Fenoterol

Fenoterol là thuốc chủ vận chọn lọc thụ thể beta-2 adrenergic tác dụng ngắn, thường được xếp vào nhóm SABA. Thuốc làm giãn cơ trơn phế quản trong vài phút và tác dụng có thể kéo dài đến khoảng 6–8 giờ tùy dạng thuốc, liều và người bệnh. Fenoterol được dùng tại một số quốc gia để giảm triệu chứng trong cơn hen, co thắt phế quản có hồi phục và phòng co thắt phế quản do gắng sức. Thuốc thường tồn tại dưới dạng Fenoterol hydrobromide và được bào chế thành bình xịt định liều, dung dịch khí dung hoặc phối hợp với ipratropium.

Fenoterol chỉ làm giãn đường thở, không điều trị tình trạng viêm nền của hen. EMA kết luận rằng lạm dụng thuốc cắt cơn chứa Fenoterol có liên quan kiểm soát hen xấu đi và tăng nguy cơ đợt hen nặng đe dọa tính mạng; không nên sử dụng Fenoterol đơn trị trong hen nhẹ hoặc hen không liên tục. Người cần dùng thuốc để giảm triệu chứng quá hai lần mỗi tuần, không tính liều trước vận động, cần được đánh giá lại phác đồ kiểm soát hen.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chủ vận beta-2 tác dụng ngắn – SABA
  • Tác dụng: Làm giãn cơ trơn phế quản trong vài phút
  • Dạng dùng chính: Bình xịt định liều và dung dịch khí dung
  • Chỉ định: Cơn co thắt phế quản có hồi phục và phòng hen do gắng sức theo từng nhãn
  • Hen phế quản: Không dùng đơn trị lâu dài mà thiếu thuốc chống viêm phù hợp
  • Dùng quá hai lần/tuần: Có thể cho thấy hen kiểm soát kém và cần đánh giá lại
  • Nguy cơ thường gặp: Run, hồi hộp, nhịp tim nhanh, đau đầu, bồn chồn
  • Nguy cơ nghiêm trọng: Hạ kali, loạn nhịp, thiếu máu cơ tim và co thắt phế quản nghịch thường
  • Liều khí dung: Phụ thuộc nồng độ, dụng cụ nhỏ giọt, tuổi và mức độ nặng
  • Lưu ý: Không tự tăng số nhát xịt hoặc số giọt khi thuốc giảm hiệu quả

Hoạt chất Fenoterol là gì?

Fenoterol là thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh. Thuốc làm thư giãn cơ trơn quanh phế quản, giúp đường thở mở rộng và làm giảm khò khè, nặng ngực hoặc khó thở do co thắt phế quản có hồi phục.

Fenoterol không chữa nguyên nhân gây hen và không kiểm soát tình trạng viêm đường thở khi sử dụng đơn độc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Fenoterol

CAS 13392-18-2 Công thức C17H21NO4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Fenoterol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Fenoterol

Tên IUPAC

5-[1-hydroxy-2-[1-(4-hydroxyphenyl)propan-2-ylamino]ethyl]benzene-1,3-diol

Tên hóa học khác

1,3-Benzenediol, 5-(1-hydroxy-2-((2-(4-hydroxyphenyl)-1-methylethyl)amino)ethyl)- | 3,5-Dihydroxy-alpha-(((p-hydroxy-alpha-methylphenethyl)amino)methyl)benzyl alcohol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Fenoterol hydrobromide; Fenoterol hydrobromid; bromidrato de fenoterol; Phenoterol; p-hydroxyphenylorciprenaline; TH-1165A.

Berotec và Berotek là tên thương mại hoặc tên được ghi nhận trong từ điển dược học, không phải tên hoạt chất khác.

Tên Latinh / tên dược điển

Fenoterolum

Tên USAN

fenoterol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

13392-18-2

UNII

22M9P70OQ9

PubChem CID

3343

RxNorm CUI

4333

Công thức phân tử

C17H21NO4

Dược động học của Fenoterol

Tác dụng giãn phế quản của Fenoterol đường hít chủ yếu do tác động tại chỗ trên đường thở nên nồng độ huyết tương không tương quan trực tiếp với mức giãn phế quản.

Sau khi hít, khoảng 10–30% lượng thuốc phát ra có thể đến đường hô hấp dưới, tùy thiết bị và kỹ thuật; phần còn lại đọng tại miệng, họng rồi bị nuốt. Fenoterol được hấp thu theo hai pha, phân bố rộng, liên kết protein ở mức trung bình và chuyển hóa chủ yếu thành các chất liên hợp sulfate và glucuronide.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau hít, Fenoterol được hấp thu theo hai pha:

  • Khoảng 30% lượng hấp thu được hấp thu nhanh với thời gian bán hấp thu khoảng 11 phút.
  • Khoảng 70% còn lại được hấp thu chậm hơn với thời gian bán hấp thu khoảng 120 phút.

Tác dụng giãn phế quản thường xuất hiện trong vài phút. Nhãn Berotec dung dịch mô tả thời gian tác dụng tối đa khoảng 8 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng phụ thuộc đường dùng và thiết bị:

  • Sau uống, khoảng 60% liều có thể được hấp thu nhưng chịu chuyển hóa bước đầu mạnh, tạo sinh khả dụng toàn thân khoảng 1,5%.
  • Một nhãn bình xịt HFA ghi nhận sinh khả dụng tuyệt đối sau hít khoảng 18,7%.
  • Mức phơi nhiễm toàn thân từ dung dịch khí dung có thể cao hơn bình xịt định liều nếu sử dụng liều lớn hoặc máy khí dung hiệu suất cao.

Các giá trị trên phụ thuộc chế phẩm và không dùng để tự quy đổi liều.

Giai đoạn II: Phân bố

Fenoterol phân bố rộng trong cơ thể.

Sau tiêm tĩnh mạch, thể tích phân bố ở trạng thái ổn định được ghi nhận khoảng 1,9–2,7 L/kg. Tỷ lệ liên kết protein huyết tương khoảng 40–55%. Thuốc không chuyển hóa có thể qua nhau thai và đã được ghi nhận có khả năng hiện diện trong sữa.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Fenoterol được chuyển hóa chủ yếu bằng:

  • Sulfat hóa.
  • Glucuronid hóa.

Sau uống, quá trình bất hoạt bắt đầu tại thành ruột và tiếp tục qua chuyển hóa bước đầu. Phần thuốc bị nuốt sau hít đóng góp ít vào nồng độ toàn thân do sinh khả dụng đường uống thấp.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Fenoterol và các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu và mật. Với chế phẩm phối hợp dạng hít, chỉ một tỷ lệ nhỏ liều hít được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng Fenoterol tự do.

Không có một tỷ lệ thải trừ chung áp dụng cho mọi đường dùng và thiết bị.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau tiêm tĩnh mạch, dược động học huyết tương được mô tả bằng mô hình ba ngăn với:

  • Pha alpha khoảng 0,42 phút.
  • Pha beta khoảng 14,3 phút.
  • Pha cuối khoảng 3,2 giờ.

Các thông số này không phản ánh trực tiếp thời gian giãn phế quản sau hít, có thể kéo dài đến khoảng 6–8 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có giá trị độ thanh thải toàn thân được sử dụng thường quy để điều chỉnh liều Fenoterol đường hít.

Độ thanh thải và phơi nhiễm chịu ảnh hưởng bởi đường dùng, phần thuốc đến phổi, phần bị nuốt và chuyển hóa liên hợp. Thông tin định lượng chung.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi lượng thuốc đến phổi hoặc phơi nhiễm toàn thân gồm:

  • Loại bình hít hoặc máy khí dung.
  • Kỹ thuật hít.
  • Khả năng phối hợp nhấn bình và hít vào.
  • Việc sử dụng buồng đệm.
  • Lưu lượng khí của máy khí dung.
  • Nồng độ và thể tích dung dịch pha.
  • Liều và số lần lặp lại.
  • Phần thuốc bị nuốt.
  • Tuổi và mức độ tắc nghẽn đường thở.
  • Dùng mặt nạ không kín.
  • Chức năng gan và khả năng liên hợp thuốc.

Phơi nhiễm từ máy khí dung có thể cao hơn bình xịt định liều tùy hiệu suất thiết bị.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Fenoterol

Fenoterol là chất chủ vận tương đối chọn lọc thụ thể beta-2 ở liều điều trị. Khi dùng liều cao, tính chọn lọc giảm và tác động lên tim, chuyển hóa cùng hệ mạch trở nên rõ hơn.

So với một số SABA khác, Fenoterol có thể gây tác dụng beta toàn thân đáng kể khi sử dụng liều khí dung cao hoặc lặp lại nhiều lần.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Fenoterol gắn vào thụ thể beta-2 trên cơ trơn phế quản, hoạt hóa protein Gs và enzym adenyl cyclase. Quá trình này làm tăng cyclic AMP, hoạt hóa protein kinase A và dẫn đến:

  • Giảm hoạt động của bộ máy co cơ.
  • Giảm nồng độ calci nội bào có hiệu lực.
  • Mở các kênh kali.
  • Giãn cơ trơn phế quản.
  • Giảm phóng thích một số chất trung gian gây co phế quản từ tế bào mast.

Ở liều cao, thuốc còn kích thích thụ thể beta tại tim, gây nhịp tim nhanh và tăng co bóp cơ tim.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Fenoterol bảo vệ đường thở trước một số kích thích gây co phế quản như:

  • Histamine.
  • Methacholine.
  • Không khí lạnh.
  • Gắng sức.
  • Dị nguyên trong phản ứng sớm.

Các tác dụng toàn thân phụ thuộc liều có thể gồm:

  • Tăng nhịp tim.
  • Tăng hoặc giảm huyết áp.
  • Run cơ.
  • Tăng glucose máu.
  • Hạ kali máu do kali được đưa vào cơ xương.
  • Kéo dài QTc ở một số trường hợp.

Tác dụng beta toàn thân rõ hơn khi dùng liều cao hơn mức khuyến cáo.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Fenoterol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Fenoterol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Fenoterol

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc chủ vận beta khác: tăng nguy cơ run, nhịp nhanh, loạn nhịp và hạ kali.
  • Thuốc kháng muscarinic: có thể tăng tác dụng giãn phế quản nhưng phải dùng theo phác đồ.
  • Theophylline và các dẫn xuất xanthine: tăng tác dụng và tác dụng không mong muốn.
  • Corticosteroid và thuốc lợi tiểu không giữ kali: làm tăng nguy cơ hạ kali.
  • Digoxin: hạ kali làm tăng nguy cơ loạn nhịp và độc tính digitalis.
  • Thuốc chẹn beta: làm giảm giãn phế quản và có thể gây co thắt phế quản nghiêm trọng.
  • Thuốc ức chế monoamine oxidase: có thể tăng tác động tim mạch của thuốc cường giao cảm.
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng: có thể làm tăng tác động tim mạch.
  • Thuốc gây mê hydrocarbon halogen hóa: tăng nhạy cảm của tim với beta-agonist.
  • Các thuốc kéo dài QT: có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp khi phối hợp ở người có yếu tố nguy cơ.

Thắc mắc về hoạt chất Fenoterol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *