L-Alanine là dạng đồng phân L của alanine, một alpha-amino acid được cơ thể sử dụng để tổng hợp protein. Đây là acid amin không thiết yếu, nghĩa là cơ thể người khỏe mạnh có thể tổng hợp từ các chất trung gian chuyển hóa, chủ yếu thông qua phản ứng chuyển amin giữa pyruvate và glutamate.
L-Alanine giữ vai trò quan trọng trong chu trình glucose–alanine. Tại cơ, alanine tiếp nhận nhóm amin rồi được vận chuyển đến gan; tại đây, alanine được chuyển trở lại thành pyruvate để tham gia tân tạo glucose, còn nitơ được xử lý qua chuyển hóa ure.
Cần phân biệt L-Alanine với beta-alanine, một hợp chất khác về vị trí nhóm amin và thường xuất hiện trong sản phẩm thể thao. Hiện chưa xác minh được chỉ định điều trị độc lập phổ biến cho L-Alanine đơn chất; trong y khoa, alanine chủ yếu được ghi nhận là thành phần của hỗn hợp acid amin dùng trong dinh dưỡng tĩnh mạch.
Nội dung chính
- L-Alanine là gì?: Alpha-amino acid không thiết yếu, tham gia cấu tạo protein và chuyển hóa nitơ.
- Vai trò chuyển hóa: Có thể chuyển đổi thuận nghịch với pyruvate qua enzym alanine aminotransferase.
- Chu trình glucose–alanine: Hỗ trợ vận chuyển nitơ từ cơ đến gan và cung cấp bộ khung carbon cho tân tạo glucose.
- Chỉ định thuốc đơn chất: Chưa xác minh được chỉ định điều trị phổ biến của L-Alanine đơn chất.
- Ứng dụng y khoa: Là thành phần của một số dung dịch hỗn hợp acid amin dùng trong dinh dưỡng tĩnh mạch.
- Liều bổ sung đường uống: Chưa có liều điều trị chuẩn hoặc giới hạn dung nạp tối đa được xác lập riêng cho L-Alanine.
- Lưu ý: Không nhầm L-Alanine với beta-alanine và không tự dùng sản phẩm bổ sung để điều trị bệnh hoặc kiểm soát đường huyết.
Hoạt chất L-Alanine là gì?
L-Alanine là một acid amin không thiết yếu được sử dụng để tạo protein và tham gia vận chuyển carbon cùng nitơ giữa cơ và gan.
“Không thiết yếu” không có nghĩa là không quan trọng; thuật ngữ này cho biết cơ thể người khỏe mạnh có thể tự tổng hợp alanine và không bắt buộc phải nhận một lượng riêng biệt từ chế độ ăn.
L-Alanine
INN L-Alanine; alanine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | L-Alanine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | L-Alanine; alanine |
| Tên IUPAC | (2S)-2-aminopropanoic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | L-α-Alanine; (S)-alanine; (2S)-2-aminopropanoic acid; L-2-aminopropanoic acid; ký hiệu ba chữ cái Ala; ký hiệu một chữ cái A.; L-Alanine không đồng nghĩa với beta-alanine. Hai chất có cùng công thức phân tử nhưng khác vị trí nhóm amin và khác vai trò sinh học. |
| Tên viết tắt | Ala |
| Tên Latinh / tên dược điển | Alaninum |
| Tên USAN | alanine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 56-41-7 |
|---|---|
| UNII | OF5P57N2ZX |
| PubChem CID | 5950 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của L-Alanine
L-Alanine vừa có nguồn gốc từ chế độ ăn vừa được tổng hợp và tái sử dụng liên tục trong cơ thể. Vì là chất chuyển hóa nội sinh, không có một hồ sơ dược động học chuẩn áp dụng chung cho thực phẩm, sản phẩm uống và dung dịch acid amin truyền tĩnh mạch.
Sau khi được hấp thu hoặc giải phóng từ protein, alanine tham gia nhanh vào tổng hợp protein, phản ứng chuyển amin và chu trình glucose–alanine.
Giai đoạn I: Hấp thu
Protein trong thực phẩm được tiêu hóa thành peptide và acid amin; các acid amin tự do, bao gồm alanine, được hấp thu qua tế bào ruột. Mức hấp thu có thể chịu ảnh hưởng của dạng sản phẩm, bữa ăn và sự cạnh tranh với các acid amin khác.
Thông số thời gian đạt nồng độ đỉnh của L-Alanine đơn chất.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của L-Alanine đường uống ở người chưa được xác lập thống nhất trong các nguồn chính thức được kiểm chứng. Không được tự quy đổi liều đường uống sang lượng alanine có trong dung dịch truyền tĩnh mạch. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Alanine hiện diện tự nhiên trong huyết tương, dịch nội bào và protein của nhiều mô. Sau khi vào tuần hoàn, alanine có thể được mô sử dụng để tổng hợp protein hoặc được vận chuyển đến gan để chuyển hóa.
Thể tích phân bố của L-Alanine đơn chất.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
L-Alanine được chuyển hóa chủ yếu qua phản ứng thuận nghịch do alanine aminotransferase xúc tác:
Alanine + alpha-ketoglutarate ⇌ pyruvate + glutamate.
Tại cơ, phản ứng theo chiều tạo alanine giúp thu nhận nhóm amin. Alanine được đưa đến gan, chuyển thành pyruvate để tham gia tân tạo glucose; nitơ được chuyển sang glutamate và tiếp tục được xử lý qua các con đường chuyển hóa nitơ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Bộ khung carbon của alanine được chuyển thành pyruvate rồi tiếp tục được oxy hóa, dùng để tạo glucose hoặc tham gia các con đường chuyển hóa khác. Nitơ được chuyển sang các chất trung gian và phần dư được đào thải chủ yếu dưới dạng ure qua thận.
Tỷ lệ L-Alanine bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Không có thời gian bán thải thống nhất cho L-Alanine trong các nguồn chính thức được kiểm chứng. Thời gian bán thải phụ thuộc nguồn alanine, đường dùng, liều, tình trạng dinh dưỡng và hoạt động chuyển hóa của từng mô. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không có giá trị độ thanh thải chuẩn áp dụng chung cho L-Alanine do đây là chất chuyển hóa nội sinh và liên tục được tổng hợp, phân giải, tích hợp vào protein và tái sử dụng. Độ thanh thải định lượng của chế phẩm đơn chất. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu và chuyển hóa L-Alanine gồm:
- Hàm lượng protein và thành phần acid amin trong bữa ăn.
- Đường dùng và dạng sản phẩm.
- Tình trạng đói, vận động, chấn thương hoặc dị hóa.
- Chức năng gan và thận.
- Hoạt tính alanine aminotransferase.
- Nồng độ pyruvate, glutamate và các chất trung gian chuyển hóa.
- Khả năng sử dụng acid amin và đào thải nitơ.
- Các rối loạn chuyển hóa acid amin hoặc ure.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của L-Alanine
L-Alanine có thể được mô tả trong ba bối cảnh:
- Acid amin cấu tạo protein: là một trong các acid amin được tích hợp vào protein của người.
- Acid amin sinh đường: bộ khung carbon tạo pyruvate, một chất có thể tham gia tân tạo glucose.
- Thành phần dinh dưỡng: được phối hợp với nhiều acid amin khác trong dung dịch nuôi dưỡng tĩnh mạch hoặc thực phẩm y tế.
L-Alanine không phải chất kích thích thể thao và không có cơ chế tương đương beta-alanine.
Phần III: Cơ chế tác dụng
L-Alanine không có một cơ chế dược lý kiểu gắn vào thụ thể như nhiều loại thuốc.
Vai trò chính gồm:
- Cung cấp đơn vị cấu tạo cho quá trình tổng hợp protein.
- Nhận và vận chuyển nhóm amin từ mô ngoại vi đến gan.
- Chuyển đổi thuận nghịch với pyruvate qua alanine aminotransferase.
- Cung cấp cơ chất cho tân tạo glucose trong chu trình glucose–alanine.
- Góp phần đưa nitơ vào các con đường xử lý và đào thải.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Không có quan hệ liều – đáp ứng dược lý chuẩn được xác lập cho L-Alanine đơn chất.
Trong dung dịch dinh dưỡng tĩnh mạch, tác dụng lâm sàng thuộc tổng thể hỗn hợp acid amin, năng lượng, điện giải, vitamin và các thành phần phối hợp. Không thể quy việc duy trì cân bằng nitơ hoặc hỗ trợ tổng hợp protein riêng cho alanine.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của L-Alanine
Chưa xác minh được chỉ định điều trị phổ biến được phê duyệt cho L-Alanine đơn chất.
L-Alanine là thành phần của Aminosyn II và một số dung dịch hỗn hợp acid amin. Aminosyn II được chỉ định làm nguồn nitơ trong hỗ trợ dinh dưỡng cho người không thể dung nạp, không nên sử dụng hoặc không được cung cấp đủ dinh dưỡng qua đường tiêu hóa. Chỉ định này áp dụng cho toàn bộ sản phẩm phối hợp, không áp dụng riêng cho L-Alanine.
L-Alanine đang được nghiên cứu về:
- Điều hòa chuyển hóa glucose và tín hiệu chuyển hóa tại gan.
- Vai trò trong đáp ứng chuyển hóa khi vận động.
- Phối hợp với acid amin chuỗi nhánh trong sản phẩm dinh dưỡng thể thao.
- Chuyển hóa acid amin trong ung thư và các bệnh chuyển hóa.
- Thành phần của công thức dinh dưỡng chuyên biệt.
Các dữ liệu này không đủ để kết luận L-Alanine đơn chất điều trị đái tháo đường, tăng cơ, cải thiện sức bền hoặc điều trị ung thư. Ứng dụng điều trị ngoài dinh dưỡng.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có liều điều trị chuẩn hoặc nhu cầu hằng ngày riêng được xác lập cho L-Alanine đơn chất ở người khỏe mạnh.
Trong nhãn Aminosyn II:
- Dung dịch acid amin 10% chứa 993 mg alanine trong mỗi 100 mL.
- Dung dịch acid amin 15% chứa 1.490 mg alanine trong mỗi 100 mL.
Các hàm lượng này là thành phần của hỗn hợp nhiều acid amin, không phải liều kê đơn của L-Alanine. Liều dinh dưỡng tĩnh mạch được tính theo tổng nhu cầu protein, nitơ, năng lượng, dịch và tình trạng lâm sàng; không được tự áp dụng.
Liều sản phẩm bổ sung đường uống.
- Không nhầm L-Alanine với beta-alanine khi đọc nhãn sản phẩm.
- Không tự dùng L-Alanine với mục đích kiểm soát đường huyết, tăng cơ hoặc điều trị bệnh.
- Sản phẩm đường uống phải được sử dụng theo đúng nhãn và không vượt lượng nhà sản xuất công bố.
- Không phối hợp nhiều sản phẩm chứa acid amin khi chưa kiểm tra tổng thành phần.
- Dung dịch acid amin truyền tĩnh mạch chỉ được pha chế và sử dụng bởi nhân viên y tế.
- Không truyền riêng L-Alanine từ nguyên liệu thực phẩm hoặc nguyên liệu phòng thí nghiệm.
- Liều dinh dưỡng tĩnh mạch phải được cá thể hóa và theo dõi bằng xét nghiệm.
Với sản phẩm bổ sung L-Alanine đường uống, kế hoạch theo dõi chuẩn.
Khi sử dụng dung dịch hỗn hợp acid amin truyền tĩnh mạch, nhãn Aminosyn II khuyến nghị theo dõi lâm sàng và các thông số như:
- Đường huyết.
- Nitơ ure máu.
- Điện giải.
- Amoniac.
- Cân bằng acid – base.
- Protein huyết thanh.
- Chức năng gan và thận.
- Áp suất thẩm thấu và công thức máu.
- Cân nặng, cân bằng dịch và cân bằng nitơ.
- Dấu hiệu viêm, nhiễm trùng hoặc biến chứng catheter.
Các yêu cầu này áp dụng cho chế phẩm truyền phối hợp, không phải tác dụng đặc hiệu của L-Alanine.
Cảnh báo và lưu ý về L-Alanine
Chống chỉ định của L-Alanine đơn chất chưa được xác lập trong một nhãn thuốc chính thức.
Đối với Aminosyn II, nhãn chống chỉ định sử dụng ở người hôn mê gan hoặc mắc rối loạn chuyển hóa làm suy giảm khả năng sử dụng nitơ. Chống chỉ định này áp dụng cho toàn bộ dung dịch acid amin.
Không sử dụng sản phẩm khi có tiền sử quá mẫn với thành phần của chế phẩm.
Dữ liệu tác dụng không mong muốn đặc hiệu của L-Alanine đơn chất đường uống.
Với dung dịch hỗn hợp acid amin truyền ngoại vi, nhãn Aminosyn II ghi nhận:
- Đỏ bừng toàn thân.
- Sốt.
- Buồn nôn.
- Kích ứng hoặc viêm tĩnh mạch tại vị trí truyền.
Không thể kết luận các phản ứng này do riêng L-Alanine vì sản phẩm chứa nhiều acid amin và được dùng qua đường tĩnh mạch.
Chưa xác minh được phản ứng nghiêm trọng đặc hiệu của L-Alanine đơn chất.
Các nguy cơ nghiêm trọng liên quan dung dịch dinh dưỡng tĩnh mạch chứa nhiều acid amin có thể gồm:
- Tăng amoniac máu.
- Tăng nitơ ure máu ở người suy gan hoặc suy thận.
- Rối loạn điện giải và cân bằng acid – base.
- Quá tải dịch hoặc chất tan.
- Tăng đường huyết và trạng thái tăng thẩm thấu.
- Nhiễm trùng huyết hoặc biến chứng catheter.
- Tích lũy nhôm khi dùng kéo dài, đặc biệt ở người suy thận và trẻ sinh non.
Đây là nguy cơ của chế phẩm và phương pháp nuôi dưỡng tĩnh mạch, không phải hồ sơ tác dụng phụ riêng của L-Alanine.
- Không nhầm L-Alanine với beta-alanine; bằng chứng và liều của hai chất không thể thay thế cho nhau.
- Không có đủ căn cứ để quảng cáo L-Alanine đơn chất giúp tăng cơ, tăng miễn dịch, chống mệt mỏi hoặc kiểm soát đái tháo đường.
- Người mắc bệnh gan, bệnh thận hoặc rối loạn chuyển hóa nitơ không nên tự dùng liều cao.
- Dung dịch acid amin đường tĩnh mạch có thể làm tăng ure máu và amoniac ở người có chức năng gan hoặc thận suy giảm.
- Nuôi dưỡng tĩnh mạch cần bảo đảm vô khuẩn và theo dõi chặt chẽ nguy cơ nhiễm trùng, quá tải dịch, rối loạn glucose và điện giải.
- Không tự sử dụng sản phẩm bổ sung thay thế chế độ ăn đủ protein hoặc phác đồ dinh dưỡng y khoa.
Dữ liệu quá liều L-Alanine đơn chất.
Với dung dịch hỗn hợp acid amin, quá liều hoặc truyền quá nhanh có thể dẫn đến quá tải dịch, quá tải chất tan và bất thường chuyển hóa. Nhãn Aminosyn II khuyến nghị đánh giá lại người bệnh và thực hiện các biện pháp điều chỉnh thích hợp.
Xử trí có thể bao gồm:
- Ngừng hoặc giảm tốc độ truyền theo chỉ định.
- Đánh giá đường thở, tuần hoàn và tình trạng dịch.
- Kiểm tra glucose, điện giải, ure, creatinine, amoniac và khí máu.
- Điều chỉnh rối loạn dịch, điện giải hoặc acid – base.
- Xử trí biến chứng catheter hoặc nhiễm trùng khi có.
Không tự xử trí quá liều tại nhà.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc từng sản phẩm.
Đối với Aminosyn II, nhãn yêu cầu bảo quản ở 20–25°C, tránh đông lạnh và tránh ánh sáng. Chỉ sử dụng khi dung dịch trong và bao bì nguyên vẹn; không bảo quản dung dịch đã pha thêm thành phần nếu nhãn không cho phép.
Sản phẩm L-Alanine đường uống phải được bảo quản theo nhãn riêng, tránh ẩm, nhiệt và để ngoài tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
L-Alanine là thành phần tự nhiên của protein, nhưng độ an toàn và liều của sản phẩm bổ sung đơn chất ở trẻ em chưa được xác lập.
Nhãn Aminosyn II nêu độ an toàn và hiệu quả của dung dịch trong bao bì mềm chưa được xác lập đầy đủ ở trẻ em. Trẻ sơ sinh có nguy cơ tăng amoniac máu và trẻ sinh non có nguy cơ tích lũy nhôm cao hơn khi nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài.
Không tự bổ sung L-Alanine cho trẻ khi chưa có đánh giá dinh dưỡng hoặc chỉ định chuyên khoa.
Dữ liệu riêng về L-Alanine đơn chất ở người cao tuổi.
Nhãn Aminosyn II không xác định khác biệt rõ giữa người cao tuổi và người trẻ, nhưng khuyến nghị lựa chọn liều thận trọng do người cao tuổi thường có suy giảm chức năng gan, thận hoặc tim và sử dụng nhiều thuốc.
Khi dùng sản phẩm bổ sung, cần xem xét tổng lượng protein, bệnh nền và thuốc đang sử dụng.
Dữ liệu an toàn của L-Alanine đơn chất liều bổ sung trong thai kỳ.
Nhãn Aminosyn II cho biết chưa có nghiên cứu sinh sản trên động vật với chế phẩm và chưa rõ khả năng gây hại cho thai; chỉ nên sử dụng cho phụ nữ mang thai khi thật sự cần thiết theo đánh giá của bác sĩ.
Thông tin này áp dụng cho dung dịch acid amin phối hợp, không xác nhận tính an toàn của mọi sản phẩm L-Alanine đường uống.
Dữ liệu về L-Alanine đơn chất liều bổ sung trong thời kỳ cho con bú.
Nhãn Aminosyn II khuyến nghị thận trọng khi sử dụng dung dịch acid amin cho người đang cho con bú.
Không tự dùng sản phẩm L-Alanine liều cao khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Gan là cơ quan chính tiếp nhận alanine từ tuần hoàn và chuyển alanine thành pyruvate trong chu trình glucose–alanine.
Ở người suy gan, khả năng xử lý acid amin, amoniac và nitơ có thể bị thay đổi. Nhãn Aminosyn II cảnh báo dung dịch acid amin có thể gây mất cân bằng acid amin huyết thanh, tăng amoniac, sững sờ hoặc hôn mê ở người suy gan; sản phẩm chống chỉ định trong hôn mê gan.
Không có công thức điều chỉnh liều riêng cho L-Alanine.
Thận tham gia đào thải ure và duy trì cân bằng dịch, điện giải. Ở người suy thận, dung dịch acid amin có thể làm tăng thêm nitơ ure máu và nguy cơ tích lũy nhôm khi sử dụng đường tĩnh mạch kéo dài.
Không có khuyến nghị điều chỉnh liều chuẩn cho L-Alanine đơn chất.
Người suy thận không nên tự dùng acid amin liều cao hoặc dung dịch dinh dưỡng chuyên biệt.
Chưa có bằng chứng cho thấy L-Alanine từ thực phẩm ảnh hưởng đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy.
Ảnh hưởng của sản phẩm bổ sung L-Alanine đơn chất.
Người đang được truyền dinh dưỡng tĩnh mạch hoặc có triệu chứng buồn nôn, sốt, rối loạn chuyển hóa hay bệnh nặng không nên lái xe cho đến khi được nhân viên y tế đánh giá.
Tương tác thuốc của L-Alanine
Tương tác thuốc đặc hiệu, có ý nghĩa lâm sàng của L-Alanine đơn chất.
Nhãn Aminosyn II lưu ý hoạt tính chống đồng hóa của tetracycline có thể làm giảm tác dụng dự kiến của hỗn hợp acid amin truyền cùng dextrose trong chế độ dinh dưỡng tĩnh mạch.
Ngoài ra, công thức dinh dưỡng tĩnh mạch có thể cần điều chỉnh insulin, điện giải và dịch theo xét nghiệm. Không được quy các tương tác này riêng cho L-Alanine.
Thắc mắc về hoạt chất L-Alanine
L-Alanine là một alpha-amino acid không thiết yếu được cơ thể dùng để tổng hợp protein. Chất này có thể được tạo từ pyruvate và glutamate qua phản ứng do alanine aminotransferase xúc tác.
Không. L-Alanine, còn gọi là alpha-alanine, là acid amin được tích hợp vào protein. Beta-alanine có nhóm amin ở vị trí khác, không phải acid amin cấu tạo protein thông thường và thường được nghiên cứu trong sản phẩm hỗ trợ thể thao.
Liều, tác dụng và dữ liệu an toàn của beta-alanine không được áp dụng cho L-Alanine.
Chưa có đủ bằng chứng để kết luận L-Alanine đơn chất làm tăng cơ hoặc cải thiện sức bền ở người khỏe mạnh. Alanine tham gia chuyển hóa tại cơ, nhưng vai trò sinh lý không đồng nghĩa với hiệu quả của sản phẩm bổ sung.
Không nên sử dụng L-Alanine thay cho chế độ ăn đủ protein, chương trình tập luyện hoặc tư vấn dinh dưỡng.
Chưa có liều bổ sung hằng ngày hoặc liều điều trị chuẩn được xác lập riêng cho L-Alanine. Cơ thể có khả năng tự tổng hợp và alanine cũng được cung cấp qua thực phẩm chứa protein.
Hàm lượng alanine trong dung dịch truyền là một phần của công thức nhiều acid amin và không được dùng để tính liều sản phẩm uống.
Không nên tự dùng L-Alanine để kiểm soát đường huyết. Alanine tham gia tân tạo glucose trong chu trình glucose–alanine, nhưng điều này không chứng minh sản phẩm bổ sung có tác dụng điều trị đái tháo đường.
Người mắc đái tháo đường cần kiểm tra thành phần, carbohydrate và năng lượng của toàn bộ sản phẩm, đồng thời hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

