Dorzolamid

Dorzolamid, tên tiếng Anh là dorzolamide, là thuốc nhỏ mắt thuộc nhóm ức chế carbonic anhydrase. Thuốc làm giảm sản xuất thủy dịch tại thể mi, từ đó hạ nhãn áp ở người bị tăng nhãn áp hoặc glaucoma góc mở. Dorzolamid thường được dùng dưới dạng dung dịch nhỏ mắt 2%, tương đương 20 mg/mL, dưới dạng đơn trị hoặc phối hợp với thuốc hạ nhãn áp khác. Theo nhãn Hoa Kỳ, liều đơn chất là một giọt vào mắt bệnh ba lần mỗi ngày; một số SmPC châu Âu quy định dùng hai lần mỗi ngày khi phối hợp thuốc chẹn beta nhỏ mắt. Thuốc có thể gây bỏng rát mắt, vị đắng, nhìn mờ, viêm giác mạc chấm nông và phản ứng dị ứng. Mặc dù dùng tại mắt, dorzolamid vẫn được hấp thu toàn thân và có thể gây phản ứng kiểu sulfonamid. Người bệnh không nên tự nhỏ thuốc khi chưa được khám, tự đổi sang chế phẩm phối hợp hoặc tự ngừng điều trị glaucoma.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc ức chế carbonic anhydrase dùng tại mắt
  • Mã ATC: S01EC03
  • Dạng phổ biến: Dung dịch nhỏ mắt 2%, tương đương 20 mg/mL
  • Chỉ định chính: Tăng nhãn áp và glaucoma góc mở
  • Liều đơn trị phổ biến: Một giọt vào mắt bệnh, ba lần mỗi ngày
  • Phối hợp chẹn beta: Một số SmPC quy định một giọt, hai lần mỗi ngày
  • Tác dụng phụ thường gặp: Bỏng rát mắt, vị đắng, nhìn mờ, viêm giác mạc chấm nông
  • Cảnh báo chính: Phản ứng sulfonamid, phù giác mạc, nhiễm bẩn đầu lọ, sỏi tiết niệu
  • Suy thận nặng: Không khuyến nghị theo nhãn Hoa Kỳ; chống chỉ định trong SmPC được đối chiếu
  • Lưu ý: Dorzolamid–timolol là thuốc phối hợp, có thêm chống chỉ định và cảnh báo của timolol
  • Dorzolamid thường là lựa chọn bổ sung hoặc thay thế khi điều trị ban đầu không đủ hiệu quả hoặc không được dung nạp; việc lựa chọn thuốc phải dựa trên loại glaucoma, nhãn áp mục tiêu và bệnh lý đi kèm.

Hoạt chất Dorzolamid là gì?

Dorzolamid là thuốc nhỏ mắt làm giảm nhãn áp bằng cách ức chế carbonic anhydrase II trong thể mi. Thuốc không làm co đồng tử và không trực tiếp làm tăng dẫn lưu thủy dịch; tác dụng chính là giảm lượng thủy dịch được tạo ra.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dorzolamid

INN Dorzolamide

CAS 120279-96-1 Công thức C10H16N2O4S3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dorzolamid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dorzolamide

Tên IUPAC

(4S,6S)-4-(ethylamino)-6-methyl-7,7-dioxo-5,6-dihydro-4H-thieno[2,3-b]thiopyran-2-sulfonamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Dorzolamide hydrochloride; dorzolamid hydroclorid. Trusopt là biệt dược đơn chất được ghi nhận phổ biến. Cosopt và Cosopt-S là chế phẩm phối hợp dorzolamid với timolol, không phải dorzolamid đơn chất.

Tên Latinh / tên dược điển

Dorzolamidum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

120279-96-1

UNII

9JDX055TW1

PubChem CID

5284549

RxNorm CUI

60207

Công thức phân tử

C10H16N2O4S3

Dược động học của Dorzolamid

Sau khi nhỏ mắt, một phần dorzolamid đi vào tuần hoàn toàn thân. Khi dùng kéo dài, thuốc tích lũy trong hồng cầu do gắn chọn lọc với carbonic anhydrase II. Chất chuyển hóa N-desethyl cũng tích lũy trong hồng cầu, chủ yếu do gắn với carbonic anhydrase I. Nồng độ thuốc tự do trong huyết tương thường rất thấp.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dorzolamid tác động trực tiếp tại mắt sau khi nhỏ và một phần được hấp thu vào tuần hoàn hệ thống. Nhắm mắt hoặc ấn nhẹ ống lệ–mũi trong khoảng hai phút sau nhỏ có thể làm giảm hấp thu toàn thân và nguy cơ tác dụng phụ toàn thân.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối sau nhỏ mắt chưa được xác lập trong các nhãn được đối chiếu. Dorzolamid vẫn được hấp thu toàn thân nhưng mức thuốc tự do trong huyết tương thường dưới giới hạn định lượng.

Giai đoạn II: Phân bố

Dorzolamid tích lũy trong hồng cầu do gắn với carbonic anhydrase II. Chất chuyển hóa N-desethyl gắn chủ yếu với carbonic anhydrase I. Tỷ lệ gắn với protein huyết tương khoảng 33%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc mẹ tạo một chất chuyển hóa chính là N-desethyl dorzolamid. Chất này ức chế carbonic anhydrase II yếu hơn thuốc mẹ nhưng cũng ức chế carbonic anhydrase I.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dorzolamid được thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua nước tiểu. Chất chuyển hóa N-desethyl cũng được đào thải qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau khi ngừng thuốc, nồng độ dorzolamid trong hồng cầu giảm không tuyến tính: giảm nhanh lúc đầu, sau đó có pha thải trừ chậm với thời gian bán thải khoảng bốn tháng. Thông số này phản ánh quá trình giải phóng khỏi hồng cầu, không phải thời gian tác dụng hạ nhãn áp của một liều nhỏ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng sau khi nhỏ mắt chưa được công bố đầy đủ trong các nhãn được đối chiếu. Quá trình loại bỏ phụ thuộc đáng kể vào thận và sự giải phóng chậm của thuốc cùng chất chuyển hóa khỏi hồng cầu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Sử dụng kéo dài làm thuốc và chất chuyển hóa tích lũy trong hồng cầu.
  • Suy thận làm giảm khả năng đào thải; người cao tuổi có độ thanh thải creatinine 30–60 mL/phút có thể có nồng độ chất chuyển hóa trong hồng cầu cao hơn.
  • Ấn ống lệ–mũi hoặc nhắm mắt sau nhỏ làm giảm hấp thu toàn thân.
  • Suy gan chưa được nghiên cứu đầy đủ.
  • Trẻ sơ sinh có thận chưa trưởng thành có nguy cơ nhiễm toan chuyển hóa cao hơn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dorzolamid

Dorzolamid là chất ức chế carbonic anhydrase tại chỗ. So với các thuốc uống như acetazolamide, nhỏ mắt cho phép thuốc tác động trực tiếp tại mắt với liều toàn thân thấp hơn, nhờ đó giảm nguy cơ rối loạn acid–base và điện giải nhưng không loại bỏ hoàn toàn tác dụng toàn thân.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Carbonic anhydrase xúc tác phản ứng tạo bicarbonat. Khi dorzolamid ức chế carbonic anhydrase II tại các mỏm thể mi, quá trình tạo ion bicarbonat chậm lại, kéo theo giảm vận chuyển natri và nước vào thủy dịch. Lượng thủy dịch giảm làm nhãn áp hạ xuống.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dorzolamid làm giảm nhãn áp mà không gây co đồng tử, quáng gà hoặc co thắt điều tiết điển hình của thuốc co đồng tử. Trong các nghiên cứu trên người có nhãn áp ban đầu từ 23 mmHg trở lên, dung dịch 2% dùng ba lần mỗi ngày làm giảm nhãn áp khoảng 3–5 mmHg trong ngày và duy trì tác dụng trong nghiên cứu kéo dài đến một năm. Mức giảm này không bảo đảm ngăn tiến triển glaucoma ở mọi người bệnh; vẫn phải theo dõi thần kinh thị giác và thị trường.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dorzolamid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dorzolamid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dorzolamid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Codeine

Codeine và các opioid có thể làm giảm hiệu quả của thuốc lợi tiểu, dẫn đến giảm bài niệu hoặc kiểm soát huyết áp kém.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học/sinh lý. Opioid có thể kích thích giải phóng hormone chống bài niệu, làm giảm đáp ứng lợi tiểu.

Ảnh hưởng:

Giảm lượng nước tiểu, giữ dịch, phù hoặc huyết áp không được kiểm soát như mong đợi.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Đánh giá dấu hiệu giảm bài niệu và ảnh hưởng lên huyết áp. Điều chỉnh thuốc lợi tiểu chỉ khi có chỉ định lâm sàng và theo dõi phù hợp.

Lượng nước tiểu; cân nặng; phù; huyết áp; chức năng thận và điện giải khi phù hợp với loại thuốc lợi tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 7 Drug Interactions — Diuretics | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Dorzolamid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *