Iohexol

Iohexol là thuốc cản quang chứa iod, không ion và tan trong nước, được sử dụng để làm tăng độ tương phản trong chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính, chụp mạch, chụp hệ tiết niệu, chụp tủy và một số khảo sát khoang cơ thể. Các nguyên tử iod trong phân tử iohexol hấp thụ tia X, giúp mạch máu, cơ quan và khoang giải phẫu hiện rõ hơn trên hình ảnh.

Iohexol không phải thuốc điều trị bệnh và chỉ được sử dụng phục vụ chẩn đoán hoặc can thiệp hình ảnh. Nồng độ, thể tích và đường dùng phải được lựa chọn chính xác theo kỹ thuật, tuổi, cân nặng, chức năng thận và sản phẩm cụ thể. Thuốc có thể gây phản vệ, tổn thương thận cấp, biến cố tim mạch, thoát mạch, rối loạn tuyến giáp hoặc biến chứng thần kinh. Đặc biệt, dùng sai nồng độ qua đường nội tủy có thể gây co giật, xuất huyết não, hôn mê, liệt hoặc tử vong.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc cản quang tia X chứa iod, không ion.
  • V08AB02.
  • Tăng độ tương phản hình ảnh, không có tác dụng điều trị bệnh.
  • Tĩnh mạch, động mạch, nội tủy, uống, trực tràng, nội khớp hoặc vào khoang cơ thể.
  • Chủ yếu qua lọc cầu thận dưới dạng không đổi.
  • Phản vệ, tổn thương thận cấp, biến cố tim mạch, thoát mạch, rối loạn tuyến giáp, bệnh não do thuốc cản quang.
  • Chỉ sử dụng đúng nồng độ và đúng chế phẩm được phê duyệt.
  • Cân nhắc theo dõi chức năng tuyến giáp theo yếu tố nguy cơ.
  • Cách tạm ngừng phụ thuộc eGFR, tình trạng tổn thương thận và đường tiêm.
  • Thông thường không cần ngừng cho bú sau khi dùng iohexol.

Hoạt chất Iohexol là gì?

Iohexol là thuốc cản quang không ion chứa iod. Các nguyên tử iod trong iohexol làm suy giảm chùm tia X khi đi qua cơ thể, nhờ đó tạo ra sự khác biệt về độ sáng giữa mạch máu, cơ quan, tổn thương và mô xung quanh trên hình ảnh X-quang hoặc CT.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Iohexol

CAS 66108-95-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Iohexol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Iohexol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: Bis(2,3-dihydroxypropyl)-5-[N-(2,3-dihydroxypropyl)-acetamido]-2,4,6-triiodoisophthalamide. Tên phát triển từng được sử dụng: NYCO-72. Biệt dược quốc tế phổ biến: Omnipaque.

Tên Latinh / tên dược điển

Iohexolum

Tên USAN

iohexol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

66108-95-0

UNII

4419T9MX03

PubChem CID

3730

RxNorm CUI

5956

Dược động học của Iohexol

Sau khi tiêm tĩnh mạch hoặc động mạch, iohexol phân bố chủ yếu trong khoang ngoại bào, không trải qua chuyển hóa đáng kể và được đào thải gần như hoàn toàn dưới dạng không đổi qua lọc cầu thận. Sau khi tiêm nội tủy, thuốc khuếch tán trong dịch não tủy, sau đó được hấp thu vào tuần hoàn và thải qua thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Iohexol không cần trải qua quá trình hấp thu khi được tiêm vào mạch máu. Sau tiêm nội tủy hoặc vào khoang cơ thể, thuốc được hấp thu dần vào tuần hoàn. Sau đường uống, mức hấp thu toàn thân thông thường dưới 1%; phần lớn thuốc đi qua đường tiêu hóa.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sau tiêm tĩnh mạch hoặc động mạch, iohexol được đưa trực tiếp vào tuần hoàn nên sinh khả dụng hệ thống được xem là 100%.

Sau khi uống, dưới 1% liều iohexol được hấp thu từ đường tiêu hóa bình thường. Mức hấp thu có thể tăng khi có tắc ruột hoặc thủng đường tiêu hóa.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau tiêm tĩnh mạch liều tương đương 500–1.500 mg iod/kg, thể tích phân bố trong huyết tương được ghi nhận khoảng 165 mL/kg. Sau tiêm nội tủy vùng thắt lưng, thể tích phân bố trong huyết tương khoảng 559 mL/kg trong nghiên cứu được nhãn thuốc trích dẫn. Mức gắn protein của iohexol rất thấp, dưới 2%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Iohexol không trải qua chuyển hóa, khử iod hoặc biến đổi sinh học đáng kể. Không phát hiện chất chuyển hóa có ý nghĩa trong các dữ liệu dược động học được SmPC công bố.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Iohexol được thải trừ chủ yếu dưới dạng không đổi qua lọc cầu thận. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 90% liều tiêm tĩnh mạch được bài tiết trong 24 giờ đầu; SmPC Anh ghi nhận gần 100% liều được thải qua thận trong 24 giờ ở người có chức năng thận bình thường.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn Hoa Kỳ hiện hành ghi nhận thời gian bán thải cuối biểu kiến khoảng 12,6 giờ trong nghiên cứu sử dụng liều 500–1.500 mg iod/kg. Các tài liệu khác có thể ghi thời gian bán thải ngắn hơn tùy quần thể, cách lấy mẫu và giai đoạn dược động học được phân tích.

Ở người suy thận, thời gian đào thải có thể kéo dài đáng kể.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Sau tiêm tĩnh mạch ở người lớn, độ thanh thải toàn thân trung bình được ghi nhận khoảng 131 mL/phút, với khoảng quan sát 98–165 mL/phút. Độ thanh thải giảm khi chức năng thận suy giảm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm giảm độ thanh thải hoặc tăng mức phơi nhiễm iohexol gồm:

  • Suy giảm mức lọc cầu thận.
  • Tổn thương thận cấp.
  • Tuổi cao.
  • Mất nước.
  • Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có chức năng lọc cầu thận chưa trưởng thành.
  • Dùng liều lớn hoặc nhiều liều trong thời gian ngắn.
  • Đồng thời suy gan và suy thận nặng có thể làm chậm đào thải đáng kể.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Iohexol

Iohexol thuộc nhóm thuốc cản quang iod không ion, monomer, tan trong nước và có độ thẩm thấu thấp. So với thuốc cản quang ion có độ thẩm thấu cao, nhóm không ion thường gây ít thay đổi thẩm thấu và sinh lý hơn, nhưng vẫn có thể gây phản ứng quá mẫn, tổn thương thận và các biến cố nghiêm trọng khác.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Iohexol không tạo tác dụng dược lý điều trị đặc hiệu. Cơ chế tạo hình ảnh dựa trên ba nguyên tử iod có khả năng hấp thụ tia X. Mức độ cản quang tỷ lệ thuận với nồng độ iod tại mô hoặc khoang được khảo sát. Sau khi nồng độ iohexol thay đổi theo thời gian, mức độ tăng tương phản hình ảnh cũng thay đổi tương ứng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau tiêm tĩnh mạch hoặc động mạch nhanh, nồng độ iod trong máu đạt đỉnh trong khoảng 15–120 giây. Thời điểm mô hoặc tổn thương đạt độ tăng tương phản tối đa phụ thuộc cơ quan, lưu lượng máu và kỹ thuật chụp, có thể từ ngay sau khi tiêm đến khoảng một giờ.

Sau tiêm nội tủy, nồng độ và thể tích thuốc, lượng dịch não tủy và tư thế người bệnh quyết định phạm vi phân bố cản quang.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Iohexol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Iohexol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Iohexol

Metformin:

Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị ngừng metformin tại thời điểm hoặc trước khi dùng iohexol ở người có eGFR 30–60 mL/phút/1,73 m², có tiền sử suy gan, nghiện rượu, suy tim hoặc được tiêm thuốc cản quang vào động mạch. Đánh giá lại eGFR sau 48 giờ và chỉ dùng lại khi chức năng thận ổn định.

Hướng dẫn ESUR ít hạn chế hơn: người có eGFR trên 30 mL/phút/1,73 m², không có tổn thương thận cấp và dùng thuốc cản quang tĩnh mạch hoặc động mạch với phơi nhiễm thận lần hai có thể tiếp tục metformin. Metformin nên ngừng khi có tổn thương thận cấp, eGFR dưới 30 hoặc tiêm động mạch với phơi nhiễm thận lần đầu.

Các tương tác khác:

  • Iohexol có thể làm giảm hấp thu iod phóng xạ của tuyến giáp và ảnh hưởng chẩn đoán hoặc điều trị bằng I-123 hoặc I-131 trong tối đa khoảng 6 tuần.
  • Thuốc chống loạn thần, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc ức chế MAO và thuốc làm giảm ngưỡng co giật có thể tăng nguy cơ co giật khi dùng iohexol nội tủy.
  • Thuốc độc thận và thuốc lợi tiểu có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận, đặc biệt khi người bệnh mất nước.
  • Thuốc chẹn beta có thể làm phản ứng quá mẫn khó xử trí hơn và làm giảm đáp ứng với thuốc chủ vận beta.
  • Interleukin-2 hoặc interferon dùng gần thời điểm chụp có thể liên quan đến tăng phản ứng muộn.
  • Iohexol có thể ảnh hưởng tạm thời đến xét nghiệm iod gắn protein và một số xét nghiệm sinh hóa.

Thắc mắc về hoạt chất Iohexol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *