Timolol

Timolol là thuốc chẹn thụ thể beta-adrenergic không chọn lọc, ức chế cả beta-1 và beta-2. Hoạt chất thường được sử dụng dưới dạng timolol maleat trong thuốc nhỏ mắt để làm giảm nhãn áp ở người tăng nhãn áp hoặc glôcôm góc mở. Một số quốc gia còn lưu hành viên timolol uống để điều trị tăng huyết áp, đau thắt ngực, dự phòng đau nửa đầu và giảm nguy cơ tử vong hoặc tái nhồi máu ở người đã ổn định sau nhồi máu cơ tim.

Mặc dù được nhỏ tại mắt, timolol vẫn có thể hấp thu vào tuần hoàn và gây các phản ứng tương tự thuốc chẹn beta toàn thân. Các nguy cơ quan trọng gồm nhịp tim chậm, block nhĩ thất, suy tim, hạ huyết áp và co thắt phế quản. Thuốc chống chỉ định ở người hen phế quản, một số rối loạn dẫn truyền tim và suy tim chưa kiểm soát. Kỹ thuật ép điểm lệ sau khi nhỏ giúp giảm hấp thu toàn thân và hạn chế tác dụng phụ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chẹn beta-1 và beta-2 không chọn lọc.
  • Dạng dùng phổ biến: Dung dịch hoặc gel nhỏ mắt; viên uống có tại một số thị trường.
  • Chỉ định mắt: Giảm nhãn áp trong tăng nhãn áp và glôcôm góc mở; một số nhãn ghi thêm glôcôm thứ phát.
  • Chỉ định viên uống: Tăng huyết áp, dự phòng đau nửa đầu, sử dụng sau nhồi máu cơ tim; chỉ định đau thắt ngực phụ thuộc nhãn từng quốc gia.
  • Cảnh báo nổi bật: Nhịp chậm, block tim, suy tim, hạ huyết áp và co thắt phế quản.
  • Hen phế quản: Chống chỉ định do nguy cơ co thắt phế quản nghiêm trọng.
  • Hấp thu toàn thân: Thuốc nhỏ mắt vẫn có thể gây tác dụng chẹn beta toàn thân.
  • Giảm hấp thu: Nhắm mắt và ép nhẹ điểm lệ trong khoảng 2–5 phút sau khi nhỏ.
  • Vị trí trong hướng dẫn: NICE xem thuốc chẹn beta là lựa chọn thay thế hoặc bổ sung trong một số trường hợp; không phải lựa chọn đầu tiên cho mọi người bệnh.

Hoạt chất Timolol là gì?

Timolol là thuốc chẹn beta không chọn lọc có thể được sử dụng tại mắt hoặc toàn thân. Khi nhỏ mắt, thuốc làm giảm sản xuất thủy dịch và từ đó hạ nhãn áp. Khi uống, tác dụng chẹn beta làm giảm nhịp tim, sức co bóp cơ tim và đáp ứng tim mạch với kích thích giao cảm.

Thuốc nhỏ mắt timolol không chỉ tác động tại mắt. Hoạt chất có thể đi vào tuần hoàn và gây nhịp tim chậm hoặc co thắt phế quản ở người nhạy cảm.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Timolol

CAS 26839-75-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Timolol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Timolol

Tên IUPAC

(2S)-1-(tert-butylamino)-3-[(4-morpholin-4-yl-1,2,5-thiadiazol-3-yl)oxy]propan-2-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Timolol maleate; timolol maleat.

Timolol maleat là dạng muối thường được sử dụng trong thuốc nhỏ mắt và viên uống. Hàm lượng trên nhãn có thể được biểu thị theo timolol hoặc timolol maleat tùy chế phẩm.

Tên Latinh / tên dược điển

Timololum

Tên USAN

timolol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

26839-75-8

UNII

5JKY92S7BR

PubChem CID

33624

RxNorm CUI

10600

Dược động học của Timolol

Dược động học phụ thuộc đường dùng:

  • Nhỏ mắt: timolol có thể hấp thu nhanh qua kết mạc, niêm mạc mũi, ống lệ–mũi, hầu họng và đường tiêu hóa. Sau khi dùng dung dịch 0,5% hai lần mỗi ngày, nồng độ đỉnh trung bình trong huyết tương được ghi nhận ở mức 0,46 ng/mL sau liều buổi sáng và 0,35 ng/mL sau liều buổi chiều.
  • Đường uống: thuốc được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Nồng độ huyết tương đạt đỉnh sau khoảng 1–2 giờ; thời gian bán thải khoảng 2,7–5 giờ.
  • Timolol uống được chuyển hóa đáng kể tại gan. Hoạt chất và các chất chuyển hóa được đào thải qua thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi nhỏ mắt, một phần đáng kể giọt thuốc có thể đi qua hệ thống lệ–mũi và được hấp thu vào tuần hoàn. Ép điểm lệ và nhắm mắt sau khi nhỏ giúp giảm hấp thu toàn thân.

Sau khi uống, timolol được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Thuốc có thể được phát hiện trong huyết tương sau khoảng 30 phút và thường đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 1–2 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Đối với viên uống, khoảng 90% liều được hấp thu nhưng nồng độ huyết tương sau uống chỉ bằng khoảng một nửa so với tiêm tĩnh mạch trong dữ liệu DailyMed, cho thấy sinh khả dụng toàn thân bị giảm bởi chuyển hóa bước đầu.

Đối với thuốc nhỏ mắt, khái niệm sinh khả dụng tại mắt và toàn thân không được mô tả bằng một tỷ lệ chuẩn hóa trong các nhãn được sử dụng. Thuốc vẫn có thể hấp thu toàn thân với lượng đủ gây tác dụng chẹn beta.

Giai đoạn II: Phân bố

Timolol có mức gắn protein huyết tương thấp theo phương pháp thẩm tách cân bằng. Thuốc phân bố vào tuần hoàn sau cả đường uống và đường nhỏ mắt.

Timolol được phát hiện trong sữa mẹ sau khi dùng đường uống hoặc nhỏ mắt. Trẻ sơ sinh có thể nhạy cảm hơn với tác dụng chẹn beta do khả năng chuyển hóa và thải trừ chưa hoàn thiện.

Thể tích phân bố chuẩn hóa trong các nhãn chính thức được sử dụng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Timolol uống được chuyển hóa đáng kể tại gan. Tốc độ chuyển hóa có thể khác nhau giữa các cá thể; người chuyển hóa chậm có thể có nồng độ huyết tương cao hơn và thời gian thải trừ dài hơn.

Các thuốc ức chế CYP2D6 như quinidine, fluoxetine hoặc paroxetine có thể làm tăng tác dụng chẹn beta toàn thân của timolol.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Timolol và các chất chuyển hóa được đào thải qua thận. Nhãn viên uống của Hoa Kỳ cho biết thuốc được chuyển hóa một phần tại gan và đào thải chủ yếu qua thận.

Chỉ một tỷ lệ nhỏ timolol được bài tiết nguyên dạng qua thận theo SmPC viên uống tại Vương quốc Anh. Sự khác biệt về cách trình bày phản ánh dữ liệu và nhãn sản phẩm khác nhau.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương của timolol uống khoảng 2,7–5 giờ. Tác dụng chẹn beta có thể kéo dài tới 24 giờ tùy liều và đáp ứng của người bệnh.

Thời gian bán thải toàn thân sau khi nhỏ mắt không được xác định đầy đủ trong các nhãn được sử dụng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân và độ thanh thải qua thận chuẩn hóa trong các nhãn được sử dụng.

Người suy gan hoặc suy thận có thể cần giảm liều timolol uống. Người suy thận nặng đang thẩm tách đã được ghi nhận có phản ứng hạ huyết áp mạnh sau một số liều timolol.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố đáng chú ý gồm:

  • Đường dùng: nhỏ mắt tạo nồng độ toàn thân thấp hơn đường uống nhưng vẫn có thể gây phản ứng toàn thân.
  • Kỹ thuật nhỏ: ép điểm lệ và nhắm mắt làm giảm hấp thu toàn thân.
  • Trẻ nhỏ: thể tích máu thấp và hệ enzym chưa trưởng thành có thể làm tăng nồng độ thuốc và nguy cơ nhịp chậm, co thắt phế quản.
  • Chức năng gan: suy gan hoặc chuyển hóa chậm có thể làm tăng phơi nhiễm timolol uống.
  • Chức năng thận: cần thận trọng và có thể phải giảm liều viên uống.
  • Thuốc ức chế CYP2D6: có thể làm tăng tác dụng chẹn beta.
  • Cimetidine hoặc hydralazine có thể làm tăng sinh khả dụng viên uống; rifampicin có thể làm giảm sinh khả dụng theo SmPC được tham khảo.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Timolol

Timolol đối kháng cạnh tranh với catecholamine tại:

  • Thụ thể beta-1 ở tim, làm giảm nhịp tim, lực co bóp và dẫn truyền nhĩ thất.
  • Thụ thể beta-1 tại thận, góp phần làm giảm giải phóng renin.
  • Thụ thể beta-2 ở phế quản, mạch máu và một số mô khác.

Do ức chế beta-2, timolol có thể làm tăng sức cản đường thở và gây co thắt phế quản, đặc biệt ở người hen hoặc có bệnh co thắt phế quản.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tại mắt, timolol làm giảm nhãn áp chủ yếu bằng cách giảm hình thành thủy dịch. Một số nghiên cứu còn ghi nhận thuốc có thể làm tăng nhẹ khả năng thoát lưu thủy dịch. Thuốc có ít hoặc không có tác dụng lên kích thước đồng tử và khả năng điều tiết.

Khi dùng toàn thân, timolol ức chế tác động của chất dẫn truyền adrenergic tại thụ thể beta, làm giảm nhịp tim, sức co bóp, cung lượng tim và nhu cầu oxy cơ tim.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau một liều nhỏ mắt, tác dụng giảm nhãn áp thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt tối đa sau 1–2 giờ và có thể duy trì tới 24 giờ.

Mức giảm nhãn áp và thời gian đáp ứng khác nhau giữa các cá thể. Một số người có thể giảm đáp ứng sau thời gian điều trị kéo dài.

Đối với viên uống, hoạt tính chẹn beta xuất hiện trong khoảng 30 phút và có thể kéo dài tới 24 giờ tùy liều.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Timolol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Timolol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Timolol

Các tương tác đáng chú ý gồm:

  • Thuốc chẹn beta đường uống hoặc thuốc nhỏ mắt chẹn beta khác: tăng nguy cơ nhịp chậm, hạ huyết áp và chẹn beta toàn thân; không khuyến nghị dùng đồng thời hai thuốc chẹn beta nhỏ mắt.
  • Verapamil, diltiazem hoặc thuốc chẹn kênh calci làm chậm nhịp: tăng nguy cơ block nhĩ thất, suy thất trái và hạ huyết áp.
  • Digoxin và thuốc chống loạn nhịp như amiodarone: tăng nguy cơ nhịp chậm hoặc rối loạn dẫn truyền.
  • Reserpine hoặc thuốc làm cạn catecholamine: có thể gây hạ huyết áp hoặc nhịp chậm rõ.
  • Quinidine, fluoxetine và paroxetine: có thể tăng tác dụng chẹn beta do ức chế CYP2D6.
  • Insulin hoặc thuốc hạ đường huyết: timolol có thể tăng hoặc che lấp triệu chứng hạ đường huyết.
  • Clonidine: thuốc chẹn beta có thể làm nặng tăng huyết áp bật lại khi ngừng clonidine; trình tự ngừng thuốc phải do bác sĩ quyết định.
  • NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của timolol uống.
  • Thuốc giãn phế quản chủ vận beta-2: timolol có thể đối kháng tác dụng giãn phế quản.

Thắc mắc về hoạt chất Timolol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *