Galantamin

Galantamin, tên tiếng Anh là galantamine, là thuốc ức chế acetylcholinesterase được sử dụng để điều trị triệu chứng sa sút trí tuệ mức độ nhẹ đến vừa do bệnh Alzheimer. Thuốc làm giảm sự phân hủy acetylcholine và tăng hoạt động cholinergic trong não, từ đó có thể hỗ trợ một số mặt về nhận thức, chức năng sinh hoạt và hành vi. Galantamin không chữa khỏi Alzheimer, không phục hồi các tế bào thần kinh đã mất và chưa có bằng chứng làm thay đổi tiến trình cơ bản của bệnh. Thuốc có dạng viên giải phóng tức thời, dung dịch uống và viên nang giải phóng kéo dài. Liều phải tăng từ từ để giảm buồn nôn, nôn, tiêu chảy và chán ăn. Các cảnh báo quan trọng gồm nhịp tim chậm, block nhĩ thất, ngất, sụt cân, xuất huyết tiêu hóa và phản ứng da nghiêm trọng. Điều trị chỉ nên bắt đầu sau khi chẩn đoán Alzheimer được xác lập và có người chăm sóc hỗ trợ theo dõi việc dùng thuốc. 13

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chống sa sút trí tuệ, ức chế acetylcholinesterase có hồi phục. 1
  • Mã ATC: N06DA04 – Galantamine.
  • Chỉ định chính: Điều trị triệu chứng sa sút trí tuệ Alzheimer nhẹ đến vừa hoặc nhẹ đến vừa–nặng tùy nhãn quốc gia. 1
  • Hiệu quả: Có thể hỗ trợ nhận thức và hoạt động hằng ngày ở một số người; không chữa khỏi hoặc làm ngừng tiến triển Alzheimer. 1
  • Dạng dùng: Viên 4 mg, 8 mg, 12 mg; dung dịch uống 4 mg/mL; viên nang giải phóng kéo dài 8 mg, 16 mg, 24 mg. 1
  • Liều khởi đầu: Tổng liều 8 mg/ngày; tăng liều sau ít nhất 4 tuần nếu dung nạp. 1
  • Tác dụng phụ thường gặp: Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chóng mặt, đau đầu, chán ăn và giảm cân. 1
  • Cảnh báo chính: Nhịp chậm, block nhĩ thất, ngất, phản ứng da nghiêm trọng và xuất huyết tiêu hóa. 1
  • Suy gan hoặc suy thận: Một số nhãn giới hạn tối đa 16 mg/ngày; không khuyến cáo khi suy rất nặng. 1
  • Nguyên tắc sử dụng: Uống cùng thức ăn, bảo đảm đủ nước và không tự tăng liều hoặc dùng lại liều cũ sau khi ngừng quá 3 ngày. 1

Hoạt chất Galantamin là gì?

Galantamin là thuốc điều trị triệu chứng bệnh Alzheimer. Thuốc làm tăng lượng acetylcholine có sẵn tại các synap cholinergic, qua đó có thể hỗ trợ trí nhớ, nhận thức và khả năng thực hiện hoạt động hằng ngày ở một số người bệnh. Galantamin không loại bỏ nguyên nhân gây Alzheimer và không được chứng minh làm thay đổi tiến trình thoái hóa thần kinh cơ bản.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Galantamin

INN Galantamine; Galantamine hydrobromide.

CAS 357-70-0 Công thức C17H21NO3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Galantamin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Galantamine; Galantamine hydrobromide.

Tên khác / tên đồng nghĩa

Galanthamine là cách viết khác từng được sử dụng trong một số tài liệu; galantamine hydrobromide là dạng muối thường gặp trong thuốc. Razadyne và Razadyne ER là tên thương mại được ghi nhận tại Hoa Kỳ.

Tên viết tắt

GAL

Tên Latinh / tên dược điển

Galantaminum

Tên USAN

galantamine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

357-70-0

UNII

0D3Q044KCA

PubChem CID

9651

RxNorm CUI

4637

Công thức phân tử

C17H21NO3

Dược động học của Galantamin

Galantamin được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, có sinh khả dụng tuyệt đối cao và dược động học gần tuyến tính trong phạm vi liều điều trị. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương thấp, được chuyển hóa một phần qua CYP2D6, CYP3A4 và phản ứng glucuronid hóa. Galantamin cùng các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua nước tiểu. Thời gian bán thải cuối khoảng 7–8 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Với viên giải phóng tức thời hoặc dung dịch uống, nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 1 giờ. Với viên nang giải phóng kéo dài, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 4,5–5 giờ và nồng độ đỉnh thấp hơn khoảng 25% so với viên giải phóng tức thời dùng cùng tổng liều hằng ngày.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của galantamin đường uống khoảng 88,5–90%. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm AUC nhưng làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 25% và làm chậm thời điểm đạt nồng độ đỉnh. Uống cùng thức ăn được khuyến nghị nhằm giảm tác dụng không mong muốn cholinergic ở đường tiêu hóa.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình khoảng 175 L. Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 18%. Trong máu toàn phần, một phần đáng kể galantamin phân bố vào tế bào máu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Galantamin được chuyển hóa một phần qua CYP2D6, CYP3A4 và glucuronid hóa. CYP2D6 tham gia tạo O-desmethylgalantamine, còn CYP3A4 tham gia tạo galantamine N-oxide. Thuốc mẹ và galantamine glucuronide chiếm phần lớn hoạt tính phóng xạ trong huyết tương; các chất chuyển hóa có hoạt tính in vitro được xem là ít quan trọng trên lâm sàng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 90–99% hoạt tính phóng xạ của liều được thu hồi trong nước tiểu sau bảy ngày và khoảng 2–6% trong phân. Khoảng 18–22% liều được bài tiết dưới dạng galantamin không đổi trong nước tiểu trong 24 giờ; một số dữ liệu nhãn ghi tổng lượng thuốc không đổi trong nước tiểu trung bình khoảng 32% liều.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của galantamin khoảng 7–8 giờ ở người có chức năng cơ quan bình thường. Trong suy gan mức độ vừa, AUC và thời gian bán thải có thể tăng khoảng 30%.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải đường uống điển hình trong quần thể người bệnh khoảng 200 mL/phút; nhãn FDA ghi tổng độ thanh thải huyết tương khoảng 300 mL/phút. Độ thanh thải qua thận khoảng 65–68 mL/phút, tương đương khoảng 20–25% tổng độ thanh thải. Độ thanh thải giảm khi chức năng thận hoặc chức năng gan suy giảm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gồm:

  • Suy thận làm giảm thải trừ và tăng AUC.
  • Suy gan mức độ vừa làm giảm độ thanh thải.
  • Người chuyển hóa CYP2D6 kém có mức phơi nhiễm cao hơn người chuyển hóa bình thường.
  • Nồng độ ở người mắc Alzheimer cao hơn khoảng 30–40% so với người trẻ khỏe mạnh.
  • Phụ nữ có thể có độ thanh thải thấp hơn nam giới.
  • Thuốc ức chế CYP2D6 hoặc CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ galantamin.
  • Thức ăn làm chậm hấp thu và giảm nồng độ đỉnh nhưng không giảm tổng lượng hấp thu.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Galantamin

Galantamin là chất ức chế acetylcholinesterase chọn lọc, cạnh tranh và có hồi phục. Một số SmPC còn mô tả thuốc làm tăng tác động nội tại của acetylcholine trên thụ thể nicotinic, có thể thông qua vị trí điều biến dị lập thể. Tác dụng điều biến thụ thể nicotinic chưa thay thế vai trò chính đã xác lập là ức chế acetylcholinesterase.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Galantamin gắn thuận nghịch vào acetylcholinesterase, làm giảm quá trình thủy phân acetylcholine. Nồng độ acetylcholine tại các synap tăng lên, giúp tăng cường dẫn truyền cholinergic còn lại trong não. SmPC còn ghi nhận khả năng tăng đáp ứng của thụ thể nicotinic đối với acetylcholine thông qua điều biến dị lập thể. Khi bệnh Alzheimer tiến triển và số lượng neuron cholinergic còn hoạt động giảm, hiệu quả triệu chứng của thuốc có thể giảm theo.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong các thử nghiệm kéo dài khoảng 5–6 tháng, liều 16 mg và 24 mg/ngày cho tỷ lệ lợi ích–nguy cơ phù hợp hơn so với liều 32 mg/ngày. Một số thang đo nhận thức và hoạt động hằng ngày cải thiện có ý nghĩa thống kê so với giả dược, nhưng mức đáp ứng khác nhau giữa từng người và không đồng nghĩa bệnh ngừng tiến triển.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Galantamin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Galantamin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Galantamin

  • Thuốc kháng cholinergic như atropin, oxybutynin hoặc một số thuốc chống trầm cảm có tác dụng kháng cholinergic có thể đối kháng tác dụng của galantamin.
  • Thuốc chủ vận cholinergic, các thuốc ức chế cholinesterase khác hoặc bethanechol có thể làm tăng tác dụng cholinergic.
  • Succinylcholine và các thuốc giãn cơ kiểu tương tự có thể gây phong bế thần kinh–cơ mạnh hơn hoặc kéo dài hơn trong gây mê.
  • Digoxin, thuốc chẹn beta, verapamil, diltiazem và các thuốc làm chậm nhịp tim có thể tăng nguy cơ nhịp chậm, block tim hoặc ngất.
  • NSAID có thể làm tăng nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.
  • Paroxetine làm tăng sinh khả dụng galantamin khoảng 40%; ketoconazole khoảng 30% và erythromycin khoảng 12%.
  • Các chất ức chế mạnh CYP2D6 như paroxetine, fluoxetine, quinidine hoặc CYP3A4 như ketoconazole, ritonavir có thể làm tăng buồn nôn, nôn và tác dụng cholinergic; có thể cần giảm liều duy trì theo dung nạp.
  • Thuốc kéo dài QT cần được đánh giá thận trọng khi dùng phối hợp.
  • Memantine không làm thay đổi đáng kể dược động học galantamin trong nghiên cứu tương tác.
  • Galantamin 24 mg/ngày không làm thay đổi đáng kể dược động học warfarin hoặc thời gian prothrombin trong nghiên cứu chính thức.

Thắc mắc về hoạt chất Galantamin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *