Thiếu yếu tố XI

Thiếu yếu tố XI là rối loạn đông máu di truyền hiếm gặp do hoạt tính yếu tố XI giảm. Khác hemophilia A và B, mức yếu tố XI không dự đoán chính xác mức độ chảy máu: có người hoạt tính rất thấp nhưng ít triệu chứng, trong khi người khác chỉ phát hiện bệnh sau nhổ răng, phẫu thuật hoặc sinh nở vì chảy máu kéo dài hay tái xuất hiện muộn. Xuất huyết tự phát vào khớp và cơ không phổ biến; chảy máu thường rõ hơn ở khoang miệng, mũi, đường tiết niệu và cơ quan sinh dục, nơi cục máu đông dễ bị phân hủy. Chẩn đoán dựa vào tiền sử chảy máu, aPTT và định lượng yếu tố XI, đồng thời loại trừ chất ức chế hoặc nguyên nhân mắc phải. Điều trị chủ yếu được lập kế hoạch theo thủ thuật và tiền sử cá nhân, có thể dùng thuốc kháng tiêu sợi huyết, huyết tương hoặc biện pháp chuyên khoa khác.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 23/07/2026

Thiếu yếu tố XI là bệnh gì?

Thiếu yếu tố XI là bệnh cầm máu hiếm do yếu tố XI trong huyết tương giảm số lượng hoặc chức năng. Yếu tố XI tham gia khuếch đại tạo thrombin và giúp cục fibrin chống lại quá trình tiêu sợi huyết, đặc biệt sau khi cầm máu ban đầu đã hình thành. Vì vậy, biểu hiện điển hình không phải chảy máu tự phát liên tục mà là chảy máu sau can thiệp, đôi khi xuất hiện lại nhiều giờ hoặc vài ngày sau.

Tình trạng này còn được gọi là hemophilia C, nhưng tên gọi có thể gây nhầm vì bệnh không di truyền liên kết X và ảnh hưởng nam nữ tương đương. Mức yếu tố XI thấp không dự đoán chắc chắn ai sẽ chảy máu; tiền sử cá nhân và vị trí thủ thuật thường có giá trị hơn. Cần phân biệt thiếu yếu tố XI bẩm sinh với giảm yếu tố mắc phải do bệnh gan, đông máu tiêu thụ, thuốc hoặc chất ức chế đặc hiệu.

Tên bệnh

Thiếu yếu tố XI

Tên tiếng Anh

Factor XI deficiency

Tên khác / tên đồng nghĩa

Thiếu FXI; hemophilia C; Rosenthal syndrome

Mã ICD-10

D68.1 – Thiếu yếu tố XI di truyền

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Rối loạn đông máu hiếm gặp; chuyên khoa Huyết học – Cầm máu

Cơ quan ảnh hưởng

Hệ đông máu; chảy máu thường xảy ra tại mô có hoạt tính tiêu sợi huyết cao như miệng, mũi, đường tiết niệu và cơ quan sinh dục

Tính chất bệnh

Rối loạn di truyền mạn tính, không lây, thường theo kiểu lặn hoặc trội trên nhiễm sắc thể thường tùy biến thể và quần thể

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp trong dân số chung nhưng phổ biến hơn ở người có nguồn gốc Do Thái Ashkenazi và một số quần thể có biến thể sáng lập

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Thiếu yếu tố XI

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Thiếu yếu tố XI

Triệu chứng và dấu hiệu của Thiếu yếu tố XI

Chẩn đoán Thiếu yếu tố XI

Điều trị Thiếu yếu tố XI

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Thiếu yếu tố XI

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Thiếu yếu tố XI

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *