Eucalyptol (Cineol)

Eucalyptol, còn gọi là 1,8-cineole hoặc cineol, là một monoterpen ether có nhiều trong tinh dầu bạch đàn nhưng không đồng nghĩa với toàn bộ tinh dầu bạch đàn. Hoạt chất tinh khiết được bào chế thành một số thuốc uống có tác dụng long đờm và chống viêm, dùng để giảm triệu chứng viêm phế quản, cảm lạnh đường hô hấp hoặc hỗ trợ điều trị một số bệnh viêm đường hô hấp theo nhãn của từng sản phẩm.

Eucalyptol có thể gây buồn nôn, tiêu chảy hoặc phản ứng quá mẫn. Dùng quá liều có nguy cơ ảnh hưởng thần kinh trung ương và hô hấp. Chỉ định, hàm lượng và giới hạn tuổi khác nhau giữa viên nang cineole tinh khiết, thuốc phối hợp và chế phẩm tinh dầu dùng ngoài hoặc xông. Người bệnh không nên uống tinh dầu nguyên chất, tự dùng liều cao hoặc thay thế thuốc điều trị hen, COPD và nhiễm trùng bằng Eucalyptol.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Eucalyptol là gì?: Eucalyptol là tên gọi khác của 1,8-cineole, một monoterpen ether dễ bay hơi, có công thức C10H18O.
  • Nhóm dược lý: Được phân loại là thuốc long đờm, mã ATC R05CA13.
  • Ứng dụng theo nhãn sản phẩm: Một số viên nang cineole được dùng giảm triệu chứng viêm phế quản, cảm lạnh đường hô hấp và hỗ trợ bệnh viêm đường hô hấp mạn tính.
  • Dạng uống thường gặp: Viên nang mềm kháng dịch vị chứa 200 mg cineole.
  • Tác dụng phụ đáng chú ý: Buồn nôn, tiêu chảy; hiếm gặp phù mặt, ngứa, khó thở, ho hoặc khó nuốt.
  • Nguyên tắc an toàn: Không uống tinh dầu nguyên chất, không dùng quá liều và không tự thay thế thuốc điều trị bệnh hô hấp nền.

Hoạt chất Eucalyptol là gì?

Eucalyptol là tên thông dụng của 1,8-cineole, một hợp chất thơm tự nhiên có nhiều trong tinh dầu bạch đàn. Ở dạng dược chất tinh khiết, cineole được sử dụng trong một số thuốc long đờm và chống viêm đường hô hấp. Eucalyptol tinh khiết không đồng nghĩa với tinh dầu bạch đàn và không nên được thay thế bằng cách uống tinh dầu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Eucalyptol

INN Eucalyptol; 1,8-Cineole

CAS 470-82-6 Công thức C10H18O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Eucalyptol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Eucalyptol; 1,8-Cineole

Tên IUPAC

1,3,3-trimethyl-2-oxabicyclo[2.2.2]octane

Tên hóa học khác

1,8-Cineole

Tên khác / tên đồng nghĩa

Cineole, cineol, 1,8-cineol, 1,8-epoxy-p-menthane, cajeputol và 1,3,3-trimethyl-2-oxabicyclo[2.2.2]octane.

Tên Latinh / tên dược điển

Cineolum

Tên USAN

eucalyptol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

470-82-6

UNII

RV6J6604TK

PubChem CID

2758

RxNorm CUI

21116

Công thức phân tử

C10H18O

Dược động học của Eucalyptol

Dữ liệu dược động học toàn diện của Eucalyptol tinh khiết ở người còn hạn chế. Hoạt chất thân lipid được hấp thu sau khi uống, trải qua chuyển hóa oxy hóa tại gan và có thể phân bố đến mô đường hô hấp. Các chất chuyển hóa hydroxyl hóa đã được phát hiện trong huyết tương hoặc nước tiểu người.

Giai đoạn I: Hấp thu

Tờ hướng dẫn của viên nang cineole 200 mg mô tả hoạt chất được hấp thu dễ dàng. Viên nang kháng dịch vị được thiết kế để đi qua dạ dày trước khi giải phóng hoạt chất tại ruột. Sau khi dùng đường uống, cineole đã được phát hiện trong mô polyp mũi của một số người bệnh, cho thấy có sự hấp thu và phân bố toàn thân.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của Eucalyptol tinh khiết.

Giai đoạn II: Phân bố

Eucalyptol là chất thân lipid và có khả năng phân bố qua tuần hoàn đến đường hô hấp. Một nghiên cứu ở người ghi nhận nồng độ 1,8-cineole trong mô polyp mũi cao hơn sau 14 ngày uống thuốc so với nhóm không điều trị, dù có khác biệt lớn giữa các cá thể.

Thể tích phân bố biểu kiến ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Eucalyptol được chuyển hóa oxy hóa bởi hệ cytochrome P450 ở gan. Các nghiên cứu với microsome gan người cho thấy vai trò của enzym CYP3A, gồm CYP3A4/5, trong việc tạo các chất chuyển hóa hydroxyl hóa như 2-hydroxy- và 3-hydroxy-1,8-cineole. Một số chất chuyển hóa tiếp tục được liên hợp trước khi thải trừ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Các chất chuyển hóa hydroxyl hóa và dạng liên hợp của 1,8-cineole đã được phát hiện trong nước tiểu người. Tỷ lệ liều được thải qua thận, phân hoặc khí thở sau liều điều trị đường uống chưa được xác định đầy đủ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối cùng sau khi uống Eucalyptol ở liều điều trị.

Không nên nhầm với thời gian phân bố ngắn được ghi nhận trong một nghiên cứu hít cineole.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Những yếu tố có khả năng ảnh hưởng gồm:

  • Dạng bào chế kháng dịch vị hoặc không kháng dịch vị.
  • Thời điểm dùng so với bữa ăn.
  • Khác biệt cá thể về hấp thu ở ruột và chuyển hóa tại gan.
  • Hoạt tính của enzym CYP3A4/5.
  • Liều dùng và thời gian điều trị.

Ý nghĩa lâm sàng của phần lớn yếu tố này chưa được định lượng đầy đủ, vì vậy không được tự điều chỉnh liều dựa trên thông tin dược động học.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Eucalyptol

Theo hệ thống ATC, cineole thuộc nhóm R05CA – thuốc long đờm, mã R05CA13. Tác dụng được mô tả trong tài liệu sản phẩm bao gồm làm loãng dịch tiết, hỗ trợ đào thải chất nhầy và giảm quá trình viêm tại đường hô hấp.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế của Eucalyptol chưa được quy về một đích phân tử duy nhất. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy hoạt chất có thể:

  • Làm giảm độ quánh của dịch tiết và hỗ trợ vận chuyển chất nhầy bằng hệ lông chuyển.
  • Điều hòa sự tạo thành một số chất trung gian viêm.
  • Làm giảm sản xuất một số cytokine tiền viêm trong mô hình tế bào.
  • Có tác dụng làm giãn cơ trơn đường thở trong một số mô hình tiền lâm sàng.

Phần lớn dữ liệu cơ chế đến từ nghiên cứu thực nghiệm; không nên diễn giải tác dụng kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm thành khả năng thay thế kháng sinh ở người.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở đường hô hấp, cineole được mô tả có tác dụng long đờm, hỗ trợ hoạt động của lông chuyển và điều hòa viêm. Các tác dụng này có thể giúp dịch tiết dễ được tống ra hơn và làm giảm một số triệu chứng hô hấp. Mức đáp ứng phụ thuộc bệnh, liều, dạng bào chế và thuốc điều trị nền.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Eucalyptol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Eucalyptol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Eucalyptol

Thử nghiệm trên động vật cho thấy liều cineole cao có thể kích thích enzym chuyển hóa tại gan, từ đó có khả năng làm giảm hoặc rút ngắn tác dụng của thuốc khác. Tuy nhiên, tờ hướng dẫn sản phẩm cho biết tương tác này chưa được ghi nhận ở người khi dùng cineole đúng liều.

Do Eucalyptol được chuyển hóa qua CYP3A4/5, tương tác dược động học về mặt lý thuyết có thể xảy ra, nhưng mức độ ảnh hưởng của thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A ở liều điều trị chưa được xác lập đầy đủ. Người bệnh nên cung cấp danh sách thuốc, thảo dược và tinh dầu đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Eucalyptol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *