Carbetocin là một chất tương tự oxytocin tổng hợp có tác dụng kéo dài, được dùng để dự phòng băng huyết sau sinh do tử cung co hồi không đầy đủ. Thuốc gắn chọn lọc vào thụ thể oxytocin trên cơ trơn tử cung, làm tăng tần suất, cường độ các cơn co và tăng trương lực tử cung sau khi em bé đã được sinh ra. Dạng tiêm 100 microgam có thể được sử dụng một lần bằng đường tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, tùy phương pháp sinh và nhãn sản phẩm.
Carbetocin không được dùng để khởi phát chuyển dạ, không được tiêm trước khi em bé ra đời và không phải lựa chọn đã được xác lập để điều trị băng huyết sau sinh đang diễn ra. WHO khuyến nghị carbetocin bền nhiệt để dự phòng băng huyết sau sinh tại nơi không thể duy trì ổn định dây chuyền lạnh cho oxytocin.
Nội dung chính
- Carbetocin là thuốc co hồi tử cung dùng trong sản khoa.
- Bối cảnh sử dụng thường liên quan dự phòng băng huyết sau sinh do đờ tử cung.
- Chỉ dùng tại cơ sở y tế theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
- Cần theo dõi huyết áp, nhịp tim, co tử cung và phản ứng bất lợi.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiền sử dị ứng hoặc bệnh nền quan trọng.
Hoạt chất Carbetocin là gì?
Carbetocin là thuốc tăng co hồi tử cung có cấu trúc tương tự oxytocin nhưng tác dụng kéo dài hơn. Thuốc được tiêm một lần sau khi em bé đã được sinh ra để giúp tử cung co chắc và giảm nguy cơ băng huyết sau sinh do đờ tử cung.
Carbetocin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Carbetocin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Carbetocin |
| Tên IUPAC | (2S)-N-[(2S)-1-[(2-amino-2-oxoethyl)amino]-4-methyl-1-oxopentan-2-yl]-1-[(3R,6S,9S,12S,15S)-6-(2-amino-2-oxoethyl)-9-(3-amino-3-oxopropyl)-12-[(2S)-butan-2-yl]-15-[(4-methoxyphenyl)methyl]-5,8,11,14,17-pentaoxo-1-thia-4,7,10,13,16-pentazacycloicosane-3-carbonyl]pyrrolidine-2-carboxamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên hóa học thường gặp: 1-deamino-1-monocarba-[2-O-methyltyrosine]-oxytocin. Carbetocin acetate là dạng muối có thể được sử dụng trong sản phẩm thuốc. Tên biệt dược tham chiếu được ghi nhận: Pabal và Duratocin. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Carbetocinum |
| Tên USAN | carbetocin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 37025-55-1 |
|---|---|
| UNII | 88TWF8015Y |
| PubChem CID | 16133850 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của Carbetocin
Sau tiêm tĩnh mạch, Carbetocin có quá trình thải trừ hai pha. Sau tiêm bắp, thuốc đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 30 phút và có sinh khả dụng trung bình khoảng 77%.
Thời gian bán thải cuối trung vị khoảng 33 phút sau tiêm tĩnh mạch và 55 phút sau tiêm bắp. Thể tích phân bố ở trạng thái giả cân bằng khoảng 22 lít. Dưới 1% liều tiêm được thải qua thận ở dạng không đổi.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau tiêm bắp, nồng độ Carbetocin trong huyết tương đạt đỉnh sau khoảng 30 phút.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng trung bình của Carbetocin sau tiêm bắp khoảng 77%. Đường tiêm tĩnh mạch đưa thuốc trực tiếp vào tuần hoàn nên không áp dụng khái niệm hấp thu như đường tiêm bắp. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái giả cân bằng khoảng 22 lít.
Một lượng nhỏ Carbetocin có thể đi vào sữa mẹ sau tiêm bắp, nhưng nồng độ đỉnh trong sữa thấp hơn đáng kể so với huyết tương.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Con đường chuyển hóa và các enzym cụ thể tham gia chuyển hóa Carbetocin ở người.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Độ thanh thải qua thận của Carbetocin dạng không đổi thấp; dưới 1% liều tiêm được bài tiết qua thận dưới dạng không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trung vị khoảng:
|
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân của Carbetocin. Độ thanh thải qua thận của thuốc không đổi được mô tả là thấp. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dữ liệu dược động học ở người suy gan, suy thận, tiền sản giật, sản giật, đái tháo đường thai kỳ và các nhóm bệnh lý đặc biệt còn hạn chế.
Bệnh gan và bệnh thận được ghi là chống chỉ định trong SmPC Pabal, thay vì có hướng dẫn điều chỉnh liều.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Carbetocin
Carbetocin thuộc nhóm chất chủ vận thụ thể oxytocin. Đây không phải thuốc chống tiêu fibrin, thuốc bổ sung yếu tố đông máu hoặc thuốc co mạch nhóm ergot.
Tác dụng cầm máu của Carbetocin là gián tiếp thông qua tăng co hồi tử cung, giúp chèn ép các mạch máu tại vị trí bánh nhau sau sinh.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Carbetocin liên kết chọn lọc với thụ thể oxytocin trên cơ trơn tử cung. Sự hoạt hóa thụ thể làm:
- Kích thích các cơn co tử cung nhịp nhàng.
- Tăng tần suất và cường độ của các cơn co đang có.
- Tăng trương lực cơ tử cung.
- Hỗ trợ tử cung co hồi sau khi nhau bong, qua đó giảm nguy cơ chảy máu do đờ tử cung.
Carbetocin có tác dụng kéo dài hơn oxytocin nên một liều duy nhất có thể duy trì co tử cung trong thời gian dài hơn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, khởi phát co tử cung nhanh và tử cung có thể co chắc trong khoảng 2 phút.
Theo SmPC, một liều duy nhất 100 microgam tiêm sau khi em bé ra đời có thể duy trì co tử cung đủ để dự phòng đờ tử cung và chảy máu quá mức, với tác dụng được so sánh với truyền oxytocin kéo dài nhiều giờ.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Carbetocin
Theo SmPC Pabal, Carbetocin được chỉ định để dự phòng băng huyết sau sinh do đờ tử cung:
- Sau sinh mổ dưới gây tê ngoài màng cứng hoặc gây tê tủy sống.
- Sau sinh đường âm đạo.
WHO năm 2025 khuyến nghị Carbetocin bền nhiệt 100 microgam tiêm bắp hoặc tĩnh mạch để dự phòng băng huyết sau sinh tại những nơi không thể duy trì ổn định dây chuyền lạnh cho oxytocin. Khi nhiều lựa chọn bảo đảm chất lượng đều sẵn có, oxytocin vẫn là thuốc được ưu tiên trong khuyến cáo WHO.
Carbetocin bền nhiệt đang được nghiên cứu để điều trị băng huyết sau sinh đã xảy ra.
Thử nghiệm REACH pha III của WHO đang đánh giá liệu Carbetocin bền nhiệt có an toàn và không kém hơn oxytocin trong điều trị băng huyết sau sinh ở những phụ nữ đã được dùng Carbetocin để dự phòng hay không.
Cho đến khi có kết quả và cập nhật hướng dẫn, không được xem Carbetocin là thuốc điều trị chuẩn cho băng huyết sau sinh đang diễn ra.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ để tham khảo từ SmPC, không dùng để tự áp dụng. Carbetocin phải do nhân viên y tế tiêm tại cơ sở sản khoa.
- Sinh mổ dưới gây tê ngoài màng cứng hoặc tủy sống:
- Một liều duy nhất 100 microgam, tương đương 1 ml.
- Tiêm tĩnh mạch chậm trong khoảng 1 phút.
- Sinh đường âm đạo:
- Một liều duy nhất 100 microgam, tương đương 1 ml.
- Có thể tiêm tĩnh mạch chậm trong khoảng 1 phút hoặc tiêm bắp.
Thuốc chỉ được dùng sau khi em bé đã ra đời, càng sớm càng tốt và tốt nhất trước khi sổ nhau. Không được tiêm thêm liều Carbetocin thứ hai.
- Chỉ tiêm sau khi em bé đã được sinh ra.
- Tiêm tĩnh mạch phải thực hiện chậm trong khoảng 1 phút.
- Mỗi lọ chỉ sử dụng một lần.
- Không được lặp lại liều Carbetocin.
- Không trộn Carbetocin với thuốc khác trong cùng bơm tiêm hoặc dịch truyền khi chưa có dữ liệu tương hợp.
- Chỉ sử dụng dung dịch trong, gần như không có tiểu phân.
- Nếu tử cung vẫn giảm trương lực hoặc chảy máu tiếp diễn, cần dùng biện pháp khác theo phác đồ băng huyết sau sinh thay vì tiêm thêm Carbetocin.
Sau khi tiêm, nhân viên y tế cần theo dõi:
- Trương lực và mức độ co hồi tử cung.
- Lượng máu mất và tình trạng chảy máu âm đạo.
- Huyết áp, mạch, nhịp tim và điện tâm đồ khi có nguy cơ.
- Đau ngực, khó thở, choáng hoặc dấu hiệu thiếu máu cơ tim.
- Phản ứng quá mẫn hoặc phản vệ.
- Đau đầu, buồn ngủ, lơ mơ và các dấu hiệu hạ natri máu.
- Lượng dịch truyền, cân bằng nước và điện giải.
- Nguyên nhân khác của chảy máu như sót nhau, tổn thương đường sinh dục, vỡ tử cung hoặc rối loạn đông máu.
Cảnh báo và lưu ý về Carbetocin
Theo SmPC Pabal, chống chỉ định trong các trường hợp:
- Đang mang thai hoặc đang chuyển dạ trước khi em bé ra đời.
- Sử dụng để khởi phát chuyển dạ.
- Quá mẫn với Carbetocin, oxytocin hoặc thành phần sản phẩm.
- Bệnh gan.
- Bệnh thận.
- Bệnh tim mạch nghiêm trọng.
- Động kinh.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Đau đầu, run hoặc chóng mặt.
- Hạ huyết áp, đỏ bừng hoặc cảm giác nóng.
- Buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc vị kim loại.
- Ngứa.
- Đau ngực hoặc khó thở.
- Đau lưng, yếu cơ.
- Rét run, sốt hoặc đau.
- Thiếu máu.
- Nhịp tim nhanh.
- Bí tiểu sau tiêm bắp.
Tần suất có thể khác nhau giữa đường tiêm tĩnh mạch sau sinh mổ và tiêm bắp sau sinh đường âm đạo.
Các phản ứng nghiêm trọng có thể xảy ra hoặc không thể loại trừ gồm:
- Phản ứng quá mẫn nặng hoặc phản vệ.
- Hạ huyết áp nghiêm trọng.
- Hạ natri máu và ngộ độc nước, có thể dẫn đến co giật hoặc hôn mê.
- Co tử cung quá mạnh hoặc kéo dài.
- Nhịp tim chậm, loạn nhịp, thiếu máu cơ tim hoặc kéo dài khoảng QT; một số biến cố này được ghi nhận với oxytocin và được cảnh báo do Carbetocin có cấu trúc tương tự.
- Ngừng tim liên quan nhịp tim chậm đã được đưa vào cảnh báo của SmPC dựa trên dữ liệu của oxytocin.
Cần đánh giá cấp cứu nếu sản phụ đau ngực, khó thở, ngất, co giật, lơ mơ, phát ban lan rộng hoặc phù mặt–họng.
Carbetocin chỉ được sử dụng tại đơn vị sản khoa có đầy đủ nhân viên và phương tiện cấp cứu.
Thận trọng đặc biệt trong các trường hợp:
- Đau nửa đầu.
- Hen phế quản.
- Bệnh tim mạch hoặc rối loạn tuần hoàn.
- Tiền sản giật hoặc sản giật.
- Tình trạng mà tăng nhanh lượng nước ngoại bào có thể gây nguy hiểm.
- Đang được truyền lượng lớn dịch tĩnh mạch.
- Có nguy cơ hạ natri máu hoặc ngộ độc nước.
- Đái tháo đường thai kỳ vì chưa có nghiên cứu chuyên biệt.
Nếu vẫn chảy máu sau khi tiêm, phải tìm nguyên nhân như sót nhau, rách tầng sinh môn, âm đạo hoặc cổ tử cung, tổn thương tử cung và rối loạn đông máu. Carbetocin không thay thế xử trí toàn diện băng huyết sau sinh.
Quá liều có thể gây tử cung tăng hoạt động với các cơn co quá mạnh hoặc kéo dài. Hậu quả có thể gồm tổn thương hoặc vỡ tử cung, chảy máu sau sinh, hạ natri máu và ngộ độc nước.
Xử trí gồm:
- Ngừng sử dụng các thuốc tăng co tử cung khác.
- Theo dõi và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn.
- Cho sản phụ thở oxy khi có biểu hiện quá liều.
- Hạn chế dịch khi có ngộ độc nước.
- Tăng thải nước theo chỉ định y tế.
- Điều chỉnh rối loạn điện giải.
- Kiểm soát co giật.
- Xử trí ngoại khoa hoặc hồi sức sản khoa khi có tổn thương tử cung hoặc chảy máu nặng.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được ghi nhận trong SmPC.
Đối với Pabal:
- Bảo quản dưới 30°C.
- Giữ lọ thuốc trong hộp ngoài để tránh ánh sáng.
- Không để đông lạnh.
- Sau khi mở lọ, dung dịch phải được sử dụng ngay.
- Không sử dụng dung dịch có tiểu phân hoặc thay đổi màu sắc.
Điều kiện bảo quản có thể khác giữa các sản phẩm; cần tuân theo nhãn của thuốc cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
Không có ứng dụng phù hợp của Carbetocin ở trẻ em dưới 12 tuổi.
Độ an toàn và hiệu quả ở người từ 12 đến dưới 18 tuổi chưa được xác lập đầy đủ. Trong chương trình nghiên cứu dự phòng băng huyết sau sinh đường âm đạo, một số người từ 12–18 tuổi đã dùng 100 microgam với kết quả tương tự oxytocin, nhưng SmPC chưa đưa ra khuyến cáo liều riêng cho nhóm này.
Carbetocin được sử dụng trong chăm sóc sản khoa sau sinh nên không có ứng dụng thông thường ở người cao tuổi.
Dữ liệu riêng về hiệu quả, độ an toàn và liều dùng ở người cao tuổi.
Carbetocin chống chỉ định khi đang mang thai và trong chuyển dạ trước khi em bé được sinh ra.
Thuốc không được dùng để khởi phát hoặc tăng cường chuyển dạ vì tác dụng co tử cung có thể kéo dài nhiều giờ, làm tăng nguy cơ suy thai, co tử cung quá mức hoặc tổn thương tử cung. Thuốc chỉ được tiêm sau khi em bé đã ra đời.
Một lượng nhỏ Carbetocin đi từ huyết tương vào sữa mẹ sau một liều tiêm. Nồng độ đỉnh trong sữa được ghi nhận dưới 20 pg/ml và thấp hơn khoảng 56 lần so với huyết tương tại thời điểm 120 phút.
SmPC nhận định lượng thuốc nhỏ được trẻ nuốt qua sữa đầu hoặc sữa mẹ có khả năng bị các enzym đường tiêu hóa phân hủy. Không cần hạn chế việc cho con bú sau khi sử dụng một liều Carbetocin.
Bệnh gan là chống chỉ định đối với Pabal theo SmPC được đối chiếu. Không có chế độ giảm liều được thiết lập để thay thế chống chỉ định này.
Carbetocin chống chỉ định ở người mắc bệnh gan hoặc bệnh thận theo SmPC Pabal. Vì vậy, không có chế độ liều được khuyến cáo cho người đồng thời suy gan và suy thận.
Không áp dụng trong thực hành thông thường vì Carbetocin được tiêm một lần tại bệnh viện ngay sau sinh.
Sản phụ có thể gặp chóng mặt, đau đầu, hạ huyết áp hoặc suy nhược và không nên lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi đã hồi phục sau sinh, gây mê hoặc gây tê và các tác dụng của thuốc.
Tương tác thuốc của Carbetocin
Các tương tác hoặc nguy cơ phối hợp đáng chú ý gồm:
- Methylergometrine và các alcaloid ergot: có thể làm tăng thêm tác dụng tăng huyết áp; sử dụng sau Carbetocin có thể gây phơi nhiễm cộng dồn.
- Oxytocin hoặc thuốc tăng co tử cung khác: có thể làm tăng tác dụng co tử cung và nguy cơ phản ứng bất lợi.
- Prostaglandin: có thể làm tăng tác dụng của Carbetocin; SmPC không khuyến cáo phối hợp thường quy. Nếu phải phối hợp, cần theo dõi chặt.
- Thuốc mê đường hô hấp như halothane hoặc cyclopropane: có thể làm tăng hạ huyết áp và làm yếu tác dụng co tử cung.
- Thuốc co mạch sử dụng cùng gây tê vùng: có nguy cơ tăng huyết áp nghiêm trọng dựa trên tương tác đã ghi nhận với oxytocin.
- Thuốc giảm đau, thuốc chống co thắt và thuốc dùng trong gây tê ngoài màng cứng hoặc tủy sống: chưa ghi nhận tương tác trong thử nghiệm, nhưng chưa có đầy đủ nghiên cứu tương tác chuyên biệt.
Thắc mắc về hoạt chất Carbetocin
Carbetocin là chất tương tự oxytocin tác dụng kéo dài, được tiêm sau khi em bé ra đời để làm tử cung co chắc và dự phòng băng huyết sau sinh do đờ tử cung. Thuốc không phải thuốc dùng để khởi phát chuyển dạ.
Carbetocin chỉ được tiêm sau khi em bé đã ra đời, càng sớm càng tốt và tốt nhất trước khi sổ nhau. Tiêm trước khi em bé ra đời là chống chỉ định vì thuốc có tác dụng co tử cung kéo dài.
Chưa được xem là thuốc điều trị chuẩn cho băng huyết sau sinh đang diễn ra. Carbetocin hiện chủ yếu được phê duyệt để dự phòng băng huyết do đờ tử cung. WHO đang thực hiện thử nghiệm REACH để đánh giá Carbetocin bền nhiệt trong điều trị băng huyết sau sinh.
Hai thuốc đều kích thích thụ thể oxytocin và làm tử cung co lại. Carbetocin có tác dụng kéo dài hơn và thường chỉ cần tiêm một liều. Một số dạng Carbetocin bền nhiệt có ưu điểm không phụ thuộc chặt vào dây chuyền lạnh như oxytocin. WHO ưu tiên Carbetocin bền nhiệt tại nơi không thể duy trì ổn định dây chuyền lạnh cho oxytocin.
Có thể tiếp tục cho con bú sau khi sử dụng Carbetocin theo SmPC Pabal. Chỉ một lượng nhỏ thuốc đi vào sữa và lượng trẻ nuốt phải được cho là sẽ bị phân hủy trong đường tiêu hóa.

