L-Cystine

L-Cystine là dạng oxy hóa được hình thành khi hai phân tử L-cysteine liên kết với nhau bằng một cầu disulfide. Chất này có công thức phân tử C6H12N2O4S2 và khối lượng phân tử khoảng 240,30 g/mol.

Trong cơ thể, cặp cysteine–cystine tham gia cân bằng oxy hóa–khử, cấu trúc protein và chuyển hóa các hợp chất chứa lưu huỳnh. Cystine không phải một acid amin được ribosome gắn trực tiếp vào chuỗi protein; thay vào đó, cầu cystine có thể hình thành khi hai nhóm thiol của các gốc cysteine bị oxy hóa.

Cần phân biệt vai trò sinh học của L-Cystine với chỉ định thuốc. Một số thuốc phối hợp L-cystine và vitamin B6 được cấp phép tại Pháp để điều trị hỗ trợ tóc hoặc móng dễ gãy, nhưng dữ liệu đó không chứng minh L-Cystine đơn chất có hiệu quả tương tự.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • L-Cystine là gì?: Dạng dimer oxy hóa của hai phân tử L-cysteine, nối với nhau bằng cầu disulfide.
  • Vai trò sinh học: Tham gia cấu trúc cầu disulfide của protein và hệ oxy hóa–khử cysteine/cystine.
  • Có phải thuốc không?: L-Cystine có thể là thành phần thuốc phối hợp hoặc chất dinh dưỡng; không có một chỉ định chung cho mọi sản phẩm.
  • Chỉ định được xác minh: Một thuốc phối hợp L-cystine 500 mg và pyridoxine 50 mg tại Pháp được dùng hỗ trợ ở người lớn có tóc hoặc móng dễ gãy.
  • Nguy cơ quan trọng: Thuốc phối hợp trên chống chỉ định ở người mắc cystinuria; cystine ít tan trong nước tiểu và có thể tạo sỏi khi bài tiết quá mức.
  • Liều bổ sung đơn chất: Chưa có liều điều trị chuẩn hoặc giới hạn dung nạp tối đa được xác lập riêng cho L-Cystine.
  • Không nên nhầm lẫn: Cystinuria là rối loạn vận chuyển gây sỏi cystine; cystinosis là bệnh tích lũy cystine trong lysosome.

Hoạt chất L-Cystine là gì?

L-Cystine là dạng oxy hóa của L-cysteine. Hai phân tử L-cysteine liên kết qua cầu disulfide để tạo thành một phân tử L-Cystine.

Cầu disulfide giữa các gốc cysteine góp phần ổn định cấu trúc của nhiều protein. Tuy nhiên, L-Cystine không phải một hoạt chất có công dụng điều trị chung cho mọi sản phẩm chứa chất này.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

L-Cystine

CAS 56-89-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

L-Cystine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

L-Cystine

Tên IUPAC

(2R)-2-amino-3-[[(2R)-2-amino-2-carboxyethyl]disulfanyl]propanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

(-)-Cystine; L-cysteine disulfide; dicysteine; 3,3′-dithiobis-L-alanine; (2R)-2-amino-3-[[(2R)-2-amino-2-carboxyethyl]disulfanyl]propanoic acid.; Không được dùng tên L-cysteine thay thế cho L-Cystine vì đây là hai trạng thái oxy hóa–khử khác nhau.

Tên Latinh / tên dược điển

Cystinum

Tên USAN

cystine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

56-89-3

UNII

48TCX9A1VT

PubChem CID

67678

RxNorm CUI

3036

Dược động học của L-Cystine

L-Cystine là chất chuyển hóa nội sinh và có thể chuyển đổi với L-cysteine thông qua phản ứng oxy hóa–khử. Vì vậy, nồng độ đo được chịu ảnh hưởng của chế độ ăn, chuyển hóa protein, trạng thái oxy hóa–khử, vận chuyển qua màng tế bào và chức năng thận.

SmPC của thuốc phối hợp L-cystine và vitamin B6 tại Pháp không cung cấp thông số dược động học định lượng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Cystine được vận chuyển tại ruột thông qua hệ vận chuyển chung với các acid amin dibasic như lysine, arginine và ornithine. Ở người mắc cystinuria, vận chuyển cystine tại ruột và tái hấp thu ở ống thận có thể bị suy giảm do biến thể ở SLC3A1 hoặc SLC7A9.

Tốc độ hấp thu, thời gian đạt nồng độ đỉnh và tỷ lệ hấp thu của L-Cystine đơn chất ở người khỏe mạnh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của L-Cystine đường uống ở người chưa được xác lập trong các nguồn chính thức được kiểm chứng.

Không được tự quy đổi hàm lượng L-Cystine trên nhãn thành lượng L-cysteine được hấp thu hoặc sử dụng trong mô.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi vào cơ thể, cystine có thể hiện diện trong khoang ngoại bào hoặc được vận chuyển vào tế bào. Cystine được nhập vào một số tế bào qua hệ vận chuyển cystine–glutamate và sau đó có thể được khử thành cysteine để tham gia các quá trình chuyển hóa nội bào.

Thể tích phân bố của L-Cystine dùng đường uống.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Cystine có thể được khử thành hai phân tử cysteine. Cysteine tiếp tục được sử dụng để:

  • Tổng hợp protein.
  • Hình thành hoặc tái tạo cầu disulfide.
  • Tổng hợp glutathione.
  • Tham gia các đường chuyển hóa lưu huỳnh.
  • Chuyển hóa thành các sản phẩm như taurine hoặc sulfate trong những con đường phù hợp.

Không nên mô tả L-Cystine là chất chống oxy hóa trực tiếp có hiệu quả điều trị vì vai trò trong hệ oxy hóa–khử không đồng nghĩa với lợi ích lâm sàng của sản phẩm bổ sung.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Cystine được lọc qua cầu thận và phần lớn lượng được lọc thường được tái hấp thu nhờ hệ vận chuyển tại ống thận. Trong cystinuria, tái hấp thu bị suy giảm, làm tăng cystine trong nước tiểu và nguy cơ kết tinh thành sỏi.

Tỷ lệ L-Cystine bài tiết nguyên dạng sau khi sử dụng đường uống ở người khỏe mạnh.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Không có thời gian bán thải huyết tương chuẩn được xác lập cho L-Cystine đơn chất trong các nguồn chính thức được kiểm chứng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Không có giá trị độ thanh thải chuẩn áp dụng cho L-Cystine bổ sung đường uống vì đây là chất chuyển hóa nội sinh, có chuyển đổi qua lại với cysteine và được tái hấp thu tại thận.

Độ thanh thải định lượng theo từng chế phẩm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ và chuyển hóa cystine gồm:

  • Liều, dạng bào chế và thành phần phối hợp.
  • Hàm lượng protein và acid amin chứa lưu huỳnh trong chế độ ăn.
  • Trạng thái oxy hóa–khử cysteine/cystine.
  • Hoạt động của các hệ vận chuyển acid amin.
  • Biến thể SLC3A1 hoặc SLC7A9 trong cystinuria.
  • Chức năng thận và pH nước tiểu.
  • Bệnh cystinosis do biến thể CTNS.
  • Tình trạng dị hóa, dinh dưỡng và chuyển hóa protein.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của L-Cystine

L-Cystine có thể được xem xét trong ba bối cảnh:

  • Chất chuyển hóa nội sinh: thành phần của cặp oxy hóa–khử cysteine/cystine.
  • Acid amin chứa lưu huỳnh trong dinh dưỡng: có thể đóng góp cysteine sau quá trình khử và liên quan đến nhu cầu acid amin chứa lưu huỳnh.
  • Thành phần thuốc hoặc sản phẩm bổ sung: thường được phối hợp với vitamin hoặc acid amin khác.

WHO/FAO/UNU đánh giá nhu cầu dinh dưỡng đối với nhóm acid amin chứa lưu huỳnh thông qua methionine và cysteine, không đưa ra một nhu cầu hằng ngày riêng biệt cho L-Cystine.

Phần III: Cơ chế tác dụng

L-Cystine không có một cơ chế tác dụng dược lý duy nhất được xác lập.

Các vai trò sinh hóa gồm:

  • Chuyển đổi oxy hóa–khử với L-cysteine.
  • Tham gia hình thành cầu disulfide giúp ổn định cấu trúc protein.
  • Cung cấp cysteine sau khi được khử trong tế bào.
  • Góp phần vào tổng hợp glutathione và chuyển hóa lưu huỳnh.
  • Tham gia cân bằng oxy hóa–khử ngoại bào và nội bào.

Trong tóc và móng, keratin giàu các gốc cysteine có khả năng hình thành cầu disulfide. Vai trò cấu trúc này không tự động chứng minh rằng uống thêm L-Cystine sẽ cải thiện tóc hoặc móng ở mọi người.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Chưa có quan hệ liều – nồng độ – đáp ứng dược lý được xác lập cho L-Cystine đơn chất.

SmPC của thuốc phối hợp tại Pháp cho biết cystine có thể được đưa vào nang và thân tóc, nhưng kết quả này chưa được chứng minh có tương quan với cải thiện lâm sàng.

Do đó, không nên dùng dữ liệu về sự hiện diện của cystine trong keratin để khẳng định hiệu quả điều trị rụng tóc, mọc tóc nhanh hoặc làm móng chắc ở mọi trường hợp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của L-Cystine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về L-Cystine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của L-Cystine

SmPC của thuốc phối hợp L-cystine và vitamin B6 tại Pháp không ghi nhận tương tác thuốc cụ thể.

Tuy nhiên:

  • Cần cộng tổng lượng vitamin B6 từ thuốc, thực phẩm bổ sung và sản phẩm đa vitamin.
  • Không nên phối hợp nhiều sản phẩm chứa pyridoxine liều cao do nguy cơ bệnh lý thần kinh ngoại biên.
  • Người dùng thuốc điều trị cystinuria không nên tự bổ sung L-Cystine.
  • Tương tác đặc hiệu của L-Cystine đơn chất với từng thuốc.

Thắc mắc về hoạt chất L-Cystine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *