Ergometrin (ergonovin)

Ergometrin, tên quốc tế ergometrine và tên thường dùng tại Hoa Kỳ ergonovine, là cùng một hoạt chất thuộc nhóm alcaloid nấm cựa gà có tác dụng tăng co tử cung. Thuốc kích thích co mạnh cơ tử cung và đồng thời gây co mạch, vì vậy có thể được sử dụng trong xử trí băng huyết sau sinh do đờ tử cung nhưng phải do nhân viên y tế thực hiện. Nhãn thuốc tại Anh vẫn ghi nhận ergometrin trong quản lý tích cực giai đoạn ba của chuyển dạ và điều trị băng huyết sau sinh. Tuy nhiên, hướng dẫn hợp nhất WHO năm 2025 không còn khuyến nghị ergometrin hoặc methylergometrin để dự phòng thường quy băng huyết sau sinh; oxytocin, carbetocin hoặc misoprostol là những lựa chọn dự phòng được nêu trong hướng dẫn. Khi băng huyết vẫn tiếp diễn, tài liệu thực hành WHO cho phép cân nhắc ergometrin như thuốc tăng co tử cung bổ sung trong điều kiện chuyên môn phù hợp.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Ergometrin/ergonovine là alkaloid ergot có tác dụng tăng co bóp tử cung.
  • Bối cảnh sử dụng thường liên quan kiểm soát hoặc phòng chảy máu sau sinh dưới giám sát sản khoa.
  • Chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ/nữ hộ sinh, không tự dùng.
  • Có thể gây tăng huyết áp, đau đầu, buồn nôn, co mạch hoặc biến cố tim mạch ở người nguy cơ.
  • Báo bác sĩ về tăng huyết áp, tiền sản giật, bệnh tim mạch, bệnh gan/thận hoặc thuốc đang dùng.

Hoạt chất Ergometrin là gì?

Ergometrin là thuốc tăng co tử cung tác dụng mạnh và kéo dài tương đối, chủ yếu được dùng trong sản khoa để kiểm soát chảy máu liên quan đến tử cung co hồi kém sau sinh. Thuốc đồng thời gây co mạch nên chỉ phù hợp với người bệnh đã được sàng lọc chống chỉ định và theo dõi chặt chẽ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ergometrin

INN Ergometrine; tại Hoa Kỳ thường gọi là ergonovine.

CAS 60-79-7 Công thức C19H23N3O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ergometrin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ergometrine; tại Hoa Kỳ thường gọi là ergonovine.

Tên IUPAC

(6aR,9R)-N-[(2S)-1-hydroxypropan-2-yl]-7-methyl-6,6a,8,9-tetrahydro-4H-indolo[4,3-fg]quinoline-9-carboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ergonovine; ergobasine; ergometrine maleate; ergonovine maleate.

Ergometrin và ergonovin là cùng hoạt chất. Methylergometrin, còn gọi là methylergonovine, là một dẫn chất bán tổng hợp khác và không nên dùng tên thay thế cho ergometrin.

Tên Latinh / tên dược điển

Ergometrinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

60-79-7

UNII

WH41D8433D

PubChem CID

443884

RxNorm CUI

4021

Công thức phân tử

C19H23N3O2

Dược động học của Ergometrin

Ergometrin được hấp thu nhanh sau khi uống hoặc tiêm bắp. Tác dụng tăng co tử cung xuất hiện gần như ngay sau tiêm tĩnh mạch, sau khoảng 7 phút khi tiêm bắp và khoảng 10 phút sau đường uống. Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định được báo cáo khoảng 1,04 L/kg. Thuốc chủ yếu được chuyển hóa tại gan và có thời gian bán thải huyết tương khoảng 30–120 phút.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ergometrin được hấp thu nhanh sau đường uống và tiêm bắp:

Đường tĩnh mạch: co tử cung xuất hiện gần như ngay lập tức. Đường tiêm bắp: tài liệu ghi nhận khởi phát trong khoảng 2–7 phút. Đường uống: tác dụng tăng co tử cung có thể xuất hiện trong khoảng 10 phút.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của ergometrin theo từng đường dùng.

SmPC xác nhận thuốc được hấp thu nhanh sau đường uống và tiêm bắp, nhưng không cung cấp tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định được báo cáo khoảng 1,04 L/kg. Tỷ lệ gắn protein huyết tương chưa được xác định chắc chắn. Thuốc qua nhau thai; độ thanh thải khỏi thai có thể chậm. Ergometrin cũng được dự kiến bài tiết vào sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ergometrin chủ yếu được chuyển hóa tại gan thông qua hydroxyl hóa, liên hợp với acid glucuronic và có thể N-demethyl hóa. Hoạt chất là cơ chất của enzym CYP3A4.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau đường uống, ergometrin chủ yếu được thải qua mật vào phân dưới dạng 12-hydroxyergometrine glucuronide. Một phần thuốc không đổi được bài tiết qua nước tiểu và có thể được phát hiện đến tám giờ sau tiêm.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương được báo cáo trong khoảng 30–120 phút.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng được kiểm chứng từ SmPC hiện hành.

Quá trình thải trừ được cho là chủ yếu không qua thận, gồm chuyển hóa tại gan và bài tiết qua phân.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học hoặc tác dụng của ergometrin gồm:

Suy gan có thể làm giảm chuyển hóa và tăng nguy cơ tích lũy. Suy thận có thể làm tăng nguy cơ độc tính, dù thải trừ chủ yếu không qua thận. Trẻ sơ sinh có thể thải trừ thuốc chậm hơn. Chất ức chế CYP3A4 mạnh có thể làm tăng nguy cơ độc tính alcaloid ergot. Chất cảm ứng CYP3A4 như rifampicin có thể làm giảm tác dụng lâm sàng. Phối hợp thuốc co mạch có thể làm tăng tác dụng dược lực học ngay cả khi không làm thay đổi nồng độ thuốc.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ergometrin

Ergometrin thuộc nhóm alcaloid ergot có tác dụng chủ vận hoặc chủ vận từng phần trên các thụ thể serotonin và alpha-adrenergic. So với ergotamine, tác dụng lên hệ thần kinh trung ương và mạch máu nhìn chung ít nổi bật hơn, nhưng vẫn có thể gây co mạch nghiêm trọng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ergometrin kích thích thụ thể 5-HT2 và thụ thể alpha-adrenergic trên cơ tử cung, làm tăng trương lực, tần suất và biên độ co tử cung. Sự co chặt của thành tử cung quanh các mạch máu tại vị trí bánh nhau giúp hạn chế chảy máu.

Thuốc cũng kích thích các thụ thể liên quan trên cơ trơn mạch máu và ức chế yếu tố giãn mạch có nguồn gốc nội mô, từ đó có thể gây tăng huyết áp, co thắt mạch và thiếu máu cục bộ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ergometrin gây co cả phần trên và phần dưới của tử cung theo kiểu tăng trương lực hoặc co cứng. Liều điều trị thông thường gây co mạnh, thường xen kẽ các giai đoạn giãn; liều cao có thể gây co kéo dài với rất ít hoặc không có thời gian giãn.

Sau tiêm tĩnh mạch, tác dụng có thể xuất hiện trong vòng một phút và kéo dài khoảng 45 phút. Sau tiêm bắp, tác dụng có thể kéo dài ba giờ hoặc lâu hơn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ergometrin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ergometrin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ergometrin

Các tương tác quan trọng gồm:

Thuốc co mạch và thuốc cường giao cảm, kể cả chất co mạch trong thuốc tê: tăng nguy cơ tăng huyết áp và co mạch. Các alcaloid ergot khác: tăng nguy cơ co thắt động mạch kéo dài và ergotism. Triptan như sumatriptan: có thể gây co mạch cộng hợp. Thuốc chẹn beta: có thể làm tăng co mạch ngoại biên. Prostaglandin và chất tương tự: tăng tác dụng co tử cung, nguy cơ quá kích tử cung. Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh như clarithromycin, erythromycin, ritonavir, ketoconazole, itraconazole hoặc voriconazole: có thể làm tăng nguy cơ độc tính ergot; nên tránh phối hợp theo SmPC. Nước bưởi và chất ức chế CYP3A4 yếu hơn: có thể làm tăng nguy cơ tương tác. Rifampicin và một số chất cảm ứng CYP3A4: có thể làm giảm hiệu lực. Thuốc mê đường hô hấp như sevoflurane hoặc isoflurane: có thể làm giảm trương lực tử cung và đối kháng tác dụng. Glyceryl trinitrate và thuốc chống đau thắt ngực khác: tác dụng có thể bị đối kháng bởi co mạch do ergometrin.

Cần rà soát toàn bộ thuốc đã dùng trong gây mê, hồi sức và điều trị sản khoa trước khi tiêm.

Thắc mắc về hoạt chất Ergometrin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *