Hội chứng nút xoang bệnh lý là tình trạng nút xoang không tạo nhịp hoặc không tăng nhịp phù hợp với nhu cầu của cơ thể. Bệnh có thể biểu hiện bằng nhịp chậm xoang, ngừng xoang, block xoang–nhĩ, không đáp ứng tần số khi vận động hoặc xen kẽ nhịp nhanh nhĩ với nhịp chậm. Người bệnh thường mệt, chóng mặt, giảm khả năng gắng sức, gần ngất hoặc ngất; một số trường hợp chỉ biểu hiện bằng té ngã hay lú lẫn ở người cao tuổi. Chẩn đoán đòi hỏi chứng minh mối liên hệ giữa triệu chứng và bất thường nhịp bằng điện tâm đồ, Holter hoặc máy theo dõi dài ngày, đồng thời loại trừ thuốc, suy giáp, rối loạn điện giải và ngưng thở khi ngủ. Khi triệu chứng do rối loạn chức năng nút xoang không thể đảo ngược, máy tạo nhịp là điều trị chính; loạn nhịp nhĩ kèm theo vẫn cần đánh giá và điều trị riêng.
Hội chứng nút xoang bệnh lý là bệnh gì?
Hội chứng nút xoang bệnh lý, hiện thường gọi là rối loạn chức năng nút xoang, là nhóm bất thường làm nút xoang phát nhịp quá chậm, ngừng phát nhịp hoặc không tăng tần số phù hợp khi cơ thể cần. Thuật ngữ này bao gồm nhịp chậm xoang có triệu chứng, ngừng xoang, block xoang–nhĩ, không đáp ứng tần số và hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm. Bệnh khác với nhịp chậm xoang sinh lý vì có sự mất phù hợp giữa nhịp tim và nhu cầu, thường kèm triệu chứng hoặc bất thường kéo dài. Một điện tâm đồ đơn lẻ có thể bình thường vì bệnh diễn ra từng cơn. Do đó, chẩn đoán dựa vào tương quan giữa triệu chứng và nhịp, không chỉ dựa vào số nhịp thấp. Rối loạn chức năng nút xoang cũng thường đi cùng bệnh của mô nhĩ, làm tăng nguy cơ rung nhĩ, cuồng nhĩ và nhu cầu điều trị chống huyết khối tùy từng trường hợp.

| Tên bệnh | Hội chứng nút xoang bệnh lý |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Sinus node dysfunction |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Sick sinus syndrome; SSS; rối loạn chức năng nút xoang; bệnh nút xoang; hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm |
| Mã ICD-10 | I49.5 – Hội chứng nút xoang bệnh lý. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tim mạch; rối loạn nhịp và dẫn truyền |
| Cơ quan ảnh hưởng | Nút xoang, mô nhĩ và hệ dẫn truyền của tim; nhịp chậm kéo dài có thể làm giảm tưới máu não và khả năng gắng sức. |
| Tính chất bệnh | Rối loạn nhịp mạn tính, không lây, thường do thoái hóa hệ tạo nhịp; có thể tiến triển và xen kẽ nhịp chậm với loạn nhịp nhĩ nhanh. |
| Mức độ phổ biến | Gặp chủ yếu ở người lớn tuổi và người có bệnh tim hoặc từng phẫu thuật vùng nhĩ; ít gặp hơn ở người trẻ nếu không có bệnh bẩm sinh hay tổn thương đặc hiệu. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Hội chứng nút xoang bệnh lý
Thoái hóa xơ hóa tại nút xoang và mô nhĩ làm giảm số tế bào tạo nhịp và cản trở dẫn truyền xung ra khỏi nút xoang. Thuốc, thiếu máu cơ tim, viêm, phẫu thuật hoặc rối loạn chuyển hóa có thể làm chức năng vốn suy yếu bộc lộ rõ hơn. Khi nút xoang ngừng hoặc phát quá chậm, các ổ nhịp thấp hơn có thể phát nhịp thoát nhưng thường không đáp ứng tốt khi hoạt động. Trong hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm, loạn nhịp nhĩ nhanh làm tái cấu trúc mô nhĩ; sau khi cơn nhanh kết thúc, nút xoang phục hồi chậm và xuất hiện khoảng ngừng dài, gây chóng mặt hoặc ngất.
Các biểu hiện chính gồm nhịp chậm xoang có triệu chứng; ngừng xoang hoặc block xoang–nhĩ; không đáp ứng tần số khi gắng sức; và hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm. Bệnh cũng được phân theo nguyên nhân nội tại do thoái hóa, sẹo hoặc bệnh tim và nguyên nhân ngoại tại do thuốc, rối loạn chuyển hóa, thần kinh tự chủ hoặc ngưng thở khi ngủ. Phân loại giúp xác định yếu tố có thể sửa và nhu cầu tạo nhịp.
Rối loạn chức năng nút xoang gặp nhiều ở người cao tuổi do quá trình xơ hóa tiến triển của hệ dẫn truyền. Bệnh cũng có thể xuất hiện sau phẫu thuật tim, ở người có bệnh nhĩ hoặc bệnh tim bẩm sinh. Tỷ lệ phát hiện phụ thuộc thời gian theo dõi vì các đợt nhịp chậm và khoảng ngừng có thể không xuất hiện trong lần khám đầu. Dữ liệu riêng cho Việt Nam còn hạn chế.
Bệnh hình thành do suy giảm khả năng tự phát xung và dẫn xung của nút xoang, thường trên nền xơ hóa hoặc tổn thương mô nhĩ. Không có đường lây hay phơi nhiễm đặc hiệu; các yếu tố ngoại tại chủ yếu làm ức chế thêm hệ tạo nhịp đã dễ tổn thương.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Hội chứng nút xoang bệnh lý
Nguyên nhân nội tại thường là thoái hóa xơ hóa nút xoang và mô nhĩ, bệnh cơ tim, thiếu máu cơ tim, viêm, bệnh thâm nhiễm hoặc sẹo sau phẫu thuật. Nguyên nhân ngoại tại gồm thuốc làm chậm nhịp, suy giáp, rối loạn điện giải, hạ thân nhiệt, ngưng thở khi ngủ và tăng trương lực phế vị. Một số thuốc cần thiết để điều trị rung nhĩ có thể làm bộc lộ nhịp chậm nền; điều này không đồng nghĩa người bệnh nên tự ngừng thuốc.
Tuổi cao, bệnh mạch vành, bệnh cơ tim, rung nhĩ, tiền sử phẫu thuật tim và một số bệnh thâm nhiễm là yếu tố khó thay đổi. Yếu tố có thể điều chỉnh gồm dùng phối hợp nhiều thuốc làm chậm nhịp, suy giáp chưa kiểm soát, ngưng thở khi ngủ, rối loạn điện giải và thiếu oxy. Không phải mọi người có nhịp chậm đều phát triển hội chứng này.
Người cao tuổi có ngất hoặc té ngã không giải thích được, người có rung nhĩ dùng thuốc kiểm soát tần số, người sau phẫu thuật nhĩ và người có bệnh tim bẩm sinh thuộc nhóm cần lưu ý. Người có khoảng ngừng nhịp trên thiết bị đeo hoặc Holter cũng cần đánh giá, đặc biệt nếu trùng với triệu chứng.
Triệu chứng và dấu hiệu của Hội chứng nút xoang bệnh lý
Triệu chứng có thể thoáng qua và khó mô tả vì nhịp bất thường không liên tục. Người bệnh thường mệt kéo dài, giảm khả năng hoạt động, chóng mặt hoặc gần ngất. Hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm có thể gây hồi hộp trong cơn nhanh, sau đó choáng khi nhịp chậm lại. Ở người cao tuổi, té ngã và suy giảm tỉnh táo có thể là biểu hiện chính.
- Mệt kéo dài: do nhịp tim không đáp ứng đủ nhu cầu chuyển hóa.
- Giảm khả năng gắng sức: người bệnh khó tăng tốc độ đi bộ hoặc leo cầu thang.
- Chóng mặt hoặc gần ngất: thường liên quan khoảng ngừng hoặc nhịp chậm rõ.
- Hồi hộp từng cơn: gặp khi có rung nhĩ, cuồng nhĩ hoặc nhịp nhanh nhĩ xen kẽ.
- Té ngã không rõ nguyên nhân: đặc biệt đáng lưu ý ở người cao tuổi.
- Ngất hoàn toàn: có thể xảy ra khi khoảng ngừng kéo dài.
- Đau ngực hoặc khó thở: thường rõ hơn khi có bệnh mạch vành hoặc suy tim.
- Lú lẫn thoáng qua: có thể bị nhầm với bệnh thần kinh.
- Nhịp tim không tăng khi vận động: biểu hiện bằng mệt sớm hơn là cảm giác nhịp chậm.
Nên đặt lịch khám: khi mệt, giảm sức bền, chóng mặt hoặc hồi hộp lặp lại, nhất là ở người cao tuổi. Cần khám trong ngày: khi gần ngất, té ngã không rõ nguyên nhân, nhịp chậm mới xuất hiện hoặc có khoảng ngừng được thiết bị ghi nhận. Cần tái khám sớm: khi đã có chẩn đoán nhưng triệu chứng tăng, thuốc điều trị rung nhĩ làm choáng hoặc máy tạo nhịp báo cảnh báo.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu khi có ngất kéo dài, đau ngực, khó thở nặng, lú lẫn, co giật, tím tái hoặc huyết áp thấp. Không tự lái xe khi đang choáng. Không tự uống thêm hoặc ngừng đột ngột thuốc chống loạn nhịp, thuốc huyết áp; xử trí nhịp chậm không ổn định và khoảng ngừng dài cần theo dõi y tế.
Chẩn đoán Hội chứng nút xoang bệnh lý
Chẩn đoán yêu cầu ghi nhận rối loạn nhịp và chứng minh nó phù hợp với triệu chứng. Điện tâm đồ có thể cho thấy nhịp chậm, khoảng ngừng hoặc nhịp nhĩ nhanh, nhưng Holter, máy ghi sự kiện hoặc thiết bị cấy dưới da có thể cần thiết khi cơn thưa. Nghiệm pháp gắng sức giúp đánh giá khả năng tăng nhịp. Đồng thời phải rà soát thuốc, xét nghiệm tuyến giáp và điện giải, đánh giá ngưng thở khi ngủ và bệnh tim cấu trúc.
Bác sĩ đo mạch và huyết áp, nghe tim phổi, tìm dấu hiệu suy tim và đánh giá thần kinh cơ bản sau ngất. Hỏi chi tiết về thời điểm té ngã, hồi hộp, mối liên quan với hoạt động, thuốc đang dùng, tiền sử rung nhĩ và phẫu thuật tim. Khám bình thường giữa các cơn không loại trừ bệnh.
Xét nghiệm thường hướng đến nguyên nhân có thể đảo ngược, gồm điện giải, chức năng thận, tuyến giáp, công thức máu và các chỉ số theo bối cảnh. Nồng độ thuốc có thể được kiểm tra khi nghi tích lũy digoxin hoặc thuốc khác. Xét nghiệm không chẩn đoán trực tiếp rối loạn chức năng nút xoang nhưng giúp tránh đặt máy khi nguyên nhân còn sửa được.
Siêu âm tim được dùng khi nghi bệnh cấu trúc, suy tim hoặc bệnh van tim. Cộng hưởng từ tim hay phương tiện khác chỉ cần khi nghi viêm, thâm nhiễm hoặc sẹo đặc hiệu. Hình ảnh không thay thế bằng chứng điện học nhưng ảnh hưởng lựa chọn thiết bị và tiên lượng.
Không có một nhịp tối thiểu hoặc thời gian ngừng xoang đơn độc đủ để chẩn đoán và chỉ định máy tạo nhịp cho mọi người. Tiêu chuẩn thực hành cốt lõi là ghi nhận bất thường chức năng nút xoang và có tương quan thời gian với triệu chứng sau khi loại trừ nguyên nhân đảo ngược. Không đáp ứng tần số được đánh giá bằng khả năng tăng nhịp không phù hợp khi gắng sức, theo phương pháp và bối cảnh lâm sàng.
Điều trị Hội chứng nút xoang bệnh lý
Đầu tiên cần loại bỏ hoặc điều chỉnh nguyên nhân ngoại tại như thuốc, suy giáp, rối loạn điện giải và ngưng thở khi ngủ. Nếu nhịp chậm hoặc khoảng ngừng gây triệu chứng và không thể đảo ngược, máy tạo nhịp vĩnh viễn là điều trị chính. Ở hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm, cần phối hợp điều trị rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ, đánh giá chống đông theo nguy cơ đột quỵ và tránh để thuốc kiểm soát nhịp làm nhịp chậm mất ổn định.
Thuốc không sửa được thoái hóa nút xoang. Trong cấp cứu, nhân viên y tế có thể dùng thuốc tăng nhịp tạm thời. Thuốc kiểm soát tần số hoặc chống loạn nhịp cho rung nhĩ có thể cần thiết nhưng dễ làm nhịp chậm rõ hơn, nên đôi khi chỉ dùng an toàn sau khi đã tạo nhịp. Thuốc chống đông chỉ định theo rung nhĩ và nguy cơ huyết khối, không phải chỉ vì có hội chứng nút xoang bệnh lý.
Thuốc không sửa được thoái hóa nút xoang. Trong cấp cứu, nhân viên y tế có thể dùng thuốc tăng nhịp tạm thời. Thuốc kiểm soát tần số hoặc chống loạn nhịp cho rung nhĩ có thể cần thiết nhưng dễ làm nhịp chậm rõ hơn, nên đôi khi chỉ dùng an toàn sau khi đã tạo nhịp. Thuốc chống đông chỉ định theo rung nhĩ và nguy cơ huyết khối, không phải chỉ vì có hội chứng nút xoang bệnh lý.
Máy tạo nhịp vĩnh viễn được cấy dưới da và nối điện cực vào tim để ngăn nhịp quá chậm hoặc khoảng ngừng. Kiểu máy được chọn theo dẫn truyền nhĩ thất, loạn nhịp nhĩ và chức năng thất. Tạo nhịp tạm thời chỉ dùng trong tình trạng cấp. Triệt đốt rung nhĩ có thể giảm một số cơn nhịp nhanh nhưng không luôn phục hồi hoàn toàn chức năng nút xoang.
Giảm nguy cơ té ngã, đứng lên từ từ, duy trì vận động phù hợp và điều trị ngưng thở khi ngủ là các biện pháp hỗ trợ. Người bệnh nên mang thẻ hoặc thông tin máy tạo nhịp, giữ lịch kiểm tra thiết bị và báo cho cơ sở y tế trước thủ thuật có dùng thiết bị điện. Hỗ trợ người chăm sóc quan sát ngất hoặc lú lẫn có giá trị ở người cao tuổi.
Trước đặt máy, theo dõi triệu chứng và dữ liệu nhịp để xác định tương quan. Sau đặt máy, cần kiểm tra vị trí điện cực, vết mổ, pin, ngưỡng tạo nhịp và tỷ lệ nhịp nhĩ nhanh. Người bệnh vẫn cần theo dõi rung nhĩ, huyết áp, suy tim và tác dụng thuốc. Sưng đỏ vết mổ, sốt, ngất lại hoặc khó thở tăng cần báo sớm.
Nguyên nhân ngoại tại có thể cải thiện sau vài ngày đến nhiều tuần tùy bệnh. Rối loạn do thoái hóa thường kéo dài và máy tạo nhịp là điều trị lâu dài, với pin cần thay sau nhiều năm tùy mức sử dụng. Triệu chứng có thể cải thiện sau tạo nhịp nhưng thời gian và mức độ khác nhau, nhất là khi còn bệnh tim hoặc loạn nhịp nhĩ.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Không điều trị khi có chỉ định có thể dẫn đến ngất, té ngã, chấn thương, suy tim hoặc giảm chất lượng sống. Hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm liên quan rung nhĩ làm tăng nguy cơ huyết khối theo các yếu tố nguy cơ kèm theo. Biến chứng của máy tạo nhịp gồm tụ máu, nhiễm trùng, tràn khí màng phổi, di lệch điện cực và vấn đề thiết bị lâu dài.
Máy tạo nhịp thường cải thiện rõ triệu chứng do nhịp chậm và giảm ngất, nhưng không loại bỏ nguy cơ từ rung nhĩ, suy tim hoặc bệnh mạch vành. Tiên lượng phụ thuộc tuổi, bệnh tim nền, chức năng thất và biến cố huyết khối. Bệnh thường tiến triển chậm, vì vậy theo dõi lâu dài là cần thiết.
Khoảng ngừng hoặc nhịp chậm có thể tiếp tục xuất hiện nếu chưa đặt máy hoặc nếu nguyên nhân ngoại tại tái diễn. Sau tạo nhịp, triệu chứng vẫn có thể tái phát do rung nhĩ, tụt huyết áp hoặc nguyên nhân ngoài tim. Kiểm tra thiết bị và đánh giá lại triệu chứng giúp phân biệt, nhưng không nên mặc định mọi chóng mặt là do máy hỏng.
Không có biện pháp chắc chắn ngăn thoái hóa nút xoang theo tuổi. Có thể hạn chế yếu tố làm bệnh nặng bằng dùng thuốc đúng chỉ định, điều trị ngưng thở khi ngủ và suy giáp, kiểm soát bệnh tim, tái khám khi có ngất và tránh tự phối hợp nhiều thuốc làm chậm nhịp.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Hội chứng nút xoang bệnh lý
Không có chế độ ăn chữa bệnh nút xoang. Ăn theo nguyên tắc tim mạch, kiểm soát muối nếu tăng huyết áp hoặc suy tim và duy trì cân nặng phù hợp. Không dùng thực phẩm chức năng hoặc điện giải để thay thế máy tạo nhịp. Caffeine và rượu cần cá thể hóa vì có thể thúc đẩy nhịp nhanh nhĩ ở một số người.
Trước khi kiểm soát triệu chứng, người hay ngất nên tránh lái xe, bơi một mình, làm việc trên cao và vận động cường độ cao. Sau đặt máy và lành vết mổ, đa số có thể trở lại hoạt động theo hướng dẫn; cần tránh va đập trực tiếp vùng máy và tuân thủ giới hạn tay trong giai đoạn sớm.
Ghi nhật ký mệt, hồi hộp, ngất, thời điểm dùng thuốc và số đo mạch. Với máy tạo nhịp có theo dõi từ xa, cần làm đúng hướng dẫn truyền dữ liệu. Thiết bị đeo không thay thế kiểm tra máy. Không tự dùng nam châm hoặc thiết bị điện để thử hoạt động của máy tạo nhịp.
- Không tự dừng thuốc điều trị rung nhĩ hoặc huyết áp.
- Không bỏ qua té ngã và ngất ở người cao tuổi.
- Không trì hoãn kiểm tra máy khi có sốt, sưng đỏ hoặc đau vùng cấy.
- Không dùng thực phẩm chức năng để thay thế đánh giá tạo nhịp.
- Không lái xe khi còn cơn gần ngất chưa được kiểm soát.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Rối loạn chức năng nút xoang ở trẻ thường liên quan bệnh tim bẩm sinh, phẫu thuật nhĩ hoặc rối loạn di truyền hơn là thoái hóa tuổi già. Trẻ có thể biểu hiện bằng bú kém, mệt khi chơi, ngất hoặc chậm phát triển vận động. Chỉ định máy tạo nhịp dựa trên triệu chứng, tuổi, nhịp nền và bệnh tim kèm theo, cần chuyên khoa tim mạch nhi.
Đây là nhóm thường gặp nhất. Triệu chứng có thể không điển hình như té ngã, lú lẫn, suy giảm vận động và dễ bị quy cho tuổi tác. Cần rà soát đa thuốc, huyết áp tư thế và nguyên nhân thần kinh. Khi đặt máy, đánh giá khả năng chăm sóc vết mổ, theo dõi thiết bị và mục tiêu chất lượng sống.
Rối loạn chức năng nút xoang có triệu chứng trong thai kỳ cần phối hợp tim mạch–sản khoa. Nhu cầu tạo nhịp phụ thuộc mức độ ngất, huyết động và nguyên nhân. Thuốc cho loạn nhịp nhĩ phải cân nhắc an toàn mẹ–thai. Người đã có máy tạo nhịp thường có thể mang thai nhưng cần theo dõi thiết bị và huyết động.
Máy tạo nhịp không cản trở việc cho con bú. Thuốc kiểm soát rung nhĩ hoặc chống đông cần đánh giá riêng về bài tiết qua sữa và nguy cơ cho trẻ. Không nên tự ngừng thuốc hoặc mặc định ngừng cho bú; lựa chọn phụ thuộc hoạt chất, liều và bệnh cảnh.
Suy giảm miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thiết bị và có thể gây viêm cơ tim hoặc rối loạn chuyển hóa dẫn đến nhịp chậm. Sốt, đau, đỏ vùng cấy máy hoặc nhiễm trùng huyết cần được đánh giá khẩn. Kế hoạch cấy thiết bị có thể cần phối hợp kiểm soát nhiễm trùng và thuốc ức chế miễn dịch.
Rung nhĩ, suy tim, bệnh mạch vành, bệnh thận, suy giáp và ngưng thở khi ngủ thường ảnh hưởng cách điều trị. Thuốc cần cho bệnh nền có thể làm nhịp chậm, nên máy tạo nhịp đôi khi cho phép tiếp tục điều trị cần thiết. Mục tiêu phải cá thể hóa ở người đa bệnh và đa thuốc.
Rối loạn nút xoang có thể xuất hiện sau phẫu thuật sửa bệnh tim bẩm sinh, phẫu thuật nhĩ hoặc can thiệp làm tổn thương mô dẫn truyền. Một số trường hợp hồi phục, số khác kéo dài và cần tạo nhịp. Theo dõi liên tục và đánh giá thời điểm đặt máy do đội tim mạch–phẫu thuật quyết định.
Câu hỏi thường gặp về Hội chứng nút xoang bệnh lý
Bệnh có thể nguy hiểm khi gây khoảng ngừng dài, ngất, té ngã, tụt huyết áp hoặc làm nặng suy tim. Nguy cơ khác đến từ rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ kèm theo, đặc biệt là nguy cơ đột quỵ ở người có yếu tố nguy cơ phù hợp. Tuy nhiên, nhiều triệu chứng do nhịp chậm được kiểm soát tốt bằng máy tạo nhịp khi có chỉ định. Mức độ không được xác định chỉ bằng nhịp thấp; cần chứng minh liên hệ giữa triệu chứng, dữ liệu điện tâm đồ và bệnh nền.
Nếu rối loạn do thuốc, suy giáp, điện giải hoặc ngưng thở khi ngủ, chức năng nhịp có thể cải thiện khi xử lý nguyên nhân. Trường hợp do thoái hóa xơ hóa thường không phục hồi hoàn toàn. Máy tạo nhịp không làm nút xoang “khỏi” nhưng ngăn nhịp quá chậm và giảm triệu chứng. Loạn nhịp nhĩ đi kèm vẫn có thể tái phát và cần điều trị riêng. Vì vậy, mục tiêu thực tế là kiểm soát nhịp chậm, phòng biến chứng và duy trì khả năng hoạt động.
Máy tạo nhịp thường là điều trị lâu dài khi rối loạn chức năng nút xoang không đảo ngược. Thiết bị được kiểm tra định kỳ và pin sẽ được thay khi gần hết, còn điện cực có thể dùng lâu nếu hoạt động tốt. Mức độ phụ thuộc máy khác nhau giữa từng người. Đặt máy không có nghĩa mọi triệu chứng tim mạch sẽ biến mất, vì rung nhĩ, suy tim hoặc huyết áp thấp vẫn có thể gây khó chịu và cần theo dõi riêng.
Bản thân nhịp chậm không phải nguyên nhân trực tiếp thường gặp của đột quỵ. Nguy cơ chủ yếu liên quan rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ thường đi kèm hội chứng nhịp nhanh–nhịp chậm. Khi có rung nhĩ, bác sĩ đánh giá tuổi, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiền sử đột quỵ và các yếu tố khác để quyết định chống đông. Máy tạo nhịp không thay thế thuốc chống đông khi thuốc này có chỉ định, và cũng không có nghĩa mọi người bệnh đều phải dùng chống đông.
Hoạt động thể lực thường có thể tiếp tục sau khi triệu chứng được kiểm soát và bác sĩ đánh giá khả năng tăng nhịp. Trước điều trị, người hay chóng mặt hoặc ngất nên tránh bơi một mình, làm việc trên cao và tập nặng. Sau đặt máy, cần chờ vết mổ lành và tuân thủ giới hạn vận động tay trong giai đoạn đầu. Cường độ lâu dài phụ thuộc bệnh tim nền, khả năng gắng sức và loại hoạt động, không chỉ phụ thuộc việc có máy tạo nhịp.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

