Milnacipran là thuốc ức chế tái hấp thu serotonin và norepinephrine, gọi tắt là SNRI. Thuốc làm tăng hoạt động của hai chất dẫn truyền thần kinh này trong hệ thần kinh trung ương, nhưng cơ chế giúp cải thiện đau cơ xơ hóa chưa được xác định hoàn toàn. Tại Hoa Kỳ, Savella chứa Milnacipran được phê duyệt để kiểm soát đau cơ xơ hóa ở người lớn; thuốc không được FDA phê duyệt để điều trị trầm cảm hoặc sử dụng cho trẻ em. Ngược lại, tài liệu PMDA năm 2016 ghi nhận Milnacipran được phê duyệt tại Nhật Bản cho trầm cảm hoặc trạng thái trầm cảm. Thuốc có thể gây buồn nôn, táo bón, tăng huyết áp, tăng nhịp tim, hội chứng serotonin, hạ natri máu, tổn thương gan và ý nghĩ tự sát ở một số người trẻ tuổi. Milnacipran là thuốc kê đơn; liều và chỉ định phải căn cứ vào nhãn được phê duyệt tại nơi điều trị, chức năng thận và đánh giá của bác sĩ.
Nội dung chính
- Milnacipran là gì?: Thuốc SNRI ức chế tái hấp thu norepinephrine mạnh hơn serotonin.
- Chỉ định tại Hoa Kỳ: Kiểm soát đau cơ xơ hóa ở người lớn; không được FDA phê duyệt cho trầm cảm hoặc trẻ em.
- Chỉ định tại Nhật Bản: Tài liệu PMDA năm 2016 ghi nhận chỉ định trầm cảm hoặc trạng thái trầm cảm.
- Liều Savella tham khảo: Liều duy trì khuyến cáo 100 mg/ngày, chia hai lần; có thể tăng tối đa 200 mg/ngày theo nhãn Hoa Kỳ.
- Cảnh báo nổi bật: Ý nghĩ tự sát, hội chứng serotonin, tăng huyết áp và nhịp tim, độc gan, hạ natri máu, chảy máu và triệu chứng cai thuốc.
- Suy thận nặng: Phải giảm liều; không khuyến cáo ở bệnh thận giai đoạn cuối theo nhãn Hoa Kỳ.
- Nguyên tắc sử dụng: Không tự đổi liều, phối hợp thuốc serotonergic hoặc ngừng đột ngột.
Hoạt chất Milnacipran là gì?
Milnacipran là thuốc SNRI làm giảm tái hấp thu norepinephrine và serotonin tại tế bào thần kinh. Tại Hoa Kỳ, thuốc được sử dụng để kiểm soát triệu chứng đau cơ xơ hóa ở người lớn; tại một số quốc gia, thuốc được quản lý như thuốc chống trầm cảm.
Milnacipran
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Milnacipran |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Milnacipran |
| Tên IUPAC | cis-(1R,2S)-2-(aminomethyl)-N,N-diethyl-1-phenylcyclopropane-1-carboxamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Milnacipran hydrochloride, tiếng Việt thường viết là Milnacipran hydroclorid, là dạng muối được sử dụng trong các chế phẩm đường uống. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Milnacipranum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 92623-85-3 |
|---|---|
| UNII | G56VK1HF36 |
| PubChem CID | 65833 |
| RxNorm CUI | 588250 |
Dược động học của Milnacipran
Milnacipran được hấp thu tốt qua đường uống, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–4 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 85–90%. Thuốc ít gắn protein huyết tương, chuyển hóa hạn chế và được đào thải chủ yếu qua thận. Thời gian bán thải cuối khoảng 6–8 giờ; trạng thái ổn định đạt được trong khoảng 36–48 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ tối đa trong huyết tương thường đạt sau 2–4 giờ. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến mức hấp thu, nhưng dùng cùng thức ăn có thể giúp người bệnh dung nạp thuốc tốt hơn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Milnacipran khoảng 85–90%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố trung bình sau một liều tiêm tĩnh mạch ở người khỏe mạnh khoảng 400 lít. Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 13%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Milnacipran ít được chuyển hóa qua hệ CYP450. Chất chuyển hóa chính trong nước tiểu là l-milnacipran carbamoyl-O-glucuronide; các chất chuyển hóa khác gồm d-milnacipran carbamoyl-O-glucuronide và N-desethyl milnacipran.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 55% liều được đào thải qua nước tiểu dưới dạng Milnacipran không đổi. Khoảng 17% được bài tiết dưới dạng l-milnacipran carbamoyl-O-glucuronide, 2% dưới dạng đồng phân d của chất chuyển hóa này và khoảng 8% dưới dạng N-desethyl milnacipran.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của hỗn hợp Milnacipran khoảng 6–8 giờ. Đồng phân d-milnacipran có thời gian bán thải khoảng 8–10 giờ, dài hơn đồng phân l-milnacipran khoảng 4–6 giờ. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận làm tăng rõ mức phơi nhiễm và kéo dài thời gian bán thải. So với người có chức năng thận bình thường, AUC tăng khoảng 16%, 52% và 199% tương ứng ở suy thận nhẹ, trung bình và nặng.
Ở người suy gan nặng, AUC tăng khoảng 31% và thời gian bán thải tăng khoảng 55%. Người trên 65 tuổi có Cmax và AUC cao hơn khoảng 30%, chủ yếu do chức năng thận giảm theo tuổi.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Milnacipran
Milnacipran thuộc nhóm thuốc chống trầm cảm khác, mã ATC N06AX17. Thuốc ức chế tái hấp thu norepinephrine với hiệu lực in vitro cao hơn khoảng ba lần so với serotonin và không ảnh hưởng trực tiếp đáng kể đến tái hấp thu dopamine.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế chính xác giúp Milnacipran cải thiện triệu chứng đau cơ xơ hóa chưa được xác định. Tác dụng được cho là liên quan đến việc ức chế tái hấp thu norepinephrine và serotonin, làm tăng hoạt động của các đường dẫn truyền điều hòa đau trong não và tủy sống.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Milnacipran ức chế tái hấp thu norepinephrine mạnh hơn serotonin. Trong nghiên cứu điện sinh lý tim ở người khỏe mạnh dùng 600 mg/ngày, liều cao gấp nhiều lần liều điều trị, mức thay đổi QTcF trung bình tối đa là 8 mili giây và không được nhãn đánh giá là có ý nghĩa lâm sàng.
Thuốc có thể làm tăng huyết áp và nhịp tim phụ thuộc mức phơi nhiễm; vì vậy phải đo huyết áp và mạch trước cũng như trong quá trình điều trị.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Milnacipran
Theo nhãn Hoa Kỳ, Savella được chỉ định để kiểm soát đau cơ xơ hóa ở người lớn. Savella không được FDA phê duyệt để điều trị rối loạn trầm cảm chủ yếu và không được phê duyệt cho người bệnh nhi.
Tài liệu PMDA năm 2016 ghi nhận Milnacipran được phê duyệt tại Nhật Bản cho trầm cảm hoặc trạng thái trầm cảm.
EMA đã từ chối hồ sơ xin cấp phép tập trung Milnacipran cho đau cơ xơ hóa vào năm 2009; quyết định từ chối được duy trì sau tái thẩm định.
Chỉ định được phê duyệt cụ thể của các sản phẩm Milnacipran tại Việt Nam.
Milnacipran từng được nghiên cứu trong đau thần kinh và một số hội chứng đau mạn tính khác. Tuy nhiên, các ứng dụng này không thuộc chỉ định Savella được FDA phê duyệt và không nên được trình bày như phương pháp điều trị đã được xác lập.
Tổng quan Cochrane về đau cơ xơ hóa cho thấy Milnacipran giúp thêm khoảng 10% người bệnh đạt mức giảm đau ít nhất 30% so với giả dược; tác dụng có ý nghĩa ở một nhóm thiểu số, không phải ở phần lớn người bệnh. Các ứng dụng nghiên cứu khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn Savella tại Hoa Kỳ, liều được chuẩn độ như sau:
- Ngày 1: 12,5 mg một lần.
- Ngày 2–3: 12,5 mg hai lần mỗi ngày.
- Ngày 4–7: 25 mg hai lần mỗi ngày.
- Từ sau ngày 7: 50 mg hai lần mỗi ngày, tương đương liều khuyến cáo 100 mg/ngày.
- Dựa trên đáp ứng và khả năng dung nạp, bác sĩ có thể tăng tối đa 100 mg hai lần mỗi ngày, tương đương 200 mg/ngày.
Tài liệu PMDA năm 2016 ghi nhận liều điều trị trầm cảm tại Nhật Bản thường khởi đầu 25 mg/ngày, chia 2–3 lần sau bữa ăn và tăng dần đến 100 mg/ngày; ở người cao tuổi, mức liều được ghi nhận đến 60 mg/ngày. Đây là chế độ liều theo tài liệu quản lý Nhật Bản, không được tự áp dụng cho chỉ định đau cơ xơ hóa hoặc cho sản phẩm tại Việt Nam.
Mọi liều trên chỉ có tính chất tham khảo từ nhãn hoặc tài liệu quản lý. Người bệnh không tự khởi trị, tăng liều, giảm liều hay đổi chỉ định sử dụng.
Savella được uống thành hai lần mỗi ngày, có thể cùng hoặc không cùng thức ăn. Dùng cùng thức ăn có thể giúp giảm khó chịu tiêu hóa.
Nếu quên một liều, bỏ qua liều đã quên và dùng liều kế tiếp đúng giờ; không uống gấp đôi. Sau khi sử dụng kéo dài, phải giảm liều từ từ dưới sự hướng dẫn của bác sĩ vì ngừng đột ngột có thể gây triệu chứng cai thuốc.
Không tự chuyển đổi giữa viên nén và viên nang hoặc giữa các sản phẩm có chỉ định khác nhau nếu chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ xác nhận.
Trước và trong điều trị cần theo dõi:
- Huyết áp và nhịp tim.
- Ý nghĩ tự sát, tình trạng trầm cảm xấu đi hoặc thay đổi hành vi bất thường, đặc biệt khi bắt đầu hoặc thay đổi liều.
- Triệu chứng hội chứng serotonin.
- Chức năng gan và dấu hiệu tổn thương gan.
- Natri máu ở người cao tuổi, người dùng thuốc lợi tiểu hoặc giảm thể tích tuần hoàn.
- Dấu hiệu chảy máu khi dùng aspirin, NSAID, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc chống đông.
- Khó tiểu, bí tiểu hoặc triệu chứng tắc nghẽn đường tiểu.
- Chức năng thận để xác định nhu cầu điều chỉnh liều.
Cảnh báo và lưu ý về Milnacipran
Chống chỉ định dùng Milnacipran đồng thời với thuốc ức chế monoamine oxidase dùng điều trị bệnh tâm thần hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng thuốc ức chế monoamine oxidase. Không bắt đầu thuốc ức chế monoamine oxidase trong vòng 5 ngày sau khi ngừng Milnacipran.
Không bắt đầu Milnacipran ở người đang được điều trị bằng linezolid hoặc xanh methylene đường tĩnh mạch vì nguy cơ hội chứng serotonin. Chống chỉ định bổ sung theo nhãn của từng sản phẩm tại Việt Nam.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:
- Buồn nôn.
- Đau đầu.
- Táo bón.
- Chóng mặt.
- Mất ngủ.
- Cơn nóng bừng.
- Tăng tiết mồ hôi.
- Nôn.
- Đánh trống ngực hoặc tăng nhịp tim.
- Khô miệng.
- Tăng huyết áp.
Buồn nôn là một trong những nguyên nhân thường dẫn đến ngừng thuốc. Dùng cùng thức ăn có thể giúp cải thiện khả năng dung nạp ở một số người.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần đánh giá y tế gồm:
- Ý nghĩ hoặc hành vi tự sát, đặc biệt ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi dùng thuốc có tác dụng chống trầm cảm.
- Hội chứng serotonin, có thể biểu hiện bằng kích động, lú lẫn, sốt, vã mồ hôi, cứng cơ, tăng phản xạ, co giật, nhịp tim nhanh hoặc huyết áp dao động.
- Tăng huyết áp hoặc tăng nhịp tim kéo dài.
- Co giật.
- Tổn thương gan, gồm báo cáo viêm gan tối cấp trong dữ liệu hậu mãi ngoài Hoa Kỳ.
- Hạ natri máu hoặc hội chứng tiết hormon chống bài niệu không thích hợp.
- Xuất huyết nghiêm trọng, nhất là khi phối hợp thuốc ảnh hưởng đông máu.
- Cơn hưng cảm ở người có rối loạn lưỡng cực.
- Bí tiểu hoặc khó tiểu nghiêm trọng.
- Glôcôm góc đóng ở người có cấu trúc góc tiền phòng dễ bị ảnh hưởng.
Milnacipran mang cảnh báo đóng khung tại Hoa Kỳ về nguy cơ gia tăng ý nghĩ và hành vi tự sát liên quan đến thuốc chống trầm cảm ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi. Savella không được phê duyệt cho trẻ em hoặc điều trị trầm cảm tại Hoa Kỳ, nhưng vẫn cần theo dõi thay đổi tâm trạng và hành vi ở mọi người bệnh.
Cần thận trọng ở người tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, co giật, rối loạn lưỡng cực, tiền sử khó tiểu, phì đại tuyến tiền liệt, glôcôm góc hẹp, hạ natri máu, rối loạn chảy máu, suy thận hoặc suy gan.
Không ngừng thuốc đột ngột sau thời gian sử dụng kéo dài. Tránh sử dụng ở người uống nhiều rượu hoặc có bệnh gan mạn do nguy cơ độc gan.
Biểu hiện quá liều được báo cáo gồm tăng huyết áp, ngừng tim–hô hấp, buồn ngủ đến hôn mê, lú lẫn, chóng mặt và tăng enzym gan. Đã có trường hợp tử vong sau quá liều, thường liên quan nhiều thuốc nhưng cũng có báo cáo chỉ dùng Savella.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí gồm bảo đảm đường thở, oxy hóa và thông khí; theo dõi nhịp tim, huyết áp cùng các dấu hiệu sinh tồn; và điều trị triệu chứng. Có thể cân nhắc điều trị đặc hiệu hội chứng serotonin khi xuất hiện.
Do thể tích phân bố lớn, lợi tiểu cưỡng bức, lọc máu, hấp phụ máu và thay máu ít có khả năng mang lại lợi ích. Người nghi ngờ quá liều cần được cấp cứu, không tự gây nôn hoặc xử trí tại nhà.
Theo nhãn Savella, bảo quản thuốc ở 25°C; cho phép dao động trong khoảng 15–30°C. Giữ thuốc trong bao bì phù hợp và ngoài tầm với của trẻ em.
Điều kiện bảo quản của sản phẩm cụ thể tại Việt Nam phải tuân theo nhãn và tờ hướng dẫn sử dụng đã được phê duyệt.
Đối tượng đặc biệt
Savella không được FDA phê duyệt cho người bệnh nhi. Nhãn có cảnh báo về nguy cơ ý nghĩ và hành vi tự sát liên quan đến thuốc chống trầm cảm ở trẻ em và thanh thiếu niên.
An toàn, hiệu quả và liều dùng Milnacipran cho trẻ em theo các nhãn quản lý khác. Không áp dụng liều người lớn cho trẻ em.
Trong các nghiên cứu đối chứng của Savella, không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả và an toàn giữa người lớn tuổi với người trẻ hơn. Tuy nhiên, mức phơi nhiễm ở người trên 65 tuổi cao hơn khoảng 30%, chủ yếu do giảm chức năng thận.
Không cần chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi, nhưng phải đánh giá chức năng thận. Người cao tuổi cũng có nguy cơ hạ natri máu cao hơn, đặc biệt khi dùng thuốc lợi tiểu hoặc bị giảm thể tích tuần hoàn.
Tài liệu PMDA năm 2016 ghi nhận chế độ liều điều trị trầm cảm ở người cao tuổi tại Nhật Bản thấp hơn chế độ liều người lớn thông thường.
Dữ liệu ở phụ nữ mang thai chưa đủ để xác định nguy cơ dị tật lớn hoặc sẩy thai liên quan trực tiếp đến Milnacipran. Các nghiên cứu quan sát với nhóm SNRI cho thấy sử dụng gần thời điểm sinh có thể liên quan với nguy cơ xuất huyết sau sinh tăng dưới hai lần.
Phơi nhiễm trong ba tháng cuối có thể gây hội chứng thích nghi kém ở trẻ sơ sinh, gồm suy hô hấp, khó bú, bất ổn nhiệt độ, giảm trương lực, run hoặc kích thích. Một số trẻ có thể cần nằm viện kéo dài, hỗ trợ hô hấp hoặc nuôi ăn qua ống.
Không tự sử dụng hoặc ngừng Milnacipran trong thai kỳ. Bác sĩ phải cân nhắc nguy cơ của thuốc, bệnh nền và nguy cơ khi thay đổi điều trị.
Milnacipran có mặt trong sữa mẹ. Trong một nghiên cứu dược động học gồm tám phụ nữ dùng một liều 50 mg, liều tối đa ước tính trẻ nhận qua sữa, hiệu chỉnh theo cân nặng, bằng khoảng 5% liều của người mẹ.
Chưa có đủ dữ liệu về ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ bú mẹ hoặc sản lượng sữa. Trẻ phơi nhiễm cần được theo dõi tình trạng an thần, kích động, kích thích, bú kém và tăng cân kém. Quyết định tiếp tục cho bú hoặc dùng thuốc phải do bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ.
Theo nhãn Savella, không cần điều chỉnh liều thường quy chỉ dựa trên suy gan, nhưng phải thận trọng ở người suy gan nặng. Ở nhóm suy gan nặng, AUC tăng khoảng 31% và thời gian bán thải tăng khoảng 55% so với người khỏe mạnh.
Milnacipran không nên được kê cho người uống nhiều rượu hoặc có bằng chứng bệnh gan mạn do nguy cơ làm nặng tổn thương gan.
Chưa có hướng dẫn liều riêng được xác lập cho người đồng thời suy gan và suy thận.
Do Milnacipran được đào thải chủ yếu qua thận và mức phơi nhiễm cũng tăng ở suy gan nặng, người đồng thời suy hai cơ quan cần được bác sĩ đánh giá riêng, theo dõi chức năng thận, gan và khả năng dung nạp. Không tự áp dụng đơn thuần chế độ liều của một tình trạng riêng lẻ.
Milnacipran có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế hoặc ảnh hưởng khả năng tập trung. Người bệnh không nên lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết chắc thuốc không ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các hoạt động này.
Dữ liệu cảnh giác dược Nhật Bản ghi nhận chóng mặt và buồn ngủ thường xuất hiện trong những tuần đầu điều trị; việc lái xe cần căn cứ vào phản ứng của từng người bệnh.
Tương tác thuốc của Milnacipran
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Zolmitriptan
Phối hợp zolmitriptan với SNRI có thể hiếm gặp gây hội chứng serotonin, một biến cố có thể đe dọa tính mạng. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic trung ương và ngoại vi. Ảnh hưởng: Có thể gây thay đổi trạng thái tâm thần, bất ổn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, run, tăng phản xạ/clonus và triệu chứng tiêu hóa; dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ tuyệt đối thấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Nếu phối hợp có chỉ định, theo dõi chặt khi bắt đầu, tăng liều hoặc thêm thuốc serotonergic; ngừng và đánh giá khẩn nếu xuất hiện hội chứng serotonin. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus, cứng cơ và triệu chứng tiêu hóa. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Milnacipran
Milnacipran là thuốc ức chế tái hấp thu serotonin và norepinephrine. Thuốc ức chế norepinephrine mạnh hơn serotonin và được dùng cho đau cơ xơ hóa hoặc trầm cảm tùy chỉ định được phê duyệt tại từng quốc gia.
Điều này phụ thuộc quốc gia. Savella không được FDA phê duyệt để điều trị trầm cảm tại Hoa Kỳ, nhưng tài liệu PMDA năm 2016 ghi nhận Milnacipran được phê duyệt tại Nhật Bản cho trầm cảm hoặc trạng thái trầm cảm. Không tự dùng sản phẩm có chỉ định này để điều trị chỉ định khác.
Có. Milnacipran có thể làm tăng cả huyết áp và nhịp tim. Cần đo huyết áp và mạch trước khi bắt đầu, sau khi tăng liều và định kỳ trong quá trình điều trị. Người có tăng huyết áp hoặc bệnh tim cần được kiểm soát trước khi dùng thuốc.
Không nên. Ngừng đột ngột sau thời gian dùng kéo dài có thể gây thay đổi tâm trạng, kích thích, chóng mặt, rối loạn cảm giác, lo âu, đau đầu, mất ngủ và đôi khi co giật. Liều phải được giảm từ từ theo kế hoạch của bác sĩ.
Có thể dùng trong một số mức suy thận nhưng phải điều chỉnh theo chức năng thận. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu giảm liều ở suy thận nặng và không khuyến cáo dùng trong bệnh thận giai đoạn cuối. Người bệnh không tự giảm liều theo chỉ số creatinin.

