Levocetirizine là thuốc kháng histamin H1 thế hệ hai, đồng phân R có hoạt tính của cetirizine. Thuốc giúp làm giảm các triệu chứng dị ứng như hắt hơi, chảy nước mũi, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt và các biểu hiện ngoài da của mày đay. Chỉ định và độ tuổi được phê duyệt khác nhau theo quốc gia, dạng bào chế và nhãn sản phẩm. Liều tham khảo thường dùng ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi là 5 mg một lần mỗi ngày; trẻ em và người suy thận cần liều thấp hơn hoặc khoảng cách dùng dài hơn. Levocetirizine được thải trừ chủ yếu qua thận nên không được tự áp dụng liều khi chức năng thận suy giảm. Thuốc có thể gây buồn ngủ, mệt mỏi, khô miệng và giảm tỉnh táo. FDA cũng cảnh báo một số trường hợp hiếm gặp bị ngứa dữ dội sau khi ngừng cetirizine hoặc Levocetirizine dùng kéo dài. Không tự tăng liều, phối hợp thuốc an thần hoặc ngừng thuốc khi chưa được tư vấn.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc kháng histamin H1 thế hệ hai
- Mã ATC: R06AE09
- Công dụng chính: Giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng và mày đay
- Liều người lớn tham khảo: 5 mg một lần mỗi ngày
- Thời điểm dùng: Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn; một số nhãn khuyến nghị dùng buổi tối
- Đào thải: Chủ yếu qua nước tiểu
- Tác dụng phụ thường gặp: Buồn ngủ, mệt mỏi, khô miệng, viêm mũi họng
- Cảnh báo quan trọng: Suy thận, bí tiểu, giảm tỉnh táo, co giật ở người có nguy cơ
- Ngừng thuốc: Dùng kéo dài rồi ngừng có thể hiếm khi gây ngứa dữ dội
- Lưu ý: Không tự dùng quá liều hoặc dùng kéo dài không có đánh giá y tế
Hoạt chất Levocetirizine là gì?
Levocetirizine là thuốc chống dị ứng đối kháng chọn lọc thụ thể histamin H1 ngoại vi. Thuốc làm giảm tác động của histamin, từ đó giúp kiểm soát các triệu chứng ở mũi, mắt và da liên quan đến phản ứng dị ứng.
Levocetirizine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Levocetirizine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Levocetirizine |
| Tên IUPAC | 2-[2-[4-[(R)-(4-chlorophenyl)-phenylmethyl]piperazin-1-yl]ethoxy]acetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Levocetirizine dihydrochloride; levocetirizine hydrochloride; đồng phân R có hoạt tính của cetirizine; tên biệt dược quốc tế thường được biết đến là Xyzal. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Levocetirizinum |
| Tên USAN | levocetirizine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 130018-77-8 |
|---|---|
| UNII | 6U5EA9RT2O |
| PubChem CID | 1549000 |
| RxNorm CUI | 356887 |
Dược động học của Levocetirizine
Levocetirizine có dược động học tuyến tính trong khoảng liều điều trị. Thuốc được hấp thu nhanh, đạt nồng độ đỉnh khoảng 0,9 giờ sau khi uống viên và đạt trạng thái ổn định sau khoảng hai ngày. Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 90–92%, thể tích phân bố biểu kiến khoảng 0,4 L/kg. Dưới 14% liều được chuyển hóa; khoảng 85,4% liều được bài tiết qua nước tiểu. Thời gian bán thải ở người lớn khoảng 8–9 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 0,9 giờ với viên nén và khoảng 0,5 giờ với dung dịch uống. Bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi tổng mức phơi nhiễm nhưng có thể làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 36% và làm chậm thời gian đạt đỉnh khoảng 1,25 giờ. Thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
| F · Sinh khả dụng | Levocetirizine được hấp thu nhanh và rộng sau khi uống. Dung dịch uống 5 mg được xác định tương đương sinh học với viên nén 5 mg. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối cụ thể trong nhãn hiện hành đã tra cứu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Levocetirizine gắn với protein huyết tương khoảng 90–92%. Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 0,4 L/kg, cho thấy sự phân bố tương đối hạn chế và gần với lượng nước toàn cơ thể. Dữ liệu phân bố mô và mức qua hàng rào máu–não ở người còn hạn chế.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Mức độ chuyển hóa của Levocetirizine ở người dưới 14% liều. Các con đường gồm oxy hóa vòng thơm, khử alkyl N và O, cùng liên hợp taurine. CYP3A4 tham gia một phần vào quá trình khử alkyl, nhưng chuyển hóa gan không phải đường thải trừ chính.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 85,4% liều được bài tiết qua nước tiểu và khoảng 12,9% qua phân. Thuốc được thải trừ qua cả lọc cầu thận và bài tiết chủ động ở ống thận.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương ở người lớn khỏe mạnh khoảng 7,9–9 giờ. Thời gian bán thải ngắn hơn ở trẻ nhỏ nhưng kéo dài đáng kể khi chức năng thận suy giảm. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân biểu kiến trung bình ở người lớn khoảng 0,63 mL/phút/kg. Độ thanh thải qua thận tương quan với độ thanh thải creatinin và giảm dần khi chức năng thận suy giảm. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng đáng chú ý gồm:
- Suy thận làm tăng AUC và kéo dài thời gian bán thải.
- Người cao tuổi có thể giảm độ thanh thải, chủ yếu do suy giảm chức năng thận.
- Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm tốc độ hấp thu nhưng không làm giảm tổng mức hấp thu.
- Trẻ 6–11 tuổi dùng 5 mg có mức phơi nhiễm khoảng gấp đôi người lớn dùng cùng liều.
- Suy gan đơn độc ít có khả năng làm giảm đáng kể độ thanh thải vì thuốc chủ yếu được đào thải qua thận.
- Lọc máu bốn giờ loại bỏ dưới 10% lượng thuốc trong cơ thể.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Levocetirizine
Levocetirizine thuộc nhóm thuốc kháng histamin H1 dùng toàn thân, dẫn xuất piperazine. Thuốc thường được gọi là thuốc kháng histamin thế hệ hai vì ít đi vào hệ thần kinh trung ương hơn nhiều thuốc thế hệ cũ, nhưng vẫn có thể gây buồn ngủ ở một số người.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Levocetirizine cạnh tranh và ức chế chọn lọc thụ thể histamin H1 ngoại vi. Hoạt chất có ái lực với thụ thể H1 ở người cao hơn cetirizine trong thử nghiệm gắn kết, nhưng ý nghĩa lâm sàng của sự khác biệt về ái lực này chưa được xác định hoàn toàn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Liều 5 mg có thể ức chế phản ứng sẩn phù và ban đỏ do histamin trong ít nhất 24 giờ. Tác dụng kiểm soát triệu chứng do phấn hoa đã được quan sát từ khoảng một giờ sau khi dùng thuốc trong mô hình thử nghiệm gây dị ứng. Thuốc không cho thấy ảnh hưởng có ý nghĩa lên khoảng QT trong nghiên cứu liều đơn được mô tả trên nhãn.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Levocetirizine
Các chỉ định được phê duyệt khác nhau theo quốc gia và dạng bào chế:
- Điều trị triệu chứng viêm mũi dị ứng, bao gồm viêm mũi dị ứng dai dẳng.
- Giảm các biểu hiện ngoài da không biến chứng của mày đay vô căn mạn tính.
- Nhãn Xyzal tại Hoa Kỳ còn ghi nhận viêm mũi dị ứng theo mùa ở người lớn và trẻ từ 2 tuổi, viêm mũi dị ứng quanh năm và mày đay vô căn mạn tính từ 6 tháng tuổi.
- SmPC viên 5 mg tại Anh chỉ định cho người lớn và trẻ từ 6 tuổi mắc viêm mũi dị ứng hoặc mày đay.
Cần áp dụng đúng độ tuổi, chỉ định và dạng bào chế trên tờ hướng dẫn của sản phẩm đang dùng.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều tham khảo phải được đối chiếu với nhãn của sản phẩm cụ thể:
- Người lớn và trẻ từ 12 tuổi: thường 5 mg một lần mỗi ngày; một số người có thể kiểm soát triệu chứng với 2,5 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ 6–11 tuổi: nhãn viên tại Hoa Kỳ khuyến cáo 2,5 mg một lần mỗi ngày và không vượt quá liều này.
- SmPC viên 5 mg tại Anh ghi liều 5 mg một lần mỗi ngày cho trẻ 6–12 tuổi.
- Trẻ 6 tháng đến 5 tuổi: một số nhãn dung dịch uống tại Hoa Kỳ ghi liều 1,25 mg một lần mỗi ngày.
- Người suy thận phải giảm liều hoặc kéo dài khoảng cách dùng thuốc.
Sự khác biệt giữa các nhãn phản ánh dạng bào chế, cơ quan quản lý và dữ liệu được phê duyệt. Không tự áp dụng liều cho trẻ em hoặc người suy thận.
Thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Nên dùng vào thời điểm cố định mỗi ngày; nhiều nhãn tại Hoa Kỳ khuyến nghị uống buổi tối do thuốc có thể gây buồn ngủ. Viên nén cần được uống với nước và chỉ được bẻ khi viên có rãnh chia liều, đồng thời tờ hướng dẫn cho phép. Dung dịch uống phải được đo bằng dụng cụ định liều phù hợp.
Không tự uống thêm liều khi quên thuốc, không dùng vượt liều khuyến cáo và không phối hợp rượu hoặc thuốc an thần nếu chưa hỏi bác sĩ, dược sĩ. Người dùng thuốc hằng ngày trong nhiều tháng hoặc nhiều năm nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi ngừng do nguy cơ hiếm gặp xuất hiện ngứa dữ dội.
Có thể cần theo dõi:
- Mức cải thiện hắt hơi, chảy nước mũi, ngứa mũi, ngứa mắt và chảy nước mắt.
- Mức độ, số lượng và thời gian tồn tại của sẩn phù trong mày đay.
- Buồn ngủ, mệt mỏi, chóng mặt hoặc suy giảm khả năng tập trung.
- Khó tiểu, bí tiểu hoặc đau khi tiểu.
- Chức năng thận ở người cao tuổi hoặc người có bệnh thận.
- Phát ban, phù mạch, khó thở hoặc biểu hiện phản vệ.
- Co giật hoặc cơn co giật nặng hơn ở người có động kinh.
- Ngứa mới xuất hiện sau khi ngừng thuốc dùng kéo dài.
Cảnh báo và lưu ý về Levocetirizine
Chống chỉ định theo các nhãn đã tra cứu gồm:
- Quá mẫn với Levocetirizine, cetirizine, hydroxyzine, các dẫn xuất piperazine hoặc tá dược của thuốc.
- Bệnh thận giai đoạn cuối với độ thanh thải creatinin dưới 10 mL/phút hoặc người đang lọc máu theo nhãn Hoa Kỳ.
- eGFR dưới 15 mL/phút và cần lọc máu theo SmPC tại Anh.
- Trẻ từ 6 tháng đến 11 tuổi bị suy thận theo nhãn Hoa Kỳ do không có liều điều chỉnh an toàn đã được xác lập.
Chống chỉ định cụ thể có thể khác giữa từng sản phẩm.
Các tác dụng không mong muốn thường được báo cáo ở người lớn và thanh thiếu niên gồm:
- Buồn ngủ.
- Mệt mỏi hoặc suy nhược.
- Khô miệng.
- Viêm mũi họng hoặc đau họng.
- Đau đầu.
- Chóng mặt.
- Buồn nôn hoặc nôn.
Ở trẻ em có thể gặp sốt, ho, chảy máu mũi, tiêu chảy, táo bón, nôn hoặc viêm tai giữa. Tần suất phản ứng thay đổi theo độ tuổi, liều và thời gian sử dụng.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần đánh giá y tế sớm gồm:
- Phản vệ, phù mạch, sưng môi, lưỡi, họng hoặc khó thở.
- Bí tiểu.
- Co giật hoặc cơn co giật nặng hơn.
- Viêm gan hoặc xét nghiệm chức năng gan bất thường.
- Khó thở, đánh trống ngực hoặc nhịp tim nhanh.
- Trầm cảm, ảo giác, kích động hoặc ý nghĩ tự sát được ghi nhận sau lưu hành nhưng chưa xác định được tần suất.
- Phản ứng da như phát ban cố định do thuốc hoặc mụn mủ ngoại ban toàn thân cấp tính.
- Ngứa dữ dội mới xuất hiện sau khi ngừng thuốc dùng kéo dài.
Thận trọng trong các trường hợp:
- Người cần lái xe, vận hành máy hoặc làm việc đòi hỏi tỉnh táo.
- Người uống rượu hoặc dùng thuốc ức chế thần kinh trung ương.
- Phì đại tuyến tiền liệt, tổn thương tủy sống hoặc yếu tố nguy cơ bí tiểu.
- Động kinh hoặc nguy cơ co giật.
- Suy thận, người cao tuổi hoặc người có chức năng thận thay đổi.
- Người có tình trạng không dung nạp galactose, thiếu lactase hoặc kém hấp thu glucose–galactose nếu viên chứa lactose.
- Người dự kiến dùng thuốc hằng ngày trong thời gian dài.
- Trẻ em, phụ nữ mang thai và phụ nữ cho con bú.
Nếu xuất hiện bí tiểu, phản ứng quá mẫn, khó thở hoặc co giật, cần ngừng sử dụng và được đánh giá y tế.
Quá liều có thể gây buồn ngủ ở người lớn. Ở trẻ em, kích động và bồn chồn có thể xuất hiện trước, sau đó chuyển sang buồn ngủ. Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ. Có thể cân nhắc làm sạch dạ dày sớm tại cơ sở y tế tùy thời điểm và mức độ quá liều. Levocetirizine không được loại bỏ hiệu quả bằng lọc máu. Người nghi quá liều phải liên hệ cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn tại nhà.
Theo nhãn tại Hoa Kỳ, bảo quản viên ở 20–25°C và cho phép dao động trong khoảng 15–30°C. Một số SmPC tại Anh không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt. Cần ưu tiên hướng dẫn trên bao bì của sản phẩm cụ thể, giữ thuốc khô ráo, tránh nhiệt quá mức và để xa tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Độ tuổi và liều được phê duyệt khác nhau giữa các nhãn:
- Nhãn Xyzal tại Hoa Kỳ ghi viêm mũi dị ứng theo mùa từ 2 tuổi; viêm mũi dị ứng quanh năm và mày đay vô căn mạn tính từ 6 tháng tuổi.
- Liều dung dịch uống 1,25 mg một lần mỗi ngày được dùng trong một số nhóm từ 6 tháng đến 5 tuổi.
- Trẻ 6–11 tuổi thường dùng 2,5 mg một lần mỗi ngày theo nhãn Hoa Kỳ.
- SmPC viên 5 mg tại Anh chỉ khuyến nghị viên cho trẻ từ 6 tuổi và ghi liều 5 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ 6 tháng đến 11 tuổi có suy thận bị chống chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ.
Không tự dùng viên 5 mg cho trẻ nhỏ hoặc tự quy đổi liều dung dịch.
Không điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi nếu chức năng thận bình thường. Tuy nhiên, độ thanh thải toàn thân ở người cao tuổi có thể giảm khoảng 33% so với người trẻ, chủ yếu liên quan đến chức năng thận. Cần đánh giá chức năng thận, nguy cơ buồn ngủ, té ngã, bí tiểu và các thuốc an thần đang dùng.
Dữ liệu hiện có ở phụ nữ mang thai chưa đủ để xác định chắc chắn nguy cơ sảy thai, dị tật bẩm sinh hoặc biến cố bất lợi cho mẹ và thai liên quan đến Levocetirizine. SmPC tại Anh cho biết có thể cân nhắc dùng trong thai kỳ khi cần thiết. Việc sử dụng phải dựa trên đánh giá lợi ích–nguy cơ của bác sĩ; không nên tự dùng kéo dài.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về nồng độ Levocetirizine trong sữa mẹ, nhưng cetirizine đã được ghi nhận có trong sữa người nên Levocetirizine có khả năng cũng được bài tiết vào sữa. Cần cân nhắc nhu cầu điều trị của mẹ, lợi ích cho con bú và nguy cơ buồn ngủ hoặc phản ứng bất lợi ở trẻ.
Thông thường không cần điều chỉnh liều ở người chỉ suy gan mà chức năng thận bình thường, vì Levocetirizine chủ yếu được thải trừ qua thận. Dược động học của riêng Levocetirizine ở người suy gan chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Liều phải được điều chỉnh theo nhãn và cách đánh giá chức năng thận.
Theo nhãn Hoa Kỳ dành cho người từ 12 tuổi:
| Độ thanh thải creatinin | Liều tham khảo |
|---|---|
| 50–80 mL/phút | 2,5 mg một lần mỗi ngày |
| 30–50 mL/phút | 2,5 mg cách ngày |
| 10–30 mL/phút | 2,5 mg hai lần mỗi tuần, cách nhau khoảng 3–4 ngày |
| Dưới 10 mL/phút hoặc lọc máu | Chống chỉ định |
SmPC tại Anh sử dụng bảng dựa trên eGFR và có khoảng liều khác, như 5 mg cách ngày khi eGFR 30 đến dưới 60 mL/phút và 5 mg mỗi ba ngày khi eGFR 15 đến dưới 30 mL/phút. Do sự khác biệt giữa các nhãn, không tự điều chỉnh liều; phải áp dụng tờ hướng dẫn của sản phẩm và chỉ định của bác sĩ.
Levocetirizine có thể gây buồn ngủ, mệt mỏi, suy nhược hoặc giảm khả năng tập trung. Không lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc trên cao cho đến khi biết rõ mức độ ảnh hưởng của thuốc. Rượu và thuốc ức chế thần kinh trung ương có thể làm tình trạng giảm tỉnh táo rõ hơn.
Tương tác thuốc của Levocetirizine
Nguy cơ tương tác chuyển hóa nhìn chung thấp do Levocetirizine được chuyển hóa dưới 14% và không ức chế đáng kể nhiều enzym CYP ở nồng độ điều trị. Tuy nhiên, cần lưu ý:
- Rượu, thuốc an thần, thuốc ngủ, opioid hoặc các chất ức chế thần kinh trung ương có thể làm tăng buồn ngủ và giảm tỉnh táo.
- Theophylline 400 mg mỗi ngày làm giảm khoảng 16% độ thanh thải của cetirizine trong nghiên cứu; liều theophylline cao hơn có thể gây ảnh hưởng lớn hơn.
- Ritonavir làm tăng mức phơi nhiễm cetirizine khoảng 40–42%; ý nghĩa trực tiếp với Levocetirizine cần được bác sĩ đánh giá.
- Các nghiên cứu với cetirizine không ghi nhận tương tác có ý nghĩa với azithromycin, erythromycin, ketoconazole, cimetidine hoặc pseudoephedrine.
- Thuốc kháng histamin có thể ảnh hưởng kết quả thử nghiệm dị ứng da; SmPC khuyến nghị ngừng khoảng ba ngày trước xét nghiệm theo hướng dẫn chuyên môn.
Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng.
Thắc mắc về hoạt chất Levocetirizine
Levocetirizine là thuốc kháng histamin H1 thế hệ hai, được dùng để giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng và mày đay. Thuốc là đồng phân R có hoạt tính của cetirizine và có tác dụng kéo dài đủ để dùng một lần mỗi ngày trong nhiều phác đồ.
Có thể. Buồn ngủ là một trong những tác dụng không mong muốn thường gặp và có xu hướng tăng theo liều. Người dùng nên thận trọng khi lái xe, tránh uống rượu và không tự phối hợp với thuốc ngủ hoặc thuốc an thần.
Thuốc có thể dùng vào bất kỳ thời điểm cố định nào trong ngày, cùng hoặc không cùng thức ăn. Nhiều nhãn tại Hoa Kỳ khuyến nghị dùng buổi tối vì thuốc có thể gây buồn ngủ. Thời điểm phù hợp nên tuân theo đơn hoặc tờ hướng dẫn của sản phẩm.
Hiếm khi, người dùng cetirizine hoặc Levocetirizine hằng ngày trong vài tháng đến nhiều năm có thể bị ngứa dữ dội trong vài ngày sau khi ngừng. FDA đã yêu cầu bổ sung cảnh báo này năm 2025. Người xuất hiện ngứa nặng sau khi ngừng thuốc cần liên hệ nhân viên y tế, không tự khởi động lại hoặc giảm liều nếu chưa được hướng dẫn.
Một số người suy thận vẫn có thể sử dụng với liều thấp hơn hoặc khoảng cách liều dài hơn, nhưng bệnh thận giai đoạn cuối và lọc máu là chống chỉ định theo các nhãn đã tra cứu. Trẻ từ 6 tháng đến 11 tuổi có suy thận bị chống chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ. Liều phải do bác sĩ xác định dựa trên chức năng thận.

