàn thân được dùng để tìm di căn. Chẩn đoán mô học đến từ bệnh phẩm cắt túi mật hoặc sinh thiết khi kết quả sẽ ảnh hưởng điều trị. Ở khối u có vẻ cắt được, sinh thiết qua da đôi khi không ưu tiên vì nguy cơ gieo rắc và không cần thiết trước mổ; quyết định do nhóm chuyên môn.
Bác sĩ hỏi thời gian đau, sụt cân, vàng da, sốt, tiền sử sỏi, polyp, viêm túi mật và phẫu thuật trước đó. Khám tìm vàng da, gầy sút, gan to, khối hạ sườn phải, báng bụng và hạch ngoại vi. Thể trạng, dinh dưỡng, tim phổi và khả năng hoạt động được đánh giá vì ảnh hưởng khả năng phẫu thuật hoặc điều trị toàn thân. Khám bình thường không loại trừ bệnh sớm.
Xét nghiệm chức năng gan gồm bilirubin, ALP, GGT, AST và ALT giúp nhận diện tắc mật và chức năng gan. Công thức máu, đông máu, creatinine và điện giải phục vụ đánh giá toàn trạng và an toàn điều trị. CA 19-9 và CEA có thể hỗ trợ theo dõi trong bối cảnh phù hợp nhưng không đủ đặc hiệu để sàng lọc hay xác định chẩn đoán; tắc mật có thể làm CA 19-9 tăng giả. Bệnh tiến triển nên được xét nghiệm phân tử và dấu ấn miễn dịch theo hướng dẫn để tìm lựa chọn điều trị đích.
Siêu âm phát hiện khối, dày thành không đều, polyp lớn hoặc xâm lấn gan. CT có cản quang đánh giá mạch, gan, hạch và di căn; MRI/MRCP làm rõ đường mật và mô mềm. Siêu âm nội soi có thể đánh giá lớp thành, hạch và lấy mẫu trong trường hợp chọn lọc. PET/CT không bắt buộc cho mọi người nhưng có thể hữu ích khi nghi di căn khó thấy. Hình ảnh cần được đọc bởi bác sĩ có kinh nghiệm gan mật vì viêm túi mật mạn có thể bắt chước ung thư.
Chẩn đoán xác định dựa trên mô bệnh học cho thấy tế bào ác tính của túi mật. Giai đoạn dùng hệ TNM, trong đó độ sâu xâm lấn qua thành là thành phần then chốt. Khả năng cắt không chỉ là giai đoạn giải phẫu mà còn phụ thuộc diện mạch, bệnh gan, di căn và thể trạng. Khi ung thư được phát hiện tình cờ sau cắt túi mật, báo cáo giải phẫu bệnh cần nêu độ xâm lấn, diện cắt, loại mô học và mức độ biệt hóa để quyết định có cần mổ bổ sung.
Điều trị Ung thư túi mật
Mục tiêu điều trị được xác định qua hội chẩn ngoại gan mật, ung bướu, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh và tiêu hóa can thiệp. Bệnh còn cắt được ưu tiên phẫu thuật triệt căn, có thể kèm điều trị bổ trợ. Bệnh không cắt được hoặc di căn dùng điều trị toàn thân, chăm sóc triệu chứng và xử trí tắc mật. Tình trạng nhiễm trùng, suy gan, suy dinh dưỡng hoặc tắc mật cần ổn định trước khi triển khai kế hoạch. Thử nghiệm lâm sàng là lựa chọn nên được thảo luận khi phù hợp.
Điều trị toàn thân thường dùng nền hóa trị gemcitabine kết hợp cisplatin và có thể thêm thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch theo chỉ định hiện hành. Sau phẫu thuật triệt căn, capecitabine có thể được cân nhắc điều trị bổ trợ. Khi bệnh tiến triển sau bước đầu, lựa chọn phụ thuộc thể trạng, điều trị trước và hồ sơ phân tử; một số đột biến hoặc dấu ấn như HER2, MSI-H/dMMR, NTRK hay BRAF có thể mở ra điều trị đích hoặc miễn dịch. Thuốc có độc tính đáng kể và tuyệt đối không tự dùng.
Khi khối u gây tắc mật, ERCP có thể đặt stent dẫn lưu; nếu không tiếp cận được, bác sĩ cân nhắc dẫn lưu qua da hoặc kỹ thuật dưới siêu âm nội soi. Thủ thuật giúp giảm vàng da, kiểm soát nhiễm trùng và tạo điều kiện điều trị, nhưng không loại bỏ toàn bộ ung thư. Sinh thiết qua nội soi hoặc qua da được chọn khi cần xác nhận mô học cho điều trị không phẫu thuật. Nguy cơ gồm viêm tụy, chảy máu, nhiễm trùng và tắc stent.
Phẫu thuật phụ thuộc giai đoạn. Ung thư rất sớm giới hạn niêm mạc hoặc lớp cơ có thể đã được xử trí bằng cắt túi mật, trong khi xâm lấn sâu hơn thường cần cắt gan phần giường túi mật và nạo hạch vùng tại trung tâm chuyên sâu. Nếu phát hiện tình cờ sau mổ, nhóm đa chuyên khoa xem xét mổ lại dựa trên giai đoạn và diện cắt. Bệnh di căn hoặc xâm lấn không thể đạt diện cắt âm tính thường không hưởng lợi từ phẫu thuật lớn với mục tiêu triệt căn.
Chăm sóc hỗ trợ gồm kiểm soát đau, buồn nôn, ngứa do ứ mật, dinh dưỡng, vận động phù hợp và hỗ trợ tâm lý. Dẫn lưu mật có thể cải thiện triệu chứng tắc nghẽn. Nhân viên giảm nhẹ nên tham gia sớm ở bệnh tiến triển để quản lý triệu chứng song song với điều trị ung thư. Người bệnh cần được hướng dẫn phòng nhiễm trùng, chăm sóc stent hoặc ống dẫn lưu và liên hệ khi sốt.
Theo dõi dựa trên triệu chứng, thể trạng, cân nặng, công thức máu, chức năng gan–thận và hình ảnh định kỳ. Sau mổ, bác sĩ chú ý tái phát tại gan, hạch, phúc mạc và đường mật. Trong điều trị toàn thân, xét nghiệm trước mỗi chu kỳ giúp phát hiện giảm tế bào máu, độc tính thận, gan hoặc miễn dịch. Stent đường mật cần được đánh giá khi vàng da hoặc sốt trở lại. Lịch chụp thay đổi theo giai đoạn và phác đồ.
Phẫu thuật và hồi phục thường kéo dài vài tuần, nhưng có thể lâu hơn nếu cần mổ mở hoặc xuất hiện biến chứng. Điều trị bổ trợ thường diễn ra trong nhiều tháng. Bệnh tiến triển được điều trị theo chu kỳ và đánh giá đáp ứng định kỳ; thời gian tiếp tục phụ thuộc hiệu quả, độc tính và mục tiêu chăm sóc. Dẫn lưu mật có thể cần thay hoặc can thiệp lại. Không có thời hạn cố định bảo đảm kiểm soát bệnh.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Bệnh có thể gây tắc mật, viêm đường mật, suy gan, đau, suy dinh dưỡng, báng bụng và di căn gan, phổi, xương hoặc phúc mạc. Phẫu thuật có nguy cơ rò mật, chảy máu, nhiễm trùng và suy gan ở ca cắt gan. Hóa trị và miễn dịch có thể gây giảm tế bào máu, nhiễm trùng, tổn thương thận, thần kinh hoặc viêm cơ quan do miễn dịch. Stent có thể tắc hoặc di lệch, gây vàng da và sốt tái phát.
Tiên lượng phụ thuộc mạnh vào giai đoạn và khả năng cắt hoàn toàn. Bệnh rất sớm phát hiện tình cờ có cơ hội kiểm soát lâu dài cao hơn, trong khi bệnh di căn thường cần mục tiêu kéo dài sống và giảm triệu chứng. Độ biệt hóa, diện cắt, hạch, đáp ứng điều trị, dinh dưỡng và bệnh nền đều ảnh hưởng kết quả. Các số liệu sống còn của quần thể không dự đoán chính xác một cá nhân và thay đổi khi điều trị mới được áp dụng.
Ung thư túi mật có thể tái phát tại giường túi mật, gan, hạch, phúc mạc hoặc cơ quan xa sau điều trị ban đầu. Nguy cơ tăng khi u xâm lấn sâu, có hạch hoặc diện cắt không sạch. Theo dõi giúp phát hiện tái phát có thể điều trị, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ. Khi tái phát, kế hoạch dựa trên vị trí, số lượng tổn thương, điều trị trước, hồ sơ phân tử và thể trạng.
Không có cách chắc chắn phòng mọi trường hợp. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động, không hút thuốc và kiểm soát bệnh chuyển hóa có thể giảm một số yếu tố liên quan. Không khuyến cáo cắt túi mật dự phòng cho mọi người có sỏi vì ung thư hiếm; phẫu thuật chỉ đặt ra khi sỏi có triệu chứng hoặc có tình trạng nguy cơ đặc biệt. Polyp và bất thường túi mật cần được quản lý theo hướng dẫn. Không có vaccine phòng ung thư túi mật.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Ung thư túi mật
Chế độ ăn không chữa ung thư nhưng hỗ trợ duy trì cân nặng và khả năng chịu điều trị. Ưu tiên bữa nhỏ, giàu năng lượng và protein khi ăn kém; điều chỉnh lượng chất béo nếu gây đau hoặc tiêu chảy sau cắt túi mật. Người tắc mật hoặc suy gan cần tư vấn riêng về dinh dưỡng và vitamin tan trong dầu. Tránh kiêng khem cực đoan, nhịn ăn và sản phẩm thảo dược không rõ tương tác với hóa trị.
Vận động nhẹ đến vừa theo khả năng giúp duy trì cơ lực, giảm mệt và hỗ trợ hồi phục. Sau mổ, đi bộ sớm thường được khuyến khích nhưng tránh nâng nặng cho đến khi bác sĩ cho phép. Trong hóa trị, mức vận động cần điều chỉnh theo thiếu máu, sốt, chóng mặt và nguy cơ té ngã. Ngủ đủ và phân bố công việc theo năng lượng trong ngày. Dừng tập và liên hệ y tế khi đau ngực, khó thở, choáng hoặc sốt.
Theo dõi nhiệt độ, màu da–mắt, nước tiểu, phân, đau, cân nặng, lượng ăn và tác dụng phụ thuốc. Người có stent hoặc ống dẫn lưu cần quan sát lượng dịch, màu, rò quanh chân ống và dấu nhiễm trùng theo hướng dẫn. Ghi nhật ký triệu chứng giúp đội điều trị điều chỉnh chăm sóc. Không tự diễn giải chỉ số khối u hoặc tự trì hoãn chu kỳ điều trị khi chưa trao đổi.
- Không trì hoãn khám khi xuất hiện vàng da, sụt cân hoặc đau bụng kéo dài.
- Không tự mua hóa chất, thuốc miễn dịch, thuốc đích hoặc thảo dược quảng cáo chữa ung thư.
- Không tự ngừng điều trị vì một lần xét nghiệm hoặc hình ảnh chưa được bác sĩ giải thích.
- Không làm thủ thuật sinh thiết hoặc dẫn lưu ở nơi thiếu khả năng xử trí biến chứng.
- Không che giấu sốt, khó thở, tiêu chảy nặng hay vàng da tăng trong quá trình điều trị.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ung thư túi mật ở trẻ em cực kỳ hiếm. Khối hoặc polyp túi mật ở trẻ thường có nguyên nhân khác và cần đánh giá tại trung tâm nhi khoa. Khi nghi ngờ ác tính, chẩn đoán, liều thuốc và phẫu thuật phải do nhóm ung bướu nhi, ngoại nhi và gan mật phối hợp. Không áp dụng trực tiếp phác đồ người lớn mà không cá thể hóa.
Người cao tuổi chiếm tỷ lệ lớn trong bệnh này nhưng tuổi không tự động loại trừ điều trị. Đánh giá cần xem khả năng hoạt động, dinh dưỡng, nhận thức, bệnh tim phổi, thận, nguy cơ té ngã và đa thuốc. Phác đồ có thể điều chỉnh cường độ hoặc chọn chăm sóc triệu chứng khi lợi ích của điều trị tích cực thấp. Hỗ trợ người chăm sóc và quản lý thuốc rất quan trọng.
Ung thư túi mật trong thai kỳ rất hiếm và tạo quyết định phức tạp về hình ảnh, phẫu thuật, hóa trị và thời điểm sinh. Siêu âm và MRI không gadolinium thường được ưu tiên khi phù hợp; CT vẫn có thể dùng nếu lợi ích vượt nguy cơ. Kế hoạch cần hội chẩn ung bướu, ngoại gan mật, sản khoa nguy cơ cao, chẩn đoán hình ảnh và nhi khoa. Không tự ngừng thai hoặc trì hoãn điều trị chỉ dựa trên thông tin chung.
Nhiều thuốc hóa trị, miễn dịch và điều trị đích có thể đi vào sữa hoặc gây nguy cơ cho trẻ, nên thường cần tạm ngừng cho bú trong thời gian dùng thuốc và một khoảng sau đó theo từng hoạt chất. Quyết định không giống nhau cho mọi thuốc. Sau phẫu thuật hoặc chẩn đoán hình ảnh, việc cho bú có thể tiếp tục sớm hơn nếu thuốc gây mê và chất cản quang phù hợp. Cần tư vấn cá thể hóa.
Người suy giảm miễn dịch có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn khi tắc mật, đặt stent hoặc hóa trị. Sốt có thể là dấu hiệu duy nhất và cần liên hệ sớm. Thuốc ức chế miễn dịch làm phức tạp lựa chọn miễn dịch trị liệu và tăng tương tác thuốc. Nhóm ghép tạng cần phối hợp bác sĩ ghép, ung bướu và dược sĩ lâm sàng.
Bệnh gan mạn, suy thận, bệnh tim, đái tháo đường và suy dinh dưỡng ảnh hưởng khả năng phẫu thuật và liều điều trị toàn thân. Bệnh đường mật nền làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tắc stent. Người dùng thuốc chống đông hoặc thuốc hạ đường huyết cần kế hoạch riêng quanh thủ thuật. Mục tiêu điều trị phải cân bằng kiểm soát ung thư với chất lượng sống và nguy cơ biến chứng.
Sau mổ cần theo dõi sốt, đau tăng, vàng da, khó thở, chảy dịch vết mổ và khả năng ăn uống. Báo cáo giải phẫu bệnh quyết định có cần phẫu thuật bổ sung hoặc điều trị bổ trợ. Phục hồi gồm kiểm soát đau, phòng huyết khối, tập thở và tăng vận động dần. Tái khám đúng hẹn giúp phát hiện rò mật, nhiễm trùng và lập kế hoạch theo dõi ung thư.
Câu hỏi thường gặp về Ung thư túi mật
Một số trường hợp có thể được điều trị với mục tiêu chữa khỏi khi phát hiện sớm và khối u được cắt hoàn toàn. Cơ hội giảm khi bệnh đã xâm lấn rộng, có hạch hoặc di căn. Phẫu thuật là nền tảng ở bệnh còn cắt được, đôi khi kết hợp điều trị bổ trợ. Bệnh tiến triển thường được điều trị để kiểm soát khối u, kéo dài sống và giảm triệu chứng. Bác sĩ cần dựa trên giai đoạn, giải phẫu bệnh, thể trạng và đáp ứng, không thể kết luận chỉ từ kích thước.
Ung thư túi mật không lây qua tiếp xúc, ăn uống, hô hấp hay chăm sóc người bệnh. Phần lớn trường hợp cũng không phải ung thư di truyền trực tiếp. Một số hội chứng hiếm hoặc tiền sử gia đình có thể làm tăng nguy cơ, nhưng đa số liên quan tuổi, viêm mạn và bệnh túi mật. Người thân không cần cách ly. Khi gia đình có nhiều ung thư đường mật hoặc ung thư khởi phát sớm, bác sĩ có thể đề nghị tư vấn di truyền.
Túi mật nằm sâu dưới gan và khối u nhỏ thường không gây triệu chứng. Các biểu hiện ban đầu như đầy bụng, buồn nôn hoặc đau hạ sườn phải dễ giống sỏi mật và viêm túi mật. Vàng da hoặc sụt cân thường xuất hiện khi bệnh đã lan hoặc gây tắc mật. Hiện không có xét nghiệm sàng lọc đại trà đủ hiệu quả cho người nguy cơ trung bình. Một số ca được phát hiện tình cờ khi giải phẫu bệnh túi mật đã cắt vì bệnh lành tính.
Không phải mọi người đều cần cùng một phác đồ. Sau phẫu thuật triệt căn, hóa trị bổ trợ có thể được đề nghị để giảm nguy cơ tái phát. Khi bệnh không cắt được hoặc di căn, hóa trị thường là nền tảng và có thể kết hợp thuốc miễn dịch. Lựa chọn phụ thuộc chức năng gan–thận, thể trạng, bệnh nền và xét nghiệm phân tử. Người bệnh không nên tự so sánh thuốc với người khác hoặc tự bỏ điều trị vì độc tính có thể được theo dõi và xử trí.
Mục tiêu là duy trì đủ năng lượng, protein và nước, không phải theo một chế độ “chống ung thư” cực đoan. Khi chán ăn, nên chia nhỏ bữa và ưu tiên món dễ ăn, giàu dinh dưỡng. Nếu tắc mật hoặc sau cắt túi mật gây khó chịu với chất béo, có thể giảm lượng dầu mỡ mỗi bữa. Người sụt cân nhiều cần gặp chuyên gia dinh dưỡng. Tránh rượu, thực phẩm sống khi giảm bạch cầu và thảo dược có thể tương tác thuốc.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

