Erlotinib

Erlotinib là thuốc chống ung thư đường uống, có tác dụng ức chế thuận nghịch tyrosine kinase của thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì EGFR. Thuốc được phê duyệt cho một số trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ tiến xa hoặc di căn có đột biến EGFR phù hợp. Erlotinib cũng có chỉ định phối hợp với gemcitabine trong một số trường hợp ung thư tuyến tụy tiến triển, nhưng phạm vi chỉ định có khác biệt giữa nhãn thuốc Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu.

Đây là thuốc kê đơn chuyên khoa ung bướu. Việc lựa chọn erlotinib phải dựa trên chẩn đoán, giai đoạn bệnh, kết quả xét nghiệm đột biến, phác đồ hiện hành và đánh giá lợi ích–nguy cơ của bác sĩ. Phát ban và tiêu chảy là các phản ứng thường gặp; bệnh phổi kẽ, độc tính gan, suy thận, thủng đường tiêu hóa và tổn thương mắt là những nguy cơ nghiêm trọng cần được phát hiện sớm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Erlotinib, thường được bào chế dưới dạng erlotinib hydrochloride.
  • Nhóm thuốc: Thuốc chống ung thư, chất ức chế tyrosine kinase EGFR.
  • Mã ATC: L01EB02.
  • Dạng dùng: Viên nén bao phim 25 mg, 100 mg và 150 mg.
  • Đường dùng: Uống khi bụng đói, ít nhất 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau ăn.
  • Chỉ định chính: Một số trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ và ung thư tuyến tụy phối hợp gemcitabine; phạm vi cụ thể phụ thuộc nhãn quản lý.
  • Tác dụng thường gặp: Phát ban và tiêu chảy; có thể gặp chán ăn, mệt mỏi, buồn nôn hoặc rối loạn da.
  • Cảnh báo quan trọng: Bệnh phổi kẽ, suy gan, suy thận, mất nước, thủng tiêu hóa, phản ứng da nặng, tổn thương giác mạc và chảy máu khi dùng warfarin.
  • Yêu cầu sử dụng: Chỉ dùng theo đơn và dưới sự giám sát của bác sĩ có kinh nghiệm điều trị ung thư.

Hoạt chất Erlotinib là gì?

Erlotinib là thuốc chống ung thư phân tử nhỏ, ức chế thuận nghịch miền tyrosine kinase nội bào của EGFR. Việc ức chế này làm giảm quá trình phosphoryl hóa EGFR và cản trở các tín hiệu liên quan đến sự sống còn, tăng sinh và lan rộng của tế bào ung thư.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Erlotinib

CAS 183321-74-6 Công thức C22H23N3O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Erlotinib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Erlotinib

Tên IUPAC

N-(3-ethynylphenyl)-6,7-bis(2-methoxyethoxy)quinazolin-4-amine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Erlotinib hydrochloride; erlotinib hydroclorid; mã nghiên cứu OSI-774, CP-358 và CP-358,774. Tarceva là một tên biệt dược quốc tế, không phải tên INN.

Tên Latinh / tên dược điển

Erlotinibum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

183321-74-6

UNII

J4T82NDH7E

PubChem CID

176870

RxNorm CUI

1088251

Công thức phân tử

C22H23N3O4

Dược động học của Erlotinib

Erlotinib được hấp thu qua đường uống, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 4 giờ. Thuốc gắn mạnh với protein huyết tương, có thể tích phân bố biểu kiến khoảng 232 lít, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và thải trừ phần lớn dưới dạng chất chuyển hóa trong phân. Thời gian bán thải trung vị khoảng 36,2 giờ; trạng thái ổn định dự kiến đạt sau khoảng 7–8 ngày.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 4 giờ. Thức ăn có thể làm sinh khả dụng tăng đến gần 100% theo nhãn DailyMed, dẫn đến nguy cơ thay đổi mức phơi nhiễm nếu uống không đúng thời điểm so với bữa ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối được EMA ước tính khoảng 59%. DailyMed mô tả khoảng 60% liều uống được hấp thu. Thức ăn có thể làm mức phơi nhiễm tăng đáng kể, vì vậy thuốc được hướng dẫn uống khi bụng đói.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 232 lít. Erlotinib gắn khoảng 93% protein huyết tương theo DailyMed và khoảng 95% theo SmPC của EMA, chủ yếu với albumin và alpha-1 acid glycoprotein.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Erlotinib được chuyển hóa chủ yếu tại gan bởi CYP3A4, ở mức độ thấp hơn bởi CYP1A2; CYP1A1 ở phổi và CYP3A4 ngoài gan cũng có thể tham gia. Các chất chuyển hóa chính OSI-420 và OSI-413 có hoạt tính trong các mô hình tiền lâm sàng nhưng hiện diện trong huyết tương ở mức thấp hơn erlotinib.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc được thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua phân; thải trừ qua thận chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Sau một liều uống 100 mg, DailyMed ghi nhận khoảng 83% liều trong phân và 8% trong nước tiểu. EMA mô tả trên 90% qua phân và khoảng 9% qua nước tiểu; sự khác biệt phản ánh cách tổng hợp dữ liệu giữa các tài liệu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung vị khoảng 36,2 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Phân tích dược động học quần thể trong SmPC của EMA ghi nhận độ thanh thải biểu kiến trung bình khoảng 4,47 lít/giờ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể gồm:

  • Thức ăn làm tăng mức phơi nhiễm.
  • Hút thuốc lá làm tăng độ thanh thải và giảm nồng độ erlotinib.
  • Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4/CYP1A2 làm thay đổi nồng độ erlotinib.
  • Thuốc làm tăng pH dạ dày có thể làm giảm độ hòa tan và hấp thu.
  • Nồng độ bilirubin và alpha-1 acid glycoprotein cao có liên quan đến giảm độ thanh thải trong phân tích quần thể.
  • Tuổi, giới, cân nặng và chủng tộc không cho thấy ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng nhất quán trong các phân tích được công bố trên nhãn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Erlotinib

Erlotinib thuộc nhóm chất ức chế tyrosine kinase EGFR dùng đường uống. Thuốc cạnh tranh tại vị trí gắn ATP của miền kinase EGFR và tạo tác dụng ức chế thuận nghịch.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Erlotinib gắn thuận nghịch vào miền xúc tác tyrosine kinase nội bào của EGFR, ngăn quá trình tự phosphoryl hóa các gốc tyrosine và làm giảm dẫn truyền tín hiệu xuống dòng. Ái lực của erlotinib với EGFR mang mất đoạn exon 19 hoặc đột biến exon 21 L858R cao hơn so với EGFR kiểu hoang dại.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ức chế tín hiệu EGFR có thể làm giảm khả năng tăng sinh và sống còn của các tế bào khối u phụ thuộc vào con đường này. Mức độ đáp ứng phụ thuộc vào đặc điểm phân tử của khối u; sự hiện diện của đột biến EGFR phù hợp phải được xác định bằng xét nghiệm đã được thẩm định khi nhãn thuốc yêu cầu.

Erlotinib không nên được xem là có hiệu quả như nhau đối với mọi loại đột biến EGFR hoặc mọi khối u biểu hiện EGFR.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Erlotinib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Erlotinib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Erlotinib

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Chất ức chế mạnh CYP3A4 hoặc đồng thời ức chế CYP3A4/CYP1A2 có thể tăng mức phơi nhiễm và độc tính, ví dụ clarithromycin, itraconazole, ketoconazole, ritonavir, voriconazole hoặc ciprofloxacin.
  • Chất cảm ứng CYP3A4 như rifampicin, carbamazepine, phenytoin, phenobarbital và St. John’s wort có thể giảm nồng độ erlotinib.
  • Hút thuốc lá cảm ứng CYP1A2 và làm giảm đáng kể mức phơi nhiễm; không tự tăng liều để bù.
  • Thuốc ức chế bơm proton, thuốc đối kháng thụ thể H2 và thuốc kháng acid làm tăng pH dạ dày, có thể giảm hấp thu erlotinib.
  • Warfarin và thuốc chống đông dẫn xuất coumarin có thể làm tăng INR và nguy cơ chảy máu, kể cả tử vong.
  • Thuốc ức chế P-glycoprotein như ciclosporin hoặc verapamil có thể làm thay đổi phân bố hoặc thải trừ.
  • Dùng với statin có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân trong một số trường hợp.

Danh sách này không đầy đủ. Không tự bắt đầu, ngừng hoặc đổi thời điểm dùng thuốc tương tác mà chưa trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Erlotinib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *