Hydroxyethyl Starch

Hydroxyethyl Starch, viết tắt HES, là nhóm polysaccharide tổng hợp có nguồn gốc từ tinh bột amylopectin và được dùng dưới dạng dịch keo truyền tĩnh mạch để tăng thể tích huyết tương. Các chế phẩm khác nhau về khối lượng phân tử và mức độ gắn nhóm hydroxyethyl, chẳng hạn HES 130/0,4 hoặc hetastarch 450/0,7; vì vậy không thể tự quy đổi liều giữa các sản phẩm.

HES hiện có vai trò rất hạn chế. FDA cảnh báo nhóm thuốc này làm tăng nguy cơ tử vong, tổn thương thận cấp và chảy máu, đồng thời yêu cầu không sử dụng khi còn phương án điều trị thay thế phù hợp. Liên minh châu Âu đã xác nhận đình chỉ giấy phép lưu hành các dung dịch HES truyền tĩnh mạch từ năm 2022 do nguy cơ tổn thương thận và tử vong.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hydroxyethyl Starch là dịch keo truyền tĩnh mạch, không phải máu, hồng cầu hoặc yếu tố đông máu.
  • HES 130/0,4, HES 200/0,5 và hetastarch 450/0,7 có đặc tính dược động học, liều tối đa và mức độ tồn lưu khác nhau.
  • FDA yêu cầu không dùng HES trừ khi không có phương án thay thế đầy đủ.
  • Nguy cơ nghiêm trọng gồm tử vong, tổn thương thận cấp, cần lọc máu và chảy máu quá mức.
  • Không dùng cho người bệnh nguy kịch, nhiễm khuẩn huyết, suy thận, đang lọc máu hoặc có rối loạn đông máu theo các nhãn được đối chiếu.
  • Chức năng thận có thể cần được theo dõi ít nhất 90 ngày sau khi truyền HES.
  • HES chỉ được truyền tại cơ sở y tế; không phải dung dịch dùng để tự bù nước hoặc tự điều trị huyết áp thấp.

Hoạt chất Hydroxyethyl Starch là gì?

Hydroxyethyl Starch là dịch keo tổng hợp gồm các polymer tinh bột biến đổi. Khi truyền tĩnh mạch, các phân tử lớn giữ nước trong lòng mạch và làm tăng thể tích huyết tương tạm thời. Thuốc không vận chuyển oxy, không thay thế hồng cầu và không cung cấp đầy đủ yếu tố đông máu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Hydroxyethyl Starch

CAS Không áp dụng

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Hydroxyethyl Starch

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Hydroxyethyl Starch

Tên khác / tên đồng nghĩa

Hydroxyethylstarch; Hydroxyethyl starch; HES; HAES; tinh bột hydroxyethyl; poly(O-2-hydroxyethyl) starch. Các tên phân nhóm gồm tetrastarch, pentastarch, hexastarch và hetastarch, tùy mức độ thay thế nhóm hydroxyethyl.

Tên viết tắt

HES

Tên Latinh / tên dược điển

Hydroxyethylamylum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Không áp dụng

UNII

Không áp dụng

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Hydroxyethyl Starch

Dược động học HES phụ thuộc mạnh vào khối lượng phân tử, mức thay thế mol, vị trí gắn hydroxyethyl, liều và chức năng thận. Các phân tử nhỏ dưới ngưỡng lọc cầu thận được đào thải nhanh qua nước tiểu; phân tử lớn hơn trước tiên bị alpha-amylase huyết tương phân cắt rồi mới thải qua thận.

Với HES 130/0,4 sau truyền 500 ml ở người khỏe mạnh, thể tích phân bố khoảng 5,9 lít, độ thanh thải huyết tương khoảng 31,4 ml/phút và thời gian bán thải cuối khoảng 12 giờ. Các giá trị này không được áp dụng cho hetastarch 450/0,7 hoặc chế phẩm HES khác.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa. Tác dụng tăng thể tích huyết tương bắt đầu trong quá trình truyền tĩnh mạch.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Do được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch, lượng HES được sử dụng đi ngay vào tuần hoàn. Khái niệm sinh khả dụng đường uống không áp dụng cho thuốc này.

Giai đoạn II: Phân bố

HES chủ yếu phân bố trong khoang nội mạch. Với HES 130/0,4, thể tích phân bố sau truyền 500 ml được ghi nhận khoảng 5,9 lít. Một phần polymer có thể được lưu giữ tạm thời trong mô và tế bào của hệ thực bào; mức tồn lưu phụ thuộc loại HES và mức độ thay thế.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

HES không được chuyển hóa như phân tử thuốc nhỏ thông thường. Alpha-amylase huyết tương phân cắt các polymer có khối lượng phân tử lớn thành các phân đoạn nhỏ hơn để thận có thể đào thải. Gắn nhóm hydroxyethyl làm giảm tốc độ phân giải amylopectin.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thải trừ chủ yếu qua thận. Sau một liều 500 ml HES 130/0,4, khoảng 62% được tìm thấy trong nước tiểu trong vòng 72 giờ; một số nghiên cứu dùng lặp lại ghi nhận khoảng 70% được thải trong khoảng thời gian này.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Đối với HES 130/0,4, thời gian bán thải pha đầu khoảng 1,4 giờ và thời gian bán thải cuối khoảng 12–12,1 giờ sau truyền một liều 500 ml.

Các HES có khối lượng phân tử hoặc mức thay thế cao hơn có thể tồn lưu lâu hơn; không được dùng thời gian bán thải của HES 130/0,4 để mô tả hetastarch 450/0,7.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương của HES 130/0,4 sau truyền 500 ml ở người khỏe mạnh khoảng 31,4 ml/phút. Ở người có độ thanh thải creatinin dưới 50 ml/phút, độ thanh thải HES giảm khoảng 42% trong nghiên cứu được nhãn trích dẫn.

Không áp dụng giá trị này cho toàn bộ các chế phẩm HES.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng gồm:

  • Khối lượng phân tử trung bình.
  • Mức thay thế mol và tỷ lệ gắn C2/C6.
  • Liều, tốc độ và số lần truyền.
  • Chức năng thận.
  • Mức độ giảm thể tích tuần hoàn và pha loãng máu.
  • Loại dung dịch điện giải đi kèm.

Ở người có độ thanh thải creatinin dưới 50 ml/phút, diện tích dưới đường cong của HES 130/0,4 tăng khoảng 73% và lượng thuốc thu hồi qua nước tiểu giảm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Hydroxyethyl Starch

HES thuộc nhóm chất thay thế huyết tương và phân đoạn protein huyết tương, mã ATC B05AA07. Đây là dịch keo tổng hợp, khác với dịch tinh thể như natri clorid hoặc Ringer lactate và khác với albumin người.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Các polymer HES tạo áp lực keo trong lòng mạch, kéo và giữ nước trong khoang tuần hoàn, từ đó tăng thể tích huyết tương và hỗ trợ các thông số huyết động. Cường độ và thời gian tác dụng phụ thuộc nồng độ, khối lượng phân tử, mức thay thế mol, liều và tốc độ truyền.

Cơ chế này đồng thời có thể gây pha loãng hematocrit, protein huyết tương và yếu tố đông máu, góp phần làm tăng nguy cơ chảy máu.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Với HES 130/0,4, truyền 500 ml trong 30 phút ở người khỏe mạnh tạo mức tăng thể tích gần tương đương thể tích đã truyền và tác dụng có thể kéo dài khoảng 4–6 giờ. Kết quả này không dự đoán đầy đủ lợi ích hoặc độ an toàn ở người bệnh phẫu thuật, chấn thương hay hồi sức tích cực.

FDA xác định dữ liệu lâm sàng cho thấy tăng nguy cơ tử vong, tổn thương thận cấp và chảy máu ở một số nhóm người bệnh dù HES có tác dụng tăng thể tích tuần hoàn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Hydroxyethyl Starch

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Hydroxyethyl Starch

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Hydroxyethyl Starch

  • Thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc tiêu sợi huyết và các thuốc ảnh hưởng cầm máu có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng HES.
  • Pha loãng máu do HES có thể làm giảm nồng độ yếu tố đông máu và protein huyết tương.
  • Chưa xác lập đầy đủ tính tương hợp của HES với các thuốc hoặc sản phẩm dinh dưỡng pha chung.
  • Chuyên luận Voluven khuyến cáo tránh pha HES với thuốc khác; nếu bắt buộc phải pha, cần kiểm tra kết tủa, độ đục, tính tương hợp và kỹ thuật vô khuẩn.
  • Tăng amylase do phức hợp HES–amylase có thể ảnh hưởng việc diễn giải xét nghiệm viêm tụy.

Thắc mắc về hoạt chất Hydroxyethyl Starch

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *