Isosorbide

Isosorbide, đôi khi được viết là isosorbid, là một diol vòng có tác dụng lợi tiểu thẩm thấu khi sử dụng đường uống với nồng độ cao. Thuốc được hấp thu vào tuần hoàn, hầu như không chuyển hóa, làm tăng áp lực thẩm thấu huyết tương và kéo nước từ mô vào lòng mạch. Sau đó, isosorbide được lọc qua cầu thận nhưng ít được tái hấp thu, làm tăng thải nước và điện giải. Tại Nhật Bản, isosorbide đường uống được phê duyệt để giảm áp lực nội sọ do u não hoặc chấn thương sọ não, tăng bài niệu trong sỏi thận–niệu quản, giảm nhãn áp và điều trị bệnh Ménière. Một nhãn thuốc cũ tại Hoa Kỳ ghi nhận sử dụng ngắn hạn để giảm nhãn áp. Isosorbide không phải isosorbide dinitrate hoặc isosorbide mononitrate và không được dùng để điều trị đau thắt ngực. Thuốc có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, mất nước, rối loạn điện giải, tăng áp lực thẩm thấu hoặc phản vệ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc lợi tiểu thẩm thấu đường uống, hầu như không chuyển hóa và chủ yếu thải nguyên dạng qua thận.
  • Không. Isosorbide không nitrate khác hoàn toàn với isosorbide dinitrate và isosorbide mononitrate.
  • Giảm áp lực nội sọ, giảm nhãn áp, tăng bài niệu trong sỏi thận–niệu quản và điều trị bệnh Ménière.
  • Được phê duyệt tại Nhật Bản, nhưng tổng quan hệ thống quốc tế đánh giá bằng chứng về thuốc lợi tiểu trong Ménière còn rất không chắc chắn.
  • Dung dịch uống hoặc thạch uống nồng độ 70%; nhãn cũ tại Hoa Kỳ có dung dịch 45%.
  • Nhãn ISMOTIC ghi tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt tối đa sau 1–1,5 giờ.
  • Khoảng 80% liều được thải nguyên dạng qua nước tiểu trong vòng 24 giờ trong một nghiên cứu nhỏ.
  • Mất nước, tăng natri máu, tăng áp lực thẩm thấu, rối loạn điện giải, quá tải dịch khi thiểu niệu và phản vệ.
  • Quá mẫn, tụ máu nội sọ cấp chưa kiểm soát; một số nhãn còn chống chỉ định vô niệu, mất nước nặng, phù phổi cấp hoặc suy tim mất bù nặng.
  • Chỉ sử dụng đúng chế phẩm, nồng độ và liều được bác sĩ kê; không tự quy đổi giữa dung dịch 45%, dung dịch 70% và thạch 70%.

Hoạt chất Isosorbide là gì?

Isosorbide là một chất thẩm thấu có thể dùng đường uống. Khi vào máu, thuốc làm tăng áp lực thẩm thấu, kéo nước từ mô vào hệ tuần hoàn và thúc đẩy đào thải nước qua thận.

Nhờ làm giảm lượng nước trong mô, thuốc có thể làm giảm áp lực nội sọ và nhãn áp. Tại Nhật Bản, isosorbide còn được dùng cho bệnh Ménière với mục tiêu giảm áp lực hoặc thể tích nội dịch tai trong.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Isosorbide

CAS 652-67-5 Công thức C6H10O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Isosorbide

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Isosorbide

Tên IUPAC

(3R,3aR,6S,6aR)-hexahydrofuro[3,2-b]furan-3,6-diol

Tên hóa học khác

1,4:3,6-Dianhydro-D-glucitol | D-Glucitol, 1,4:3,6-dianhydro- | 1,4:3,6-Dianhydro-D-sorbitol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Isosorbid. D-isosorbide. 1,4:3,6-dianhydro-D-glucitol. 1,4:3,6-dianhydrosorbitol. Dianhydro-D-sorbitol. Isosorbide không nitrate. Tên trong một số tài liệu Nhật Bản: イソソルビド. Không dùng tên “isosorbide” rút gọn để chỉ isosorbide dinitrate hoặc isosorbide mononitrate vì đây là các hoạt chất nitrate tim mạch có cơ chế, liều và chống chỉ định khác.

Tên Latinh / tên dược điển

Isosorbidum

Tên USAN

isosorbide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

652-67-5

UNII

WXR179P69Z

PubChem CID

12597

RxNorm CUI

6057

Công thức phân tử

C6H10O4

Dược động học của Isosorbide

Isosorbide được hấp thu nhanh sau khi uống, hầu như không bị chuyển hóa và được thải chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi.

Trong nghiên cứu nhỏ trên ba nam giới khỏe mạnh uống 30 ml dung dịch isosorbide 70%:

  • Thời gian bán thải trung bình: 6,84 ± 0,17 giờ.
  • AUC: 4,61 ± 0,47 mg·giờ/ml.
  • Thời gian lưu trung bình: 10,68 ± 0,80 giờ.
  • Thể tích phân bố: 0,66 ± 0,03 lít/kg.
  • Khoảng 80% liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu sau 24 giờ.

Trong nghiên cứu tương đương sinh học với liều 21 g isosorbide, Tmax khoảng 0,88–1 giờ và thời gian bán thải khoảng 7,67–7,94 giờ. Dữ liệu được thu từ số người tham gia nhỏ nên không dự đoán chính xác đáp ứng của từng người bệnh.

Giai đoạn I: Hấp thu

Isosorbide được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa.

Nhãn ISMOTIC ghi tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt tối đa sau 1–1,5 giờ và có thể kéo dài 5–6 giờ. Thời điểm tác dụng có thể khác với Tmax trong huyết tương và thay đổi theo liều, nồng độ, thức ăn, tình trạng dịch cùng chức năng thận.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của isosorbide.

Các nhãn được tham khảo ghi thuốc được hấp thu nhanh sau khi uống. Nghiên cứu tương đương sinh học của chế phẩm 70% ghi nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 0,9–1 giờ.

Giai đoạn II: Phân bố

Isosorbide hiện diện trong tuần hoàn và làm tăng trương lực thẩm thấu của huyết tương, kéo nước từ các mô vào lòng mạch.

Thể tích phân bố trung bình khoảng 0,66 lít/kg trong nghiên cứu nhỏ sử dụng dung dịch 70%. Dữ liệu về tỷ lệ liên kết protein huyết tương.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Isosorbide hầu như không bị chuyển hóa trong cơ thể.

Phần lớn hoạt chất lưu hành dưới dạng không đổi cho đến khi được thận lọc và bài tiết. Đặc điểm này khác với isosorbide dinitrate, vốn được chuyển hóa thành các mononitrate có hoạt tính tim mạch.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Isosorbide được lọc dễ dàng qua cầu thận, ít hoặc không được tái hấp thu đáng kể tại ống thận và làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ống thận.

Khoảng 80% liều được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu trong vòng 24 giờ trong nghiên cứu nhỏ của nhãn PMDA. Khi lượng nước tiểu tiếp tục giảm, thuốc có thể tích lũy và gây giãn nở quá mức khoang dịch ngoại bào.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải được ghi nhận:

  • Khoảng 6,84 ± 0,17 giờ sau một liều dung dịch 70% trong nghiên cứu trên ba người khỏe mạnh.
  • Khoảng 7,67–7,94 giờ trong nghiên cứu tương đương sinh học của chế phẩm thạch và siro 70%.

Các giá trị này không nên được dùng để tự tính khoảng cách liều vì tác dụng thẩm thấu phụ thuộc thêm vào liều, chức năng thận, dịch cơ thể và mục tiêu điều trị.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải định lượng của isosorbide.

Khả năng thải trừ phụ thuộc chủ yếu vào lọc cầu thận và lượng nước tiểu. Suy thận, thiểu niệu hoặc vô niệu có thể làm giảm loại bỏ thuốc và tăng nguy cơ tích lũy, tăng áp lực thẩm thấu hoặc quá tải dịch.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm hoặc độ an toàn gồm:

  • Chức năng thận và mức lọc cầu thận.
  • Lượng nước tiểu.
  • Mất nước hoặc giảm thể tích tuần hoàn.
  • Nồng độ và tổng lượng chế phẩm.
  • Số lần sử dụng lặp lại.
  • Tình trạng giữ muối và nước.
  • Suy tim hoặc nguy cơ phù phổi.
  • Tuổi cao.
  • Khả năng uống và dung nạp đường tiêu hóa.
  • Nôn hoặc tiêu chảy trong thời gian điều trị.

Khi lượng nước tiểu giảm, cần đánh giá lại ngay thay vì tiếp tục lặp liều vì isosorbide có thể tích lũy trong tuần hoàn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Isosorbide

Isosorbide thuộc nhóm:

  • Chất lợi tiểu thẩm thấu.
  • Polyol hoặc diol không chuyển hóa đáng kể.
  • Chất tăng áp lực thẩm thấu huyết tương.
  • Thuốc giảm áp lực nội sọ.
  • Thuốc giảm nhãn áp đường uống.
  • Thuốc được sử dụng cho bệnh Ménière tại Nhật Bản.

Isosorbide không phải:

  • Nitrate hữu cơ.
  • Thuốc giãn mạch điều trị đau thắt ngực.
  • Thuốc lợi tiểu quai.
  • Thiazide.
  • Thuốc lợi tiểu giữ kali.
  • Thuốc trực tiếp điều trị nguyên nhân của u não, glôcôm hoặc sỏi tiết niệu.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Isosorbide hầu như không bị chuyển hóa. Khi dùng dung dịch đậm đặc với lượng đủ lớn, thuốc làm tăng áp lực thẩm thấu huyết tương và kéo nước từ mô vào máu.

Tại thận:

  • Isosorbide được lọc qua cầu thận.
  • Thuốc không được tái hấp thu đáng kể tại ống thận.
  • Áp lực thẩm thấu trong dịch ống thận tăng.
  • Sự tái hấp thu nước giảm.
  • Bài xuất nước và điện giải tăng.

Khi lượng nước trong mô giảm, áp lực nội sọ và nhãn áp có thể giảm. Cơ chế cải thiện Ménière được cho là liên quan giảm áp lực nội dịch tai trong, nhưng mối liên hệ giữa phù nội dịch và triệu chứng bệnh không hoàn toàn đơn giản.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dữ liệu nhãn ghi nhận:

  • Tăng lượng nước tiểu có thể xuất hiện khoảng 30 phút sau khi uống.
  • Nhãn ISMOTIC ghi tác dụng bắt đầu trong khoảng 30 phút.
  • Tác dụng tối đa thường trong khoảng 1–1,5 giờ.
  • Tác dụng có thể kéo dài đến 5–6 giờ.
  • Trong nghiên cứu trên động vật, áp lực dịch não tủy giảm tối đa sau khoảng 1–1,5 giờ.
  • Nhãn áp ở động vật đạt mức thấp nhất sau khoảng 45 phút.

Các dữ liệu động vật không được dùng để dự đoán chính xác mức giảm áp lực ở người bệnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Isosorbide

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Isosorbide

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Isosorbide

Tương tác thuốc đặc hiệu được xác lập trong các nhãn PMDA và DailyMed đã tra cứu.

Do isosorbide làm thay đổi nhanh thể tích dịch và điện giải, bác sĩ cần rà soát toàn bộ thuốc người bệnh đang dùng, đặc biệt:

  • Các thuốc lợi tiểu khác.
  • Thuốc ảnh hưởng natri, kali hoặc cân bằng nước.
  • Thuốc có thể làm giảm chức năng thận.
  • Thuốc hạ huyết áp.
  • Thuốc dùng trong suy tim.
  • Thuốc gây nôn hoặc tiêu chảy.

Danh sách trên phản ánh nhu cầu theo dõi nguy cơ cộng gộp về dịch và điện giải, không khẳng định có tương tác dược động học trực tiếp. Không tự ngừng hoặc thay đổi thuốc phối hợp.

Thắc mắc về hoạt chất Isosorbide

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *