Erdosteine là thuốc tiêu nhầy dùng đường uống. Đây là một tiền dược: sau khi được chuyển hóa, chất chuyển hóa hoạt tính M1 giải phóng các nhóm thiol có khả năng làm đứt liên kết disulfide trong mucoprotein phế quản, từ đó làm giảm độ quánh của đờm và hỗ trợ khạc đờm.
Phạm vi chỉ định và liều erdosteine không hoàn toàn giống nhau giữa các quốc gia. SmPC của Ireland chỉ định viên nang 300 mg làm thuốc long đờm và điều trị triệu chứng đợt cấp viêm phế quản mạn ở người lớn, tối đa 10 ngày. Nhãn Israel mô tả chỉ định rộng hơn đối với bệnh hô hấp cấp và mạn. NICE khuyến nghị chỉ tiếp tục thuốc tiêu nhầy ở người bệnh COPD khi triệu chứng thực sự cải thiện và không dùng thường quy chỉ nhằm phòng đợt cấp. Erdosteine cần được sử dụng theo nhãn của đúng sản phẩm và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Nội dung Tóm tắt
- Hoạt chất Erdosteine, một tiền dược tiêu nhầy dùng đường uống.
- Nhóm dược lý Thuốc tiêu nhầy, thuốc long đờm.
- Mã ATC R05CB15.
- Dạng được xác minh Viên nang cứng 300 mg.
- Chỉ định theo SmPC Ireland Làm long đờm và điều trị triệu chứng đợt cấp viêm phế quản mạn ở người lớn.
- Liều theo SmPC Ireland 300 mg hai lần mỗi ngày, tối đa 10 ngày; không tự áp dụng.
- Tác dụng phụ được ghi nhận Đau vùng thượng vị, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, thay đổi vị giác, đau đầu và phản ứng quá mẫn ở da.
- Nguy cơ cần chú ý Phù mạch, khó thở, tắc nghẽn phế quản hoặc phản ứng quá mẫn.
- Không nên dùng Dị ứng với thành phần, loét dạ dày–tá tràng đang hoạt động; một số nhãn không khuyến cáo khi suy gan nặng hoặc độ thanh thải creatinine dưới 25 ml/phút.
- Thai kỳ và cho con bú Không được khuyến cáo do thiếu dữ liệu sử dụng ở người.
Hoạt chất Erdosteine là gì?
Erdosteine là một tiền dược tiêu nhầy dùng đường uống. Sau chuyển hóa, các nhóm thiol của chất chuyển hóa hoạt tính làm giảm độ quánh của chất nhầy phế quản, giúp đờm dễ được vận chuyển và khạc ra hơn.
Erdosteine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Erdosteine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Erdosteine |
| Tên IUPAC | 2-[2-oxo-2-[(2-oxothiolan-3-yl)amino]ethyl]sulfanylacetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Erdostein là biến thể chính tả được sử dụng trong một số tài liệu. Chất chuyển hóa hoạt tính chính thường được ký hiệu M1 và có tên N-thiodiglycolyl-homocysteine. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Erdosteinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 84611-23-4 |
|---|---|
| UNII | 76J0853EKA |
| PubChem CID | 65632 |
| RxNorm CUI | 24305 |
| Công thức phân tử | C8H11NO4S2 |
Dược động học của Erdosteine
Sau khi uống, erdosteine được hấp thu nhanh và chuyển hóa bước đầu thành chất chuyển hóa hoạt tính M1. Theo SmPC Ireland, sau liều 300 mg, erdosteine đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 1,18 giờ và M1 sau khoảng 1,48 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 64,5%; thời gian bán thải của erdosteine và M1 lần lượt khoảng 1,46 và 1,62 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Erdosteine được hấp thu nhanh sau khi uống. Nhãn Ireland ghi nhận thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 1,18 giờ sau liều 300 mg; nhãn Israel mô tả nồng độ đỉnh xuất hiện sau khoảng 30–60 phút. SmPC Ireland cho biết thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu.
| F · Sinh khả dụng | Nhãn Israel mô tả sinh khả dụng đường uống là tốt nhưng không cung cấp tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối ở người. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 64,5%, với khoảng được ghi nhận từ 50% đến 86%. Trong mô hình động vật, thuốc phân bố chủ yếu đến thận, xương, tủy sống và gan; erdosteine cùng M1 đã được phát hiện ở nồng độ có hoạt tính trong dịch rửa phế quản–phế nang. Thể tích phân bố ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Erdosteine được chuyển hóa bước đầu nhanh chóng thành chất chuyển hóa hoạt tính M1, còn gọi là N-thiodiglycolyl-homocysteine. Quá trình chuyển hóa làm giải phóng các nhóm thiol có hoạt tính dược lý. Enzyme chuyển hóa cụ thể có ý nghĩa lâm sàng.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Trong nước tiểu, SmPC Ireland ghi nhận M1 và các chất liên hợp sulfate; thải trừ qua phân không đáng kể. Không quan sát thấy tích lũy hoặc thay đổi chuyển hóa sau khi dùng tổng liều 600–900 mg mỗi ngày trong tám ngày.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ trung bình khoảng 1,46 ± 0,60 giờ đối với erdosteine và 1,62 ± 0,59 giờ đối với M1. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn không làm thay đổi đáng kể sự hấp thu theo SmPC Ireland. Tuổi không làm thay đổi rõ rệt dược động học trong dữ liệu được trình bày trên SmPC. Suy gan nhẹ cần giới hạn liều theo nhãn Ireland; suy gan nặng chưa có đủ dữ liệu. Người có độ thanh thải creatinine dưới 25 ml/phút chưa có dữ liệu đầy đủ và không được khuyến cáo sử dụng theo các nhãn tham khảo. Ảnh hưởng của các thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzyme chuyển hóa.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Erdosteine
Erdosteine thuộc nhóm thuốc tác động lên chất nhầy đường hô hấp. Thuốc có tác dụng tiêu nhầy và hỗ trợ long đờm; các nghiên cứu tiền lâm sàng còn ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và giảm sự bám dính của vi khuẩn lên tế bào biểu mô.
Các tác dụng bổ sung này không đồng nghĩa erdosteine là thuốc kháng sinh hoặc có thể thay thế thuốc điều trị nguyên nhân nhiễm khuẩn.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Chất chuyển hóa có nhóm thiol tự do của erdosteine làm mở các liên kết disulfide trong mucoprotein phế quản. Cơ chế này làm giảm độ nhớt của chất nhầy và đờm mủ, qua đó hỗ trợ quá trình khạc đờm.
Dữ liệu tiền lâm sàng còn ghi nhận khả năng chống oxy hóa, ức chế hoạt tính elastase và giảm sự bám dính của vi khuẩn lên biểu mô. Các tác dụng này không nên được diễn giải thành hiệu quả điều trị độc lập đối với nhiễm khuẩn khi chưa có chỉ định phù hợp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Erdosteine làm giảm độ quánh của chất nhầy phế quản và hỗ trợ vận chuyển, tống xuất đờm. Một nghiên cứu nhỏ ở người bị viêm phế quản mạn cho thấy thuốc làm giảm độ nhớt biểu kiến và một số thành phần glycoprotein của đờm sau hai tuần, nhưng không cải thiện tất cả chỉ số lưu biến hoặc chức năng hô hấp được đánh giá.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Erdosteine
Theo SmPC Ireland, viên nang erdosteine 300 mg được chỉ định:
Làm thuốc long đờm. Điều trị triệu chứng các đợt cấp của viêm phế quản mạn ở người lớn.
Nhãn Israel mô tả chỉ định rộng hơn là thuốc tiêu nhầy trong các bệnh hô hấp cấp và mạn. Phạm vi chỉ định được phê duyệt của sản phẩm tại Việt Nam phải được đối chiếu với tờ hướng dẫn sử dụng còn hiệu lực; dữ liệu này .
Erdosteine đã được nghiên cứu dưới dạng điều trị bổ sung kéo dài nhằm giảm đợt cấp ở người bệnh COPD. Nghiên cứu RESTORE sử dụng erdosteine 300 mg hai lần mỗi ngày trong 12 tháng trên nền điều trị COPD thường quy.
Phân tích sau nghiên cứu cho thấy lợi ích có thể tập trung ở một số người bệnh COPD có tắc nghẽn luồng khí mức độ trung bình; kết quả không đồng nhất ở nhóm bệnh nặng hơn. Đây là dữ liệu nghiên cứu, không tự động mở rộng chỉ định ngắn hạn trong SmPC Ireland và không phải căn cứ để người bệnh tự dùng kéo dài.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh các nhãn tham khảo, không phải liều cá nhân hóa:
SmPC Ireland: người lớn và người cao tuổi trên 18 tuổi dùng 300 mg hai lần mỗi ngày, tối đa 10 ngày. Nhãn Israel: viên nang 300 mg, một viên mỗi lần, hai đến ba lần mỗi ngày. Suy gan nhẹ theo SmPC Ireland: không vượt quá tổng liều 300 mg mỗi ngày.
Sự khác biệt giữa các nhãn cho thấy người bệnh phải sử dụng đúng liều ghi trong đơn và tờ hướng dẫn của sản phẩm được cấp phát. Không tự tăng liều, kéo dài liệu trình hoặc dùng liều nghiên cứu dài hạn.
Nuốt nguyên viên nang với một cốc nước. SmPC Ireland cho biết hấp thu không phụ thuộc đáng kể vào thức ăn. Dùng đúng liều và thời gian được kê; không tự kéo dài quá thời gian trên nhãn. Không dùng liều gấp đôi để bù liều quên khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ hoặc dược sĩ. Không phối hợp tùy ý với thuốc giảm ho vì việc ức chế phản xạ ho trong khi đờm được làm loãng có thể cần đánh giá chuyên môn. Nếu đờm, ho hoặc khó thở không cải thiện, cần đánh giá lại nguyên nhân thay vì tiếp tục thuốc vô thời hạn.
Cần theo dõi:
Mức độ cải thiện của ho có đờm, lượng đờm và khả năng khạc đờm. NICE chỉ khuyến nghị tiếp tục thuốc tiêu nhầy khi có cải thiện triệu chứng. Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau thượng vị hoặc thay đổi vị giác. Khó thở, tắc nghẽn phế quản, phù mặt–môi–lưỡi hoặc phát ban quá mẫn. Chức năng gan và thận khi người bệnh có bệnh nền hoặc biểu hiện suy chức năng cơ quan, theo đánh giá của bác sĩ.
Không có khuyến cáo xét nghiệm định kỳ bắt buộc cho mọi người dùng erdosteine trong các SmPC được tham khảo.
Cảnh báo và lưu ý về Erdosteine
Các chống chỉ định hoặc trường hợp không được khuyến cáo trong nhãn tham khảo gồm:
Quá mẫn với erdosteine hoặc tá dược của sản phẩm. Loét dạ dày–tá tràng đang hoạt động. Nhãn Israel chống chỉ định ở người xơ gan hoặc thiếu enzyme cystathionine-synthetase do nguy cơ ảnh hưởng chuyển hóa methionine. Không khuyến cáo ở người có độ thanh thải creatinine dưới 25 ml/phút hoặc suy gan nặng vì thiếu dữ liệu.
Cần đối chiếu chống chỉ định trong tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm được kê tại Việt Nam.
Các phản ứng được ghi nhận trong nhãn gồm:
Đau vùng thượng vị. Thay đổi vị giác. Buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Đau đầu. Khó thở. Phản ứng quá mẫn ở da như mày đay, ban đỏ, phù hoặc chàm. SmPC Ireland còn ghi nhận cảm lạnh và phù mạch. Nhãn Israel ghi nhận tắc nghẽn phế quản với tần suất chưa xác định.
Tần suất của một số phản ứng không giống nhau giữa nhãn Ireland và Israel, vì vậy không nên gộp thành một tỷ lệ chung.
Phản ứng có thể cần cấp cứu hoặc đánh giá y tế sớm gồm:
Phù mạch, đặc biệt khi sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng. Khó thở mới xuất hiện hoặc nặng lên. Tắc nghẽn phế quản. Phản ứng quá mẫn lan rộng ở da hoặc kèm phù.
Ngừng dùng và tìm trợ giúp y tế ngay khi có dấu hiệu ảnh hưởng đường thở hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Các nhãn tham khảo không cung cấp tỷ lệ tử vong liên quan đến những phản ứng này.
Thận trọng và không tự sử dụng khi có tiền sử loét dạ dày–tá tràng; loét đang hoạt động là chống chỉ định trong nhãn tham khảo. Người suy gan nhẹ không được vượt quá tổng liều 300 mg mỗi ngày theo SmPC Ireland. Không khuyến cáo khi suy gan nặng hoặc độ thanh thải creatinine dưới 25 ml/phút. Cần ngừng thuốc và đánh giá ngay khi xuất hiện khó thở, tắc nghẽn phế quản, phù mạch hoặc phản ứng quá mẫn. Mùi lưu huỳnh có thể xuất hiện ở sản phẩm và theo nhãn Israel không nhất thiết là dấu hiệu thuốc bị biến chất. Không sử dụng erdosteine để trì hoãn việc khám khi ho có đờm đi kèm sốt cao, đau ngực, ho ra máu, tím tái hoặc khó thở tăng dần.
SmPC Ireland cho biết chưa có kinh nghiệm đầy đủ về quá liều cấp. Xử trí được đề cập gồm điều trị triệu chứng, biện pháp hỗ trợ chung và theo dõi; rửa dạ dày có thể được cân nhắc trong bối cảnh phù hợp.
Nhãn Israel ghi nhận vã mồ hôi, chóng mặt và đỏ bừng khi dùng liều vượt mức khuyến cáo, khoảng 1.200 mg mỗi ngày. Không tự gây nôn hoặc tự rửa dạ dày tại nhà. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ cơ sở cấp cứu và cung cấp tên thuốc, hàm lượng, số viên cùng thời điểm đã uống.
Bảo quản dưới 25°C theo SmPC Ireland và nhãn Israel. Giữ thuốc trong bao bì gốc, tránh ẩm, để ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em. Không sử dụng thuốc quá hạn hoặc viên nang có dấu hiệu hư hỏng.
Đối tượng đặc biệt
SmPC Ireland được tham khảo chỉ cung cấp chỉ định và liều cho người từ trên 18 tuổi. Không có liều nhi khoa được xác lập trong nhãn này. Tính an toàn, hiệu quả và phạm vi cấp phép của các dạng erdosteine dành cho trẻ em tại Việt Nam.
Không chia hoặc mở viên nang 300 mg để tự ước lượng liều cho trẻ.
SmPC Ireland áp dụng cùng liều người lớn cho người cao tuổi: 300 mg hai lần mỗi ngày, tối đa 10 ngày. Dữ liệu dược động học trong SmPC cho thấy tuổi không làm thay đổi rõ rệt dược động học của erdosteine.
Tuy vậy, người cao tuổi có thể có suy gan, suy thận, loét tiêu hóa hoặc dùng nhiều thuốc, nên vẫn cần đánh giá riêng trước khi điều trị.
Chưa có kinh nghiệm đầy đủ về việc sử dụng erdosteine ở phụ nữ mang thai. SmPC Ireland và nhãn Israel đều không khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ.
Người đang mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc dự định mang thai cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng; không tự sử dụng dựa trên dữ liệu nghiên cứu ở động vật.
Chưa có đủ kinh nghiệm về erdosteine trong thời kỳ cho con bú và chưa xác định chắc chắn thuốc hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Các nhãn tham khảo không khuyến cáo sử dụng cho phụ nữ đang cho con bú.
SmPC Ireland cho biết người suy gan nhẹ không ghi nhận tăng phản ứng bất lợi nhưng không được vượt quá tổng liều 300 mg mỗi ngày. Không khuyến cáo dùng ở người suy gan nặng do thiếu dữ liệu.
Nhãn Israel chống chỉ định ở người xơ gan vì nguy cơ liên quan đến chuyển hóa methionine. Cần áp dụng quy định của đúng nhãn sản phẩm, không tự điều chỉnh liều.
Không có đủ dữ liệu ở người có độ thanh thải creatinine dưới 25 ml/phút; các nhãn tham khảo không khuyến cáo sử dụng trong nhóm này.
Khuyến cáo liều cụ thể cho suy thận nhẹ hoặc vừa chưa được trình bày trong các SmPC được tham khảo. Người có bệnh thận không nên tự dùng thuốc hoặc tự suy luận rằng không cần điều chỉnh liều.
SmPC Ireland đánh giá erdosteine có ảnh hưởng nhỏ hoặc không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy; nhãn Israel ghi nhận không ảnh hưởng. Tuy nhiên, không nên lái xe nếu xuất hiện chóng mặt, khó thở hoặc triệu chứng khác ảnh hưởng đến sự tỉnh táo và an toàn.
Tương tác thuốc của Erdosteine
SmPC Ireland và nhãn Israel không ghi nhận tương tác có hại đã được xác lập. Nhãn Israel nêu rằng erdosteine đã được dùng cùng thuốc kháng sinh và thuốc giãn phế quản, gồm theophylline hoặc thuốc chủ vận beta-2.
Một nghiên cứu nhỏ ở người viêm phế quản mạn không ghi nhận thay đổi dược động học của theophylline khi dùng cùng erdosteine. Tuy nhiên, “chưa ghi nhận tương tác có hại” không đồng nghĩa thuốc không thể tương tác trong mọi trường hợp. Người bệnh vẫn phải thông báo toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm thảo dược cho bác sĩ hoặc dược sĩ.
Thắc mắc về hoạt chất Erdosteine
Erdosteine là thuốc tiêu nhầy dùng đường uống. Thuốc là một tiền dược, được chuyển hóa thành chất có nhóm thiol tự do làm giảm độ quánh của chất nhầy phế quản và hỗ trợ khạc đờm.
Không. Erdosteine là thuốc tiêu nhầy, không phải thuốc kháng sinh. Một số nhãn cho phép dùng cùng kháng sinh khi có chỉ định, nhưng erdosteine không thay thế kháng sinh trong nhiễm khuẩn cần điều trị đặc hiệu.
Liều khác nhau giữa các nhãn. SmPC Ireland ghi 300 mg hai lần mỗi ngày, tối đa 10 ngày; nhãn Israel ghi 300 mg từ hai đến ba lần mỗi ngày. Người bệnh phải dùng theo đơn và tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm, không tự chọn liều từ thông tin trên mạng.
Không nên tự dùng lâu dài. NICE khuyến nghị không dùng thường quy thuốc tiêu nhầy chỉ nhằm phòng đợt cấp ở COPD ổn định và chỉ tiếp tục khi triệu chứng được cải thiện. Erdosteine đã được nghiên cứu trong liệu trình 12 tháng ở COPD, nhưng đây là bối cảnh nghiên cứu và không thay thế chỉ định của nhãn sản phẩm.
Không dùng khi dị ứng với erdosteine hoặc tá dược và khi có loét dạ dày–tá tràng đang hoạt động. Một số nhãn còn chống chỉ định hoặc không khuyến cáo ở người xơ gan, thiếu cystathionine-synthetase, suy gan nặng hoặc độ thanh thải creatinine dưới 25 ml/phút. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cũng không được khuyến cáo sử dụng do thiếu dữ liệu.

