Ephedrine

Ephedrine là một amin giống giao cảm có tác dụng trực tiếp lên thụ thể alpha và beta adrenergic, đồng thời làm giải phóng norepinephrine từ các neuron giao cảm. Tác dụng này có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim và cung lượng tim. Nhãn thuốc tiêm hiện hành tại Hoa Kỳ chỉ định ephedrine để điều trị hạ huyết áp có ý nghĩa lâm sàng trong bối cảnh gây mê; một số nhãn tại Anh còn đề cập xử trí hạ huyết áp do gây tê tủy sống hoặc ngoài màng cứng. Một chế phẩm viên uống tại Anh có chỉ định liên quan đến co thắt phế quản, nhưng phạm vi phê duyệt khác nhau giữa từng quốc gia và dạng thuốc.

Ephedrine có thể gây tăng huyết áp, tim nhanh, rối loạn nhịp và tương tác đáng kể với nhiều thuốc. Thuốc tiêm phải được sử dụng bởi nhân viên y tế được đào tạo; người bệnh không nên tự áp dụng liều từ bài viết này.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Định nghĩa: Ephedrine là amin giống giao cảm tác động trực tiếp và gián tiếp lên hệ adrenergic.
  • Công dụng nổi bật: Điều trị hạ huyết áp có ý nghĩa lâm sàng trong gây mê; phạm vi chỉ định cụ thể tùy nhãn thuốc và quốc gia.
  • Tác dụng sinh lý chính: Thường làm tăng huyết áp, nhịp tim và cung lượng tim; đồng thời có thể gây giãn phế quản.
  • Nguy cơ cần chú ý: Tăng huyết áp, tim nhanh, hồi hộp, rối loạn nhịp và giảm đáp ứng khi dùng lặp lại.
  • Cách sử dụng: Chế phẩm tiêm là thuốc kê đơn, cần được pha và tiêm bởi nhân viên y tế theo đúng nhãn sản phẩm.
  • Không tự dùng: Liều trong bài chỉ nhằm mô tả thông tin trên nhãn thuốc, không phải liều cá nhân hóa.

Hoạt chất Ephedrine là gì?

Ephedrine là thuốc giống giao cảm tác động hỗn hợp: thuốc vừa kích thích trực tiếp thụ thể alpha và beta adrenergic, vừa làm giải phóng norepinephrine từ đầu tận thần kinh giao cảm. Tác động này thường làm tăng huyết áp, nhịp tim và cung lượng tim.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ephedrine

CAS 299-42-3 Công thức C10H15NO

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ephedrine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ephedrine

Tên IUPAC

(1R,2S)-2-(methylamino)-1-phenylpropan-1-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Các dạng muối thường gặp trong tài liệu chính thức gồm ephedrine sulfate và ephedrine hydrochloride.

Tên viết tắt

EPH

Tên Latinh / tên dược điển

Ephedrinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

299-42-3

UNII

GN83C131XS

PubChem CID

9294

RxNorm CUI

3966

Công thức phân tử

C10H15NO

Dược động học của Ephedrine

Ephedrine được hấp thu tốt qua đường uống, phân bố rộng, chuyển hóa một phần thành norephedrine và thải trừ chủ yếu qua nước tiểu. Thuốc cùng chất chuyển hóa có thể tích lũy hoặc kéo dài tác dụng khi chức năng thận suy giảm.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ephedrine đường uống được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn theo SmPC viên nén tại Anh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

SmPC thuốc tiêm tại Anh ghi nhận sinh khả dụng hoàn toàn khi tiêm tĩnh mạch và trên 90% khi dùng đường uống. Các giá trị này có thể thay đổi theo dạng muối, chế phẩm và quần thể nghiên cứu.

Giai đoạn II: Phân bố

Ephedrine phân bố rộng trong cơ thể, đi qua hàng rào nhau thai và đã được ghi nhận hiện diện trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ephedrine được chuyển hóa một phần thành norephedrine. Nhãn DailyMed cho biết con đường chuyển hóa đầy đủ chưa được xác định rõ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ephedrine và chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu. SmPC thuốc tiêm tại Anh ghi nhận khoảng 77% liều có thể được bài xuất dưới dạng không đổi; mức độ thải trừ phụ thuộc pH nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn DailyMed ghi nhận thời gian bán thải trong huyết tương sau khi dùng đường uống khoảng 6 giờ. SmPC thuốc tiêm tại Anh nêu thời gian bán thải khoảng 3 giờ khi pH nước tiểu là 5 và khoảng 6 giờ khi pH là 6,3; SmPC viên uống báo cáo khoảng 3–11 giờ. Sự khác biệt có thể liên quan đến pH nước tiểu, dạng thuốc và thiết kế nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

pH nước tiểu: Nước tiểu acid làm tăng bài xuất ephedrine, trong khi pH cao hơn có thể kéo dài thời gian bán thải. Chức năng thận: Suy thận có thể làm chậm thải trừ, kéo dài tác dụng và tăng nguy cơ phản ứng bất lợi. Tuổi cao: Người cao tuổi thường có chức năng thận giảm và cần lựa chọn liều thận trọng hơn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ephedrine

Ephedrine thuộc nhóm amin giống giao cảm tác động trực tiếp và gián tiếp. Thành phần tác động trực tiếp liên quan đến hoạt hóa thụ thể alpha và beta adrenergic; thành phần gián tiếp liên quan đến giải phóng norepinephrine nội sinh.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ephedrine hoạt hóa trực tiếp các thụ thể alpha và beta adrenergic, đồng thời thúc đẩy giải phóng norepinephrine từ neuron giao cảm. Hoạt hóa alpha làm tăng co mạch và sức cản ngoại vi; hoạt hóa beta-1 làm tăng sức co bóp và nhịp tim; hoạt hóa beta ở phổi góp phần gây giãn phế quản.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ephedrine kích thích tim, làm tăng cung lượng tim và có thể làm tăng sức cản mạch ngoại vi, vì vậy thường làm tăng huyết áp. Thuốc cũng có thể làm tăng sức cản đường ra của bàng quang và gây giãn phế quản. Đáp ứng tăng huyết áp có thể giảm nhanh khi dùng lặp lại do hiện tượng giảm đáp ứng nhanh, hay tachyphylaxis.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ephedrine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ephedrine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ephedrine

Các tương tác đáng chú ý gồm:

Oxytocin và thuốc tăng co tử cung: Có thể làm tăng mạnh tác dụng tăng huyết áp; đã ghi nhận tăng huyết áp nặng sau sinh và đột quỵ. Thuốc ức chế monoamine oxidase: Có thể làm tăng tác dụng tăng huyết áp; một số SmPC chống chỉ định dùng đồng thời hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI không chọn lọc. Clonidine, propofol và atropine: Có thể làm tăng đáp ứng tăng huyết áp của ephedrine. Thuốc chẹn alpha, thuốc chẹn beta, reserpine và quinidine: Có thể đối kháng tác dụng tăng huyết áp. Guanethidine: Ephedrine có thể làm giảm hiệu quả hạ huyết áp của guanethidine. Glycoside tim như digitalis: Có thể tăng nguy cơ rối loạn nhịp. Theophylline: Có thể làm tăng buồn nôn, căng thẳng và mất ngủ. Thuốc mê halogen hóa, thuốc chống trầm cảm ba vòng và các thuốc giống giao cảm khác: SmPC cảnh báo nguy cơ tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp.

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm đang sử dụng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Ephedrine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *