Dydrogesterone

Dydrogesterone là một progestogen tổng hợp có hoạt tính khi uống, tác động chủ yếu thông qua thụ thể progesterone. Thuốc giúp chuyển nội mạc tử cung đã được estrogen kích thích sang pha bài tiết và được sử dụng trong một số tình trạng liên quan đến thiếu progesterone. Theo hồ sơ Duphaston tại Ireland, các chỉ định gồm đau bụng kinh, lạc nội mạc tử cung, vô sinh do suy hoàng thể, kinh nguyệt không đều, hội chứng tiền kinh nguyệt và phối hợp estrogen trong một số trường hợp vô kinh, xuất huyết tử cung hoặc liệu pháp hormone mãn kinh. Phạm vi chỉ định có thể khác giữa các quốc gia, đặc biệt đối với hỗ trợ sinh sản, dọa sảy thai và sảy thai liên tiếp. Dydrogesterone là thuốc kê đơn; liều và ngày dùng phụ thuộc chu kỳ kinh, chẩn đoán và phác đồ của từng người. Không tự sử dụng để “dưỡng thai”, điều hòa kinh hoặc xử trí chảy máu âm đạo khi chưa được bác sĩ đánh giá nguyên nhân.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dydrogesterone là gì: Progestogen tổng hợp dùng đường uống, có cấu trúc retroprogesterone.
  • Có giống progesterone không: Có tác dụng progestogen tương tự nhưng là phân tử tổng hợp, không phải progesterone tự nhiên.
  • Mã ATC: G03DB01 – dydrogesterone.
  • Dạng dùng phổ biến: Viên nén bao phim 10 mg; có trong một số thuốc phối hợp với estradiol.
  • Chất chuyển hóa chính: 20α-dihydrodydrogesterone, viết tắt DHD, còn hoạt tính dược lý.
  • Chỉ định: Phụ thuộc nhãn từng quốc gia; thường liên quan đến thiếu progesterone và bảo vệ nội mạc khi dùng estrogen.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu hoặc migraine, buồn nôn, rối loạn kinh nguyệt, đau hoặc căng vú.
  • Lưu ý quan trọng: Phải xác định nguyên nhân chảy máu âm đạo bất thường trước khi điều trị.
  • Thai kỳ: Có thể được bác sĩ chỉ định trong một số tình huống; không tự dùng để phòng sảy thai.
  • Cho con bú: SmPC Ireland khuyến cáo không sử dụng do thiếu dữ liệu và chưa rõ nguy cơ đối với trẻ.
  • Dydrogesterone có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 28%, liên kết protein trên 90%, được chuyển hóa nhanh thành DHD và thải chủ yếu qua nước tiểu.

Hoạt chất Dydrogesterone là gì?

Dydrogesterone là progestogen tổng hợp có hoạt tính khi uống. Thuốc tác động lên nội mạc tử cung đã được estrogen kích thích, thúc đẩy chuyển từ pha tăng sinh sang pha bài tiết.

Dydrogesterone không phải estrogen và không phải thuốc tránh thai khẩn cấp. Thuốc cũng không nên được xem là sản phẩm bổ sung nội tiết dùng tùy ý.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dydrogesterone

INN Tên tiếng Anh: Dydrogesterone. INN: Dydrogesterone. Tên INN Latin: Dydrogesteronum.

CAS 152-62-5 Công thức C21H28O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dydrogesterone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tên tiếng Anh: Dydrogesterone. INN: Dydrogesterone. Tên INN Latin: Dydrogesteronum.

Tên IUPAC

(8S,9R,10S,13S,14S,17S)-17-acetyl-10,13-dimethyl-1,2,8,9,11,12,14,15,16,17-decahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên hóa học khác

6-Dehydro-9 beta-10 alpha-progesterone

Tên khác / tên đồng nghĩa

6-Dehydroretroprogesterone. 6-Dehydro-9β,10α-progesterone. Dydrogesteron. Dydrogesteronum. Didrogesterona. Không nên dùng “progesterone” như tên đồng nghĩa tuyệt đối, vì dydrogesterone là một dẫn chất tổng hợp có cấu trúc và dược động học khác progesterone tự nhiên.

Tên Latinh / tên dược điển

Dydrogesteronum

Tên USAN

dydrogesterone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

152-62-5

UNII

90I02KLE8K

PubChem CID

9051

RxNorm CUI

3706

Công thức phân tử

C21H28O2

Dược động học của Dydrogesterone

Dydrogesterone được hấp thu nhanh sau khi uống và chuyển hóa mạnh thành chất chuyển hóa có hoạt tính 20α-dihydrodydrogesterone, gọi tắt là DHD. Nồng độ DHD trong huyết tương cao hơn đáng kể so với hoạt chất mẹ. Thuốc và chất chuyển hóa liên kết protein cao, sau đó được đào thải chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronide.

Giai đoạn I: Hấp thu

  • Dydrogesterone được hấp thu nhanh sau khi uống.
  • Thời gian đạt nồng độ đỉnh của hoạt chất mẹ: khoảng 0,5–2,5 giờ.
  • DHD đạt nồng độ đỉnh khoảng 1,5 giờ sau liều.
  • Sau một liều 10 mg, Cmax trung bình được công bố là khoảng 2,1 ng/mL đối với dydrogesterone và 53 ng/mL đối với DHD.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình khoảng 28%, dựa trên so sánh liều uống 20 mg với truyền tĩnh mạch 7,8 mg trong dữ liệu của SmPC.

Giai đoạn II: Phân bố

  • Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định sau tiêm tĩnh mạch được ước tính khoảng 1.400 L.
  • Dydrogesterone và DHD liên kết với protein huyết tương trên 90%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dydrogesterone được chuyển hóa nhanh thành DHD. Con đường tạo DHD chủ yếu được xúc tác bởi các enzyme aldo-keto reductase nhóm AKR1C trong bào tương.

Ngoài ra, CYP3A4 tham gia tạo một số chất chuyển hóa phụ và chuyển hóa tiếp DHD. Các chất chuyển hóa vẫn giữ cấu hình 4,6-diene-3-one và không xảy ra 17α-hydroxyl hóa; đặc điểm này góp phần giải thích việc dydrogesterone không có hoạt tính androgen hoặc estrogen đáng kể trong hồ sơ sản phẩm.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Trung bình khoảng 63% liều được bài tiết qua nước tiểu. Quá trình bài tiết gần hoàn tất trong vòng 72 giờ; DHD hiện diện trong nước tiểu chủ yếu dưới dạng liên hợp với acid glucuronic.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Dydrogesterone: khoảng 5–7 giờ.
  • DHD: khoảng 14–17 giờ.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trong huyết tương được công bố khoảng 6,4 L/phút.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Dược động học của dydrogesterone và DHD tuyến tính trong phạm vi liều uống 2,5–10 mg. Trạng thái ổn định đạt được sau khoảng ba ngày và dữ liệu SmPC không ghi nhận thay đổi rõ về động học khi dùng lặp lại trong phạm vi nghiên cứu.

Các yếu tố có thể làm thay đổi hiệu quả gồm:

  • Thuốc hoặc thảo dược cảm ứng CYP.
  • Suy gan hoặc chức năng gan bất thường.
  • Mức độ tuân thủ và thời điểm uống trong chu kỳ.
  • Việc phối hợp với estrogen.

Dữ liệu định lượng riêng ở người suy thận, người cao tuổi và các kiểu gene chuyển hóa: Chưa có đủ dữ liệu..

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dydrogesterone

  • Progestogen tổng hợp.
  • Chất chủ vận thụ thể progesterone.
  • Dẫn chất pregnadien/retrosteroid.
  • Thuốc thuộc hệ sinh dục–tiết niệu và hormone sinh dục.
  • Mã ATC G03DB01.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Dydrogesterone và chất chuyển hóa DHD hoạt hóa thụ thể progesterone. Tại nội mạc tử cung, tác động này:

  • Làm nội mạc đã được estrogen kích thích chuyển sang pha bài tiết.
  • Điều hòa quá trình phát triển và bong nội mạc tử cung.
  • Đối kháng tác động tăng sinh nội mạc của estrogen khi được sử dụng trong liệu pháp hormone ở phụ nữ còn tử cung.
  • Giúp hạn chế nguy cơ tăng sản nội mạc liên quan đến estrogen đơn độc.

Cơ chế và hiệu quả thực tế phụ thuộc nguyên nhân bệnh, mức estrogen nội sinh hoặc ngoại sinh và thời điểm dùng thuốc trong chu kỳ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dydrogesterone tạo đáp ứng bài tiết hoàn chỉnh ở nội mạc tử cung đã được estrogen chuẩn bị. Theo SmPC Duphaston, thuốc không có hoạt tính androgen, estrogen, đồng hóa, corticoid hoặc sinh nhiệt đáng kể.

Khi phối hợp với estrogen trong liệu pháp hormone mãn kinh, dydrogesterone được dùng để bảo vệ nội mạc ở phụ nữ chưa cắt tử cung. Các nguy cơ của toàn bộ phác đồ estrogen–progestogen, như huyết khối tĩnh mạch, đột quỵ và một số ung thư phụ thuộc thời gian sử dụng, phải được đánh giá riêng; không nên quy mọi nguy cơ của liệu pháp phối hợp cho dydrogesterone đơn độc.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dydrogesterone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dydrogesterone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dydrogesterone

Các chất cảm ứng enzyme có thể làm tăng chuyển hóa dydrogesterone hoặc DHD, từ đó làm giảm tác dụng và tăng nguy cơ chảy máu bất thường. Ví dụ trong SmPC gồm:

  • Phenobarbital.
  • Phenytoin.
  • Carbamazepine.
  • Rifampicin và rifabutin.
  • Nevirapine và efavirenz.
  • Một số chế phẩm chứa St. John’s wort.
  • Một số sản phẩm thảo dược chứa sage hoặc ginkgo biloba.

Ritonavir và nelfinavir có thể biểu hiện tác dụng cảm ứng enzyme khi dùng đồng thời với hormone steroid dù thường được biết đến là chất ức chế enzyme.

Các nghiên cứu in vitro cho thấy dydrogesterone và DHD không ức chế hoặc cảm ứng đáng kể các enzyme CYP ở nồng độ điều trị. Tuy nhiên, người bệnh vẫn phải cung cấp danh sách đầy đủ thuốc, thực phẩm bổ sung và thảo dược cho bác sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Dydrogesterone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *