Gabapentin là thuốc gabapentinoid được phát triển từ cấu trúc tương tự acid gamma-aminobutyric, nhưng không gắn trực tiếp vào thụ thể GABA. Thuốc liên kết với tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế và được sử dụng trong điều trị một số dạng đau thần kinh cũng như động kinh cục bộ. Theo nhãn FDA, gabapentin giải phóng tức thời được phê duyệt để điều trị đau thần kinh sau zona ở người lớn và làm thuốc hỗ trợ cho cơn động kinh khởi phát cục bộ ở người từ 3 tuổi. SmPC tại Vương quốc Anh còn có chỉ định đau thần kinh ngoại biên và đơn trị động kinh cục bộ ở một số nhóm tuổi. Gabapentin được đào thải nguyên vẹn qua thận nên phải chỉnh liều khi chức năng thận giảm. Thuốc có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, phù ngoại biên, té ngã, lệ thuộc và suy hô hấp, đặc biệt khi dùng cùng opioid hoặc ở người có bệnh hô hấp. 13
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Gabapentinoid, thuốc chống động kinh và điều biến đau thần kinh; mã ATC N02BF01. 2
- Chỉ định FDA: Đau thần kinh sau zona ở người lớn; hỗ trợ điều trị cơn động kinh khởi phát cục bộ từ 3 tuổi.
- Chỉ định tại Anh: Đau thần kinh ngoại biên ở người lớn; hỗ trợ hoặc đơn trị động kinh cục bộ tùy độ tuổi.
- Đào thải: Không chuyển hóa đáng kể, bài tiết nguyên vẹn qua thận. 1
- Chỉnh liều: Bắt buộc điều chỉnh theo độ thanh thải creatinin và khi thẩm tách máu. 1
- Tác dụng phụ thường gặp: Chóng mặt, buồn ngủ, mất điều hòa, mệt mỏi và phù ngoại biên. 1
- Cảnh báo nghiêm trọng: Suy hô hấp, DRESS, phản vệ, phản ứng da nặng, ý nghĩ tự sát và tăng cơn co giật khi ngừng đột ngột. 1
- Lệ thuộc và cai thuốc: Có thể xuất hiện lệ thuộc, dung nạp, lạm dụng và triệu chứng cai; cần giảm liều từ từ. 2
- Tương tác nổi bật: Opioid và thuốc ức chế thần kinh trung ương làm tăng an thần, suy hô hấp; thuốc kháng acid nhôm–magnesi làm giảm hấp thu. 1
Hoạt chất Gabapentin là gì?
Gabapentin là thuốc gabapentinoid dùng để điều biến dẫn truyền thần kinh. Thuốc được sử dụng cho một số dạng đau do tổn thương thần kinh và để hỗ trợ kiểm soát cơn động kinh khởi phát cục bộ. Gabapentin không phải thuốc giảm đau thông thường và không phù hợp với mọi loại đau cấp hoặc đau cơ xương.
Gabapentin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Gabapentin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Gabapentin |
| Tên IUPAC | 2-[1-(aminomethyl)cyclohexyl]acetic acid |
| Tên hóa học khác | 1-(Aminomethyl)cyclohexaneacetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 1-(Aminomethyl)cyclohexaneacetic acid; gabapentinum. Neurontin là biệt dược gốc được ghi nhận trong nhãn FDA. Không nhầm gabapentin giải phóng tức thời với gabapentin enacarbil hoặc các chế phẩm giải phóng kéo dài vì dược động học, chỉ định và lịch dùng không tương đương trực tiếp. |
| Tên viết tắt | GBP |
| Tên Latinh / tên dược điển | Gabapentinum |
| Tên USAN | gabapentin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 60142-96-3 |
|---|---|
| UNII | 6CW7F3G59X |
| PubChem CID | 3446 |
| RxNorm CUI | 25480 |
| Công thức phân tử | C9H17NO2 |
Dược động học của Gabapentin
Gabapentin được hấp thu qua đường tiêu hóa bằng hệ vận chuyển amino acid có khả năng bão hòa. Sinh khả dụng giảm khi tăng liều, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–3 giờ, gắn protein huyết tương rất thấp và không được chuyển hóa đáng kể. Thuốc được bài tiết nguyên vẹn qua thận, có thời gian bán thải trung bình khoảng 5–7 giờ khi chức năng thận bình thường. Độ thanh thải giảm rõ ở người cao tuổi và người suy thận; thuốc được loại khỏi huyết tương bằng thẩm tách máu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, nồng độ đỉnh gabapentin trong huyết tương thường đạt sau 2–3 giờ. Tỷ lệ thuốc được hấp thu giảm khi liều tăng do quá trình vận chuyển qua ruột có tính bão hòa. Thức ăn, kể cả bữa ăn nhiều chất béo, không làm thay đổi đáng kể dược động học của thuốc.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của gabapentin không tỷ lệ thuận với liều. Nhãn FDA ghi nhận sinh khả dụng khoảng 60%, 47%, 34%, 33% và 27% tương ứng với tổng liều 900, 1.200, 2.400, 3.600 và 4.800 mg/ngày chia ba lần. SmPC ghi sinh khả dụng tuyệt đối của viên nang 300 mg khoảng 60%. Thức ăn không gây ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Gabapentin gắn protein huyết tương dưới 3%. Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 58 L. Ở người mắc động kinh, nồng độ trong dịch não tủy khoảng 20% nồng độ đáy tương ứng trong huyết tương. Thuốc hiện diện trong sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Gabapentin không được chuyển hóa đáng kể ở người và không tạo chất chuyển hóa có hoạt tính đã biết. Thuốc không cảm ứng các enzym oxidase chức năng hỗn hợp ở gan và có nguy cơ tương tác qua cytochrome P450 thấp.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Gabapentin được loại khỏi tuần hoàn bằng bài tiết qua thận dưới dạng không đổi. Độ thanh thải thận và độ thanh thải huyết tương tỷ lệ thuận với độ thanh thải creatinin. Thuốc có thể được loại bỏ bằng thẩm tách máu.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của gabapentin trung bình khoảng 5–7 giờ và không phụ thuộc liều khi chức năng thận bình thường. Ở người có độ thanh thải creatinin dưới 30 mL/phút, thời gian bán thải có thể kéo dài đến khoảng 52 giờ. Ở người vô niệu, thời gian bán thải vào ngày không thẩm tách có thể khoảng 132 giờ và giảm xuống khoảng 3,8 giờ trong khi thẩm tách. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải đường uống biểu kiến giảm theo tuổi, từ khoảng 225 mL/phút ở người dưới 30 tuổi xuống khoảng 125 mL/phút ở người trên 70 tuổi, phần lớn do chức năng thận giảm theo tuổi. Trong suy thận, độ thanh thải huyết tương có thể giảm từ khoảng 190 mL/phút xuống khoảng 20 mL/phút tùy mức độ suy giảm chức năng thận. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gabapentin gồm:
- Liều dùng, do sinh khả dụng giảm khi liều tăng.
- Chức năng thận và độ thanh thải creatinin.
- Tuổi cao, chủ yếu do suy giảm chức năng thận.
- Thẩm tách máu.
- Thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi làm giảm hấp thu.
- Morphin có thể làm tăng mức phơi nhiễm gabapentin.
- Công thức bào chế giải phóng tức thời, giải phóng kéo dài hoặc tiền thuốc gabapentin enacarbil.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Gabapentin
Gabapentin thuộc nhóm gabapentinoid, bao gồm các thuốc gắn vào tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế. Thuốc có hoạt tính chống động kinh và giảm đau thần kinh nhưng không hoạt hóa thụ thể GABA-A, GABA-B, opioid hoặc benzodiazepin.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Gabapentin gắn với ái lực cao vào tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế. Sự gắn kết này được cho là làm giảm giải phóng một số chất dẫn truyền kích thích và góp phần vào tác dụng chống động kinh, giảm đau thần kinh. Tuy nhiên, mối liên hệ chính xác giữa sự gắn alpha-2-delta và toàn bộ hiệu quả điều trị ở người chưa được xác định hoàn toàn. Thuốc không làm thay đổi trực tiếp sự gắn kết, hấp thu hoặc phân hủy GABA.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Gabapentin làm giảm tính kích thích bất thường của mạng lưới thần kinh trong các mô hình động kinh và điều biến đường dẫn truyền đau tại tủy sống cùng các trung tâm thần kinh cao hơn. Tác dụng lâm sàng phụ thuộc chỉ định, liều, chức năng thận và khả năng dung nạp. Nồng độ gabapentin trong huyết tương không dự đoán đáng tin cậy hiệu quả hoặc độ an toàn, nên thường không cần theo dõi nồng độ thuốc định kỳ.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Gabapentin
Theo nhãn FDA của Neurontin:
- Điều trị đau thần kinh sau zona ở người lớn.
- Điều trị hỗ trợ cơn động kinh khởi phát cục bộ, có hoặc không có toàn thể hóa thứ phát, ở người lớn và trẻ từ 3 tuổi.
Theo SmPC tại Vương quốc Anh:
- Điều trị hỗ trợ động kinh cục bộ ở người lớn và trẻ từ 6 tuổi.
- Đơn trị động kinh cục bộ ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi.
- Điều trị đau thần kinh ngoại biên ở người lớn, như đau thần kinh do đái tháo đường và đau sau zona.
Chỉ định phải được xác định theo nhãn sản phẩm và quy định tại quốc gia sử dụng.
Gabapentin được nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định trong nhiều tình trạng đau thần kinh, hội chứng chân không yên, đau cơ xơ hóa, cơn bốc hỏa, ngứa mạn tính và một số rối loạn thần kinh khác. Bằng chứng và tình trạng phê duyệt khác nhau theo từng tình trạng.
NICE khuyến nghị gabapentin là một trong các lựa chọn ban đầu cho đau thần kinh ở người lớn, ngoại trừ đau dây thần kinh sinh ba. Đây là khuyến nghị hướng dẫn chuyên môn và không đồng nghĩa mọi loại đau thần kinh đều là chỉ định FDA của Neurontin.
Gabapentin enacarbil được sử dụng trong một số chỉ định riêng nhưng là tiền thuốc khác với gabapentin giải phóng tức thời và không được tự quy đổi liều.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn quốc tế, chỉ mang tính tham khảo chuyên môn và không được tự áp dụng.
Đau thần kinh sau zona theo nhãn FDA:
- Ngày 1: 300 mg một lần.
- Ngày 2: 600 mg/ngày, chia 2 lần.
- Ngày 3: 900 mg/ngày, chia 3 lần.
- Có thể tăng theo đáp ứng đến 1.800 mg/ngày, chia 3 lần.
- Các thử nghiệm sử dụng 1.800–3.600 mg/ngày nhưng không chứng minh thêm lợi ích rõ ở liều trên 1.800 mg/ngày.
Động kinh cục bộ ở người từ 12 tuổi theo nhãn FDA:
- Liều khởi đầu 300 mg, 3 lần/ngày.
- Liều duy trì 300–600 mg, 3 lần/ngày.
- Khoảng cách tối đa giữa các liều không nên quá 12 giờ.
Trẻ 3–11 tuổi theo nhãn FDA:
- Khởi đầu 10–15 mg/kg/ngày, chia 3 lần.
- Trẻ 3–4 tuổi: liều duy trì khuyến cáo 40 mg/kg/ngày.
- Trẻ 5–11 tuổi: 25–35 mg/kg/ngày.
- Tăng liều trong khoảng 3 ngày theo đáp ứng và khả năng dung nạp.
Đau thần kinh ngoại biên theo SmPC Vương quốc Anh:
- Có thể tăng liều theo lịch 300 mg ngày đầu, 600 mg ngày hai và 900 mg ngày ba.
- Sau đó tăng dần theo đáp ứng, tối đa 3.600 mg/ngày chia 3 lần.
Liều thực tế phụ thuộc chỉ định, tuổi, chức năng thận, thuốc dùng cùng và mức độ tác dụng phụ.
- Uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Viên nang nên được nuốt nguyên với đủ nước.
- Dùng thuốc vào các thời điểm tương đối cố định.
- Khi dùng ba lần mỗi ngày để điều trị động kinh, khoảng cách giữa các liều không nên quá 12 giờ.
- Thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi nên được dùng cách gabapentin ít nhất 2 giờ.
- Không tự chuyển đổi giữa gabapentin thông thường, dạng giải phóng kéo dài và gabapentin enacarbil.
- Không tự tăng liều khi tác dụng giảm.
- Không ngừng thuốc đột ngột; giảm liều tối thiểu trong một tuần và có thể cần nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau điều trị kéo dài.
Cần theo dõi:
- Mức độ giảm đau, tần suất cơn co giật và khả năng hoạt động.
- Chóng mặt, buồn ngủ, mất điều hòa, nhìn đôi và nguy cơ té ngã.
- Nhịp thở và mức độ tỉnh táo ở người dùng opioid, thuốc an thần hoặc có bệnh hô hấp.
- Phù ngoại biên và tăng cân.
- Phát ban, sốt, nổi hạch, phù mặt hoặc bất thường gan–thận gợi ý DRESS.
- Sưng môi, lưỡi, họng hoặc khó thở gợi ý phản vệ, phù mạch.
- Thay đổi tâm trạng, trầm cảm, ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
- Dấu hiệu lạm dụng, tăng liều, tìm kiếm thuốc, lệ thuộc và dung nạp.
- Triệu chứng cai khi giảm liều.
- Chức năng thận và độ thanh thải creatinin.
- Hành vi hung hăng, tăng hoạt động hoặc thay đổi cảm xúc ở trẻ em.
Cảnh báo và lưu ý về Gabapentin
Chống chỉ định ở người quá mẫn với gabapentin hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Nếu người bệnh từng bị SJS, TEN hoặc DRESS liên quan gabapentin, SmPC khuyến cáo không tái sử dụng thuốc.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:
- Chóng mặt, buồn ngủ và mệt mỏi.
- Mất điều hòa, run, rung giật nhãn cầu, nói khó hoặc phối hợp động tác bất thường.
- Nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
- Phù ngoại biên và tăng cân.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón, khô miệng hoặc khó tiêu.
- Đau đầu.
- Nhiễm virus, sốt hoặc nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt trong nghiên cứu trẻ em.
- Thay đổi cảm xúc, thù địch hoặc tăng hoạt động ở trẻ.
- Rối loạn chức năng tình dục.
- Té ngã, gãy xương hoặc chấn thương do chóng mặt và buồn ngủ.
Các biến cố nghiêm trọng có thể bao gồm:
- Suy hô hấp nặng hoặc tử vong, đặc biệt khi phối hợp opioid, thuốc ức chế thần kinh trung ương hoặc ở người có bệnh hô hấp.
- DRESS hoặc phản ứng quá mẫn đa cơ quan.
- Hội chứng Stevens–Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Phản vệ và phù mạch.
- Ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
- Tăng tần suất co giật hoặc trạng thái động kinh khi ngừng đột ngột.
- Lệ thuộc, nghiện, lạm dụng và hội chứng cai.
- Viêm tụy cấp.
- Tiêu cơ vân, tăng creatine phosphokinase hoặc suy thận cấp hiếm gặp.
- Hôn mê và suy hô hấp trong quá liều, nhất là khi phối hợp thuốc an thần.
- Đánh giá chức năng thận trước và trong điều trị khi phù hợp.
- Khởi đầu liều thấp và theo dõi hô hấp ở người cao tuổi, người mắc bệnh phổi, bệnh thần kinh–cơ, suy thận hoặc đang dùng opioid.
- Không ngừng thuốc đột ngột, đặc biệt ở người mắc động kinh.
- Xây dựng kế hoạch giảm liều ngay từ khi bắt đầu nếu dự kiến điều trị kéo dài.
- Đánh giá tiền sử lạm dụng rượu, opioid, thuốc an thần hoặc các chất khác.
- Ngừng thuốc và đi cấp cứu khi có khó thở, phù mặt–lưỡi–họng, phát ban phỏng nước hoặc triệu chứng DRESS.
- Theo dõi ý nghĩ tự sát và thay đổi hành vi.
- Thận trọng ở người có tiền sử viêm tụy hoặc bệnh nhược cơ.
- Không tự dùng gabapentin cho đau lưng, đau cơ, đau đầu hoặc mất ngủ nếu chưa xác định chỉ định.
- Không chia sẻ thuốc với người khác.
- Thường xuyên đánh giá nhu cầu tiếp tục điều trị, mức độ hiệu quả và dấu hiệu dung nạp hoặc tăng liều.
Quá liều có thể gây nhìn đôi, run, nói khó, chóng mặt, buồn ngủ, lừ đừ, thay đổi ý thức, tiêu chảy, hôn mê và suy hô hấp. Đã có báo cáo suy hô hấp tử vong khi quá liều gabapentin đơn độc hoặc phối hợp thuốc ức chế thần kinh trung ương.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí gồm:
- Đảm bảo đường thở, hô hấp và tuần hoàn.
- Theo dõi mức độ tỉnh táo, nhịp thở và oxy máu.
- Điều trị hỗ trợ.
- Đánh giá các thuốc hoặc chất đã dùng đồng thời.
- Cân nhắc thẩm tách máu ở người suy thận nặng hoặc ngộ độc nghiêm trọng vì gabapentin có thể bị loại bằng thẩm tách.
Không tự gây nôn hoặc xử trí quá liều tại nhà.
Theo nhãn Neurontin:
- Viên nang và viên nén: bảo quản ở 20–25°C; khoảng dao động cho phép 15–30°C.
- Dung dịch uống: bảo quản trong tủ lạnh ở 2–8°C.
Một SmPC viên nang tại Vương quốc Anh yêu cầu bảo quản dưới 25°C và giữ trong bao bì gốc.
Điều kiện bảo quản phải căn cứ nhãn của sản phẩm cụ thể. Để thuốc xa trẻ em và người không được kê đơn.
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn FDA, gabapentin được phê duyệt làm thuốc hỗ trợ điều trị cơn động kinh khởi phát cục bộ ở trẻ từ 3 tuổi. Liều được tính theo cân nặng và chia ba lần. Độ an toàn, hiệu quả cho đau thần kinh sau zona chưa được xác lập ở trẻ em.
SmPC tại Vương quốc Anh phê duyệt điều trị hỗ trợ động kinh từ 6 tuổi và đơn trị từ 12 tuổi. Ảnh hưởng của điều trị kéo dài trên học tập, trí thông minh và phát triển ở trẻ chưa được nghiên cứu đầy đủ. Trẻ có thể gặp tăng hoạt động, hành vi hung hăng hoặc thay đổi cảm xúc.
Người cao tuổi thường có độ thanh thải gabapentin giảm do chức năng thận suy giảm, vì vậy liều phải dựa trên độ thanh thải creatinin. Buồn ngủ, phù ngoại biên, suy nhược, lú lẫn và té ngã có thể xảy ra thường xuyên hơn. Nguy cơ suy hô hấp cũng tăng, đặc biệt khi dùng cùng opioid hoặc thuốc an thần.
Gabapentin đi qua nhau thai. Nhãn FDA cho biết dữ liệu động vật gợi ý nguy cơ gây hại thai và dữ liệu trên người chưa đủ để loại trừ hoàn toàn rủi ro. SmPC Vương quốc Anh dẫn một nghiên cứu quan sát Bắc Âu trên hơn 1.700 thai kỳ phơi nhiễm trong ba tháng đầu, không ghi nhận nguy cơ dị tật lớn hoặc rối loạn phát triển thần kinh tăng rõ, nhưng có tín hiệu hạn chế về sinh non và cân nặng sơ sinh thấp.
Đã có báo cáo hội chứng cai ở trẻ sơ sinh, đặc biệt khi mẹ dùng đồng thời gabapentin và opioid. Người đang điều trị động kinh không được tự ngừng thuốc khi mang thai vì cơn co giật tái phát có thể gây nguy hiểm cho mẹ và thai. Việc sử dụng phải do bác sĩ sản khoa và chuyên khoa thần kinh đánh giá.
Gabapentin bài tiết vào sữa mẹ. LactMed ghi nhận liều của mẹ đến 2,1 g/ngày thường tạo nồng độ tương đối thấp trong huyết thanh trẻ, nhưng vẫn cần theo dõi trẻ về buồn ngủ, bú kém, tăng cân và các mốc phát triển, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc khi mẹ dùng nhiều thuốc thần kinh.
Quyết định tiếp tục cho bú cần dựa trên lợi ích điều trị cho mẹ, tuổi và tình trạng của trẻ cùng các thuốc dùng đồng thời.
Gabapentin không được chuyển hóa đáng kể tại gan, vì vậy nhãn FDA không thực hiện nghiên cứu riêng ở người suy gan và không đưa ra bảng điều chỉnh liều theo chức năng gan.
Thông thường việc điều chỉnh liều chủ yếu dựa trên chức năng thận. Tuy nhiên, người suy gan có bệnh não gan, dùng thuốc an thần hoặc đồng thời suy thận vẫn có thể tăng nguy cơ buồn ngủ và suy hô hấp.
Gabapentin được bài tiết nguyên vẹn qua thận nên phải chỉnh liều theo độ thanh thải creatinin. Theo nhãn FDA dành cho người từ 12 tuổi:
| Độ thanh thải creatinin | Tổng liều tham khảo | |
|---|---|---|
| Từ 60 mL/phút trở lên | 900–3.600 mg/ngày, thường chia 3 lần | |
| Trên 30 đến 59 mL/phút | 400–1.400 mg/ngày, thường chia 2 lần | |
| Trên 15 đến 29 mL/phút | 200–700 mg/ngày, thường dùng 1 lần | |
| Khoảng 15 mL/phút | 100–300 mg/ngày | |
| Dưới 15 mL/phút | Giảm tỷ lệ theo độ thanh thải creatinin |
Người thẩm tách máu cần liều duy trì dựa trên chức năng thận và liều bổ sung sau mỗi khoảng 4 giờ thẩm tách. Mức liều cụ thể phụ thuộc phác đồ và sản phẩm; không tự áp dụng bảng này.
Gabapentin có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, mất điều hòa, nhìn đôi, lú lẫn và giảm phản xạ. Người bệnh không được lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc nguy hiểm cho đến khi có đủ kinh nghiệm để xác định thuốc không làm suy giảm khả năng hoạt động. Nguy cơ tăng khi mới bắt đầu, tăng liều, uống rượu hoặc phối hợp opioid và thuốc an thần.
Tương tác thuốc của Gabapentin
- Opioid như morphin: làm tăng an thần, suy hô hấp và có thể tăng nồng độ gabapentin; một nghiên cứu ghi nhận AUC gabapentin tăng khoảng 44% khi dùng sau morphin.
- Thuốc ức chế thần kinh trung ương, thuốc ngủ, benzodiazepin, thuốc an thần, kháng histamin gây buồn ngủ và rượu: có thể làm tăng buồn ngủ, lú lẫn, té ngã và ức chế hô hấp.
- Thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi: làm giảm sinh khả dụng gabapentin khoảng 20–24%; nên dùng gabapentin ít nhất 2 giờ sau thuốc kháng acid.
- Các thuốc chống động kinh như phenytoin, carbamazepin và valproat thường không có tương tác dược động học quan trọng với gabapentin.
- Probenecid không làm thay đổi đáng kể thải trừ gabapentin.
- Cimetidin làm giảm nhẹ thải trừ qua thận nhưng thường không có ý nghĩa lâm sàng.
Thắc mắc về hoạt chất Gabapentin
Gabapentin là thuốc gabapentinoid có tác dụng chống động kinh và điều biến đau thần kinh. Thuốc gắn vào tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế nhưng không hoạt hóa trực tiếp thụ thể GABA.
Theo nhãn FDA, gabapentin được dùng cho đau thần kinh sau zona ở người lớn và điều trị hỗ trợ cơn động kinh khởi phát cục bộ từ 3 tuổi. Tại một số quốc gia, thuốc còn được phê duyệt cho đau thần kinh ngoại biên và đơn trị động kinh cục bộ ở các nhóm tuổi phù hợp.
Có thể. Gabapentin đã được ghi nhận liên quan lạm dụng, nghiện, lệ thuộc thể chất, dung nạp và hội chứng cai, kể cả khi dùng liều điều trị. Nguy cơ cao hơn ở người có tiền sử sử dụng chất hoặc rối loạn tâm thần. Không tự tăng liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.
Chỉ dùng phối hợp khi bác sĩ đã đánh giá lợi ích–nguy cơ. Gabapentin và opioid có thể làm tăng buồn ngủ, an thần sâu và suy hô hấp; morphin còn có thể làm tăng mức phơi nhiễm gabapentin. Người bệnh cần được theo dõi nhịp thở và mức độ tỉnh táo, đặc biệt khi bắt đầu hoặc tăng liều.
Không nên ngừng đột ngột. Việc dừng nhanh có thể gây lo âu, mất ngủ, buồn nôn, đau, vã mồ hôi, run, đau đầu, chóng mặt và tăng nguy cơ co giật hoặc trạng thái động kinh. Thuốc thường phải được giảm dần ít nhất một tuần; sau điều trị liều cao hoặc kéo dài, quá trình giảm có thể cần nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

