Isosorbide, đôi khi được viết là isosorbid, là một diol vòng có tác dụng lợi tiểu thẩm thấu khi sử dụng đường uống với nồng độ cao. Thuốc được hấp thu vào tuần hoàn, hầu như không chuyển hóa, làm tăng áp lực thẩm thấu huyết tương và kéo nước từ mô vào lòng mạch. Sau đó, isosorbide được lọc qua cầu thận nhưng ít được tái hấp thu, làm tăng thải nước và điện giải. Tại Nhật Bản, isosorbide đường uống được phê duyệt để giảm áp lực nội sọ do u não hoặc chấn thương sọ não, tăng bài niệu trong sỏi thận–niệu quản, giảm nhãn áp và điều trị bệnh Ménière. Một nhãn thuốc cũ tại Hoa Kỳ ghi nhận sử dụng ngắn hạn để giảm nhãn áp. Isosorbide không phải isosorbide dinitrate hoặc isosorbide mononitrate và không được dùng để điều trị đau thắt ngực. Thuốc có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, mất nước, rối loạn điện giải, tăng áp lực thẩm thấu hoặc phản vệ.
Nội dung chính
- Thuốc lợi tiểu thẩm thấu đường uống, hầu như không chuyển hóa và chủ yếu thải nguyên dạng qua thận.
- Không. Isosorbide không nitrate khác hoàn toàn với isosorbide dinitrate và isosorbide mononitrate.
- Giảm áp lực nội sọ, giảm nhãn áp, tăng bài niệu trong sỏi thận–niệu quản và điều trị bệnh Ménière.
- Được phê duyệt tại Nhật Bản, nhưng tổng quan hệ thống quốc tế đánh giá bằng chứng về thuốc lợi tiểu trong Ménière còn rất không chắc chắn.
- Dung dịch uống hoặc thạch uống nồng độ 70%; nhãn cũ tại Hoa Kỳ có dung dịch 45%.
- Nhãn ISMOTIC ghi tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt tối đa sau 1–1,5 giờ.
- Khoảng 80% liều được thải nguyên dạng qua nước tiểu trong vòng 24 giờ trong một nghiên cứu nhỏ.
- Mất nước, tăng natri máu, tăng áp lực thẩm thấu, rối loạn điện giải, quá tải dịch khi thiểu niệu và phản vệ.
- Quá mẫn, tụ máu nội sọ cấp chưa kiểm soát; một số nhãn còn chống chỉ định vô niệu, mất nước nặng, phù phổi cấp hoặc suy tim mất bù nặng.
- Chỉ sử dụng đúng chế phẩm, nồng độ và liều được bác sĩ kê; không tự quy đổi giữa dung dịch 45%, dung dịch 70% và thạch 70%.
Hoạt chất Isosorbide là gì?
Isosorbide là một chất thẩm thấu có thể dùng đường uống. Khi vào máu, thuốc làm tăng áp lực thẩm thấu, kéo nước từ mô vào hệ tuần hoàn và thúc đẩy đào thải nước qua thận.
Nhờ làm giảm lượng nước trong mô, thuốc có thể làm giảm áp lực nội sọ và nhãn áp. Tại Nhật Bản, isosorbide còn được dùng cho bệnh Ménière với mục tiêu giảm áp lực hoặc thể tích nội dịch tai trong.
Isosorbide
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Isosorbide |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Isosorbide |
| Tên IUPAC | (3R,3aR,6S,6aR)-hexahydrofuro[3,2-b]furan-3,6-diol |
| Tên hóa học khác | 1,4:3,6-Dianhydro-D-glucitol | D-Glucitol, 1,4:3,6-dianhydro- | 1,4:3,6-Dianhydro-D-sorbitol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Isosorbid. D-isosorbide. 1,4:3,6-dianhydro-D-glucitol. 1,4:3,6-dianhydrosorbitol. Dianhydro-D-sorbitol. Isosorbide không nitrate. Tên trong một số tài liệu Nhật Bản: イソソルビド. Không dùng tên “isosorbide” rút gọn để chỉ isosorbide dinitrate hoặc isosorbide mononitrate vì đây là các hoạt chất nitrate tim mạch có cơ chế, liều và chống chỉ định khác. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Isosorbidum |
| Tên USAN | isosorbide |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 652-67-5 |
|---|---|
| UNII | WXR179P69Z |
| PubChem CID | 12597 |
| RxNorm CUI | 6057 |
| Công thức phân tử | C6H10O4 |
Dược động học của Isosorbide
Isosorbide được hấp thu nhanh sau khi uống, hầu như không bị chuyển hóa và được thải chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi.
Trong nghiên cứu nhỏ trên ba nam giới khỏe mạnh uống 30 ml dung dịch isosorbide 70%:
- Thời gian bán thải trung bình: 6,84 ± 0,17 giờ.
- AUC: 4,61 ± 0,47 mg·giờ/ml.
- Thời gian lưu trung bình: 10,68 ± 0,80 giờ.
- Thể tích phân bố: 0,66 ± 0,03 lít/kg.
- Khoảng 80% liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu sau 24 giờ.
Trong nghiên cứu tương đương sinh học với liều 21 g isosorbide, Tmax khoảng 0,88–1 giờ và thời gian bán thải khoảng 7,67–7,94 giờ. Dữ liệu được thu từ số người tham gia nhỏ nên không dự đoán chính xác đáp ứng của từng người bệnh.
Giai đoạn I: Hấp thu
Isosorbide được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa.
Nhãn ISMOTIC ghi tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt tối đa sau 1–1,5 giờ và có thể kéo dài 5–6 giờ. Thời điểm tác dụng có thể khác với Tmax trong huyết tương và thay đổi theo liều, nồng độ, thức ăn, tình trạng dịch cùng chức năng thận.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của isosorbide. Các nhãn được tham khảo ghi thuốc được hấp thu nhanh sau khi uống. Nghiên cứu tương đương sinh học của chế phẩm 70% ghi nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 0,9–1 giờ. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Isosorbide hiện diện trong tuần hoàn và làm tăng trương lực thẩm thấu của huyết tương, kéo nước từ các mô vào lòng mạch.
Thể tích phân bố trung bình khoảng 0,66 lít/kg trong nghiên cứu nhỏ sử dụng dung dịch 70%. Dữ liệu về tỷ lệ liên kết protein huyết tương.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Isosorbide hầu như không bị chuyển hóa trong cơ thể.
Phần lớn hoạt chất lưu hành dưới dạng không đổi cho đến khi được thận lọc và bài tiết. Đặc điểm này khác với isosorbide dinitrate, vốn được chuyển hóa thành các mononitrate có hoạt tính tim mạch.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Isosorbide được lọc dễ dàng qua cầu thận, ít hoặc không được tái hấp thu đáng kể tại ống thận và làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ống thận.
Khoảng 80% liều được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu trong vòng 24 giờ trong nghiên cứu nhỏ của nhãn PMDA. Khi lượng nước tiểu tiếp tục giảm, thuốc có thể tích lũy và gây giãn nở quá mức khoang dịch ngoại bào.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải được ghi nhận:
Các giá trị này không nên được dùng để tự tính khoảng cách liều vì tác dụng thẩm thấu phụ thuộc thêm vào liều, chức năng thận, dịch cơ thể và mục tiêu điều trị. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải định lượng của isosorbide. Khả năng thải trừ phụ thuộc chủ yếu vào lọc cầu thận và lượng nước tiểu. Suy thận, thiểu niệu hoặc vô niệu có thể làm giảm loại bỏ thuốc và tăng nguy cơ tích lũy, tăng áp lực thẩm thấu hoặc quá tải dịch. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm hoặc độ an toàn gồm:
- Chức năng thận và mức lọc cầu thận.
- Lượng nước tiểu.
- Mất nước hoặc giảm thể tích tuần hoàn.
- Nồng độ và tổng lượng chế phẩm.
- Số lần sử dụng lặp lại.
- Tình trạng giữ muối và nước.
- Suy tim hoặc nguy cơ phù phổi.
- Tuổi cao.
- Khả năng uống và dung nạp đường tiêu hóa.
- Nôn hoặc tiêu chảy trong thời gian điều trị.
Khi lượng nước tiểu giảm, cần đánh giá lại ngay thay vì tiếp tục lặp liều vì isosorbide có thể tích lũy trong tuần hoàn.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Isosorbide
Isosorbide thuộc nhóm:
- Chất lợi tiểu thẩm thấu.
- Polyol hoặc diol không chuyển hóa đáng kể.
- Chất tăng áp lực thẩm thấu huyết tương.
- Thuốc giảm áp lực nội sọ.
- Thuốc giảm nhãn áp đường uống.
- Thuốc được sử dụng cho bệnh Ménière tại Nhật Bản.
Isosorbide không phải:
- Nitrate hữu cơ.
- Thuốc giãn mạch điều trị đau thắt ngực.
- Thuốc lợi tiểu quai.
- Thiazide.
- Thuốc lợi tiểu giữ kali.
- Thuốc trực tiếp điều trị nguyên nhân của u não, glôcôm hoặc sỏi tiết niệu.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Isosorbide hầu như không bị chuyển hóa. Khi dùng dung dịch đậm đặc với lượng đủ lớn, thuốc làm tăng áp lực thẩm thấu huyết tương và kéo nước từ mô vào máu.
Tại thận:
- Isosorbide được lọc qua cầu thận.
- Thuốc không được tái hấp thu đáng kể tại ống thận.
- Áp lực thẩm thấu trong dịch ống thận tăng.
- Sự tái hấp thu nước giảm.
- Bài xuất nước và điện giải tăng.
Khi lượng nước trong mô giảm, áp lực nội sọ và nhãn áp có thể giảm. Cơ chế cải thiện Ménière được cho là liên quan giảm áp lực nội dịch tai trong, nhưng mối liên hệ giữa phù nội dịch và triệu chứng bệnh không hoàn toàn đơn giản.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dữ liệu nhãn ghi nhận:
- Tăng lượng nước tiểu có thể xuất hiện khoảng 30 phút sau khi uống.
- Nhãn ISMOTIC ghi tác dụng bắt đầu trong khoảng 30 phút.
- Tác dụng tối đa thường trong khoảng 1–1,5 giờ.
- Tác dụng có thể kéo dài đến 5–6 giờ.
- Trong nghiên cứu trên động vật, áp lực dịch não tủy giảm tối đa sau khoảng 1–1,5 giờ.
- Nhãn áp ở động vật đạt mức thấp nhất sau khoảng 45 phút.
Các dữ liệu động vật không được dùng để dự đoán chính xác mức giảm áp lực ở người bệnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Isosorbide
Theo nhãn PMDA của Nhật Bản, isosorbide đường uống được phê duyệt cho:
- Giảm áp lực nội sọ do u não.
- Giảm áp lực nội sọ tăng do chấn thương đầu.
- Tăng bài niệu trong sỏi thận và sỏi niệu quản.
- Giảm nhãn áp trong glôcôm.
- Bệnh Ménière.
Nhãn ISMOTIC cũ tại Hoa Kỳ ghi nhận:
- Giảm nhãn áp ngắn hạn.
- Dùng trước hoặc sau phẫu thuật nội nhãn.
- Làm gián đoạn cơn glôcôm cấp.
Các chỉ định này phụ thuộc quốc gia, sản phẩm và thời điểm phê duyệt. Không được mặc định isosorbide hiện được phê duyệt hoặc sẵn có tại Việt Nam cho toàn bộ mục đích trên.
Isosorbide tiếp tục được nghiên cứu trong bệnh Ménière, phù nội dịch tai trong và một số rối loạn thính giác–tiền đình có liên quan.
Mặc dù isosorbide được phê duyệt và sử dụng trong thực hành tại Nhật Bản, tổng quan Cochrane năm 2023 nhận định bằng chứng về lợi ích của các thuốc uống, bao gồm thuốc lợi tiểu, đối với triệu chứng Ménière còn rất không chắc chắn do nghiên cứu nhỏ và nguy cơ sai lệch. Không nên trình bày isosorbide như phương pháp đã được chứng minh chắc chắn có hiệu quả cho mọi người mắc Ménière.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều phụ thuộc nồng độ, dạng chế phẩm, chỉ định, cân nặng và nhãn được phê duyệt.
Theo nhãn thạch uống 70% tại Nhật Bản:
- Giảm áp lực nội sọ, giảm nhãn áp hoặc tăng bài niệu: người lớn thường dùng tổng lượng chế phẩm 70–140 g mỗi ngày, chia 2–3 lần; có thể điều chỉnh theo triệu chứng.
- Bệnh Ménière: liều chuẩn theo cân nặng là 1,5–2 g chế phẩm/kg/ngày; người lớn thường dùng tổng lượng chế phẩm 90–120 g mỗi ngày, chia ba lần sau bữa ăn.
Theo nhãn dung dịch uống 70% tại Nhật Bản, các giá trị tương ứng được biểu thị bằng ml:
- Giảm áp lực nội sọ, giảm nhãn áp hoặc tăng bài niệu: 70–140 ml/ngày, chia 2–3 lần.
- Ménière: 1,5–2 ml/kg/ngày; thường 90–120 ml/ngày, chia ba lần sau bữa ăn.
Theo nhãn ISMOTIC 45% cũ tại Hoa Kỳ:
- Liều khởi đầu 1,5 g isosorbide/kg.
- Khoảng liều được ghi nhận 1–3 g/kg.
- Có thể dùng 2–4 lần mỗi ngày theo chỉ định.
Không tự quy đổi các liều trên. Con số tính bằng g hoạt chất, g chế phẩm hoặc ml dung dịch có thể khác nhau tùy nhãn.
- Dùng đúng chế phẩm và dụng cụ đo liều được cung cấp.
- Không sử dụng thìa ăn thông thường để ước lượng dung dịch.
- Dung dịch 70% có thể được pha loãng với lượng nước lạnh tương đương nếu nhãn cho phép.
- Thạch uống cần được dùng ngay sau khi mở gói; bỏ phần còn thừa.
- Nhãn ISMOTIC cũ gợi ý có thể rót thuốc lên đá vụn và nhấp từ từ để cải thiện vị.
- Không tiêm dung dịch uống.
- Không tự đổi từ dung dịch sang thạch theo cùng số g hoặc số ml.
- Theo dõi lượng nước tiểu trong thời gian điều trị.
- Không tự uống thêm nước quá nhiều hoặc hạn chế nước nghiêm ngặt nếu chưa có hướng dẫn.
- Báo bác sĩ khi nôn, tiêu chảy, khát nhiều, lú lẫn, chóng mặt hoặc tiểu ít.
- Việc dùng lặp lại cần đi kèm đánh giá cân bằng dịch và điện giải.
- Người đang điều trị Ménière không tự tăng liều khi chóng mặt tái phát vì cơn chóng mặt có thể do nguyên nhân khác.
Tùy chỉ định và nguy cơ, có thể cần theo dõi:
- Lượng nước tiểu.
- Cân nặng.
- Tình trạng mất nước hoặc phù.
- Huyết áp và mạch.
- Natri, kali và các điện giải khác.
- Áp lực thẩm thấu huyết tương khi sử dụng liều cao hoặc lặp lại.
- Creatinin và eGFR.
- Triệu chứng suy tim hoặc phù phổi.
- Triệu chứng thần kinh như đau đầu, lú lẫn hoặc mất định hướng.
- Nhãn áp khi điều trị glôcôm.
- Triệu chứng chóng mặt, thính lực, ù tai và đầy tai trong bệnh Ménière.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy và khả năng duy trì lượng dịch uống.
Nếu lượng nước tiểu tiếp tục giảm, phải đánh giá lại ngay vì tích lũy thuốc có thể làm tăng thể tích dịch ngoại bào.
Cảnh báo và lưu ý về Isosorbide
Theo nhãn PMDA Nhật Bản:
- Quá mẫn với isosorbide hoặc thành phần của sản phẩm.
- Tụ máu nội sọ cấp, trừ khi nguồn chảy máu đã được xử lý và xác nhận không còn nguy cơ tái xuất huyết; giảm áp lực nội sọ có thể làm vị trí từng được ép cầm máu chảy lại.
Theo nhãn ISMOTIC cũ tại Hoa Kỳ:
- Vô niệu đã được xác lập.
- Mất nước nặng.
- Phù phổi cấp rõ ràng hoặc sắp xảy ra.
- Suy tim mất bù nặng.
- Quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
Phải áp dụng chống chỉ định trên nhãn của đúng sản phẩm đang sử dụng.
Tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Tiêu chảy.
- Chán ăn.
- Khó chịu hoặc đầy bụng.
- Đau đầu.
- Mất ngủ.
- Khát.
- Chóng mặt hoặc choáng váng.
- Hoa mắt.
- Nấc.
- Mệt hoặc lờ đờ.
- Kích thích.
- Lú lẫn hoặc mất định hướng.
- Phát ban.
- Ban đỏ.
- Tăng natri máu.
- Tăng áp lực thẩm thấu.
- Rối loạn điện giải khi sử dụng kéo dài.
Trong dữ liệu lâm sàng Ménière của nhãn PMDA, phản ứng bất lợi được ghi nhận ở 20/214 người, tương đương 9,3%; các phản ứng thường được báo cáo gồm đau đầu, khó chịu dạ dày, buồn nôn và mất ngủ.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần xử trí khẩn cấp gồm:
- Sốc.
- Phản vệ.
- Khó thở.
- Tụt huyết áp.
- Đánh trống ngực kèm phản ứng quá mẫn.
- Mất nước nặng.
- Tăng natri máu hoặc tăng áp lực thẩm thấu có triệu chứng.
- Lú lẫn hoặc mất định hướng rõ.
- Ngất.
- Quá tải khoang dịch ngoại bào khi thuốc tích lũy do giảm bài niệu.
- Làm nặng phù phổi hoặc suy tim mất bù.
- Tái xuất huyết trong tụ máu nội sọ cấp chưa được xử lý.
Phát ban kèm khó thở, phù, tụt huyết áp, lú lẫn, ngất, tiểu rất ít hoặc khó thở tăng nhanh cần được cấp cứu.
- Phải xác nhận đúng hoạt chất vì isosorbide không phải isosorbide dinitrate hoặc mononitrate.
- Điều chỉnh mất nước trước khi sử dụng nếu bác sĩ đánh giá cần thiết.
- Thận trọng ở người đang mất nước vì tác dụng lợi tiểu có thể làm tình trạng nặng hơn.
- Thận trọng khi bí tiểu vì lượng nước tiểu tạo ra có thể làm tăng khó chịu hoặc biến chứng.
- Thận trọng ở người suy tim sung huyết vì dịch từ mô di chuyển vào tuần hoàn có thể làm tăng gánh tim.
- Thận trọng ở người suy thận vì giảm thải thuốc có thể gây tích lũy.
- Không tiếp tục lặp liều khi lượng nước tiểu giảm mà chưa được đánh giá.
- Sử dụng kéo dài có thể gây rối loạn điện giải.
- Theo dõi natri và áp lực thẩm thấu khi dùng liều cao hoặc có triệu chứng thần kinh.
- Không sử dụng trong tụ máu nội sọ cấp chưa được kiểm soát.
- Cẩn trọng ở người cao tuổi do chức năng thận và khả năng điều hòa dịch thường giảm.
- Cần đánh giá lại chẩn đoán nếu triệu chứng Ménière không cải thiện vì bằng chứng lợi ích của thuốc lợi tiểu trong bệnh này còn không chắc chắn.
- Không dùng thuốc để tự điều trị cơn glôcôm cấp mà không đến cơ sở chuyên khoa mắt.
Dữ liệu định lượng về quá liều isosorbide.
Quá liều hoặc dùng lặp lại không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ:
- Buồn nôn và nôn.
- Tiêu chảy.
- Mất nước.
- Khát dữ dội.
- Hạ huyết áp hoặc ngất.
- Tăng natri máu.
- Tăng áp lực thẩm thấu.
- Lú lẫn hoặc mất định hướng.
- Rối loạn điện giải.
- Quá tải dịch ngoại bào nếu chức năng thận suy giảm.
Xử trí cần được thực hiện tại cơ sở y tế, gồm ngừng thuốc, đánh giá huyết động, lượng nước tiểu, điện giải, áp lực thẩm thấu và chức năng thận; bù hoặc hạn chế dịch phải được cá thể hóa. Chưa xác minh được thuốc giải độc đặc hiệu.
Theo nhãn PMDA của thạch uống 70%:
- Bảo quản ở nhiệt độ phòng.
- Hạn dùng được ghi nhận là ba năm đối với sản phẩm chưa mở và bảo quản đúng điều kiện.
- Dùng ngay sau khi mở gói.
- Bỏ phần còn lại.
- Để xa tầm tay trẻ em.
Theo nhãn ISMOTIC cũ:
- Bảo quản ở 15–30°C.
Điều kiện bảo quản cụ thể phải tuân theo nhãn của đúng sản phẩm, không áp dụng thời hạn hoặc nhiệt độ của chế phẩm này cho chế phẩm khác.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn ISMOTIC ghi tính an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được xác lập.
Nhãn PMDA của chế phẩm 70% chỉ đưa liều thông thường cho người lớn và không cung cấp một chế độ liều nhi khoa chuẩn trong tài liệu được tham khảo.
Không tự dùng isosorbide cho trẻ em, đặc biệt khi trẻ mất nước, nôn, tiêu chảy, suy thận, bệnh tim hoặc có triệu chứng thần kinh. Liều nhi khoa theo từng chỉ định.
Nhãn PMDA khuyến cáo cân nhắc giảm liều và sử dụng thận trọng ở người cao tuổi vì chức năng sinh lý nói chung suy giảm.
Cần chú ý:
- Giảm chức năng thận.
- Khả năng cô đặc nước tiểu giảm.
- Dễ mất nước.
- Dễ rối loạn natri và áp lực thẩm thấu.
- Suy tim hoặc bệnh tim tiềm ẩn.
- Nguy cơ chóng mặt, ngất và té ngã.
- Khả năng đo nhầm liều dung dịch.
Liều phải được điều chỉnh theo đáp ứng và theo dõi lâm sàng, không chỉ dựa trên tuổi.
Nhãn PMDA khuyến cáo chỉ sử dụng isosorbide cho phụ nữ mang thai hoặc có khả năng mang thai khi lợi ích điều trị được đánh giá vượt trội nguy cơ.
Nhãn ISMOTIC cũ cho biết:
- Nghiên cứu trên động vật không ghi nhận suy giảm khả năng sinh sản hoặc tác hại rõ đối với thai ở các mức liều được thử nghiệm.
- Chưa có nghiên cứu đầy đủ và có đối chứng tốt ở phụ nữ mang thai.
- Chỉ nên sử dụng khi thực sự cần thiết.
Không tự dùng isosorbide trong thai kỳ để điều trị chóng mặt, đau đầu hoặc tăng nhãn áp.
Chưa xác định isosorbide có bài tiết vào sữa mẹ hay không.
Nhãn ISMOTIC khuyến cáo thận trọng khi sử dụng cho người đang cho con bú. Cần cân nhắc:
- Mức độ cần thiết của điều trị.
- Liều và thời gian sử dụng.
- Chức năng thận của mẹ.
- Tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.
- Khả năng theo dõi trẻ bú.
Dữ liệu về nồng độ trong sữa và ảnh hưởng đối với trẻ bú.
Dữ liệu dược động học và hướng dẫn điều chỉnh liều chuyên biệt ở người suy gan.
Isosorbide hầu như không bị chuyển hóa, nhưng người suy gan có thể đồng thời có cổ trướng, hạ natri máu, suy thận chức năng hoặc rối loạn điều hòa dịch. Vì vậy, chỉ sử dụng khi bác sĩ đã đánh giá cân bằng dịch, điện giải và chức năng thận.
Suy thận là tình trạng cần thận trọng đặc biệt vì isosorbide được thải chủ yếu nguyên dạng qua thận.
- Nhãn PMDA cảnh báo tác dụng lợi tiểu có thể làm nặng tình trạng ở người suy thận.
- Nhãn ISMOTIC chống chỉ định khi vô niệu đã được xác lập.
- Khi lượng nước tiểu tiếp tục giảm, thuốc có thể tích lũy và làm tăng thể tích dịch ngoại bào.
- Không có một công thức giảm liều chung dựa riêng trên eGFR trong các nhãn được tham khảo.
- Cần theo dõi creatinin, eGFR, lượng nước tiểu, natri, áp lực thẩm thấu và dấu hiệu quá tải dịch.
Không tự dùng isosorbide cho người suy thận hoặc đang lọc máu.
Isosorbide có thể gây chóng mặt, choáng váng, ngất, đau đầu, lờ đờ, lú lẫn hoặc mất định hướng.
Không nên lái xe hoặc vận hành máy nếu có một trong các triệu chứng trên, đặc biệt sau liều đầu, sau khi tăng liều hoặc khi đang mất nước.
Người đang điều trị bệnh Ménière cũng không nên lái xe trong hoặc ngay sau cơn chóng mặt, dù chưa xác định triệu chứng do bệnh hay do thuốc.
Tương tác thuốc của Isosorbide
Tương tác thuốc đặc hiệu được xác lập trong các nhãn PMDA và DailyMed đã tra cứu.
Do isosorbide làm thay đổi nhanh thể tích dịch và điện giải, bác sĩ cần rà soát toàn bộ thuốc người bệnh đang dùng, đặc biệt:
- Các thuốc lợi tiểu khác.
- Thuốc ảnh hưởng natri, kali hoặc cân bằng nước.
- Thuốc có thể làm giảm chức năng thận.
- Thuốc hạ huyết áp.
- Thuốc dùng trong suy tim.
- Thuốc gây nôn hoặc tiêu chảy.
Danh sách trên phản ánh nhu cầu theo dõi nguy cơ cộng gộp về dịch và điện giải, không khẳng định có tương tác dược động học trực tiếp. Không tự ngừng hoặc thay đổi thuốc phối hợp.
Thắc mắc về hoạt chất Isosorbide
Không. Isosorbide là chất lợi tiểu thẩm thấu không chứa nitrate. Isosorbide dinitrate và isosorbide mononitrate là các nitrate hữu cơ làm giãn mạch, chủ yếu dùng trong đau thắt ngực hoặc một số phác đồ suy tim. Các thuốc này không được thay thế cho nhau và có liều hoàn toàn khác.
Tại Nhật Bản, isosorbide đường uống được phê duyệt để giảm áp lực nội sọ do u não hoặc chấn thương đầu, tăng bài niệu trong sỏi thận–niệu quản, giảm nhãn áp và điều trị bệnh Ménière. Nhãn ISMOTIC cũ tại Hoa Kỳ ghi sử dụng ngắn hạn để giảm nhãn áp. Chỉ định tại Việt Nam phải căn cứ đúng sản phẩm được cấp phép.
Isosorbide được phê duyệt và sử dụng trong thực hành tại Nhật Bản. Một số nghiên cứu cũ ghi nhận cải thiện cơn chóng mặt, nhưng tổng quan Cochrane hiện cho rằng bằng chứng về lợi ích của thuốc lợi tiểu đường uống trong bệnh Ménière còn rất không chắc chắn. Thuốc không bảo đảm cải thiện thính lực hoặc ngăn bệnh tiến triển ở mọi người.
Có thể. Isosorbide làm tăng bài xuất nước qua thận nên có thể gây khát, chóng mặt, hạ huyết áp, tăng natri máu, tăng áp lực thẩm thấu hoặc rối loạn điện giải. Nguy cơ cao hơn khi đang nôn, tiêu chảy, uống không đủ nước hoặc dùng thuốc lợi tiểu khác. Không tự điều chỉnh lượng nước uống khi chưa được hướng dẫn.
Isosorbide ban đầu kéo nước từ mô vào lòng mạch. Nếu thận không bài xuất được lượng nước này, thuốc và dịch có thể tích lũy, làm tăng thể tích dịch ngoại bào và gánh cho tim. Vì vậy, vô niệu, phù phổi cấp hoặc suy tim mất bù nặng được liệt kê là chống chỉ định trong nhãn ISMOTIC cũ; suy thận và suy tim sung huyết là các tình trạng cần thận trọng trong nhãn Nhật Bản.

