Gabapentin

Gabapentin là thuốc gabapentinoid được phát triển từ cấu trúc tương tự acid gamma-aminobutyric, nhưng không gắn trực tiếp vào thụ thể GABA. Thuốc liên kết với tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế và được sử dụng trong điều trị một số dạng đau thần kinh cũng như động kinh cục bộ. Theo nhãn FDA, gabapentin giải phóng tức thời được phê duyệt để điều trị đau thần kinh sau zona ở người lớn và làm thuốc hỗ trợ cho cơn động kinh khởi phát cục bộ ở người từ 3 tuổi. SmPC tại Vương quốc Anh còn có chỉ định đau thần kinh ngoại biên và đơn trị động kinh cục bộ ở một số nhóm tuổi. Gabapentin được đào thải nguyên vẹn qua thận nên phải chỉnh liều khi chức năng thận giảm. Thuốc có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, phù ngoại biên, té ngã, lệ thuộc và suy hô hấp, đặc biệt khi dùng cùng opioid hoặc ở người có bệnh hô hấp. 13

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Gabapentinoid, thuốc chống động kinh và điều biến đau thần kinh; mã ATC N02BF01. 2
  • Chỉ định FDA: Đau thần kinh sau zona ở người lớn; hỗ trợ điều trị cơn động kinh khởi phát cục bộ từ 3 tuổi.
  • Chỉ định tại Anh: Đau thần kinh ngoại biên ở người lớn; hỗ trợ hoặc đơn trị động kinh cục bộ tùy độ tuổi.
  • Đào thải: Không chuyển hóa đáng kể, bài tiết nguyên vẹn qua thận. 1
  • Chỉnh liều: Bắt buộc điều chỉnh theo độ thanh thải creatinin và khi thẩm tách máu. 1
  • Tác dụng phụ thường gặp: Chóng mặt, buồn ngủ, mất điều hòa, mệt mỏi và phù ngoại biên. 1
  • Cảnh báo nghiêm trọng: Suy hô hấp, DRESS, phản vệ, phản ứng da nặng, ý nghĩ tự sát và tăng cơn co giật khi ngừng đột ngột. 1
  • Lệ thuộc và cai thuốc: Có thể xuất hiện lệ thuộc, dung nạp, lạm dụng và triệu chứng cai; cần giảm liều từ từ. 2
  • Tương tác nổi bật: Opioid và thuốc ức chế thần kinh trung ương làm tăng an thần, suy hô hấp; thuốc kháng acid nhôm–magnesi làm giảm hấp thu. 1

Hoạt chất Gabapentin là gì?

Gabapentin là thuốc gabapentinoid dùng để điều biến dẫn truyền thần kinh. Thuốc được sử dụng cho một số dạng đau do tổn thương thần kinh và để hỗ trợ kiểm soát cơn động kinh khởi phát cục bộ. Gabapentin không phải thuốc giảm đau thông thường và không phù hợp với mọi loại đau cấp hoặc đau cơ xương.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gabapentin

CAS 60142-96-3 Công thức C9H17NO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gabapentin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gabapentin

Tên IUPAC

2-[1-(aminomethyl)cyclohexyl]acetic acid

Tên hóa học khác

1-(Aminomethyl)cyclohexaneacetic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

1-(Aminomethyl)cyclohexaneacetic acid; gabapentinum. Neurontin là biệt dược gốc được ghi nhận trong nhãn FDA. Không nhầm gabapentin giải phóng tức thời với gabapentin enacarbil hoặc các chế phẩm giải phóng kéo dài vì dược động học, chỉ định và lịch dùng không tương đương trực tiếp.

Tên viết tắt

GBP

Tên Latinh / tên dược điển

Gabapentinum

Tên USAN

gabapentin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

60142-96-3

UNII

6CW7F3G59X

PubChem CID

3446

RxNorm CUI

25480

Công thức phân tử

C9H17NO2

Dược động học của Gabapentin

Gabapentin được hấp thu qua đường tiêu hóa bằng hệ vận chuyển amino acid có khả năng bão hòa. Sinh khả dụng giảm khi tăng liều, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–3 giờ, gắn protein huyết tương rất thấp và không được chuyển hóa đáng kể. Thuốc được bài tiết nguyên vẹn qua thận, có thời gian bán thải trung bình khoảng 5–7 giờ khi chức năng thận bình thường. Độ thanh thải giảm rõ ở người cao tuổi và người suy thận; thuốc được loại khỏi huyết tương bằng thẩm tách máu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, nồng độ đỉnh gabapentin trong huyết tương thường đạt sau 2–3 giờ. Tỷ lệ thuốc được hấp thu giảm khi liều tăng do quá trình vận chuyển qua ruột có tính bão hòa. Thức ăn, kể cả bữa ăn nhiều chất béo, không làm thay đổi đáng kể dược động học của thuốc.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng của gabapentin không tỷ lệ thuận với liều. Nhãn FDA ghi nhận sinh khả dụng khoảng 60%, 47%, 34%, 33% và 27% tương ứng với tổng liều 900, 1.200, 2.400, 3.600 và 4.800 mg/ngày chia ba lần. SmPC ghi sinh khả dụng tuyệt đối của viên nang 300 mg khoảng 60%. Thức ăn không gây ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng.

Giai đoạn II: Phân bố

Gabapentin gắn protein huyết tương dưới 3%. Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 58 L. Ở người mắc động kinh, nồng độ trong dịch não tủy khoảng 20% nồng độ đáy tương ứng trong huyết tương. Thuốc hiện diện trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Gabapentin không được chuyển hóa đáng kể ở người và không tạo chất chuyển hóa có hoạt tính đã biết. Thuốc không cảm ứng các enzym oxidase chức năng hỗn hợp ở gan và có nguy cơ tương tác qua cytochrome P450 thấp.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Gabapentin được loại khỏi tuần hoàn bằng bài tiết qua thận dưới dạng không đổi. Độ thanh thải thận và độ thanh thải huyết tương tỷ lệ thuận với độ thanh thải creatinin. Thuốc có thể được loại bỏ bằng thẩm tách máu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của gabapentin trung bình khoảng 5–7 giờ và không phụ thuộc liều khi chức năng thận bình thường. Ở người có độ thanh thải creatinin dưới 30 mL/phút, thời gian bán thải có thể kéo dài đến khoảng 52 giờ. Ở người vô niệu, thời gian bán thải vào ngày không thẩm tách có thể khoảng 132 giờ và giảm xuống khoảng 3,8 giờ trong khi thẩm tách.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải đường uống biểu kiến giảm theo tuổi, từ khoảng 225 mL/phút ở người dưới 30 tuổi xuống khoảng 125 mL/phút ở người trên 70 tuổi, phần lớn do chức năng thận giảm theo tuổi. Trong suy thận, độ thanh thải huyết tương có thể giảm từ khoảng 190 mL/phút xuống khoảng 20 mL/phút tùy mức độ suy giảm chức năng thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gabapentin gồm:

  • Liều dùng, do sinh khả dụng giảm khi liều tăng.
  • Chức năng thận và độ thanh thải creatinin.
  • Tuổi cao, chủ yếu do suy giảm chức năng thận.
  • Thẩm tách máu.
  • Thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi làm giảm hấp thu.
  • Morphin có thể làm tăng mức phơi nhiễm gabapentin.
  • Công thức bào chế giải phóng tức thời, giải phóng kéo dài hoặc tiền thuốc gabapentin enacarbil.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gabapentin

Gabapentin thuộc nhóm gabapentinoid, bao gồm các thuốc gắn vào tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế. Thuốc có hoạt tính chống động kinh và giảm đau thần kinh nhưng không hoạt hóa thụ thể GABA-A, GABA-B, opioid hoặc benzodiazepin.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Gabapentin gắn với ái lực cao vào tiểu đơn vị alpha-2-delta của kênh calci phụ thuộc điện thế. Sự gắn kết này được cho là làm giảm giải phóng một số chất dẫn truyền kích thích và góp phần vào tác dụng chống động kinh, giảm đau thần kinh. Tuy nhiên, mối liên hệ chính xác giữa sự gắn alpha-2-delta và toàn bộ hiệu quả điều trị ở người chưa được xác định hoàn toàn. Thuốc không làm thay đổi trực tiếp sự gắn kết, hấp thu hoặc phân hủy GABA.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Gabapentin làm giảm tính kích thích bất thường của mạng lưới thần kinh trong các mô hình động kinh và điều biến đường dẫn truyền đau tại tủy sống cùng các trung tâm thần kinh cao hơn. Tác dụng lâm sàng phụ thuộc chỉ định, liều, chức năng thận và khả năng dung nạp. Nồng độ gabapentin trong huyết tương không dự đoán đáng tin cậy hiệu quả hoặc độ an toàn, nên thường không cần theo dõi nồng độ thuốc định kỳ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gabapentin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gabapentin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gabapentin

  • Opioid như morphin: làm tăng an thần, suy hô hấp và có thể tăng nồng độ gabapentin; một nghiên cứu ghi nhận AUC gabapentin tăng khoảng 44% khi dùng sau morphin.
  • Thuốc ức chế thần kinh trung ương, thuốc ngủ, benzodiazepin, thuốc an thần, kháng histamin gây buồn ngủ và rượu: có thể làm tăng buồn ngủ, lú lẫn, té ngã và ức chế hô hấp.
  • Thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi: làm giảm sinh khả dụng gabapentin khoảng 20–24%; nên dùng gabapentin ít nhất 2 giờ sau thuốc kháng acid.
  • Các thuốc chống động kinh như phenytoin, carbamazepin và valproat thường không có tương tác dược động học quan trọng với gabapentin.
  • Probenecid không làm thay đổi đáng kể thải trừ gabapentin.
  • Cimetidin làm giảm nhẹ thải trừ qua thận nhưng thường không có ý nghĩa lâm sàng.

Thắc mắc về hoạt chất Gabapentin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 9 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *