Salbutamol là thuốc chủ vận beta2-adrenergic tác dụng ngắn, thường được gọi là SABA. “Albuterol” là tên dùng phổ biến tại Hoa Kỳ của cùng hoạt chất này. Salbutamol giúp giãn cơ trơn đường thở, nhờ đó giảm nhanh khò khè, khó thở và tức ngực do co thắt phế quản.[1][2] Một số bình xịt được phê duyệt để điều trị hoặc dự phòng co thắt phế quản và dự phòng triệu chứng do vận động ở người từ 4 tuổi; tuổi sử dụng của dung dịch khí dung phụ thuộc từng sản phẩm.[1][2][3] Thuốc không điều trị đầy đủ tình trạng viêm nền của bệnh hen. GINA không khuyến cáo điều trị hen chỉ bằng SABA vì cách dùng này liên quan đến nguy cơ đợt cấp nặng và tử vong do hen cao hơn so với phác đồ có corticosteroid dạng hít.[4] Người bệnh không nên tự tăng số nhát xịt hoặc số lần khí dung. Nhu cầu dùng tăng lên hoặc thuốc không còn giảm triệu chứng như trước có thể báo hiệu bệnh đang xấu đi.[1][2]
Nội dung chính
- Salbutamol là thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh, giúp mở đường thở trong co thắt phế quản.
- Hoạt chất thường liên quan đến hen, COPD hoặc phòng co thắt phế quản do gắng sức theo hướng dẫn.
- Cần dùng đúng kỹ thuật hít và có kế hoạch xử trí cơn khó thở do bác sĩ/dược sĩ hướng dẫn.
- Có thể gây run tay, hồi hộp, nhức đầu, hạ kali máu hoặc làm tim đập nhanh ở một số người.
- Báo bác sĩ nếu phải dùng nhiều hơn thường lệ, khó thở không cải thiện, có bệnh tim hoặc thai kỳ.
Hoạt chất Salbutamol là gì?
Salbutamol là thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn. Thuốc kích thích thụ thể beta2 trên cơ trơn đường thở, giúp phế quản giãn ra và giảm nhanh triệu chứng khò khè, khó thở hoặc tức ngực do co thắt phế quản.[1][2]
Salbutamol không điều trị đầy đủ tình trạng viêm đường thở và không thay thế corticosteroid dạng hít trong bệnh hen.[1][2][4]
Salbutamol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Salbutamol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Salbutamol |
| Tên IUPAC | 4-[2-(tert-butylamino)-1-hydroxyethyl]-2-(hydroxymethyl)phenol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Albuterol; salbutamol sulfate; salbutamol sulphate; albuterol sulfate. Salbutamol sulfate là tên generic được WHO khuyến nghị, còn albuterol sulfate là tên generic chính thức được dùng tại Hoa Kỳ.[2] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Salbutamolum |
| Tên USAN | albuterol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 18559-94-9 |
|---|---|
| UNII | QF8SVZ843E |
| PubChem CID | 2083 |
| RxNorm CUI | 435 |
Dược động học của Salbutamol
Sau khi hít, khoảng 10–20% liều từ bình xịt được ghi nhận đi đến đường thở dưới; phần còn lại lưu trong thiết bị hoặc lắng ở hầu họng rồi bị nuốt. Phần thuốc đến phổi được hấp thu vào mô phổi và tuần hoàn, sau đó chuyển hóa và thải trừ chủ yếu qua nước tiểu.[1]
Nồng độ toàn thân thường thấp sau liều hít khuyến cáo. Dữ liệu dược động học có thể khác đáng kể theo thiết bị, liều, kỹ thuật hít và phần thuốc bị nuốt.[1][2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Phần thuốc lắng đọng tại phổi được hấp thu vào mô phổi và tuần hoàn. Phần bị nuốt được hấp thu qua đường tiêu hóa nhưng chịu chuyển hóa bước đầu đáng kể thành chất liên hợp sulfate.[1]
Với dung dịch khí dung 3 mg trong một nghiên cứu cũ, nồng độ đỉnh trung bình khoảng 2,1 ng/mL xuất hiện sau khoảng 0,5 giờ. Kết quả này không được dùng để suy ra mức hấp thu của mọi sản phẩm hoặc máy khí dung.[3]
| F · Sinh khả dụng | Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối của salbutamol dạng hít chưa được cung cấp dưới dạng tỷ lệ phần trăm trong các nhãn được trích dẫn. SmPC cho biết khoảng 10–20% liều từ bình xịt đến đường thở dưới, nhưng tỷ lệ lắng đọng này không đồng nghĩa với sinh khả dụng tuyệt đối.[1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Salbutamol gắn với protein huyết tương khoảng 10% theo SmPC Ventolin Evohaler.[1] Thể tích phân bố biểu kiến đối với dạng hít.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Salbutamol được chuyển hóa thành chất không hoạt tính 4'-O-sulfate, còn gọi là phenolic sulfate. Phần thuốc hít bị nuốt trải qua chuyển hóa bước đầu đáng kể ở đường tiêu hóa và gan.[1] Tài liệu nhãn Hoa Kỳ cho biết SULT1A3 là enzym chủ yếu liên quan đến chuyển hóa salbutamol ở người.[2]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Salbutamol và chất chuyển hóa sulfate được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu; phân là đường thải trừ thứ yếu. Phần lớn liều dùng đường tĩnh mạch, uống hoặc hít được bài tiết trong vòng khoảng 72 giờ theo SmPC.[1] Nhãn Hoa Kỳ mô tả khoảng 80–100% hoạt chất hoặc chất chuyển hóa được thải qua thận.[2]
| t½ · Thời gian bán thải | Salbutamol dùng đường tĩnh mạch có thời gian bán thải khoảng 4–6 giờ theo SmPC.[1] Thời gian bán thải của dạng hít có thể thay đổi theo sản phẩm, liều và phương pháp nghiên cứu; không nên áp dụng một giá trị duy nhất cho mọi chế phẩm.[1][2] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải tuyệt đối của salbutamol dạng hít. Trong một nghiên cứu nhỏ ở người có độ thanh thải creatinine 7–53 mL/phút, suy thận không làm thay đổi rõ thời gian bán thải nhưng làm giảm độ thanh thải salbutamol khoảng 67%.[2] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Thiết bị, kỹ thuật phối hợp nhấn–hít, việc dùng buồng đệm và tình trạng tắc đầu phun ảnh hưởng lượng thuốc đến phổi.[1][2]
- Phần thuốc bị nuốt chịu chuyển hóa bước đầu, trong khi phần hấp thu qua phổi đi trực tiếp vào tuần hoàn trước khi chuyển hóa.[1]
- Liều cao hoặc dùng lặp lại làm tăng phơi nhiễm toàn thân và nguy cơ tác dụng trên tim, kali và glucose.[2][3]
- Suy thận có thể làm giảm độ thanh thải; ảnh hưởng của suy gan chưa được đánh giá đầy đủ.[2]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Salbutamol
Salbutamol thuộc nhóm thuốc cường giao cảm, chủ vận beta2-adrenergic tác dụng ngắn. Tính chọn lọc với beta2 là tương đối, không tuyệt đối. Ở liều cao hoặc người nhạy cảm, thuốc vẫn có thể ảnh hưởng đến nhịp tim, huyết áp, điện tâm đồ, kali và glucose máu.[1][2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Salbutamol hoạt hóa thụ thể beta2-adrenergic trên cơ trơn đường thở, kích thích enzym adenyl cyclase và làm tăng cyclic AMP nội bào. Cyclic AMP hoạt hóa protein kinase A, giảm phosphoryl hóa myosin và giảm nồng độ calci nội bào, từ đó làm giãn cơ trơn phế quản.[2]
Việc tăng cyclic AMP cũng liên quan đến giảm giải phóng một số chất trung gian từ dưỡng bào. Cơ chế này làm giảm co thắt nhưng không thay thế tác dụng chống viêm của corticosteroid dạng hít.[2][4]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
SmPC Ventolin Evohaler mô tả tác dụng giãn phế quản khởi phát trong khoảng 5 phút và kéo dài khoảng 4–6 giờ ở bệnh đường thở tắc nghẽn có hồi phục.[1]
Trong nghiên cứu dung dịch khí dung, đa số người bệnh có cải thiện chức năng phổi trong vòng 5 phút; tác dụng có ý nghĩa thường kéo dài 3–4 giờ và có thể đến 6 giờ ở một số người.[3] Các khoảng thời gian này không bảo đảm mọi cơn khó thở sẽ đáp ứng; triệu chứng không cải thiện cần được đánh giá y tế.[1][3]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Salbutamol
Theo SmPC Ventolin Evohaler, salbutamol dạng bình xịt được sử dụng ở người lớn, thanh thiếu niên và trẻ em để:
- Giảm và dự phòng co thắt phế quản trong bệnh đường thở tắc nghẽn có hồi phục.
- Giảm triệu chứng khi xuất hiện.
- Dự phòng triệu chứng do vận động hoặc tiếp xúc với tác nhân khởi phát đã biết.[1]
Nhãn bình xịt albuterol tại Hoa Kỳ phê duyệt điều trị hoặc dự phòng co thắt phế quản và dự phòng co thắt do gắng sức ở người từ 4 tuổi.[2] Dung dịch khí dung 0,083% được trích dẫn có chỉ định giảm co thắt phế quản ở người từ 2 tuổi mắc bệnh đường thở tắc nghẽn có hồi phục và cơn co thắt cấp.[3]
Trong bệnh hen, salbutamol là thuốc giảm triệu chứng nhanh nhưng không nên là điều trị duy nhất.[1][4]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn cụ thể, chỉ nhằm cung cấp thông tin và không được tự áp dụng hoặc quy đổi cho sản phẩm khác.
Đối với Ventolin Evohaler cung cấp 100 microgam salbutamol mỗi nhát:
- Người lớn, kể cả người cao tuổi: giảm triệu chứng hen cấp hoặc co thắt phế quản, khởi đầu tối thiểu 1 nhát; có thể tăng thành 2 nhát khi cần theo nhãn.
- Dự phòng triệu chứng do vận động hoặc dị nguyên: 2 nhát trước tác nhân khoảng 10–15 phút.
- Trẻ dưới 12 tuổi: thường 1 nhát để giảm co thắt cấp hoặc trước tác nhân; có thể tăng thành 2 nhát khi cần theo chỉ định.
- Trẻ từ 12 tuổi: dùng liều như người lớn.
- Mức sử dụng theo nhu cầu không được vượt quá 8 nhát trong 24 giờ theo SmPC này.[1]
Đối với một bình xịt Hoa Kỳ cung cấp 90 microgam hoạt chất dạng base mỗi nhát:
- Người lớn và trẻ từ 4 tuổi: 2 nhát mỗi 4–6 giờ để điều trị hoặc dự phòng co thắt; một số người có thể chỉ cần 1 nhát mỗi 4 giờ.
- Dự phòng co thắt do gắng sức: 2 nhát trước vận động 15–30 phút.[2]
Đối với dung dịch khí dung 0,083%, 2,5 mg/3 mL:
- Nhãn được trích dẫn nêu liều 2,5 mg, 3–4 lần mỗi ngày cho người lớn và trẻ từ 2 tuổi nặng ít nhất 15 kg.
- Trẻ dưới 15 kg cần liều thấp hơn phải sử dụng dạng cho phép đo liều phù hợp; không tự chia ống dùng một lần.[3]
Liều trong cơn hen nặng hoặc cấp cứu phụ thuộc tuổi, mức độ cơn, thiết bị và đáp ứng, cần được nhân viên y tế hướng dẫn và theo dõi.[1][2][3][4]
Đối với bình xịt định liều:
- Chỉ hít qua miệng.
- Lắc bình trước mỗi nhát nếu tờ hướng dẫn của sản phẩm yêu cầu.
- Thở ra, ngậm kín ống ngậm, bắt đầu hít vào chậm và sâu đồng thời nhấn bình.
- Nín thở trong thời gian có thể, thường khoảng 10 giây, rồi thở ra từ từ.
- Có thể dùng buồng đệm khi khó phối hợp động tác nhấn và hít.[1]
- Quy trình mồi và vệ sinh khác nhau giữa các sản phẩm. Nhãn Hoa Kỳ được trích dẫn yêu cầu mồi 3 nhát trước lần đầu hoặc khi không dùng trên 2 tuần và vệ sinh đầu phun ít nhất mỗi tuần.[2]
Đối với dung dịch khí dung:
- Chỉ dùng để hít; không uống hoặc tiêm.
- Dùng đúng máy khí dung, ống ngậm hoặc mặt nạ được hướng dẫn.
- Ống 0,083%, 2,5 mg/3 mL trong nhãn được trích dẫn là dạng dùng một lần và không cần pha loãng.
- Hít đều cho đến khi máy không còn tạo sương, thường khoảng 5–15 phút với thiết bị được mô tả.[3]
Không tự trộn salbutamol với thuốc khác trong buồng khí dung nếu chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn. Không tự tăng liều khi thuốc giảm hiệu quả.[1][2][3]
- Theo dõi mức cải thiện khò khè, khó thở, tức ngực và thời gian thuốc còn tác dụng.[1][2]
- Ghi nhận tần suất cần dùng thuốc. Nhu cầu dùng nhiều hơn bình thường hoặc dùng theo nhu cầu trên 2 ngày mỗi tuần, không tính liều trước vận động, cần được đánh giá lại kiểm soát hen.[1]
- Kiểm tra kỹ thuật hít, đầu phun, lượng thuốc còn lại và việc sử dụng thuốc chống viêm được kê.[1][2]
- Theo dõi nhịp tim, huyết áp hoặc đau ngực ở người có bệnh tim mạch.[1][2]
- Có thể cần theo dõi kali, glucose và lactate khi dùng liều cao, khí dung lặp lại hoặc có yếu tố nguy cơ.[1][2][3]
- Theo dõi kali khi dùng cùng thuốc lợi tiểu không giữ kali và cân nhắc theo dõi digoxin khi phối hợp.[2]
Cảnh báo và lưu ý về Salbutamol
Chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn với salbutamol, albuterol hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.[2][3] Các phản ứng quá mẫn được báo cáo gồm mày đay, phù mạch, co thắt phế quản, phù hầu họng, hạ huyết áp và phản vệ.[1][2]
Theo SmPC Ventolin Evohaler:
- Thường gặp: run, đau đầu và tim nhanh.
- Ít gặp: hồi hộp, kích ứng miệng–họng và chuột rút.
- Hiếm gặp: hạ kali máu và giãn mạch ngoại vi.
- Rất hiếm gặp: tăng hoạt động, rối loạn nhịp và co thắt phế quản nghịch lý.[1]
Dung dịch khí dung có thể gây run, chóng mặt, bồn chồn, đau đầu, mất ngủ, buồn nôn, ho hoặc tim nhanh. Tần suất trong từng nghiên cứu không dự đoán chính xác nguy cơ của mỗi cá nhân hoặc mọi chế phẩm.[3]
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế ngay gồm:
- Co thắt phế quản nghịch lý: khó thở, ho hoặc khò khè tăng ngay sau khi hít; có thể đe dọa tính mạng.[1][2][3]
- Phản vệ, phù mạch, phù hầu họng, hạ huyết áp hoặc trụy mạch.[1][2]
- Rối loạn nhịp như rung nhĩ, nhịp nhanh trên thất hoặc ngoại tâm thu.[1][2]
- Thiếu máu cơ tim, đau ngực hoặc tác dụng tim mạch đáng kể.[1][2]
- Hạ kali máu nghiêm trọng, tăng glucose hoặc toan chuyển hóa, bao gồm toan lactic khi dùng liều cao hay quá liều.[1][2][3]
- Co giật và nhịp tim rất nhanh trong quá liều.[3]
Sử dụng quá mức thuốc cường beta dạng hít có thể gây biến cố nghiêm trọng và đã được cảnh báo có khả năng gây tử vong.[2]
- Salbutamol có thể gây co thắt phế quản nghịch lý. Ngừng thuốc và tìm trợ giúp y tế nếu khó thở tăng ngay sau khi hít.[1][2][3]
- Nhu cầu dùng nhiều hơn bình thường, thuốc tác dụng ngắn hơn hoặc không còn giảm triệu chứng có thể báo hiệu hen đang mất kiểm soát.[1][2]
- Salbutamol không thay thế corticosteroid hoặc thuốc chống viêm. Không nên điều trị hen chỉ bằng SABA.[1][2][4]
- Không vượt quá liều được kê vì sử dụng quá mức có thể gây biến cố tim mạch nghiêm trọng, hạ kali, toan chuyển hóa và tử vong.[1][2][3]
- Thận trọng ở người bệnh mạch vành, rối loạn nhịp, tăng huyết áp, động kinh, cường giáp, đái tháo đường hoặc hạ kali máu.[2]
- Không dùng chung bình xịt, máy khí dung hoặc thuốc của người khác.
- Khó thở nặng, tím tái, lú lẫn, không nói được trọn câu, đau ngực hoặc không đáp ứng với thuốc cắt cơn là tình trạng cần cấp cứu.
Biểu hiện quá liều có thể gồm tim nhanh, rối loạn nhịp, đau thắt ngực, tăng hoặc hạ huyết áp, run, tăng hoạt động, đau đầu, co giật, hạ kali máu, tăng glucose và toan lactic hoặc toan chuyển hóa.[1][2][3]
Xử trí gồm ngừng salbutamol và điều trị triệu chứng, hỗ trợ tại cơ sở y tế. Cần theo dõi kali và có thể theo dõi lactate khi thở nhanh vẫn tồn tại dù khò khè đã cải thiện.[1] Thuốc chẹn beta chọn lọc trên tim chỉ có thể được cân nhắc rất thận trọng bởi nhân viên y tế vì thuốc này có thể gây co thắt phế quản. Chưa đủ bằng chứng xác định lợi ích của thẩm tách trong quá liều salbutamol.[2][3] Không tự gây nôn hoặc tự dùng thuốc chẹn beta tại nhà.
Đối với Ventolin Evohaler:
- Bảo quản dưới 30°C.
- Tránh đông lạnh và ánh nắng trực tiếp.
- Không để bình ở nhiệt độ trên 50°C.
- Không đập vỡ, chọc thủng hoặc đốt bình, kể cả khi đã hết thuốc.[1]
Đối với dung dịch khí dung 0,083% được trích dẫn:
- Bảo quản ở 2–25°C.
- Tránh ánh sáng và giữ trong túi bảo vệ đến khi sử dụng.[3]
Điều kiện của từng sản phẩm phải tuân theo bao bì và tờ hướng dẫn đi kèm.[1][3]
Đối tượng đặc biệt
- Ventolin Evohaler được chỉ định cho người lớn, thanh thiếu niên và trẻ 4–11 tuổi. SmPC cũng có dữ liệu và hướng dẫn sử dụng thiết bị đệm ở một số trẻ dưới 4 tuổi, nhưng việc dùng phải theo sản phẩm và chỉ định cụ thể.[1]
- Bình xịt albuterol Hoa Kỳ được trích dẫn xác lập tính an toàn và hiệu quả từ 4 tuổi; dưới 4 tuổi chưa được xác lập cho nhãn này.[2]
- Dung dịch khí dung 0,083% được trích dẫn có chỉ định từ 2 tuổi; dưới 2 tuổi chưa được xác lập.[3]
- Tuổi được phê duyệt khác nhau giữa thiết bị và sản phẩm. Không dùng độ tuổi của dung dịch khí dung để suy ra độ tuổi cho bình xịt hoặc ngược lại.
- Trẻ phải sử dụng dưới sự giám sát của người lớn và theo kỹ thuật do nhân viên y tế hướng dẫn.[1][2][3]
SmPC Ventolin Evohaler áp dụng liều người lớn cho người cao tuổi.[1] Tuy nhiên, các thử nghiệm của một số bình xịt albuterol không có đủ người từ 65 tuổi để xác định chắc chắn đáp ứng có khác người trẻ hay không.[2]
Việc lựa chọn liều cần thận trọng do người cao tuổi thường có giảm chức năng tim hoặc thận, nhiều bệnh đồng mắc và sử dụng nhiều thuốc. Cần lưu ý nguy cơ tim nhanh, rối loạn nhịp, hạ kali và giảm độ thanh thải khi suy thận.[2]
Không có thử nghiệm ngẫu nhiên về salbutamol ở phụ nữ mang thai. Dữ liệu dịch tễ và báo cáo sau lưu hành về salbutamol dạng hít không cho thấy nhất quán nguy cơ tăng dị tật lớn hoặc sảy thai, nhưng dữ liệu còn hạn chế.[2][7]
MotherToBaby cho biết các nghiên cứu hiện có không gợi ý nguy cơ dị tật tăng lên khi dùng albuterol dạng hít, mặc dù chưa thể loại trừ hoàn toàn ảnh hưởng của bệnh hen hoặc các thuốc phối hợp.[7] Hen kiểm soát kém trong thai kỳ liên quan đến nguy cơ tiền sản giật, sinh non, trẻ nhẹ cân và trẻ nhỏ so với tuổi thai; không tự ngừng thuốc khi biết mình mang thai.[2]
SmPC Ventolin nêu chỉ sử dụng trong thai kỳ khi thực sự cần thiết. Salbutamol dạng hít không được phê duyệt để điều trị chuyển dạ sinh non; việc sử dụng trong thai kỳ hoặc chuyển dạ phải do bác sĩ đánh giá lợi ích–nguy cơ.[1][2]
Chưa có dữ liệu trực tiếp về nồng độ salbutamol trong sữa mẹ hoặc ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ. Nồng độ trong máu của mẹ sau liều hít điều trị thường thấp và hoạt chất có sinh khả dụng đường uống thấp.[2]
LactMed cập nhật năm 2026 cho biết chưa có dữ liệu công bố trực tiếp, nhưng lượng thuốc vào sữa được dự đoán rất thấp; các hướng dẫn và chuyên gia được LactMed tổng hợp xem thuốc giãn phế quản dạng hít là có thể chấp nhận trong thời gian cho con bú.[6] SmPC vẫn khuyến nghị cân nhắc lợi ích cho mẹ và nguy cơ tiềm tàng cho trẻ.[1] Người mẹ không nên tự ngừng thuốc kiểm soát hô hấp.[1][2][6]
Ảnh hưởng của suy gan lên dược động học salbutamol dạng hít chưa được đánh giá đầy đủ trong nhãn được trích dẫn.[2] Hướng dẫn điều chỉnh liều định lượng. Người có bệnh gan không nên tự tăng hoặc giảm liều.
Một nghiên cứu nhỏ ở người có độ thanh thải creatinine 7–53 mL/phút cho thấy suy thận không làm thay đổi rõ thời gian bán thải nhưng làm giảm độ thanh thải salbutamol khoảng 67%. Nhãn khuyến cáo thận trọng khi dùng liều cao ở người suy thận.[2]
Không có hướng dẫn điều chỉnh liều chung cho mọi mức suy thận trong các nhãn được trích dẫn. Bác sĩ cần cân nhắc liều, tần suất, đáp ứng, kali và tác dụng tim mạch.[2]
SmPC Ventolin Evohaler không ghi nhận ảnh hưởng cụ thể lên khả năng lái xe hoặc vận hành máy.[1] Tuy nhiên, salbutamol có thể gây run, chóng mặt, đau đầu, bồn chồn hoặc tim nhanh.[1][2][3] Người xuất hiện các triệu chứng này nên tránh lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng đến mình như thế nào.
Tương tác thuốc của Salbutamol
- Thuốc giãn phế quản cường giao cảm tác dụng ngắn khác hoặc thuốc adrenergic: có thể cộng hợp tác dụng trên tim mạch; không tự phối hợp.[2]
- Thuốc chẹn beta: có thể làm giảm tác dụng giãn phế quản và gây co thắt phế quản nghiêm trọng ở người hen. Khi bắt buộc sử dụng, thuốc chọn lọc beta1 vẫn cần được dùng thận trọng dưới giám sát.[2]
- Thuốc lợi tiểu quai hoặc thiazide không giữ kali: có thể làm nặng thêm hạ kali máu hoặc thay đổi điện tâm đồ; cân nhắc theo dõi kali.[2]
- Digoxin: một số nghiên cứu ghi nhận giảm nồng độ digoxin; ý nghĩa lâm sàng chưa rõ nhưng có thể cần theo dõi.[2]
- Thuốc ức chế monoamine oxidase và thuốc chống trầm cảm ba vòng: có thể tăng tác dụng tim mạch của salbutamol; đặc biệt thận trọng trong khi dùng và trong 2 tuần sau khi ngừng.[2]
- Methylxanthine và các thuốc kích thích khác có thể làm tăng nguy cơ run, tim nhanh hoặc rối loạn nhịp; việc phối hợp phải do bác sĩ đánh giá.[2]
Thắc mắc về hoạt chất Salbutamol
Có. Albuterol là tên generic chính thức thường dùng tại Hoa Kỳ; salbutamol là tên generic được WHO khuyến nghị cho cùng hoạt chất.[2] Hàm lượng có thể được ghi theo salbutamol dạng base hoặc salbutamol sulfate, nên không tự quy đổi số nhát giữa các sản phẩm chỉ dựa vào tên.[1][2]
Salbutamol là thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn để giảm nhanh triệu chứng do co thắt đường thở. Thuốc không điều trị đầy đủ tình trạng viêm nền của hen và không thay thế corticosteroid dạng hít.[1][2]
GINA không khuyến cáo điều trị hen chỉ bằng SABA vì liên quan đến nguy cơ đợt cấp nặng và tử vong do hen cao hơn so với điều trị có corticosteroid dạng hít.[4]
Không tự tăng số nhát hoặc tần suất vượt đơn thuốc. Nhu cầu dùng nhiều hơn bình thường, tác dụng kéo dài dưới khoảng 3–4 giờ hoặc thuốc không còn giảm triệu chứng có thể báo hiệu bệnh đang xấu đi.[1][2] Khó thở nặng, tím tái, đau ngực, lú lẫn hoặc không đáp ứng với thuốc cần được cấp cứu.
Có thể. Run, đau đầu và tim nhanh là các tác dụng thường gặp được ghi trong SmPC; hồi hộp và chuột rút cũng có thể xảy ra.[1] Nguy cơ thường tăng khi dùng liều cao hoặc lặp lại. Đau ngực, ngất, nhịp tim rất nhanh hoặc không đều cần được đánh giá y tế ngay.[1][2]
Không nên tự bắt đầu, ngừng hoặc thay đổi liều. Dữ liệu hiện có không nhất quán cho thấy tăng nguy cơ dị tật lớn khi dùng salbutamol dạng hít, trong khi hen kiểm soát kém cũng gây nguy cơ cho mẹ và thai.[2][7]
Khi cho con bú, chưa có dữ liệu đo trực tiếp trong sữa mẹ, nhưng LactMed cho rằng thuốc giãn phế quản dạng hít thường có thể chấp nhận do phơi nhiễm toàn thân thấp.[6] Quyết định vẫn cần dựa trên tình trạng của mẹ, trẻ và hướng dẫn của bác sĩ.[1][2][6]

