L-Isoleucine

L-Isoleucine là dạng đồng phân L có hoạt tính sinh học của isoleucine, một axit amin thiết yếu thuộc nhóm axit amin chuỗi nhánh cùng với leucine và valine. Cơ thể người không tự tổng hợp đủ L-Isoleucine nên phải nhận từ protein trong chế độ ăn hoặc từ các nguồn dinh dưỡng được chỉ định. Hoạt chất này tham gia cấu tạo protein và có thể được chuyển hóa để cung cấp năng lượng hoặc tạo các chất trung gian chuyển hóa.

Trong thực hành y khoa, L-Isoleucine thường không được sử dụng như một thuốc đơn chất điều trị bệnh. Nó có thể là một thành phần của dung dịch hỗn hợp axit amin dùng trong dinh dưỡng đường tĩnh mạch khi người bệnh không thể nhận đủ dinh dưỡng bằng đường ăn hoặc đường tiêu hóa. Nhu cầu dinh dưỡng không đồng nghĩa với liều điều trị. Người dùng không nên tự bổ sung liều cao hoặc tự áp dụng liều của dung dịch truyền mà không có đánh giá của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Axit amin thiết yếu, thuộc nhóm BCAA gồm isoleucine, leucine và valine.
  • Nguồn cung cấp: Chủ yếu từ protein trong thực phẩm; cũng có trong sản phẩm bổ sung và dung dịch hỗn hợp axit amin.
  • Vai trò: Là nguyên liệu tổng hợp protein và các phân tử sinh học; phần dư có thể được oxy hóa để tạo năng lượng.
  • Nhu cầu người trưởng thành: WHO/FAO/UNU ước tính khoảng 20 mg/kg thể trọng/ngày đối với người trưởng thành khỏe mạnh; đây là nhu cầu dinh dưỡng, không phải liều điều trị.
  • Ứng dụng y khoa: Thành phần của dung dịch axit amin dùng trong dinh dưỡng tĩnh mạch khi đường ăn hoặc đường tiêu hóa không đáp ứng được nhu cầu.
  • Cảnh báo chính: Không tự truyền hoặc tự dùng liều cao; đặc biệt thận trọng ở người có rối loạn chuyển hóa axit amin, suy gan hoặc suy thận.
  • Tình trạng lưu hành tại Việt Nam

Hoạt chất L-Isoleucine là gì?

L-Isoleucine là một axit amin thiết yếu có mạch nhánh. “Thiết yếu” nghĩa là cơ thể người không tự tổng hợp đủ để đáp ứng nhu cầu và phải nhận từ chế độ ăn hoặc nguồn dinh dưỡng thích hợp. Đây là dạng đồng phân L được sử dụng trong quá trình tổng hợp protein của cơ thể.

L-Isoleucine không nên được xem là thuốc điều trị độc lập cho tăng cơ, tiểu đường hoặc các bệnh chuyển hóa. Trong y khoa, hoạt chất chủ yếu xuất hiện như một thành phần của hỗn hợp axit amin dùng để cung cấp dinh dưỡng.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

L-Isoleucine

CAS 73-32-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

L-Isoleucine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

L-Isoleucine

Tên IUPAC

(2S,3S)-2-amino-3-methylpentanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Isoleucine; L-Ile; Ile; (2S,3S)-2-amino-3-methylpentanoic acid

Tên viết tắt

Ile

Tên Latinh / tên dược điển

isoleucinum

Tên USAN

isoleucine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

73-32-5

UNII

04Y7590D77

PubChem CID

6306

RxNorm CUI

6033

Dược động học của L-Isoleucine

L-Isoleucine là một chất dinh dưỡng nội sinh nên không có bộ thông số dược động học chuẩn hóa giống nhiều thuốc phân tử nhỏ. Sau khi được hấp thu hoặc đưa trực tiếp vào tuần hoàn, L-Isoleucine tham gia kho axit amin tự do, được sử dụng để tổng hợp protein hoặc chuyển hóa qua con đường dị hóa BCAA.

Các thông số như sinh khả dụng tuyệt đối đường uống, thể tích phân bố, độ thanh thải và thời gian bán thải có thể thay đổi theo tình trạng dinh dưỡng, lượng protein, đường dùng và hoạt động chuyển hóa của từng mô.

Giai đoạn I: Hấp thu

L-Isoleucine từ thực phẩm được giải phóng trong quá trình tiêu hóa protein và được hấp thu qua ruột non cùng các axit amin khác. Hiệu quả hấp thu phụ thuộc khả năng tiêu hóa của nguồn protein, tình trạng đường tiêu hóa và sự cạnh tranh giữa các axit amin sử dụng chung hệ vận chuyển.

Thông số Cmax và Tmax chuẩn hóa cho L-Isoleucine đơn chất ở người.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Đường tĩnh mạch đưa L-Isoleucine trong hỗn hợp axit amin trực tiếp vào tuần hoàn và không trải qua giai đoạn hấp thu tại đường tiêu hóa.

Sinh khả dụng tuyệt đối chuẩn hóa của L-Isoleucine đơn chất dùng đường uống.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi vào tuần hoàn, L-Isoleucine phân bố trong kho axit amin tự do của huyết tương và các mô. BCAA có đặc điểm được chuyển hóa đáng kể tại các mô ngoài gan, trong đó cơ xương là một vị trí quan trọng của quá trình dị hóa.

Thể tích phân bố biểu kiến chuẩn hóa của L-Isoleucine đơn chất.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bước đầu của quá trình dị hóa L-Isoleucine là phản ứng chuyển amin do branched-chain amino acid aminotransferase, viết tắt BCAT, xúc tác. Sản phẩm ketoacid tiếp tục được khử carboxyl oxy hóa bởi phức hợp branched-chain alpha-ketoacid dehydrogenase, viết tắt BCKDH.

Khung carbon của isoleucine có thể tạo các chất trung gian đi vào chu trình acid citric. Vì tạo được cả acetyl-CoA và tiền chất của succinyl-CoA, isoleucine được xếp là axit amin vừa sinh ceton vừa sinh glucose.

Giai đoạn IV: Thải trừ

L-Isoleucine không được thải trừ chủ yếu dưới dạng nguyên vẹn như nhiều thuốc. Khi không được sử dụng để tổng hợp protein, phần nitơ được chuyển hóa và cuối cùng có thể được đào thải chủ yếu dưới dạng urê; khung carbon được oxy hóa tạo năng lượng, carbon dioxide hoặc đi vào các con đường chuyển hóa khác.

Tỷ lệ bài tiết nguyên vẹn qua nước tiểu ở người khỏe mạnh.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Chưa xác định được một thời gian bán thải duy nhất có thể áp dụng cho L-Isoleucine trong mọi điều kiện dinh dưỡng và đường dùng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có giá trị độ thanh thải chuẩn hóa có thể áp dụng chung cho L-Isoleucine đơn chất.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ và chuyển hóa L-Isoleucine gồm:

  • Lượng và chất lượng protein trong chế độ ăn.
  • Hoạt động tiêu hóa và hấp thu của đường ruột.
  • Trạng thái no hoặc đói và nhu cầu tổng hợp protein.
  • Khối lượng và hoạt động chuyển hóa của cơ xương.
  • Bệnh gan, bệnh thận và tình trạng dị hóa nặng.
  • Các rối loạn chuyển hóa BCAA bẩm sinh, đặc biệt bệnh nước tiểu siro phong.
  • Việc sử dụng đồng thời leucine, valine và các axit amin khác có chung hệ vận chuyển hoặc con đường chuyển hóa.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của L-Isoleucine

L-Isoleucine thuộc các nhóm:

  • Axit amin thiết yếu.
  • Axit amin chuỗi nhánh, cùng leucine và valine.
  • Axit amin tạo protein.
  • Axit amin vừa sinh glucose vừa sinh ceton.
  • Nguồn nitơ và khung carbon trong dinh dưỡng.

Khác với hoạt chất tác động vào một thụ thể cụ thể, L-Isoleucine chủ yếu hoạt động như một chất nền sinh học và chất dinh dưỡng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

L-Isoleucine cung cấp đơn vị cấu trúc để tế bào tổng hợp protein và các phân tử sinh học khác. Khi lượng axit amin vượt nhu cầu tổng hợp, hoạt chất có thể được chuyển amin và oxy hóa để tạo chất trung gian chuyển hóa và năng lượng.

Các nghiên cứu tiền lâm sàng còn cho thấy isoleucine có thể ảnh hưởng đến vận chuyển glucose và các tín hiệu chuyển hóa. Tuy nhiên, những quan sát này chưa thiết lập L-Isoleucine là thuốc điều trị rối loạn đường huyết.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dược lực học của L-Isoleucine phụ thuộc trạng thái dinh dưỡng và sự hiện diện của các axit amin thiết yếu khác. Cung cấp đủ L-Isoleucine giúp duy trì nguồn nguyên liệu cần thiết cho tổng hợp protein. Thiếu một axit amin thiết yếu có thể giới hạn quá trình tổng hợp protein dù các axit amin khác được cung cấp đầy đủ.

Trong dinh dưỡng tĩnh mạch, hỗn hợp axit amin cung cấp các đơn vị cấu trúc để tổng hợp protein và có thể được oxy hóa tạo năng lượng. Không nên quy toàn bộ hiệu quả của hỗn hợp này cho riêng L-Isoleucine.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của L-Isoleucine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về L-Isoleucine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của L-Isoleucine

Tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng được xác lập riêng cho L-Isoleucine đơn chất.

Đối với hỗn hợp dinh dưỡng tĩnh mạch:

  • Không được thêm thuốc hoặc chất điện giải khi chưa xác minh độ tương hợp.
  • Bổ sung quá mức calci và phosphat có thể tạo kết tủa calci phosphat, gây tắc mạch phổi nghiêm trọng.
  • Không truyền thuốc khác qua cùng đường truyền chuyên dụng khi chưa có dữ liệu tương hợp.
  • Cần tính đến tổng lượng dịch, điện giải, glucose và nitơ từ mọi dung dịch dùng đồng thời.

Các axit amin chuỗi nhánh có thể cạnh tranh với nhau hoặc với các axit amin trung tính lớn tại một số hệ vận chuyển, nhưng ý nghĩa tương tác lâm sàng của L-Isoleucine bổ sung cần được đánh giá theo từng trường hợp.

Thắc mắc về hoạt chất L-Isoleucine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *