Gramicidin

Gramicidin, thường được gọi chính xác hơn là Gramicidin D, là hỗn hợp các kháng sinh peptide mạch thẳng gồm Gramicidin A, B và C. Các peptide này do vi khuẩn Bacillus brevis, hiện thường được phân loại là Brevibacillus brevis, tạo ra. Gramicidin tiêu diệt chủ yếu vi khuẩn Gram dương bằng cách tạo các kênh dẫn ion trong màng tế bào, làm mất cân bằng natri, kali, proton và điện thế màng. Do cùng cơ chế có thể làm tổn thương màng tế bào động vật và gây tan máu, Gramicidin không được sử dụng như kháng sinh toàn thân thông thường. Trong nhãn thuốc Hoa Kỳ được xác minh, Gramicidin 0,025 mg/mL có trong dung dịch nhỏ mắt kê đơn phối hợp với neomycin và polymyxin B để điều trị một số nhiễm khuẩn nông ở mắt. Chỉ định, phổ kháng khuẩn và phản ứng phụ của chế phẩm phối hợp không được quy hoàn toàn cho riêng Gramicidin.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Hỗn hợp kháng sinh peptide mạch thẳng Gramicidin A, B và C
  • Tên thường dùng: Gramicidin hoặc Gramicidin D
  • Cơ chế: Tạo kênh xuyên màng cho cation đơn hóa trị, phá vỡ gradient ion
  • Phổ chính: Tác dụng mạnh hơn trên nhiều vi khuẩn Gram dương
  • Dạng thuốc được xác minh: Dung dịch nhỏ mắt phối hợp neomycin–polymyxin B–gramicidin
  • Hàm lượng trong nhãn tham khảo: Gramicidin 0,025 mg trong mỗi mL
  • Liều nhỏ mắt tham khảo: 1–2 giọt mỗi 4 giờ trong 7–10 ngày; nhiễm khuẩn nặng có thể dùng tới 2 giọt mỗi giờ theo chỉ định
  • Nguy cơ tại chỗ: Kích ứng, ngứa, đỏ, phù mi hoặc kết mạc và phản ứng quá mẫn
  • Nguy cơ toàn thân: Gramicidin A có hoạt tính gây tan máu và độc tế bào, hạn chế sử dụng toàn thân
  • Lưu ý: Gramicidin S là peptide vòng khác cấu trúc, không phải thành phần của Gramicidin D

Hoạt chất Gramicidin là gì?

Gramicidin là hỗn hợp kháng sinh peptide tự nhiên có khả năng chèn vào màng lipid và tạo kênh dẫn ion. Gramicidin D gồm các thành phần Gramicidin A, B và C do Bacillus brevis tạo ra. 1

Do Gramicidin đồng thời có thể tác động lên màng tế bào động vật, thuốc được giới hạn chủ yếu ở các chế phẩm tại chỗ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gramicidin

INN Gramicidin; Gramicidin D

CAS 1393-88-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gramicidin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gramicidin; Gramicidin D

Tên khác / tên đồng nghĩa

Gramicidin D; gramicidin mixture; gramicidin A/B/C mixture; gramicidina.

Gramicidin S, còn gọi là gramicidin soviet, là peptide vòng khác về cấu trúc và cơ chế tương tác màng; không phải tên đồng nghĩa của Gramicidin D. 1

Tên viết tắt

Gr

Tên Latinh / tên dược điển

Gramicidinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1393-88-0

UNII

5IE62321P4

PubChem CID

Không có

RxNorm CUI

5011

Dược động học của Gramicidin

Chưa có bộ dữ liệu dược động học lâm sàng đầy đủ cho Gramicidin D dùng tại chỗ ở người.

Nhãn dung dịch nhỏ mắt phối hợp không công bố nồng độ huyết tương, sinh khả dụng, thể tích phân bố, độ thanh thải hoặc thời gian bán thải của Gramicidin sau nhỏ mắt. Do thuốc được dùng tại chỗ với hàm lượng rất thấp, mục tiêu là tạo tác dụng tại bề mặt mắt, không phải phơi nhiễm toàn thân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Mức hấp thu Gramicidin qua giác mạc, kết mạc, da hoặc niêm mạc người chưa được định lượng đầy đủ.

Các yếu tố có thể làm thay đổi mức hấp thu gồm tổn thương biểu mô, diện tích sử dụng, nồng độ, tá dược, tần suất dùng và thời gian điều trị. Dữ liệu định lượng ở người.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Gramicidin sau nhỏ mắt, dùng ngoài da hoặc dùng tại họng chưa được xác lập bằng một giá trị chuẩn.

Không thể suy luận rằng không có hấp thu toàn thân, đặc biệt khi bề mặt biểu mô bị tổn thương hoặc sử dụng kéo dài.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố, mức liên kết protein huyết tương và sự phân bố mô của Gramicidin dùng tại chỗ ở người.

Các nghiên cứu cấu trúc cho thấy Gramicidin A có tính kỵ nước cao và chèn vào lớp lipid kép để tạo kênh ion; đây là đặc tính màng tế bào, không phải thông số phân bố lâm sàng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Chưa có dữ liệu lâm sàng đầy đủ về chuyển hóa Gramicidin D sau sử dụng tại chỗ.

Gramicidin A chứa các acid amin D và L xen kẽ, đầu tận cùng được biến đổi và có khả năng kháng phân giải protease cao hơn nhiều peptide thông thường. Ý nghĩa của đặc tính này đối với chuyển hóa sau nhỏ mắt chưa được xác lập.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ của lượng Gramicidin có thể được hấp thu toàn thân sau dùng tại chỗ chưa được xác định.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương của Gramicidin D sau nhỏ mắt hoặc dùng tại chỗ ở người.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của Gramicidin ở người.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng phơi nhiễm gồm:

  • Gramicidin đơn chất hay chế phẩm phối hợp.
  • Nồng độ và lượng dùng.
  • Đường nhỏ mắt, bôi da hoặc ngậm tại họng.
  • Tổn thương giác mạc, kết mạc, da hoặc niêm mạc.
  • Tần suất và thời gian sử dụng.
  • Dùng trên diện rộng hoặc dưới băng kín.
  • Tuổi người bệnh.
  • Chức năng hàng rào biểu mô.
  • Tình trạng nhiễm trùng và viêm.

Mức ảnh hưởng định lượng của từng yếu tố.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gramicidin

Gramicidin thuộc nhóm peptide kháng khuẩn tạo lỗ hoặc kênh ion trong màng.

Khác với nhiều kháng sinh ức chế tổng hợp thành tế bào hoặc protein, Gramicidin:

  • Chèn vào lớp lipid kép.
  • Hai phân tử có thể kết hợp thành kênh xuyên màng.
  • Cho các cation đơn hóa trị như H+, Na+ và K+ đi qua.
  • Làm mất điện thế màng và gradient ion.
  • Làm rối loạn tạo năng lượng và cân bằng nội môi của tế bào.

Cơ chế không đặc hiệu hoàn toàn cho vi khuẩn nên cũng liên quan đến độc tính trên tế bào động vật. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Các monomer Gramicidin A gấp thành cấu trúc xoắn và kết hợp đầu–đầu trong lớp lipid kép để hình thành một kênh xuyên màng. Kênh cho phép cation đơn hóa trị đi qua, làm sụp đổ chênh lệch nồng độ ion và điện thế màng.

Nhãn thuốc nhỏ mắt mô tả Gramicidin làm tăng tính thấm màng tế bào vi khuẩn đối với các cation vô cơ bằng cách hình thành mạng lưới kênh trong lớp lipid kép.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Gramicidin tạo tác dụng diệt khuẩn đối với nhiều vi khuẩn Gram dương. Trong dung dịch nhỏ mắt phối hợp, neomycin bổ sung hoạt tính trên nhiều vi khuẩn Gram dương và Gram âm, còn polymyxin B mở rộng hoạt tính trên vi khuẩn Gram âm.

Phổ kháng khuẩn rộng của chế phẩm phối hợp không phải phổ của riêng Gramicidin. Sản phẩm phối hợp không cung cấp mức bao phủ thích hợp đối với Serratia marcescens theo nhãn tham khảo.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gramicidin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gramicidin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gramicidin

Chưa có nghiên cứu tương tác dược động học toàn thân đầy đủ đối với Gramicidin dùng tại chỗ.

Các vấn đề cần lưu ý:

  • Không nhỏ đồng thời nhiều thuốc mắt mà không tuân thủ khoảng cách do bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.
  • Thuốc mỡ mắt thường được dùng sau dung dịch nhỏ mắt.
  • Dùng nhiều kháng sinh tại chỗ có thể làm tăng kích ứng hoặc mẫn cảm.
  • Không trộn Gramicidin với dung dịch mắt khác trong cùng lọ.
  • Các tương tác và dị ứng chéo của neomycin hoặc độc tính của polymyxin B phải được đánh giá riêng trong chế phẩm phối hợp.

Tương tác lâm sàng riêng của Gramicidin.

Thắc mắc về hoạt chất Gramicidin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *