Latanoprost

Latanoprost là thuốc nhỏ mắt kê đơn thuộc nhóm chất tương tự prostaglandin F2α. Thuốc được sử dụng để làm giảm áp lực bên trong mắt ở người mắc glôcôm góc mở hoặc tăng nhãn áp. Latanoprost là tiền thuốc dạng ester; sau khi thấm qua giác mạc, thuốc được chuyển thành dạng acid có hoạt tính và làm tăng dòng thoát thủy dịch, chủ yếu qua đường màng bồ đào–củng mạc. Liều thường được ghi trên nhãn là một giọt vào mắt cần điều trị, một lần mỗi ngày vào buổi tối. Dùng nhiều hơn một lần mỗi ngày không làm tăng hiệu quả và có thể làm giảm tác dụng hạ nhãn áp hoặc gây tăng nhãn áp nghịch thường. Latanoprost có thể gây đỏ mắt, kích ứng, nhìn mờ tạm thời, thay đổi lông mi và làm mống mắt sẫm màu vĩnh viễn. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa mắt theo dõi nhãn áp, thần kinh thị giác và thị trường trong suốt quá trình điều trị.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Latanoprost là gì?: Thuốc nhỏ mắt thuộc nhóm chất tương tự prostaglandin F2α.
  • Công dụng chính: Giảm nhãn áp ở người mắc glôcôm góc mở hoặc tăng nhãn áp.
  • Liều thường gặp: Một giọt vào mắt cần điều trị, một lần mỗi ngày vào buổi tối.
  • Khởi phát tác dụng: Bắt đầu giảm nhãn áp sau khoảng 3–4 giờ, mạnh nhất sau 8–12 giờ.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đỏ mắt, cộm rát, ngứa, nhìn mờ, viêm giác mạc chấm và thay đổi lông mi.
  • Thay đổi màu mắt: Có thể làm tăng sắc tố nâu ở mống mắt; thay đổi này có khả năng vĩnh viễn.
  • Kính áp tròng: Tháo kính trước khi nhỏ và đợi ít nhất 15 phút mới đeo lại.
  • Dùng nhiều thuốc nhỏ mắt: Các thuốc nhỏ mắt khác nhau nên dùng cách nhau ít nhất 5 phút.
  • Lưu ý: Không tự tăng số lần nhỏ thuốc hoặc tự ngừng điều trị khi chưa hỏi bác sĩ.

Hoạt chất Latanoprost là gì?

Latanoprost là thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp thuộc nhóm chất tương tự prostaglandin. Thuốc không làm giảm sản xuất thủy dịch là chính mà tăng khả năng thoát thủy dịch ra khỏi mắt, qua đó làm giảm áp lực có thể góp phần gây tổn thương thần kinh thị giác.

Latanoprost giúp kiểm soát nhãn áp nhưng không phục hồi phần thị lực đã mất do glôcôm và không loại bỏ nhu cầu khám mắt định kỳ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Latanoprost

CAS 130209-82-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Latanoprost

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Latanoprost

Tên IUPAC

propan-2-yl (Z)-7-[(1R,2R,3R,5S)-3,5-dihydroxy-2-[(3R)-3-hydroxy-5-phenylpentyl]cyclopentyl]hept-5-enoate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Latanoprost isopropyl ester; PGF2α analogue; Dạng có hoạt tính sau khi được thủy phân tại giác mạc được gọi là acid Latanoprost. Latanoprostene bunod là một hoạt chất khác và không được xem là tên gọi thay thế của Latanoprost

Tên Latinh / tên dược điển

Latanoprostum

Tên USAN

latanoprost

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

130209-82-4

UNII

6Z5B6HVF6O

PubChem CID

5311221

RxNorm CUI

43611

Dược động học của Latanoprost

Latanoprost được hấp thu qua giác mạc và thủy phân thành acid Latanoprost có hoạt tính. Nồng độ trong thủy dịch đạt đỉnh sau khoảng hai giờ. Acid Latanoprost chỉ được phát hiện trong huyết tương trong khoảng một giờ đầu sau khi nhỏ mắt, cho thấy phơi nhiễm toàn thân ngắn. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan bằng quá trình beta oxy hóa và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Latanoprost thấm qua giác mạc dưới dạng tiền thuốc isopropyl ester. Các esterase tại giác mạc thủy phân thuốc thành acid Latanoprost có hoạt tính sinh học. Nồng độ acid Latanoprost trong thủy dịch đạt đỉnh khoảng hai giờ sau khi nhỏ.

Ở trẻ em, phơi nhiễm acid Latanoprost toàn thân được ghi nhận cao hơn người lớn, đặc biệt ở trẻ dưới 3 tuổi, nhưng thời gian bán thải vẫn ngắn và không ghi nhận tích lũy trong điều kiện dùng một lần mỗi ngày.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối toàn thân của Latanoprost sau khi nhỏ mắt.

Latanoprost được hấp thu tốt qua giác mạc và lượng thuốc đi vào thủy dịch được thủy phân thành dạng acid có hoạt tính trong quá trình đi qua giác mạc. Phơi nhiễm toàn thân sau nhỏ mắt thấp và ngắn.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố của Latanoprost ở người khoảng 0,16 ± 0,02 L/kg. Sau khi nhỏ mắt, acid Latanoprost có thể được đo trong thủy dịch trong khoảng bốn giờ và trong huyết tương chủ yếu trong giờ đầu. Thuốc phân bố chủ yếu tại phần trước của mắt, kết mạc và mi mắt; lượng đến phần sau của mắt rất nhỏ trong dữ liệu tiền lâm sàng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Latanoprost được chuyển thành acid Latanoprost tại giác mạc. Hầu như không có chuyển hóa thêm trong mắt. Phần acid Latanoprost đi vào tuần hoàn được chuyển hóa tại gan bằng beta oxy hóa thành các chất chuyển hóa 1,2-dinor và 1,2,3,4-tetranor, có hoạt tính sinh học yếu hoặc không đáng kể trong nghiên cứu động vật.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau chuyển hóa tại gan, các chất chuyển hóa của Latanoprost được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 88% liều được thu hồi trong nước tiểu sau khi dùng tại mắt trong dữ liệu dược động học trên nhãn Hoa Kỳ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của acid Latanoprost trong huyết tương khoảng 17 phút. SmPC ghi nhận thời gian bán thải trung vị dưới 20 phút ở cả người lớn và trẻ em, không có tích lũy toàn thân khi dùng một lần mỗi ngày ở trạng thái ổn định.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của acid Latanoprost khoảng 7 mL/phút/kg. Giá trị này được xác định trong nghiên cứu dược động học và không được dùng để tự điều chỉnh liều nhỏ mắt.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm hoặc tác dụng của Latanoprost gồm:

  • Tuổi, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi có phơi nhiễm toàn thân cao hơn người lớn.
  • Kỹ thuật nhỏ mắt và việc có ấn điểm lệ hay không.
  • Tình trạng giác mạc và bề mặt mắt.
  • Dùng quá một lần mỗi ngày.
  • Dùng đồng thời nhiều chất tương tự prostaglandin.
  • Dạng đa liều có chất bảo quản hoặc dạng đơn liều không chất bảo quản.
  • Việc đầu lọ thuốc chạm vào mắt hoặc bề mặt khác, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Dữ liệu định lượng riêng ở người suy gan hoặc suy thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Latanoprost

Latanoprost thuộc nhóm chất tương tự prostaglandin dùng trong nhãn khoa và có các đặc điểm:

  • Là tiền thuốc ester không hoạt tính đầy đủ trước khi qua giác mạc.
  • Dạng acid có hoạt tính là chất chủ vận tại thụ thể prostanoid FP.
  • Tăng dòng thoát thủy dịch chủ yếu qua đường màng bồ đào–củng mạc.
  • Tác dụng hạ nhãn áp duy trì ít nhất 24 giờ sau một liều.
  • Không cần dùng nhiều lần trong ngày.
  • Có thể làm tăng sản xuất melanin ở tế bào sắc tố mống mắt mà không làm tăng số lượng tế bào sắc tố.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Acid Latanoprost hoạt hóa thụ thể prostanoid FP tại mắt, làm thay đổi cấu trúc chất nền ngoại bào và tăng dòng thoát thủy dịch qua đường màng bồ đào–củng mạc. Một phần tác dụng có thể liên quan đến cải thiện dòng thoát qua vùng bè, nhưng cơ chế chính được nhãn thuốc ghi nhận là tăng thoát thủy dịch qua màng bồ đào–củng mạc.

Việc dùng thuốc quá một lần mỗi ngày có thể làm giảm hiệu quả hạ nhãn áp hoặc gây tăng nhãn áp nghịch thường.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng giảm nhãn áp bắt đầu khoảng 3–4 giờ sau khi nhỏ, đạt mức tối đa sau 8–12 giờ và duy trì ít nhất 24 giờ. Trong các thử nghiệm ở người có nhãn áp nền trung bình 24–25 mmHg, Latanoprost 0,005% dùng một lần mỗi ngày giúp giảm nhãn áp trung bình khoảng 6–8 mmHg trong sáu tháng.

Mức giảm nhãn áp ở từng người phụ thuộc nhãn áp ban đầu, thể bệnh, kỹ thuật nhỏ thuốc, mức tuân thủ và thuốc điều trị phối hợp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Latanoprost

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Latanoprost

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Latanoprost

Dữ liệu tương tác thuốc chính thức còn hạn chế.

Các tương tác và tương kỵ cần lưu ý:

  • Không khuyến cáo dùng đồng thời hai hoặc nhiều prostaglandin, chất tương tự prostaglandin hoặc dẫn xuất prostaglandin tại mắt vì có thể làm giảm tác dụng hoặc gây tăng nhãn áp nghịch thường.
  • Thuốc nhỏ mắt chứa thimerosal có thể tạo kết tủa khi trộn trực tiếp với Latanoprost; cần dùng cách nhau ít nhất năm phút.
  • Các thuốc nhỏ mắt khác cũng nên được dùng cách nhau ít nhất năm phút.
  • Không nhỏ nhiều thuốc liên tiếp vào mắt cùng một thời điểm nếu chưa có hướng dẫn về thứ tự và khoảng cách dùng.

Tương tác toàn thân có ý nghĩa lâm sàng chưa được xác lập rõ do phơi nhiễm toàn thân sau nhỏ mắt rất thấp.

Thắc mắc về hoạt chất Latanoprost

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *