L-Tyrosine là dạng đồng phân L có hoạt tính sinh học của tyrosine, một axit amin tham gia cấu tạo protein. Cơ thể thường có thể tạo tyrosine từ phenylalanine nên tyrosine được xếp là axit amin không thiết yếu hoặc thiết yếu có điều kiện trong một số tình trạng, chẳng hạn suy giảm chuyển hóa phenylalanine.
Tyrosine còn là nguyên liệu ban đầu của con đường tổng hợp catecholamine gồm dopamine, norepinephrine và epinephrine. Tuy nhiên, việc bổ sung L-Tyrosine không đồng nghĩa với tăng dopamine không giới hạn vì quá trình này còn được điều hòa bởi enzyme tyrosine hydroxylase và nhiều cơ chế sinh lý khác.
Một số nghiên cứu cho thấy L-Tyrosine có thể hỗ trợ một số chức năng nhận thức trong điều kiện stress cấp, lạnh, thiếu ngủ hoặc yêu cầu nhận thức cao. Bằng chứng không cho thấy lợi ích ổn định ở mọi người khỏe mạnh hoặc khi sử dụng hằng ngày. L-Tyrosine không phải thuốc điều trị trầm cảm, rối loạn tăng động giảm chú ý, Parkinson, suy giáp hoặc mệt mỏi kéo dài.
Nội dung chính
- Bản chất: Axit amin tạo protein, thường được cơ thể tổng hợp từ phenylalanine.
- Phân loại dinh dưỡng: Không thiết yếu ở người có chuyển hóa bình thường; có thể trở thành thiết yếu có điều kiện trong phenylketonuria hoặc một số tình trạng đặc biệt.
- Vai trò sinh học: Tham gia tổng hợp protein và là tiền chất của catecholamine, melanin cùng các gốc tyrosyl trong hormone tuyến giáp.
- Tác dụng nhận thức: Có thể hỗ trợ một số nhiệm vụ nhận thức trong stress cấp hoặc thiếu hụt catecholamine tạm thời; không có hiệu quả ổn định ở mọi hoàn cảnh.
- Nhu cầu dinh dưỡng: WHO đưa ra nhu cầu kết hợp phenylalanine và tyrosine khoảng 25 mg/kg/ngày ở người trưởng thành, không xác định riêng lượng tyrosine.
- Liều bổ sung chuẩn: Chưa có liều điều trị hoặc liều bổ sung chung được phê duyệt.
- Giới hạn trên: Chưa thiết lập mức dung nạp tối đa UL cho L-Tyrosine; dữ liệu dài hạn ở người còn thiếu.
- Không nên tự dùng: Người mắc tyrosinemia, tăng tyrosine máu hoặc đang điều trị bệnh chuyển hóa axit amin.
- Dinh dưỡng tĩnh mạch: Tyrosine hoặc N-acetyl-L-tyrosine có thể là thành phần của dung dịch hỗn hợp axit amin.
- Lưu hành tại Việt Nam
Hoạt chất L-Tyrosine là gì?
L-Tyrosine là một axit amin được cơ thể sử dụng để tổng hợp protein. Ở người có chuyển hóa bình thường, tyrosine có thể được tạo từ phenylalanine nên thường được gọi là axit amin không thiết yếu.
Trong một số tình trạng như phenylketonuria, quá trình chuyển phenylalanine thành tyrosine bị suy giảm và chế độ ăn còn phải hạn chế phenylalanine. Khi đó, tyrosine trở thành thành phần thiết yếu của công thức dinh dưỡng y học và phải được theo dõi chuyên môn.
Tyrosine cũng là nguyên liệu ban đầu của quá trình tạo catecholamine, nhưng bổ sung tyrosine không đồng nghĩa với tác dụng kích thích thần kinh trực tiếp hoặc tăng dopamine liên tục.
L-Tyrosine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | L-Tyrosine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | L-Tyrosine |
| Tên IUPAC | (2S)-2-amino-3-(4-hydroxyphenyl)propanoic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tyrosine; L-Tyr; Tyr; 4-hydroxy-L-phenylalanine; (2S)-2-amino-3-(4-hydroxyphenyl)propanoic acid; L-4-hydroxyphenylalanine; Không được nhầm L-Tyrosine với:; L-DOPA hoặc levodopa; Tyramine; N-acetyl-L-tyrosine, viết tắt NALT; Phosphotyrosine; Các thuốc ức chế tyrosine kinase |
| Tên viết tắt | Tyr |
| Tên Latinh / tên dược điển | tyrosinum |
| Tên USAN | tyrosine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 60-18-4 |
|---|---|
| UNII | 42HK56048U |
| PubChem CID | 6057 |
| RxNorm CUI | 10962 |
Dược động học của L-Tyrosine
L-Tyrosine là chất dinh dưỡng nội sinh nên không có bộ thông số dược động học thống nhất giống thuốc phân tử nhỏ.
Sau khi hấp thu, tyrosine đi vào kho axit amin tự do, được sử dụng để:
- Tổng hợp protein.
- Tổng hợp catecholamine.
- Tạo melanin.
- Tham gia cấu trúc thyroglobulin và hormone tuyến giáp.
- Chuyển hóa thành fumarate và acetoacetate.
- Chuyển hóa thành các sản phẩm chứa nitơ để đào thải.
Nồng độ tyrosine huyết tương phụ thuộc lượng protein, lượng phenylalanine, tình trạng gan, bệnh chuyển hóa, insulin, các axit amin trung tính lớn khác và thời điểm lấy mẫu.
Giai đoạn I: Hấp thu
L-Tyrosine tự do hoặc được giải phóng từ protein được hấp thu chủ yếu tại ruột non thông qua các hệ vận chuyển axit amin trung tính.
Các axit amin trung tính lớn có thể cạnh tranh với nhau trong quá trình hấp thu và vận chuyển qua hàng rào máu não. Vì vậy, lượng L-Tyrosine đến não không chỉ phụ thuộc nồng độ tuyệt đối mà còn phụ thuộc tỷ lệ tyrosine so với các axit amin cạnh tranh.
Thông số Cmax và Tmax chuẩn hóa của các sản phẩm L-Tyrosine.
| F · Sinh khả dụng | L-Tyrosine dùng đường uống được hấp thu qua ruột non, nhưng chưa có giá trị sinh khả dụng tuyệt đối chuẩn hóa áp dụng cho mọi chế phẩm. Sinh khả dụng có thể bị ảnh hưởng bởi:
Đường tĩnh mạch đưa tyrosine trong hỗn hợp axit amin trực tiếp vào tuần hoàn. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Sau hấp thu, tyrosine phân bố trong huyết tương và các mô để tham gia tổng hợp protein cùng nhiều con đường chuyển hóa.
Tyrosine có thể đi qua hàng rào máu não thông qua hệ vận chuyển axit amin trung tính lớn. Tại tế bào thần kinh catecholaminergic, tyrosine có thể được chuyển thành L-DOPA rồi dopamine, norepinephrine và epinephrine.
Thể tích phân bố biểu kiến chuẩn hóa.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
L-Tyrosine có thể được hình thành từ phenylalanine nhờ enzyme phenylalanine hydroxylase. Trong phenylketonuria do thiếu hoạt tính enzyme này, việc tạo tyrosine giảm và tyrosine có thể trở thành axit amin thiết yếu có điều kiện.
Các con đường chuyển hóa chính gồm:
- Tyrosine → L-DOPA nhờ tyrosine hydroxylase.
- L-DOPA → dopamine → norepinephrine → epinephrine.
- Tyrosine → melanin thông qua các phản ứng liên quan tyrosinase.
- Gốc tyrosyl trong thyroglobulin được iod hóa và ghép cặp để tạo hormone tuyến giáp.
- Dị hóa tyrosine tạo fumarate và acetoacetate.
Tyrosine được xếp là axit amin vừa sinh glucose vừa sinh ceton.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Tyrosine không được đào thải chủ yếu dưới dạng nguyên vẹn như nhiều thuốc.
Sau chuyển hóa:
- Nitơ có thể được chuyển thành urê và đào thải qua thận.
- Khung carbon có thể đi vào chuyển hóa năng lượng.
- Một số chất chuyển hóa phenolic được đào thải qua nước tiểu.
- Một lượng nhỏ axit amin tự do có thể xuất hiện trong nước tiểu.
Tỷ lệ thải trừ nguyên vẹn và cân bằng khối lượng sau liều bổ sung.
| t½ · Thời gian bán thải | Chưa thiết lập một thời gian bán thải duy nhất cho L-Tyrosine trong mọi điều kiện dinh dưỡng và đường dùng. Nồng độ huyết tương phụ thuộc hấp thu, tổng hợp protein, chuyển hóa catecholamine, dị hóa tại gan và sự cạnh tranh giữa các axit amin. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Chưa có giá trị độ thanh thải chuẩn hóa có thể áp dụng chung cho L-Tyrosine. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học L-Tyrosine gồm:
- Lượng protein và phenylalanine trong chế độ ăn.
- Dùng lúc đói hoặc cùng bữa ăn.
- Hàm lượng các axit amin trung tính lớn khác.
- Dạng L-Tyrosine hoặc N-acetyl-L-tyrosine.
- Chức năng gan.
- Bệnh phenylketonuria hoặc tyrosinemia.
- Điều trị bằng nitisinone.
- Tuổi và tình trạng dinh dưỡng.
- Stress cấp, thiếu ngủ và hoạt động catecholaminergic.
- Tình trạng hấp thu của đường tiêu hóa.
- Chức năng thận và cân bằng nitơ.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của L-Tyrosine
L-Tyrosine thuộc:
- Axit amin alpha.
- Axit amin thơm.
- Axit amin tạo protein.
- Axit amin không thiết yếu trong điều kiện thông thường.
- Axit amin thiết yếu có điều kiện trong một số rối loạn chuyển hóa.
- Axit amin vừa sinh glucose vừa sinh ceton.
- Tiền chất của catecholamine.
- Tiền chất liên quan đến tổng hợp melanin.
L-Tyrosine không phải chất dẫn truyền thần kinh, hormone tuyến giáp hoặc thuốc kích thích.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Tyrosine hydroxylase chuyển tyrosine thành L-DOPA, là bước giới hạn tốc độ trong quá trình tổng hợp catecholamine. L-DOPA sau đó được chuyển thành dopamine; dopamine có thể tiếp tục được chuyển thành norepinephrine và epinephrine.
Bổ sung L-Tyrosine có thể làm tăng nguồn cơ chất khi hoạt động catecholaminergic tăng cao hoặc khi nguồn tyrosine tạm thời trở thành yếu tố hạn chế. Điều này được đề xuất để giải thích một số lợi ích nhận thức trong stress cấp, lạnh hoặc thiếu ngủ.
Tuy nhiên:
- Tyrosine hydroxylase được điều hòa chặt chẽ.
- Dopamine không tăng tỷ lệ thuận vô hạn với liều tyrosine.
- Hiệu quả phụ thuộc trạng thái sinh lý ban đầu.
- Tăng nguồn cơ chất không đồng nghĩa điều trị được bệnh tâm thần hoặc thần kinh.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng sinh học tiềm năng của L-Tyrosine thường được đánh giá qua:
- Nồng độ tyrosine huyết tương.
- Tỷ lệ tyrosine so với các axit amin trung tính lớn.
- Khả năng làm việc trí óc trong stress.
- Trí nhớ làm việc.
- Chuyển đổi nhiệm vụ.
- Kiểm soát đáp ứng.
- Tỉnh táo khi thiếu ngủ.
- Các chất chuyển hóa catecholamine.
Tổng quan năm 2015 nhận định L-Tyrosine có khả năng hỗ trợ nhận thức chủ yếu khi hoạt động dopamine hoặc norepinephrine bị suy giảm tạm thời do điều kiện nhận thức hoặc môi trường khắc nghiệt. Bằng chứng không hỗ trợ việc dùng thường quy để tăng năng lực nhận thức khi không có stress.
Hiệu quả cấp tính trên một bài kiểm tra không chứng minh lợi ích lâu dài đối với học tập, trí nhớ, tâm trạng hoặc năng suất lao động.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của L-Tyrosine
Không có chỉ định điều trị độc lập phổ biến được phê duyệt cho L-Tyrosine đơn chất trong các nguồn quản lý thuốc đã tra cứu.
L-Tyrosine được sử dụng chủ yếu dưới dạng:
- Thành phần của protein trong chế độ ăn.
- Thành phần thực phẩm bổ sung.
- Thành phần của công thức dinh dưỡng y học dành cho người phải hạn chế phenylalanine.
- Thành phần của dung dịch hỗn hợp axit amin dùng trong dinh dưỡng tĩnh mạch.
- Tyrosine hoặc N-acetyl-L-tyrosine trong công thức dinh dưỡng tĩnh mạch dành cho trẻ em.
Aminosyn-PF và Premasol được chỉ định làm nguồn axit amin trong dinh dưỡng tĩnh mạch, không phải chỉ định riêng của L-Tyrosine.
L-Tyrosine được nghiên cứu trong:
- Stress tâm lý hoặc môi trường cấp tính.
- Tiếp xúc lạnh.
- Thiếu ngủ.
- Làm nhiều nhiệm vụ đồng thời.
- Trí nhớ làm việc và kiểm soát nhận thức.
- Mệt mỏi do yêu cầu nhận thức cao.
- Hiệu suất quân sự hoặc hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt.
- Phenylketonuria và tối ưu hóa tỷ lệ phenylalanine–tyrosine.
- Một số rối loạn tâm trạng hoặc chú ý.
- Hỗ trợ hoạt động thể lực.
Tổng quan hệ thống cho thấy lợi ích nhận thức có xu hướng xuất hiện trong những tình huống catecholamine bị huy động mạnh hoặc suy giảm tạm thời, nhưng số nghiên cứu nhỏ, liều không đồng nhất và kết quả không áp dụng cho mọi đối tượng.
Chưa có bằng chứng đủ mạnh để xem L-Tyrosine là thuốc điều trị:
- Trầm cảm.
- Rối loạn tăng động giảm chú ý.
- Parkinson.
- Suy giáp.
- Sa sút trí tuệ.
- Hội chứng mệt mỏi mạn tính.
- Béo phì hoặc rối loạn chuyển hóa.
Liều dùng và cách sử dụng
WHO/FAO/UNU ước tính nhu cầu kết hợp phenylalanine và tyrosine ở người trưởng thành khoảng 25 mg/kg thể trọng/ngày. Báo cáo không thể xác định riêng lượng tyrosine có thể thay thế nhu cầu phenylalanine.
Đây là nhu cầu dinh dưỡng kết hợp từ tổng chế độ ăn, không phải liều viên L-Tyrosine.
Chưa có:
- Liều điều trị chuẩn của L-Tyrosine đơn chất.
- Liều bổ sung hằng ngày áp dụng cho mọi người.
- Mức dung nạp tối đa UL được thiết lập.
Một số nghiên cứu nhận thức cấp tính đã dùng liều cao tính theo cân nặng, thường khoảng 100–150 mg/kg trong thời gian ngắn. Đây là liều nghiên cứu, không phải khuyến cáo tự sử dụng và có thể tương đương nhiều gam ở người trưởng thành.
Đối với dinh dưỡng tĩnh mạch:
- Aminosyn-PF 7% chứa 44 mg tyrosine trong mỗi 100 mL.
- Premasol 10% cung cấp 0,24 g tyrosine trong mỗi 100 mL, dưới dạng tyrosine và N-acetyl-L-tyrosine.
- Liều truyền được tính theo tổng nhu cầu axit amin, năng lượng, dịch và tình trạng chuyển hóa, không dựa riêng vào tyrosine.
Đối với chế độ ăn:
- Ưu tiên nguồn protein đa dạng và đáp ứng đủ nhu cầu chung.
- Người khỏe mạnh thường có thể tạo tyrosine từ phenylalanine.
- Không cần bổ sung riêng nếu chế độ ăn đã đầy đủ và không có chỉ định chuyên môn.
Đối với sản phẩm bổ sung:
- Kiểm tra rõ L-Tyrosine hay N-acetyl-L-tyrosine.
- Kiểm tra hàm lượng mỗi khẩu phần và các chất phối hợp.
- Không tự dùng liều nghiên cứu cao.
- Không sử dụng nhiều sản phẩm hỗ trợ tập trung hoặc thể thao đồng thời.
- Không dùng thay thế giấc ngủ, chế độ ăn, đánh giá tâm thần hoặc điều trị bệnh.
- Người dùng thuốc thần kinh, levodopa hoặc thuốc tuyến giáp cần hỏi bác sĩ hay dược sĩ.
- Người mắc rối loạn chuyển hóa axit amin phải tuân thủ công thức và liều do chuyên gia chuyển hóa chỉ định.
Đối với đường tĩnh mạch:
- Chỉ sử dụng trong phác đồ dinh dưỡng tại cơ sở y tế.
- Không truyền trực tiếp sản phẩm chỉ dùng để pha chế.
- Phải bảo đảm vô khuẩn, độ tương hợp và theo dõi xét nghiệm.
Người sử dụng L-Tyrosine bổ sung nên theo dõi:
- Buồn nôn hoặc khó chịu dạ dày.
- Đau đầu.
- Bồn chồn hoặc khó ngủ.
- Đánh trống ngực.
- Thay đổi huyết áp.
- Thay đổi triệu chứng tâm thần hoặc thần kinh.
- Tổng lượng tyrosine và phenylalanine từ sản phẩm phối hợp.
Người mắc phenylketonuria hoặc tyrosinemia cần theo dõi nồng độ phenylalanine và tyrosine huyết tương theo kế hoạch của chuyên gia chuyển hóa.
Trong dinh dưỡng tĩnh mạch cần theo dõi:
- Đường huyết.
- Điện giải.
- Chức năng gan và thận.
- Nitơ urê máu.
- Amoniac khi phù hợp.
- Cân bằng dịch.
- Dấu hiệu nhiễm trùng và biến chứng đường truyền.
Cảnh báo và lưu ý về L-Tyrosine
Không nên tự sử dụng L-Tyrosine liều bổ sung trong các trường hợp:
- Quá mẫn với L-Tyrosine hoặc thành phần sản phẩm.
- Tyrosinemia type I, II hoặc III.
- Tăng tyrosine máu chưa rõ nguyên nhân.
- Đang điều trị bằng nitisinone mà chưa có hướng dẫn từ chuyên gia chuyển hóa.
- Trẻ có kết quả sàng lọc sơ sinh tăng tyrosine chưa được đánh giá.
- Rối loạn chuyển hóa axit amin đang được điều trị bằng chế độ ăn chuyên biệt.
Tyrosinemia type II được điều trị bằng chế độ hạn chế tyrosine và phenylalanine; bổ sung L-Tyrosine không kiểm soát có thể đi ngược mục tiêu điều trị.
Chống chỉ định của dung dịch truyền phải căn cứ nhãn sản phẩm. Aminosyn-PF và Premasol chống chỉ định trong một số trường hợp như vô niệu chưa điều trị, hôn mê gan, rối loạn chuyển hóa axit amin bẩm sinh hoặc quá mẫn với thành phần.
Dữ liệu về tần suất tác dụng không mong muốn của L-Tyrosine đơn chất còn hạn chế.
Các triệu chứng đã được ghi nhận hoặc có thể xuất hiện trong quá trình dùng sản phẩm bổ sung gồm:
- Buồn nôn.
- Khó chịu dạ dày.
- Ợ nóng.
- Đau đầu.
- Mệt mỏi.
- Bồn chồn.
- Khó ngủ.
- Đánh trống ngực.
- Thay đổi nhu động ruột.
Các triệu chứng này không đặc hiệu và có thể liên quan đến thành phần phối hợp như caffeine, vitamin hoặc chất kích thích khác.
L-Tyrosine từ thực phẩm ở lượng dinh dưỡng thông thường không được ghi nhận có hồ sơ tác dụng phụ tương tự liều bổ sung đậm đặc.
Chưa xác lập tác dụng phụ nghiêm trọng thường gặp của L-Tyrosine đơn chất ở người khỏe mạnh.
Nguy cơ nghiêm trọng có thể xuất hiện trong các tình trạng đặc biệt:
- Tăng tyrosine máu ở người mắc tyrosinemia.
- Tổn thương giác mạc, sợ ánh sáng hoặc đau mắt khi tyrosine máu tăng cao kéo dài.
- Tổn thương da tăng sừng trong tyrosinemia type II.
- Rối loạn thần kinh hoặc phát triển trong các bệnh chuyển hóa không được kiểm soát.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng với sản phẩm.
- Biến chứng của toàn bộ công thức dinh dưỡng tĩnh mạch.
Trong tyrosinemia type I điều trị bằng nitisinone, nồng độ tyrosine cao có thể làm tăng nguy cơ lắng đọng tinh thể ở giác mạc; chế độ ăn cần hạn chế tyrosine và phenylalanine.
Cần khám ngay khi xuất hiện khó thở, phù mặt, phát ban lan rộng, đau mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ, lú lẫn hoặc triệu chứng thần kinh bất thường.
- Không dùng L-Tyrosine để tự điều trị trầm cảm, ADHD, Parkinson hoặc suy giáp.
- Không xem đặc tính tiền chất dopamine là bằng chứng rằng liều cao sẽ làm tăng tập trung.
- Lợi ích nhận thức chủ yếu được ghi nhận trong điều kiện stress cấp và không nhất quán.
- Chưa thiết lập UL và còn thiếu dữ liệu sử dụng lâu dài ở người.
- Không tự áp dụng liều nghiên cứu tính theo cân nặng.
- Không sử dụng khi mắc hoặc nghi ngờ tyrosinemia.
- Người dùng nitisinone phải tuân thủ chế độ hạn chế tyrosine.
- Người mắc PKU chỉ dùng tyrosine trong công thức được nhóm chuyển hóa hướng dẫn.
- Thận trọng khi đang dùng levodopa, thuốc kích thích, MAOI hoặc nhiều thuốc tâm thần.
- Kiểm tra caffeine và các chất kích thích trong sản phẩm hỗ trợ tập trung.
- Ngừng dùng nếu xuất hiện đau mắt, sợ ánh sáng, đánh trống ngực hoặc triệu chứng thần kinh.
- Không dùng sản phẩm bổ sung thay thế đánh giá nguyên nhân mệt mỏi hoặc giảm tập trung.
Chưa có ngưỡng quá liều cấp tính chính thức áp dụng chung cho L-Tyrosine.
Dùng lượng lớn có thể gây:
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Đau đầu.
- Khó chịu tiêu hóa.
- Bồn chồn hoặc mất ngủ.
- Đánh trống ngực.
- Mất cân bằng axit amin.
- Tăng tyrosine huyết tương.
- Nguy cơ cao hơn ở người có rối loạn dị hóa tyrosine.
Xử trí:
- Ngừng sản phẩm.
- Ghi lại tên sản phẩm, hàm lượng và lượng đã dùng.
- Đánh giá dấu hiệu sinh tồn và triệu chứng thần kinh.
- Kiểm tra chức năng gan, thận, điện giải và axit amin huyết tương khi có chỉ định.
- Điều trị hỗ trợ.
- Liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc nếu dùng lượng lớn hay có triệu chứng đáng kể.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được xác minh.
Sản phẩm L-Tyrosine đường uống cần được bảo quản theo nhãn, thường gồm:
- Để trong bao bì kín.
- Tránh độ ẩm cao.
- Tránh ánh sáng trực tiếp và nhiệt độ quá cao.
- Dùng dụng cụ lấy bột sạch, khô.
- Không sử dụng sản phẩm đổi màu, có mùi bất thường hoặc quá hạn.
- Để xa tầm tay trẻ em.
Aminosyn-PF được bảo quản ở 20–25°C, tránh đông lạnh và hạn chế tiếp xúc ánh sáng. Premasol phải được bảo quản theo nhãn của chế phẩm.
Không tự áp dụng điều kiện bảo quản của sản phẩm này cho sản phẩm khác.
Đối tượng đặc biệt
Trẻ em nhận tyrosine từ protein trong chế độ ăn và có thể tạo tyrosine từ phenylalanine khi chuyển hóa bình thường.
Không có liều L-Tyrosine bổ sung chung cho trẻ em. VKM không xác định được dữ liệu an toàn phù hợp để kết luận riêng cho trẻ và thanh thiếu niên.
Đặc biệt lưu ý:
- Trẻ mắc PKU cần công thức dinh dưỡng có tyrosine và hạn chế phenylalanine dưới giám sát chuyên gia.
- Trẻ tăng tyrosine trên sàng lọc sơ sinh phải được đánh giá bệnh gan, tyrosinemia hoặc tăng tyrosine thoáng qua.
- Không tự dùng L-Tyrosine cho trẻ có chậm phát triển, triệu chứng thần kinh, đau mắt hoặc tổn thương da.
- Dinh dưỡng tĩnh mạch ở trẻ phải sử dụng công thức phù hợp và theo dõi amoniac, gan, thận, đường huyết cùng điện giải.
Chưa có liều L-Tyrosine bổ sung riêng cho người cao tuổi.
VKM không tìm thấy dữ liệu an toàn đặc hiệu ở người cao tuổi trong đánh giá nguy cơ.
Cần thận trọng khi người cao tuổi:
- Đang điều trị Parkinson bằng levodopa.
- Có bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp.
- Dùng thuốc tuyến giáp.
- Dùng nhiều thuốc tâm thần.
- Suy gan hoặc suy thận.
- Có chế độ ăn hạn chế protein.
- Dễ mất ngủ hoặc đánh trống ngực.
Không dùng L-Tyrosine để thay thế đánh giá suy giảm nhận thức hoặc mệt mỏi ở người cao tuổi.
Tyrosine là thành phần bình thường của protein trong chế độ ăn.
Dữ liệu về L-Tyrosine bổ sung liều cao trong thai kỳ còn thiếu. VKM không xác định được liệu bổ sung mức trung bình có ảnh hưởng đến thai nhi hay phụ nữ mang thai có khả năng dung nạp khác người trưởng thành nói chung hay không.
Phụ nữ mang thai nên:
- Ưu tiên protein từ chế độ ăn cân đối.
- Không tự dùng L-Tyrosine để tăng năng lượng hoặc tập trung.
- Không dùng liều nghiên cứu cao.
- Hỏi bác sĩ nếu mắc PKU, tyrosinemia, bệnh tuyến giáp hoặc đang dùng thuốc tâm thần.
- Tuân thủ kiểm soát tyrosine nghiêm ngặt nếu đang điều trị bằng nitisinone.
Tyrosine là axit amin tự nhiên có trong protein và sữa mẹ.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về:
- Mức tăng tyrosine trong sữa sau khi dùng liều bổ sung cao.
- Ảnh hưởng dài hạn đối với trẻ bú mẹ.
- Liều bổ sung an toàn chung trong thời kỳ cho con bú.
VKM ghi nhận chưa rõ khả năng dung nạp L-Tyrosine bổ sung ở phụ nữ cho con bú có khác với người trưởng thành khác hay không.
Không tự dùng L-Tyrosine liều cao, đặc biệt khi trẻ sinh non, có bệnh chuyển hóa hoặc người mẹ đang dùng thuốc thần kinh.
Gan tham gia đáng kể vào chuyển hóa tyrosine. Bệnh gan có thể gây tăng tyrosine huyết tương do giảm khả năng chuyển hóa.
Người suy gan không nên tự bổ sung L-Tyrosine liều cao vì:
- Có thể làm tăng tải axit amin và nitơ.
- Khả năng dị hóa tyrosine có thể suy giảm.
- Tăng tyrosine máu cũng có thể là dấu hiệu bệnh gan.
- Dữ liệu điều chỉnh liều chưa được thiết lập.
Dung dịch axit amin truyền có thể gây mất cân bằng axit amin, tăng amoniac, sững sờ hoặc hôn mê khi sử dụng không phù hợp ở người suy gan.
Liều L-Tyrosine đơn chất cho người suy gan.
Chưa có khuyến cáo điều chỉnh liều L-Tyrosine đơn chất dựa trên mức lọc cầu thận.
Người suy thận cần thận trọng vì:
- Tổng lượng protein và axit amin phải được cá thể hóa.
- Sản phẩm chứa nitơ có thể góp phần làm tăng nitơ urê máu.
- Có thể đồng thời rối loạn điện giải hoặc cân bằng acid–base.
- Một số sản phẩm bổ sung chứa khoáng chất hoặc thành phần phối hợp khác.
Nhãn dung dịch axit amin cảnh báo việc truyền axit amin khi chức năng thận suy giảm có thể làm tăng tình trạng tăng nitơ máu.
Liều L-Tyrosine đơn chất cho người suy thận.
L-Tyrosine từ thực phẩm không được dự kiến ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy.
Một số nghiên cứu đánh giá L-Tyrosine nhằm duy trì nhận thức trong stress hoặc thiếu ngủ, nhưng sản phẩm không thay thế giấc ngủ và không bảo đảm khả năng lái xe an toàn.
Không lái xe nếu xuất hiện:
- Đau đầu.
- Bồn chồn.
- Đánh trống ngực.
- Chóng mặt.
- Mất ngủ.
- Thay đổi thị giác.
- Triệu chứng thần kinh bất thường.
Tương tác thuốc của L-Tyrosine
Tương tác lâm sàng của L-Tyrosine đơn chất chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Các tình huống cần thận trọng:
- Levodopa: tyrosine và levodopa sử dụng các hệ vận chuyển axit amin trung tính lớn; có khả năng cạnh tranh tại ruột hoặc hàng rào máu não. Ý nghĩa lâm sàng của L-Tyrosine bổ sung chưa được xác định, nhưng người điều trị Parkinson không nên tự phối hợp.
- Thuốc kích thích hoặc thuốc làm tăng catecholamine: có khả năng làm tăng bồn chồn, đánh trống ngực hoặc huyết áp ở người nhạy cảm; dữ liệu trực tiếp còn hạn chế.
- Thuốc ức chế monoamine oxidase: không được nhầm tyrosine với tyramine. Tuy nhiên, người dùng MAOI không nên tự bổ sung axit amin liều cao khi chưa hỏi bác sĩ.
- Thuốc hormone tuyến giáp: chưa chứng minh L-Tyrosine làm tăng hiệu quả điều trị. Không dùng L-Tyrosine thay levothyroxine hoặc tự thay đổi liều thuốc.
- Nitisinone: thuốc làm tăng tyrosine máu do chặn con đường dị hóa tyrosine; người dùng phải kiểm soát tyrosine và phenylalanine nghiêm ngặt.
- Các axit amin trung tính lớn khác có thể cạnh tranh với tyrosine trong hấp thu và vận chuyển vào não.
Tương tác với từng sản phẩm phối hợp.
Thắc mắc về hoạt chất L-Tyrosine
L-Tyrosine là một axit amin được sử dụng để tổng hợp protein. Cơ thể thường tạo tyrosine từ phenylalanine nên đây được xem là axit amin không thiết yếu trong điều kiện bình thường. Tyrosine còn là nguyên liệu ban đầu để tạo dopamine, norepinephrine và epinephrine.
L-Tyrosine có thể hỗ trợ một số chức năng nhận thức khi cơ thể chịu stress cấp, lạnh, thiếu ngủ hoặc phải xử lý nhiệm vụ khó. Hiệu quả không xuất hiện nhất quán ở mọi người và chưa chứng minh lợi ích khi dùng hằng ngày trong điều kiện bình thường.
L-Tyrosine không phải thuốc điều trị mất tập trung, ADHD hoặc suy giảm nhận thức.
Chưa có liều bổ sung hằng ngày hoặc liều điều trị chung được phê duyệt.
WHO đưa ra nhu cầu kết hợp phenylalanine và tyrosine khoảng 25 mg/kg thể trọng/ngày ở người trưởng thành, nhưng không xác định riêng lượng tyrosine. Đây là nhu cầu dinh dưỡng từ chế độ ăn, không phải liều viên bổ sung.
Một số nghiên cứu dùng liều cao trong thời gian ngắn, nhưng không nên tự áp dụng các liều này.
Tyrosine là tiền chất của dopamine. Enzyme tyrosine hydroxylase chuyển tyrosine thành L-DOPA, sau đó L-DOPA được chuyển thành dopamine.
Tuy nhiên, quá trình này được điều hòa chặt chẽ. Bổ sung nhiều tyrosine không làm dopamine tăng không giới hạn và không chứng minh có thể điều trị bệnh do dopamine.
Người mắc tyrosinemia, tăng tyrosine máu, đang dùng nitisinone hoặc đang được điều trị rối loạn chuyển hóa axit amin không nên tự bổ sung L-Tyrosine.
Trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, người suy gan, suy thận và người dùng levodopa hoặc nhiều thuốc thần kinh cũng cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

