Liothyronine

Liothyronine là dạng tổng hợp của triiodothyronine, còn gọi là T3, hormon tuyến giáp có hoạt tính sinh học mạnh. Thuốc được dùng thay thế hormon trong một số trường hợp suy giáp, hỗ trợ ức chế TSH ở ung thư tuyến giáp biệt hóa và làm nghiệm pháp ức chế tuyến giáp theo nhãn Cytomel tại Hoa Kỳ. Dạng tiêm tĩnh mạch có thể được dùng tại bệnh viện trong hôn mê phù niêm, một cấp cứu nội tiết đe dọa tính mạng. Liothyronine khởi phát nhanh hơn và có thời gian tác dụng ngắn hơn Levothyroxine, vì vậy nồng độ T3 có thể dao động nhiều hơn và nguy cơ hồi hộp, nhịp tim nhanh hoặc loạn nhịp tăng khi dùng quá liều. Mặc dù được cấp phép cho suy giáp, nhiều hướng dẫn hiện nay vẫn ưu tiên Levothyroxine và không khuyến cáo thường quy Liothyronine đơn trị hoặc phối hợp cho suy giáp nguyên phát vì lợi ích bổ sung chưa nhất quán và dữ liệu an toàn dài hạn còn hạn chế.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Liothyronine là gì?: Hormon tuyến giáp T3 tổng hợp, có hoạt tính tương đương T3 nội sinh.
  • Công dụng theo nhãn: Thay thế hormon trong suy giáp, ức chế TSH ở ung thư tuyến giáp biệt hóa và nghiệm pháp ức chế tuyến giáp.
  • Vị trí trong điều trị suy giáp: Levothyroxine vẫn là lựa chọn đầu tay; Liothyronine không được khuyến cáo thường quy cho suy giáp nguyên phát.
  • Liều người lớn tham khảo: Thường khởi đầu 25 microgam/ngày; người cao tuổi hoặc có bệnh tim khởi đầu 5 microgam/ngày theo nhãn Cytomel.
  • Dạng cấp cứu: Dạng tiêm tĩnh mạch được dùng tại bệnh viện cho hôn mê phù niêm.
  • Tác dụng phụ nổi bật: Hồi hộp, nhịp tim nhanh, loạn nhịp, đau ngực, run, mất ngủ, tiêu chảy và giảm cân do dùng quá mức.
  • Cảnh báo hộp đen: Không dùng để điều trị béo phì hoặc giảm cân ở người có chức năng tuyến giáp bình thường.
  • Thai kỳ: Nhãn thuốc yêu cầu tiếp tục điều trị suy giáp, nhưng hướng dẫn ATA 2026 khuyến cáo chuyển sang Levothyroxine đơn trị trước hoặc trong thai kỳ.
  • Theo dõi: TSH trong suy giáp nguyên phát; T3 và đánh giá lâm sàng trong suy giáp thứ phát hoặc tam phát.
  • Lưu ý: Liothyronine có khoảng điều trị hẹp, không tự tăng, giảm, đổi thuốc hoặc ngừng điều trị.

Hoạt chất Liothyronine là gì?

Liothyronine là dạng tổng hợp của T3, hormon tuyến giáp tác động trực tiếp lên các thụ thể trong nhân tế bào. T3 giúp điều hòa sử dụng năng lượng, thân nhiệt, nhịp tim, chức năng thần kinh, chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein cũng như sự tăng trưởng và phát triển.

Liothyronine không phải thuốc giảm cân và không được sử dụng để tăng chuyển hóa ở người có chức năng tuyến giáp bình thường.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Liothyronine

CAS 6893-02-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Liothyronine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Liothyronine

Tên IUPAC

(2S)-2-amino-3-[4-(4-hydroxy-3-iodophenoxy)-3,5-diiodophenyl]propanoic acid

Tên hóa học khác

3,3',5-Triiodo-L-thyronine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Liothyronine sodium; L-triiodothyronine; L-T3; triiodothyronine; T3; 3,3′,5-triiodo-L-thyronine; Liothyronine là phần hormon có hoạt tính; trong thuốc, hoạt chất thường được sử dụng dưới dạng muối Liothyronine natri

Tên viết tắt

LT3

Tên Latinh / tên dược điển

Liothyroninum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

6893-02-3

UNII

06LU7C9H1V

PubChem CID

5920

RxNorm CUI

10814

Dược động học của Liothyronine

Liothyronine được hấp thu gần hoàn toàn qua đường tiêu hóa, khởi phát hoạt tính trong vài giờ và đạt đáp ứng dược lý tối đa trong khoảng 2–3 ngày. T3 gắn với protein huyết tương yếu hơn T4, được phân bố nhanh đến mô và chuyển hóa chủ yếu qua khử iod tuần tự, liên hợp glucuronide hoặc sulfate. Thuốc và chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua thận, một phần qua mật–ruột và phân. Thời gian bán thải sinh học khoảng 2,5 ngày.

Giai đoạn I: Hấp thu

Khoảng 95% Liothyronine được hấp thu trong bốn giờ sau khi uống. Hoạt tính bắt đầu trong vài giờ, nhanh hơn Levothyroxine.

Sự giảm đáp ứng dù dùng liều có vẻ đầy đủ có thể liên quan đến tuân thủ kém, giảm hấp thu, tương tác thuốc hoặc thực phẩm, hoặc phối hợp nhiều yếu tố.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối chính xác của Liothyronine đường uống.

Nhãn Cytomel cho biết khoảng 95% T3 được hấp thu trong vòng bốn giờ, cho thấy mức hấp thu đường uống cao.

Giai đoạn II: Phân bố

Liothyronine gắn với protein huyết tương kém bền hơn Levothyroxine, do đó phần hormon có thể đi vào mô nhanh hơn. T3 gắn với globulin liên kết thyroxine, transthyretin và albumin nhưng có ái lực thấp hơn T4.

Thể tích phân bố biểu kiến chính xác của Liothyronine đường uống.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Con đường chuyển hóa chính là khử iod tuần tự. Gan là vị trí quan trọng trong quá trình thoái hóa T3 và T4. T3 có thể được khử iod thành diiodothyronine, đồng thời liên hợp với glucuronide và sulfate trước khi bài tiết qua mật hoặc thận. Một phần hormon đi vào mật có thể tham gia chu trình gan–ruột.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Hormon tuyến giáp và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua thận. Một phần hormon đã liên hợp đi đến đại tràng và được thải qua phân; một phần có thể trải qua tuần hoàn gan–ruột.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải sinh học của Liothyronine khoảng 2,5 ngày theo nhãn Cytomel. Tốc độ thải trừ có thể thay đổi theo tình trạng chức năng tuyến giáp và đặc điểm người bệnh.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân được chuẩn hóa của Liothyronine đường uống.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ hoặc đáp ứng Liothyronine gồm:

  • Tuổi và bệnh tim mạch.
  • Thai kỳ.
  • Suy giáp nguyên phát hoặc suy giáp trung ương.
  • Suy tuyến thượng thận chưa điều trị.
  • Mức globulin liên kết hormon tuyến giáp.
  • Thuốc làm giảm hấp thu như Cholestyramine, Colestipol, Colesevelam, Sevelamer và nhựa trao đổi ion.
  • Thuốc cảm ứng chuyển hóa như Rifampicin hoặc Phenobarbital.
  • Estrogen, androgen, glucocorticoid, Phenytoin và Carbamazepine.
  • Mức tuân thủ và thời điểm lấy máu xét nghiệm so với liều thuốc.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Liothyronine

Liothyronine có các đặc điểm:

  • Tương đương hormon T3 tự nhiên về hoạt tính dược lý.
  • Tác động nhanh hơn Levothyroxine.
  • Gắn protein kém bền hơn T4.
  • Có thời gian bán thải ngắn hơn Levothyroxine.
  • Có thể tạo đỉnh T3 huyết thanh cao hơn sau mỗi liều.
  • Có khoảng điều trị hẹp.
  • Dùng quá liều gây biểu hiện tương tự cường giáp.
  • Levothyroxine vẫn là điều trị đầu tay trong phần lớn trường hợp suy giáp nguyên phát.

Phần III: Cơ chế tác dụng

T3 đi vào nhân tế bào và gắn với các thụ thể hormon tuyến giáp liên kết với DNA. Phức hợp hormon–thụ thể điều chỉnh phiên mã gene, tổng hợp RNA thông tin và protein trong tế bào. Qua đó, Liothyronine làm tăng tiêu thụ oxy, tốc độ chuyển hóa cơ bản và chuyển hóa carbohydrate, lipid, protein ở nhiều mô.

Khoảng 80% T3 lưu hành tự nhiên được tạo ra từ quá trình khử iod T4 tại các mô ngoại vi, thay vì được tuyến giáp tiết trực tiếp.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hoạt tính của Liothyronine bắt đầu trong vài giờ và đáp ứng dược lý tối đa thường xuất hiện trong 2–3 ngày. Thuốc làm tăng tốc độ chuyển hóa, nhịp tim, sức co bóp cơ tim, cung lượng tim, thông khí, nhu động tiêu hóa và hoạt động thần kinh khi điều chỉnh tình trạng thiếu hormon.

Tác dụng xuất hiện nhanh cũng đồng nghĩa thay đổi liều lớn có thể gây phản ứng tim mạch sớm hơn so với Levothyroxine.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Liothyronine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Liothyronine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Liothyronine

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Thuốc hormon tuyến giáp có thể làm tăng độc tính tim mạch của desipramine, đặc biệt nguy cơ nhịp nhanh và loạn nhịp.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do tăng nhạy cảm catecholamine và tăng gánh kích thích tim mạch.

Ảnh hưởng:

Có thể gây đánh trống ngực, nhịp tim nhanh, tăng huyết áp, đau ngực hoặc loạn nhịp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Dùng thận trọng, bảo đảm tình trạng tuyến giáp ổn định và chỉnh liều dựa trên triệu chứng tim mạch.

Theo dõi nhịp tim, huyết áp, ECG, triệu chứng đau ngực/đánh trống ngực và xét nghiệm TSH/free T4 theo chỉ định.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Warnings—General; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Vildagliptin

Chế phẩm hormon tuyến giáp có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin, khiến kiểm soát glucose xấu đi.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực đối kháng. SmPC liệt kê thyroid products là nhóm có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết của vildagliptin; không nêu cơ chế chi tiết hoặc liều gây tương tác.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng glucose và HbA1c, nhất là khi bắt đầu điều trị hoặc điều chỉnh liều hormon tuyến giáp.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Theo dõi kiểm soát đường huyết khi bắt đầu, đổi liều hoặc ngừng chế phẩm hormon tuyến giáp. Điều chỉnh phác đồ đái tháo đường chỉ theo đánh giá lâm sàng.

Glucose máu, HbA1c; đồng thời theo dõi chức năng tuyến giáp theo chỉ định điều trị nền.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Liothyronine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *