Eprazinone là dẫn xuất piperazine có tác dụng giảm ho không opioid và làm giảm độ quánh của dịch tiết đường hô hấp. Theo nhãn RESPLEN hiện hành tại Nhật Bản, thuốc được dùng để giảm ho và hỗ trợ khạc đờm trong một số bệnh hô hấp, nhưng chỉ định, hàm lượng và liều cụ thể có thể khác nhau giữa từng quốc gia và sản phẩm. Dữ liệu dược động học ở người còn hạn chế và chưa đủ để tự suy diễn cách hiệu chỉnh liều cho người suy gan hoặc suy thận. Eprazinone không phải kháng sinh và không điều trị nguyên nhân của nhiễm khuẩn. Thuốc có thể gây rối loạn tiêu hóa, đau đầu hoặc phản ứng quá mẫn; y văn cũng ghi nhận trường hợp phát ban cố định do thuốc và co giật liên quan nhóm thuốc giảm ho dẫn xuất piperazine. Người bệnh không nên tự áp dụng liều từ nhãn thuốc của quốc gia khác hoặc tự phối hợp với thuốc ho khác.
Nội dung chính
- Eprazinone là gì?: Thuốc giảm ho không opioid, đồng thời có tác dụng làm giảm độ quánh của dịch tiết đường hô hấp.
- Mã ATC: R05CB04, thuộc nhóm thuốc tiêu nhầy trong hệ thống ATC/DDD.
- Đường dùng phổ biến: Đường uống, chủ yếu dưới dạng viên nén hoặc viên nén bao phim.
- Chỉ định: Giảm ho và hỗ trợ khạc đờm trong một số bệnh hô hấp theo nhãn RESPLEN tại Nhật Bản.
- Liều: Liều phụ thuộc sản phẩm, quốc gia, tuổi và đánh giá lâm sàng; không tự áp dụng liều tham khảo.
- Tác dụng phụ: Có thể gặp buồn nôn, giảm cảm giác ngon miệng, tiêu chảy, nôn, khó chịu ở dạ dày, đau bụng, đau đầu hoặc quá mẫn.
- Nhóm cần thận trọng: Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người cho con bú và người có bệnh gan hoặc thận.
- Lưu ý: Không phải kháng sinh; không tự mua, tăng liều, kéo dài điều trị hoặc phối hợp thuốc ho.
Hoạt chất Eprazinone là gì?
Eprazinone là thuốc tác động triệu chứng đường hô hấp, có tác dụng giảm ho không opioid và làm giảm độ quánh của chất nhầy. Thuốc không phải kháng sinh, không tiêu diệt vi khuẩn và không thay thế điều trị nguyên nhân khi người bệnh mắc nhiễm khuẩn hoặc bệnh hô hấp cần điều trị đặc hiệu.
Eprazinone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Eprazinone |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Eprazinone |
| Tên IUPAC | 3-[4-(2-ethoxy-2-phenylethyl)piperazin-1-yl]-2-methyl-1-phenylpropan-1-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Eprazinonum; eprazinone hydrochloride; eprazinone dihydrochloride; eprazinon hydroclorid. Cách gọi “hydrochloride” và “dihydrochloride” được sử dụng khác nhau trong tài liệu, trong khi công thức muối được mô tả là C24H32N2O2·2HCl. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Eprazinonum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 10402-90-1 |
|---|---|
| UNII | 883YNL63WU |
| PubChem CID | 3245 |
| RxNorm CUI | 24272 |
| Công thức phân tử | C24H32N2O2 |
Dược động học của Eprazinone
Dữ liệu dược động học lâm sàng của eprazinone còn hạn chế. Trong nghiên cứu ghi trên nhãn Nhật Bản, 5 nam giới khỏe mạnh uống 30 mg eprazinone hydrochloride; tổng lượng thuốc không đổi và các chất chuyển hóa được thu hồi trong nước tiểu 24 giờ chiếm khoảng 6,32% liều. Tài liệu phỏng vấn sản phẩm hiện hành không cung cấp đầy đủ đường cong nồng độ huyết tương ở người, thể tích phân bố, độ thanh thải hoặc sinh khả dụng tuyệt đối.
Giai đoạn I: Hấp thu
Thuốc được dùng bằng đường uống, nhưng thông số hấp thu định lượng đã được xác nhận ở người, bao gồm sinh khả dụng tuyệt đối, Cmax và Tmax, chưa được trình bày trong tài liệu phỏng vấn sản phẩm RESPLEN hiện hành. Nghiên cứu trên chuột dùng thuốc đánh dấu phóng xạ ghi nhận nồng độ phóng xạ trong máu đạt đỉnh khoảng 2 giờ; không được ngoại suy trực tiếp sang người.
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố, tỷ lệ gắn protein huyết tương và mức phân bố mô đã được kiểm chứng ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Eprazinone được chuyển hóa thành nhiều chất chuyển hóa. Nghiên cứu ở người phát hiện thuốc không đổi và 5 chất chuyển hóa trong nước tiểu; các con đường được mô tả gồm thủy phân, cắt mạch và khử alkyl. Tài liệu hiện hành chưa cung cấp đầy đủ vai trò định lượng của từng enzym CYP.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều uống 30 mg ở 5 nam giới khỏe mạnh, tỷ lệ thu hồi trong nước tiểu trong 24 giờ được ghi nhận là 4,22% ở dạng không đổi và 2,10% ở dạng chất chuyển hóa, tổng cộng 6,32%. Dữ liệu về tỷ lệ thải qua phân và cân bằng khối lượng toàn phần.
| t½ · Thời gian bán thải | Giá trị thời gian bán thải ở người được xác nhận trong nhãn và tài liệu phỏng vấn sản phẩm RESPLEN hiện hành. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Ảnh hưởng định lượng của thức ăn, tuổi, giới tính, suy gan, suy thận, kiểu gen chuyển hóa hoặc thuốc dùng kèm đối với dược động học eprazinone.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Eprazinone
Theo ATC, eprazinone thuộc nhóm thuốc tiêu nhầy R05CB, mã riêng R05CB04. Nhãn RESPLEN đồng thời phân loại thuốc là thuốc giảm ho và làm tan chất nhầy đường thở, cho thấy tác dụng dược lý được mô tả gồm cả giảm phản xạ ho và cải thiện đặc tính của đờm.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Nhãn RESPLEN mô tả eprazinone là thuốc giảm ho không gây nghiện, có tác dụng trung ương, đồng thời làm tan chất nhầy đường thở. Trong các thử nghiệm tiền lâm sàng, thuốc làm thay đổi cấu trúc các sợi giàu mucopolysaccharide acid và DNA trong đờm, qua đó làm giảm độ quánh; thuốc cũng làm tăng tiết dịch đường thở ở động vật.
Đích phân tử chính xác chịu trách nhiệm cho tác dụng lâm sàng ở người chưa được xác lập đầy đủ; không nên diễn giải các kết quả in vitro hoặc trên động vật như cơ chế đã được chứng minh hoàn toàn ở người.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy eprazinone có tác dụng giảm ho, làm giảm độ quánh của đờm và tăng bài tiết dịch đường thở. Một nghiên cứu mù đôi cũ công bố năm 1980 báo cáo hiệu quả điều trị triệu chứng của eprazinone dihydrochloride, nhưng bằng chứng này có niên đại lâu, thông tin phương pháp còn hạn chế và không đủ để suy rộng thành khẳng định hiệu quả cho mọi bệnh nhân hoặc mọi chỉ định.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Eprazinone
Theo nhãn RESPLEN hiện hành tại Nhật Bản, eprazinone được chỉ định để giảm ho và hỗ trợ khạc đờm trong các tình trạng:
- Lao phổi.
- Viêm phổi.
- Giãn phế quản.
- Hen phế quản.
- Viêm phế quản cấp và mạn.
- Viêm đường hô hấp trên.
- Cảm lạnh thông thường.
Đây là chỉ định theo nhãn Nhật Bản, không mặc nhiên là chỉ định được phê duyệt cho mọi sản phẩm tại Việt Nam. Chỉ định tại Việt Nam phải căn cứ tờ hướng dẫn sử dụng đã được phê duyệt của đúng sản phẩm.
Một nghiên cứu tiền lâm sàng năm 1992 đánh giá ảnh hưởng của eprazinone lên lipid trong dịch rửa phổi và vận chuyển ion qua khí quản. Đây là dữ liệu thực nghiệm, không phải chỉ định điều trị được phê duyệt và không đủ cơ sở để tự sử dụng thuốc cho mục đích khác.
Ứng dụng lâm sàng mới đang được nghiên cứu có bằng chứng đáng tin cậy và hướng dẫn thực hành hiện hành.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn RESPLEN tại Nhật Bản:
- Người lớn: tổng liều eprazinone hydrochloride 60–90 mg/ngày, chia 3 lần uống.
- Với viên 30 mg: thường dùng 1 viên/lần, ngày 3 lần.
- Trẻ từ 3 đến dưới 6 tuổi: 20–30 mg/ngày, chia 3 lần.
- Trẻ từ 6 đến dưới 10 tuổi: 30–45 mg/ngày, chia 3 lần.
Liều trên chỉ phản ánh nhãn RESPLEN tại Nhật Bản. Không được tự quy đổi sang viên eprazinone 50 mg, không tự áp dụng cho trẻ em tại Việt Nam và không dùng để thay thế đơn thuốc. Liều của từng sản phẩm tại Việt Nam phải theo tờ hướng dẫn sử dụng được phê duyệt và chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
- Uống đúng hàm lượng, số lần và thời gian được kê hoặc ghi trên nhãn của đúng sản phẩm.
- Không bẻ, nghiền hoặc thay đổi cách dùng viên bao phim nếu tờ hướng dẫn sử dụng không cho phép.
- Không tự dùng liều theo nhãn RESPLEN Nhật Bản cho viên 50 mg tại Việt Nam.
- Không tự tăng liều khi ho chưa giảm và không dùng bù gấp đôi khi quên liều.
- Ho kéo dài, khó thở, đau ngực, ho ra máu, sốt cao, tím tái hoặc rối loạn ý thức cần được khám sớm.
- Eprazinone chỉ điều trị triệu chứng; cần đánh giá nguyên nhân gây ho và đờm.
Theo dõi mức độ ho, khả năng khạc đờm, triệu chứng tiêu hóa, đau đầu và dấu hiệu quá mẫn như phát ban hoặc ngứa. Ngừng sử dụng và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện phản ứng da đáng kể, khó thở, phù mặt, rối loạn ý thức hoặc co giật.
Không có khuyến nghị xét nghiệm định kỳ chuyên biệt cho mọi người dùng eprazinone trong tài liệu sản phẩm hiện hành. Việc theo dõi bổ sung phụ thuộc bệnh nền, thuốc phối hợp và đánh giá của bác sĩ.
Cảnh báo và lưu ý về Eprazinone
Nhãn RESPLEN hiện hành tại Nhật Bản không trình bày một mục chống chỉ định cụ thể. Điều này không có nghĩa eprazinone không có chống chỉ định.
Chống chỉ định phải được xác định theo tờ hướng dẫn sử dụng hiện hành của đúng sản phẩm và quốc gia. Người có tiền sử quá mẫn với eprazinone hoặc bất kỳ tá dược nào không nên dùng lại nếu chưa được bác sĩ đánh giá. Chống chỉ định hiện hành của từng sản phẩm tại Việt Nam.
Nhãn RESPLEN ghi nhận các tác dụng không mong muốn gồm:
- Phản ứng quá mẫn.
- Giảm cảm giác ngon miệng hoặc buồn nôn.
- Tiêu chảy.
- Nôn.
- Khó chịu ở dạ dày.
- Đau bụng.
- Đau đầu.
Tần suất và mức độ có thể khác nhau giữa quần thể và sản phẩm. Cần báo bác sĩ hoặc dược sĩ khi triệu chứng kéo dài, nặng lên hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.
Nhãn RESPLEN hiện hành không liệt kê một phản ứng bất lợi nghiêm trọng cụ thể trong bảng tác dụng không mong muốn. Tuy nhiên:
- Y văn có báo cáo trường hợp phát ban cố định không tăng sắc tố do eprazinone hydrochloride.
- Co giật đã được báo cáo liên quan các thuốc giảm ho dẫn xuất piperazine, trong đó có eprazinone.
Đây không phải ước tính tần suất. Phát ban lan rộng, phồng rộp, tổn thương niêm mạc, khó thở, phù mặt, ngất hoặc co giật là các dấu hiệu cần cấp cứu.
- Không dùng để trì hoãn việc khám khi có khó thở, đau ngực, ho ra máu, sốt cao, tím tái hoặc ho kéo dài.
- Không tự phối hợp nhiều thuốc ho hoặc thuốc cảm vì có thể trùng tác dụng hay làm tăng tác dụng không mong muốn.
- Thận trọng ở người có tiền sử phản ứng thuốc, co giật hoặc bệnh thần kinh cho đến khi được bác sĩ đánh giá.
- Thận trọng ở trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người cho con bú và người suy gan hoặc suy thận do dữ liệu còn hạn chế.
- Không dùng lại sau một phản ứng quá mẫn nghi ngờ do thuốc nếu chưa có đánh giá chuyên môn.
- Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc được kê.
Ngưỡng liều gây độc và phác đồ giải độc đặc hiệu của eprazinone. Co giật đã được báo cáo với các thuốc giảm ho dẫn xuất piperazine, bao gồm eprazinone.
Khi uống quá liều hoặc xuất hiện ngủ gà bất thường, mất điều hòa, kích động, co giật, nôn nhiều hoặc khó thở:
- Gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay.
- Mang theo bao bì, tên thuốc, hàm lượng và số lượng nghi đã uống.
- Không tự gây nôn.
- Không cho thêm thuốc hoặc đồ uống để “giải độc” nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.
Xử trí tại cơ sở y tế chủ yếu dựa trên đánh giá đường thở, hô hấp, tuần hoàn, kiểm soát co giật và điều trị hỗ trợ; thuốc giải độc đặc hiệu.
Nhãn RESPLEN hướng dẫn bảo quản ở nhiệt độ phòng. Điều kiện cụ thể về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và thời hạn dùng có thể khác giữa các sản phẩm.
Bảo quản theo đúng nhãn trên bao bì, trong bao bì gốc, tránh ẩm và để ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em. Không dùng thuốc quá hạn, biến màu, nứt vỡ hoặc không còn nhận diện được nguồn gốc.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn RESPLEN tại Nhật Bản có liều cho trẻ từ 3 đến dưới 10 tuổi. Tuy nhiên, dữ liệu và phê duyệt có thể khác giữa quốc gia, hàm lượng và sản phẩm. Không tự chia viên 50 mg hoặc ngoại suy liều Nhật Bản cho trẻ em tại Việt Nam.
Thông tin được phê duyệt cho trẻ dưới 3 tuổi và hướng dẫn hiện hành của từng sản phẩm tại Việt Nam. Trẻ uống nhầm thuốc hoặc có ngủ gà, đi loạng choạng hay co giật cần được cấp cứu.
Tài liệu RESPLEN khuyến cáo thận trọng và cân nhắc giảm liều ở người cao tuổi do chức năng sinh lý thường suy giảm. Không có công thức hiệu chỉnh liều chuẩn dựa riêng trên tuổi. Bác sĩ cần xem xét chức năng gan, thận, khả năng nuốt, nguy cơ té ngã và các thuốc dùng đồng thời.
Theo nhãn RESPLEN, chỉ nên sử dụng cho phụ nữ mang thai hoặc có khả năng mang thai khi lợi ích điều trị được đánh giá cao hơn nguy cơ. Dữ liệu an toàn thai kỳ đầy đủ ở người.
Phụ nữ mang thai không nên tự dùng eprazinone; cần thông báo tuổi thai, bệnh nền và toàn bộ thuốc đang sử dụng cho bác sĩ.
Nhãn RESPLEN yêu cầu cân nhắc lợi ích điều trị cho người mẹ và lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ trước khi quyết định tiếp tục hoặc tạm ngừng cho bú. Dữ liệu về nồng độ eprazinone trong sữa mẹ và ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ.
Không tự ngừng cho con bú hoặc tự dùng thuốc mà không trao đổi với bác sĩ.
Tài liệu phỏng vấn RESPLEN không đưa ra khuyến cáo hiệu chỉnh liều riêng cho người suy gan và không cung cấp nghiên cứu dược động học đầy đủ ở nhóm này. Điều này không chứng minh thuốc an toàn ở mọi mức độ suy gan. Liều và khả năng sử dụng phải được bác sĩ đánh giá; hướng dẫn định lượng cụ thể.
Tài liệu phỏng vấn RESPLEN không đưa ra khuyến cáo hiệu chỉnh liều riêng cho người suy thận và không có dữ liệu đầy đủ về độ thanh thải hoặc loại bỏ qua thẩm tách. Không nên mặc nhiên dùng liều thông thường ở người suy thận nặng nếu chưa được bác sĩ đánh giá. Hướng dẫn định lượng cụ thể.
Nhãn RESPLEN hiện hành không nêu cảnh báo riêng về lái xe hoặc vận hành máy, nhưng đau đầu được ghi nhận là tác dụng không mong muốn. Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ, giảm tập trung hoặc bất kỳ triệu chứng thần kinh nào, không nên lái xe hay vận hành máy cho đến khi triệu chứng hết và đã được đánh giá khi cần thiết.
Tương tác thuốc của Eprazinone
Nhãn và tài liệu phỏng vấn RESPLEN hiện hành không trình bày tương tác thuốc cụ thể, đồng thời chưa cung cấp dữ liệu đầy đủ về enzym chuyển hóa CYP hoặc chất vận chuyển. Không nên diễn giải điều này thành “không có tương tác”.
Trước khi dùng, cần cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ danh sách thuốc giảm ho, thuốc long đờm, thuốc an thần, thuốc chống dị ứng, thuốc chống động kinh, thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm thảo dược đang sử dụng. Tương tác đã được phê duyệt trong tờ hướng dẫn của từng sản phẩm tại Việt Nam.
Thắc mắc về hoạt chất Eprazinone
Eprazinone là thuốc giảm ho không opioid và tiêu nhầy, giúp làm giảm độ quánh của dịch tiết đường hô hấp và hỗ trợ khạc đờm. Thuốc chỉ điều trị triệu chứng và không thay thế điều trị nguyên nhân.
Không. Eprazinone được xếp vào nhóm thuốc tiêu nhầy và giảm ho, không phải thuốc kháng khuẩn. Thuốc không tiêu diệt vi khuẩn và không thay thế kháng sinh khi bác sĩ xác định có chỉ định dùng kháng sinh.
Không có một liều eprazinone 50 mg áp dụng chung cho mọi sản phẩm và mọi người bệnh. Nhãn RESPLEN Nhật Bản sử dụng các viên 5 mg, 20 mg hoặc 30 mg với tổng liều người lớn 60–90 mg/ngày, nên không được tự quy đổi sang viên 50 mg. Người bệnh cần dùng đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm tại Việt Nam và đơn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nhãn RESPLEN có liều cho một số nhóm trẻ từ 3 đến dưới 10 tuổi, nhưng không được tự ngoại suy sang sản phẩm tại Việt Nam. Phụ nữ mang thai chỉ nên dùng khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt nguy cơ. Dữ liệu cho trẻ nhỏ và thai kỳ còn hạn chế.
Không nên tự phối hợp. Tài liệu hiện hành chưa mô tả đầy đủ tương tác của eprazinone, và nhiều thuốc cảm hoặc thuốc ho phối hợp có thể gây trùng tác dụng hay tăng tác dụng không mong muốn. Cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng cùng thuốc giảm ho, long đờm, kháng histamine hoặc thuốc an thần.

