Elotuzumab là kháng thể đơn dòng IgG1 người hóa, tác động chọn lọc lên protein SLAMF7 được biểu hiện trên tế bào đa u tủy và tế bào tiêu diệt tự nhiên. Thuốc hỗ trợ hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào u thông qua hoạt hóa tế bào NK, độc tính tế bào phụ thuộc kháng thể và thực bào phụ thuộc kháng thể. Elotuzumab không được dùng đơn trị mà được truyền tĩnh mạch trong phác đồ phối hợp với dexamethasone và lenalidomide hoặc pomalidomide cho một số người bệnh đa u tủy đã điều trị trước đó. Thuốc phải được sử dụng tại cơ sở y tế, có tiền điều trị nhằm giảm phản ứng liên quan truyền thuốc và được theo dõi về nhiễm trùng, chức năng gan, phản ứng quá mẫn cùng các bất thường xét nghiệm. Liều cụ thể phụ thuộc phác đồ phối hợp, cân nặng, chu kỳ điều trị và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa huyết học – ung thư.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Kháng thể đơn dòng IgG1 người hóa, hướng đích SLAMF7
- Chỉ định chính: Điều trị phối hợp cho người lớn mắc đa u tủy đã được điều trị trước đó
- Đường dùng: Truyền tĩnh mạch tại cơ sở y tế
- Liều Elotuzumab: 10 mg/kg hoặc 20 mg/kg tùy phác đồ và chu kỳ
- Có dùng đơn trị không?: Không; các chỉ định được phê duyệt đều là phác đồ phối hợp
- Nguy cơ cần chú ý: Phản ứng truyền thuốc, nhiễm trùng, độc tính gan, ung thư nguyên phát thứ hai
- Lưu ý xét nghiệm: Có thể gây nhiễu SPEP và xét nghiệm miễn dịch cố định huyết thanh
- Các nội dung trên dựa trên nhãn thuốc Hoa Kỳ và SmPC châu Âu.
Hoạt chất Elotuzumab là gì?
Elotuzumab là kháng thể đơn dòng điều hòa miễn dịch liên kết với SLAMF7 trên tế bào đa u tủy và một số tế bào miễn dịch. Thuốc giúp tế bào NK cùng các tế bào hiệu ứng miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào u. Elotuzumab được dùng phối hợp, không phải thuốc hóa trị độc tế bào cổ điển và không được phê duyệt để dùng đơn độc.
Elotuzumab
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Elotuzumab |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Elotuzumab |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | HuLuc63; kháng thể đơn dòng chống SLAMF7; kháng thể chống CS1/CD319. Tên biệt dược quốc tế đã được xác minh: Empliciti. |
| Tên viết tắt | Elo |
| Tên Latinh / tên dược điển | Elotuzumabum |
| Tên USAN | elotuzumab |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 915296-00-3 |
|---|---|
| UNII | 1351PE5UGS |
| PubChem CID | Không có CID |
| RxNorm CUI | 1726104 |
Dược động học của Elotuzumab
Elotuzumab có dược động học phi tuyến tính và mức phơi nhiễm tăng nhiều hơn tỷ lệ tăng liều, phù hợp với cơ chế thanh thải qua trung gian đích. Thuốc được dùng theo cân nặng vì độ thanh thải thay đổi theo trọng lượng cơ thể.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không trải qua quá trình hấp thu qua đường tiêu hóa hoặc mô dưới da. Sau truyền tĩnh mạch, thuốc hiện diện ngay và hoàn toàn trong tuần hoàn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng được xem là 100% do Elotuzumab được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố trung bình hình học ở trạng thái ổn định khoảng 5,7 lít khi phối hợp lenalidomide/dexamethasone và 5,6 lít khi phối hợp pomalidomide/dexamethasone.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Con đường chuyển hóa chưa được mô tả đầy đủ. Là một kháng thể IgG, Elotuzumab được dự kiến phân giải qua các quá trình dị hóa protein thành peptide nhỏ và acid amin, thay vì chuyển hóa chủ yếu qua enzym CYP ở gan.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Elotuzumab được loại bỏ thông qua thanh thải qua trung gian đích và các con đường dị hóa protein. Thuốc không có vẻ được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu.
| t½ · Thời gian bán thải | Nhãn thuốc không trình bày một giá trị thời gian bán thải đơn lẻ. Khoảng 97% nồng độ tối đa ở trạng thái ổn định được dự đoán loại bỏ trong trung bình 82,4 ngày với phác đồ lenalidomide/dexamethasone và 78 ngày với phác đồ pomalidomide/dexamethasone; các khoảng thời gian này tương ứng khoảng 5 lần bán thải theo mô hình dược động học. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Ở liều 10 mg/kg phối hợp lenalidomide và dexamethasone, độ thanh thải toàn phần trung bình hình học tại trạng thái ổn định được EMA báo cáo là khoảng 0,194 lít/ngày. Độ thanh thải giảm khi liều tăng, phản ánh dược động học phi tuyến tính. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Elotuzumab
Kháng thể đơn dòng IgG1 người hóa chống SLAMF7, thuộc nhóm thuốc chống ung thư và kháng thể đơn dòng không liên hợp. Hoạt chất còn được mô tả trong nhãn FDA là “kháng thể kích thích miễn dịch hướng đích SLAMF7”.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Elotuzumab liên kết đặc hiệu với SLAMF7 trên tế bào đa u tủy và tế bào NK. Thuốc trực tiếp hoạt hóa tế bào NK qua con đường SLAMF7, đồng thời tạo cầu nối giữa tế bào u và thụ thể Fc trên tế bào hiệu ứng, thúc đẩy độc tính tế bào phụ thuộc kháng thể và thực bào phụ thuộc kháng thể.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Hoạt tính dược lực học chủ yếu là tăng hoạt hóa tế bào NK và tăng tiêu diệt tế bào đa u tủy qua ADCC và ADCP. Trong các mô hình tiền lâm sàng, phối hợp với lenalidomide hoặc pomalidomide làm tăng hoạt tính chống u so với từng thuốc riêng lẻ. Elotuzumab không gây kéo dài khoảng QT có ý nghĩa lâm sàng ở các liều đã nghiên cứu.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Elotuzumab
Theo nhãn FDA, Elotuzumab được chỉ định:
- Phối hợp lenalidomide và dexamethasone cho người lớn mắc đa u tủy đã trải qua từ 1–3 phác đồ điều trị trước đó.
- Phối hợp pomalidomide và dexamethasone cho người lớn đã trải qua ít nhất 2 phác đồ trước đó, trong đó có lenalidomide và một thuốc ức chế proteasome.
EMA quy định phác đồ lenalidomide/dexamethasone cho người lớn đã điều trị ít nhất một phác đồ; với pomalidomide/dexamethasone, người bệnh phải mắc đa u tủy tái phát và kháng trị, đã dùng lenalidomide cùng thuốc ức chế proteasome và tiến triển sau điều trị gần nhất.
Elotuzumab đang tiếp tục được nghiên cứu trong các chiến lược ngoài chỉ định hiện hành, bao gồm phối hợp với iberdomide sau liệu pháp tế bào CAR-T idecabtagene vicleucel, phối hợp với các kháng thể hoặc thuốc điều hòa miễn dịch thế hệ mới, và sử dụng trong một số giai đoạn điều trị khác của đa u tủy. Đây là các ứng dụng nghiên cứu, không đồng nghĩa với chỉ định đã được phê duyệt và không được tự áp dụng ngoài thử nghiệm lâm sàng hoặc quyết định của hội đồng chuyên môn.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn thuốc và chỉ dành cho tham khảo chuyên môn:
- Phối hợp lenalidomide/dexamethasone: Elotuzumab 10 mg/kg truyền tĩnh mạch vào ngày 1, 8, 15 và 22 trong hai chu kỳ 28 ngày đầu; từ chu kỳ 3, truyền ngày 1 và 15, tức mỗi 2 tuần.
- Phối hợp pomalidomide/dexamethasone: 10 mg/kg vào ngày 1, 8, 15 và 22 trong hai chu kỳ đầu; từ chu kỳ 3, dùng 20 mg/kg vào ngày 1 của mỗi chu kỳ 28 ngày.
- Tiếp tục cho đến khi bệnh tiến triển hoặc xuất hiện độc tính không thể chấp nhận.
Không tự tính liều hoặc tự áp dụng. Liều thực tế phải do bác sĩ chuyên khoa xác định dựa trên cân nặng, phác đồ, thuốc phối hợp và khả năng dung nạp.
Elotuzumab chỉ được truyền tĩnh mạch bằng bơm truyền và bộ dây có màng lọc ít gắn protein. Trước mỗi liều phải dùng tiền điều trị gồm dexamethasone, thuốc kháng histamin H1, thuốc chẹn H2 và paracetamol theo nhãn hoặc quy trình cơ sở. Tốc độ truyền được tăng từng bước nếu dung nạp; tốc độ tối đa không vượt quá 5 mL/phút.
Nếu xuất hiện phản ứng truyền từ độ 2 trở lên, phải dừng truyền và xử trí hỗ trợ. Chỉ truyền lại với tốc độ thấp hơn khi triệu chứng đã giảm đến độ 1 hoặc hết. Không trộn hoặc truyền chung Elotuzumab với thuốc khác trong cùng đường truyền.
Theo dõi cần cân nhắc gồm:
- Dấu hiệu sinh tồn, sốt, rét run, khó thở, đau ngực, tăng hoặc hạ huyết áp trong và sau truyền.
- Dấu hiệu nhiễm trùng, đặc biệt viêm phổi, nhiễm trùng hô hấp, herpes zoster và nhiễm trùng cơ hội.
- Men gan, bilirubin và các dấu hiệu độc tính gan.
- Công thức máu cùng các thông số chuyển hóa theo yêu cầu của toàn bộ phác đồ.
- Dấu hiệu ung thư nguyên phát thứ hai.
- M-protein bằng SPEP/IFE, đồng thời lưu ý Elotuzumab có thể gây nhiễu kết quả.
Cảnh báo và lưu ý về Elotuzumab
Nhãn FDA ghi không có chống chỉ định riêng được liệt kê cho Elotuzumab. SmPC của EMA chống chỉ định khi quá mẫn với Elotuzumab hoặc bất kỳ tá dược nào.
Do thuốc luôn dùng phối hợp, phải kiểm tra đầy đủ chống chỉ định của lenalidomide, pomalidomide và dexamethasone. Các phác đồ chứa lenalidomide hoặc pomalidomide chống chỉ định trong thai kỳ vì nguy cơ gây dị tật và độc tính phôi thai nghiêm trọng.
Trong các thử nghiệm phác đồ phối hợp, tác dụng không mong muốn thường gặp gồm mệt mỏi, tiêu chảy, sốt, táo bón, ho, bệnh lý thần kinh ngoại biên, viêm mũi họng, nhiễm trùng đường hô hấp trên, giảm cảm giác thèm ăn và viêm phổi. Với phác đồ pomalidomide/dexamethasone, táo bón và tăng đường huyết là các phản ứng được báo cáo với tỷ lệ từ 20% trở lên theo nhãn FDA.
EMA còn ghi nhận đau đầu, giảm cân, giảm lympho, herpes zoster và phản ứng liên quan truyền thuốc. Các phản ứng trong nghiên cứu xảy ra trên nền phác đồ phối hợp nên không phải tất cả đều có thể quy riêng cho Elotuzumab.
Các nguy cơ nghiêm trọng gồm:
- Phản ứng truyền thuốc nặng hoặc phản vệ.
- Viêm phổi và các nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng cơ hội hoặc nhiễm trùng gây tử vong.
- Độc tính gan và tăng men gan độ nặng.
- Ung thư nguyên phát thứ hai.
- Huyết khối, thuyên tắc phổi, suy thận cấp và các biến cố huyết học nghiêm trọng được ghi nhận trong các thử nghiệm phác đồ phối hợp.
Cần đánh giá nguyên nhân theo toàn bộ phác đồ và bệnh nền, không mặc nhiên quy mọi biến cố cho riêng Elotuzumab.
Thận trọng chính gồm phản ứng liên quan truyền thuốc, nhiễm trùng, ung thư nguyên phát thứ hai, độc tính gan và nhiễu xét nghiệm M-protein. Phải dùng tiền điều trị trước mỗi lần truyền. Khi phản ứng truyền nặng hoặc tái diễn, có thể cần ngừng thuốc vĩnh viễn và điều trị cấp cứu.
Tên thuốc cùng số lô nên được ghi nhận nhằm bảo đảm truy xuất nguồn gốc thuốc sinh học. Người bệnh cần báo ngay sốt, rét run, phát ban, khó thở, đau ngực hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
Liều gây độc tính nghiêm trọng chưa được xác định. Elotuzumab không có vẻ được loại bỏ bằng thẩm tách máu. Khi quá liều, cần theo dõi sát các dấu hiệu và triệu chứng bất lợi, điều trị triệu chứng và hỗ trợ tại cơ sở y tế; chưa có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn.
Lọ chưa hoàn nguyên: bảo quản lạnh 2–8°C, giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng, không đông lạnh và không lắc.
Dung dịch sau hoàn nguyên và pha loãng nên dùng ngay. Theo nhãn, có thể bảo quản tối đa 24 giờ ở 2–8°C, tránh ánh sáng; tối đa 8 giờ trong tổng thời gian này có thể ở 20–25°C và thời gian 8 giờ phải bao gồm thời gian truyền. Việc pha và bảo quản chỉ do nhân viên y tế thực hiện.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của Elotuzumab chưa được thiết lập ở trẻ em. EMA xác định không có sử dụng phù hợp trong quần thể nhi khoa đối với chỉ định đa u tủy.
Không cần điều chỉnh liều Elotuzumab chỉ dựa trên tuổi. Trong ELOQUENT-2, không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc an toàn giữa người từ 65 tuổi trở lên và người trẻ hơn. Dữ liệu ở người từ 85 tuổi trở lên rất hạn chế.
Khi phối hợp pomalidomide, liều dexamethasone trong nhãn được giảm ở người trên 75 tuổi; đây là điều chỉnh thuốc phối hợp, không phải giảm liều Elotuzumab.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về Elotuzumab ở phụ nữ mang thai và chưa thực hiện nghiên cứu sinh sản trên động vật với hoạt chất này. Tuy nhiên, thuốc được dùng cùng lenalidomide hoặc pomalidomide, là các thuốc có thể gây dị tật nặng và tử vong phôi thai, đồng thời chống chỉ định trong thai kỳ.
Người bệnh phải tuân thủ chương trình phòng tránh thai, xét nghiệm thai và các yêu cầu liên quan của thuốc phối hợp. Không tự sử dụng phác đồ Elotuzumab trong thai kỳ.
Chưa có dữ liệu về Elotuzumab trong sữa mẹ, ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ hoặc sự tạo sữa. FDA khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng từ phác đồ phối hợp. EMA cũng yêu cầu ngừng cho con bú khi dùng cùng lenalidomide hoặc pomalidomide.
Không cần điều chỉnh liều Elotuzumab ở người suy gan nhẹ theo dữ liệu hiện có. Dược động học và khuyến cáo liều ở suy gan trung bình hoặc nặng chưa được xác lập. Cần theo dõi men gan định kỳ và ngừng thuốc khi xuất hiện tăng men gan độ 3 trở lên theo hướng dẫn nhãn.
Không cần điều chỉnh liều Elotuzumab ở suy thận nhẹ, trung bình, nặng hoặc bệnh thận giai đoạn cuối cần thẩm tách theo SmPC EMA. Phân tích dược động học FDA cũng không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa ở độ thanh thải creatinin 15–89 mL/phút hoặc bệnh thận giai đoạn cuối.
Liều lenalidomide hoặc các thuốc phối hợp có thể cần điều chỉnh riêng theo chức năng thận.
Elotuzumab nhìn chung không được dự kiến ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Tuy nhiên, người xuất hiện phản ứng truyền thuốc, sốt, rét run, thay đổi huyết áp, chóng mặt hoặc triệu chứng bất thường không được lái xe, đi xe đạp hoặc vận hành máy cho đến khi triệu chứng hết hoàn toàn.
Tương tác thuốc của Elotuzumab
Nhãn Elotuzumab không liệt kê tương tác dược động học trực tiếp có ý nghĩa lâm sàng cụ thể. Phải kiểm tra riêng tương tác của lenalidomide, pomalidomide và dexamethasone.
Elotuzumab là kháng thể IgG kappa nên có thể xuất hiện trên điện di protein huyết thanh và xét nghiệm miễn dịch cố định, gây khó xác định đáp ứng hoàn toàn hoặc tái phát, đặc biệt ở người bệnh có protein u IgG kappa. Không trộn hoặc truyền chung thuốc với dược phẩm khác trong cùng dung dịch truyền.
Thắc mắc về hoạt chất Elotuzumab
Elotuzumab là kháng thể đơn dòng IgG1 người hóa hướng đích SLAMF7. Thuốc giúp hoạt hóa tế bào NK và tăng tiêu diệt tế bào đa u tủy qua các cơ chế miễn dịch.
Thuốc được phê duyệt trong một số phác đồ phối hợp điều trị đa u tủy ở người lớn đã trải qua điều trị trước đó. Phác đồ gồm dexamethasone cùng lenalidomide hoặc pomalidomide, tùy tiền sử điều trị của người bệnh.
Không. Các chỉ định hiện hành của FDA và EMA đều yêu cầu Elotuzumab được sử dụng trong phác đồ phối hợp. Không tự tách thuốc khỏi phác đồ hoặc dùng Elotuzumab đơn độc.
Các nguy cơ quan trọng gồm phản ứng truyền thuốc, phản vệ, viêm phổi và nhiễm trùng nghiêm trọng, độc tính gan cùng ung thư nguyên phát thứ hai. Cần báo ngay cho nhân viên y tế khi sốt, rét run, khó thở, phát ban, đau ngực hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
Thông thường không cần giảm liều riêng Elotuzumab ở suy thận, kể cả suy thận nặng hoặc bệnh thận giai đoạn cuối. Tuy nhiên, lenalidomide và các thuốc khác trong phác đồ có thể cần điều chỉnh, vì vậy bác sĩ phải đánh giá toàn bộ phác đồ.

